Povežite se sa nama

OKO NAS

SOCIJALNO STANOVANJE NA SJEVERU: Podstanari – ničija briga

Objavljeno prije

na

Rijetke su opštine na sjeveru koje su napravile vidljive iskorake u sprovođenju politike socijalnog stanovanja. Nema ni precizne evidencije o broju domaćinstava koji su podstanari. U Udruženju Moj dom smatraju da građani „bez krova nad glavom“ čine najugroženiju grupu stanovnika

 

Kolašinka Sanja Bukilić je već pola godine bez krova nad glavom. Bravu na stanu u kojem je živjela zamijenio je izvršitelj. Ispostavilo se da su prostorije u naselju Smajlagića Polje, koje joj je na korišćenje dala Opština, privatno vlasništvo. Bukilić se sada seli iz kuće u kuću svojih rođaka, jer nema novca da plati stan.

„Država i Opština su dopustile da sam, već mjesecima, praktično na ulici.  Zavisim od dobre volje rođaka. Nezaposlena sam, liječim se od karcinoma i nemam novca ni za ljekove. Ne postoji način na koji bih mogla da plaćam stanarinu. Ja već od neredne sedmice ne znam gdje ću spavati”, ispričala nam je Kolašinka.

Opština nema rješenje jer, kako kažu, nema ni jedna stambene jedinice koju bi mogli podijeliti ljudima u nevolj, sličnoj Sanjinoj. U kolašinskoj, kao ni u još nekoliko opština na sjeveru, nemaju ni evidenciju o broju sugrađana podstanara. Postoje samo neprecizni podaci o porodicama koje koriste privremeni nužni smještaj. Odnos lokalne vlasti prema tom problemu najbolje odslikava činjenica da je zgrada namijenjena Kolašincima bez krova nad glavom nezavršena i nakon 14 godina od početka gradnje.

Mojkovčani se, zato, hvale činjenicom da su izgradili petnaestak stanova namijenjenih sugrađanima koji nemaju svoj dom. Ipak svjesni su da je to malo, pa im je u planu, kažu, nastavak socijalne gradnje, ukoliko naiđu na razumijevanje sa državnog nivoa. Još u nekoliko opština ocjenjuju kako su, bez pomoći sa strane, nemoćni da značajnije pomognu stanovnicima bez riješenog stambenog pitanja.

Porodica Bulatović u Bijelom Polju polovinu svojih mjesečnih prihoda izdvaja za stanarinu.  Deceniju i po sanjaju o svojoj kući ali su, kako su ispričali Monitoru,  temelji započete kuće već urasli u travu. Novca za nastavak gradnje nije bilo, pa svaki početak mjeseca donosi i strah hoće li moći platiti kiriju za jednosobni stan u prigradskom naselju. „Strah nas je da saberemo koliko smo za 15 godina novca potrošili za kiriju. A drugačije nijesmo mogli. Pritisle nameština, bolesti, posla ima samo povremeno. Imamo sreće što su vlasnici stana u kojem živimo tolerantni, pa nekad čekaju stanarinu i po nekoliko  mjeseci”, objašnjavaju u tom domaćinstvu.

Prema popisu iz 2011. godine u Crnoj Gori je 9,6 odsto (18.425 domaćinstava)  podstanarskih porodica. Kod roditelja, djece ili drugih rođaka stanuje 5,7 odsto  (10.980) domaćinstava. Koliko je na sjeveru domaćinstava u toj situaciji  nepoznanica je, kaže  predsjednik Udrženja podstanara Moj dom Dragan Živković. „Sve mimo zvaničnih podataka koje je iznio Monstat nakon posljednjeg popisa, bilo bi nagađanje. Naše udruženje je pokušalo doći do tačnog broja podstanara u sjevernim opštinama. Međutim, teško je bilo šta uraditi bez sredstava neophodnih da bi se to realizovalo. Upravo zato smo inicirali izradu registra podstanara, jer je to jedini način da saznamo koliki je broj podstanara u Crnoj Gori i kakav je njihov socijalni karton”, kaže Živković za Monitor.

Registar je, objašnjava on, jedini način da se stekne slika veličine tog problema. A zatim i počnu donositi konkretni socijalni programi, pa i zakon/program socijalne stanogradnje. Ipak, Živković tvrdi da je iz dosadašnjih aktivnosti Udruženja jasno da najteže žive podstanari u sjevernim opštinama. „Na to nam ukazuju činjenice da je najveća stopa nezaposlenosti upravo na sjeveru Crne Gore kao i činjenica da su plate drastično manje nego, recimo, u Podgorici ili primorskim gradovima. Istina, cijene zakupa stanova/kuća u sjevernim opštinama su niže nego u ostalim opštinama, no ako bi uzeli opštu sliku visine plata i broj nezaposlenih  u tim  opštinama, lako je izračunati da su podstanari u sjevernim opštinama najugroženiji”, zaključuje naš sagovornik.

Socijalna stanogradnja i socijalni programi na sjeveru su, smatra Živković,  „izuzetno slabi, pa skoro i da ne postoje”. On podsjeća na činjenicu da u nekim opštinama ne postoje socijalni stanovi za najugroženije građane koji više nemaju načina da plaćaju zakupe. „Čak smo imali nekoliko primjera da u sjevernim opštinama država jednostavno nema mogućnosti da obezbijedi nužni smještaj porodicama koje više ne mogu izdržati teret podstanarstva iz objektivnih razloga. Ti ljudi su danas beskućnici. Mislimo da je to, u 21. vijeku, u ovako maloj državi,  više nego sramno”, kažu u NVO Moj dom.

Živković skreće pažnju na crnogorski paradoks – s jedne strane ogromna stanogradnja u privatnoj režiji i preskupi stanovi,  a s druge država koja se „uopšte nije bavila socijalnom stanogradnjom”. Izostao je, tvrdi on, i bilo kakav povoljan program kojim bi podstanari došli do krova nad glavom. „Imamo rasipanje miliona na propale projekte, a nemamo novca za one za koje najviše treba. Dakle, nema ni govora da možemo biti zadovoljni rješavanjem pitanja podstanara u bilo kojoj opštini, a pogotovu ne na sjeveru”, zaključuje predsjednik NVO Moj dom.

U tom udruženju tvrde da su podstanari najnezaštićenija populacija građana u Crnoj Gori. Njihovu situaciju je dodatno otežala pandemija. Uprkos tome, ljudi bez svojeg stambenog prostora, kaže Živković, „nigdje nijesu evidentirani kao najugroženija populacija“.

U Udruženju podstanara osmisli su i način za početak rješavanja tog, tvrde, gorućeg  problema. „Pravi i jedini istinski put ka rješenju je usvajanja evropske prakse socijalnog stanovanja. U evropskim državama itekako se bave podstanarima,  kao najranjivijom  socijalnom  grupom. Otuda imamo izgradnju socijalnih zgrada,  pa i cijelih naselja upravo samo za podstanare. Ti stanovi se rentiraju po potpuno prihvatljiv cijenama. Recimo,  u Holandiji,  možete zakupiti stan za 150–200 eura na mjesečnom nivou,  a primate platu od 2.000 do 3.000”, kaže  Živković.  Podsjeća i da je Berlin  otkupio 20.000 stanova „kako bi pomogao podstanrima u tom  gradu”. Crna Gora bi, preporučuje on, trebalo da usvoji slične primjere socijalnih politika i socijalne stanogradnje.

Put ka rješenju je i donošenje novog Zakona o socijalnom stanovanju. „Ali, ako ćemo donositi zakon koji se neće sprovoditi u djelo, onda ćemo kao posljedicu imati pravu socijalnu bombu koja otkucava,  a koja će nam svima eksplodirati u lice. Država mora shvatiti da ogroman broj porodica  nema  šansu da riješi svoje stambeno pitanje. Projekat 1000+ koji je ponuđen kao rešenje nije pravi projekat,  što se i pokazalo“, ocjenjuje Živković.

Prema nezvaničnim podacima iz nekoliko lokalnih uprava na sjeveru, podstanari, uglavnom, imaju najniže plate, često su u potrazi za poslom ili uopšte nijesu radno sposobni. U sličnoj su situaciji i oni koji koriste opštinske provremene nužne smještaje, često vrlo neuslovne za život. Najslikovitiji primjer je Dom učenika u Kolašinu u kojem već četri godine nema čak ni struje.

                                                                             Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

Izdvojeno

ANDRIJEVICA I MALE HIDROELEKTRANE: Preko suda do stvarnog prihoda

Objavljeno prije

na

Objavio:

U krivičnoj prijavi Opštine navodi se da je Hidroenergija Andrijevica  za oporezivanje prijavila samo vrijednost objekta mašinskih kućica, a ne i vrijednost opreme dvije male HE.  Kazali su da se tako za dvije godine došlo do 47.950 eura neprikazanog poreskog duga

 

 

Opština Andrijevica podnijela je krivičnu prijavu ODT Berane protiv kompanije Hidroenergija Andrijevica doo radi utaje poreza, čime je, kako je rečeno, budžet ove sjeverne opštine  u 2022. i 2023. godini oštećen za 47.950 eura. Sve to se dogodilo prije uvođenja privremenih mjera, odnosno prinudne uprave, pa je pitanje da li će Odbor povjerilaca podržati naum da se u ovom postupku ide do kraja i stvari istjeraju na čistac.

Prema pregledu u Centralnom registru privrednih subjekata stopostotni vlasnik Hidroenergije je Miloš Bojović. Kompanija je registrovana 2015. godine, a promjena statuta je izvršena u oktobru 2020. godine, neposredno poslije političkih promjena na državnom i na lokalnom nivou u ovom gradu.

U prijavi se navodi da odgovorni u doo Hidroenergija Andrijevica , u poreskoj prijavi koju su dostavili nadležnom opštinskom poreskom organu, nijesu prikazali stvarnu vrijednost malih hidroelektrana Štitska rijeka i Umski potok i da su na taj način, umanjujući osnov za plaćanje poreza na nepokretnosti, pričinili krivično djelo.

Iz  doo Hidroenergija Andrijevica su 4. aprila 2022. godine podnijeli nadležnom opštinskom organu poresku prijavu za građevinske objekte malih hidroelektrana Štitska rijeka i Umski potok prikazujući da njihova knjigovodstvena vrijednost iznosi 131.750 eura. Nakon toga je nadležni opštinski organ donio rješenje i preduzeću po ovom osnovu utvrdio porez na ove objekte u iznosu od 1.317 eura na godišnjem nivou (jedan odsto knjigovodstvene vrijednosti).

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 19. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

PRVOSTEPENA PRESUDA ZA UBISTVO ŠEJLE BAKIJE: 40 godina zatvora za femicid

Objavljeno prije

na

Objavio:

Tridesetjednogodišnji Ilir Đokaj osuđen je u podgoričkom Višem sudu na kaznu zatvora od 40 godina za teško ubistvo bivše nevjenčane supruge Šejle Bakije

 

Tridesetjednogodišnji Ilir Đokaj osuđen je u podgoričkom Višem sudu na kaznu zatvora od 40 godina za teško ubistvo bivše nevjenčane supruge Šejle Bakije (19), 30. septembra 2021. godine, na Karabuškom polju u Tuzima.

Sudija Veljko Radovanović izrekao je Đokaju jedinstvenu kaznu zatvora za teško ubistvo, ubistvo u pokušaju – ranio je Šejlinog oca, i nedozvoljeno držanje oružja i eksplozivnih materija. Djelo je, kako je kazao sudija Radovanović, izvršeno sa umišljajem i iz niskih pobuda.

Sudija je rekao da je sud nesumnjivo, na osnovu provedenih dokaza, odbrane okrivljenih, izjava svjedoka i materijalnih dokaza, utvrdio da je okrivljeni sa umišljajem, iz niskih pobuda i osjećaja sebičnosti, ubio Šejlu,koja je odbijala da obnovi ljubavnu vezu s njim.

Odlučujući o visini kazne, sud je cijenio da nije bilo olakšavajućih okolnosti, dok je od otežavajućih okolnosti imao u vidu raniju osuđivanost optuženog, kao i činjenicu da je ubistvo izvršeno ispred kuće oštećene u prisustvu njene porodice, kazao je sudija Radovanović u obrazloženju presude. Sudija je podsjetio da optuženi nije priznao izvršenje krivičnog djela, pa mu sud tu činjenicu nije mogao uzeti kao olakšavajuću okolnost.

Advokat Srđan Lješković, branilac okrivljenog Ilira Đokaja, izjavio je novinarima nakon što je sud izrekao presudu, da je ta presuda donijeta pod pritiskom javnosti, te da sudovi olako donose ovakve presude od 40 godina zatvora. ,,Naravno da će odbrana izjaviti žalbu, posebno što je svaki naš zahtjev za izvođenje dokaza odbijen. Smatram da dokaze koje smo predložili, da smo ih izveli, sigurno je da bi presuda bila sasvim drugačija”, zaključio je advokat Lješković, ističući da se možda radi o ubistvu ili nehata ili na mah, a da je siguran da nije ubistvo iz niskih pobuda.

,,S obzirom na to da je odluka prvostepena, očekujem da će odbrana uložiti žalbu Apelacionom sudu Crne Gore, ali vjerujem da je ovakva presuda u ovom trenutku kakva-takva satisfakcija porodici”, izjavila je advokatica oštećene porodice Tijana Živković.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 19. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

OKO NAS

POČELA SEZONA POŽARA NA SJEVERU: Nespremni, tradicionalno

Objavljeno prije

na

Objavio:

I na početku ovogodišnje sezone požara, država ima samo jedan avion koji može biti podrška vatrogascima u gašenju požara. Ne uvijek.  Sa vatrenom stihijom bore se samo pripadnici Službe zaštite i spašavanja  uz pomoć neobučenih i neopremljenih mještana

 

 

Požar u dijelu Nacionalnog parka (NP) Durmitor i dijelu Prošćenskih planina, u vrijeme pisanja ovog teksta, bio je, prema informacijama iz mojkovačke Službe zaštite i spašavanja (SZS), pod kontrolom. Dok poslednje informacije pred štampanje ovog broja Monitora govore da je ugašen. Da obuzdaju vatrenu stihiju, nakon nekoliko dana,  vatrogasci, zaposleni u NP Durmitor i mještani uspjeli su tek u srijedu poslije podne. Izgorjelo je, prema prvim nezvaničnim procjenama, više od pet hektara stare i mlađe borove šume u NP.

Na telefonske pozive Monitora  direktor NP Durmitor Pero Popović nije  odgovarao, a mojkovački vatrogasci,  kako kažu, ne znaju da procijene kolika je šteta napravljena flori i fauni zaštićenog područja.

Zvanična saopštenja iz Javnog preduzeća za Nacionalne parkove Crne Gore (JPNPCG), tokom trajanja požara,  bila su, na momente,  dramatična. U više  navrata tražili su pomoć Direktorata za vanredne situacije Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP)  i Vojske. “Naši zaposleni su danima na terenu sa minimalnim sredstvima za gašenje požara, pa samim tim rizikuju svoje zdravlje i život. Direktorat za vanredne situacije MUP-a je reagovao u nedjelju i poslao kanader, međutim ovdje je potrebna duža i temeljnija intervencija iz vazduha,  jer je teren nepristupačan i vatra se brzo širi. Ugrožen je biljni i životinjski svijet NP. Apelujem i pozivam državne organe i službe da nam pomognu jer je riječ o požaru koji prijeti da će progutati ogromna prostranstva u parku i van njega”, poručio je utorak, 9. aprila,  direktor Popović.

Podrška u obuzdavanju vatrene stihije stigla je kratkotrajno samo dva puta, u nedjelju, 7. aprila, kada je požar primijećen, i u srijedu,  kada je u dva navrata avionom Direktorata gašen požar. Mojkovački vatrogasci pretpostavljaju da je požar zahvatio dio NP, odnosno, dio Prošćenskih planina još u petak, dva dana nakon što je primijećen.  Kasnije, kako kaže komandir SZS Marinko Medojević za Monitor, vatru je bilo teško kontrolisati, jer je vjetar raznosio na  prostor od 10 do 16 hektara šuma i pašnjaka.  On izbjegava da komentariše koliko bi štete i posla za vatrogasce bilo manje da se učestalije i sa više kanadera intervenisalo iz vazduha.

„Teško je to reći, jer je vjetar činio svoje, a vatra se spustila duboko u kanjon Tare.  Naš zadatak je bio da odbranimo 10-ak stambenih obejekata u mjestu Stup, do kojih se požar primakao.  Naše  ekipe bile   su danima na toj lokaciji. Avion je došao u nedjelju, ali vjetar je bio jak, pa je bilo malo koristi od  gašenja iz vazduha. Međutim, u srijedu, tokom dva naleta,  mnogo više je učinjeno, pa je u poslijepodnevnim satima, zajedničkim snagama, požar konačno lokalizovan“, ispričao nam je Medojević.

Ovogodišnju sezonu požara država ponovo dočekuje sa samo jednim ispravnim protivpožarnim avionom. Kako je, početkom marta,  agenciji MINA kazao vršilac dužnosti (vd) generalnog direktora Direktorata za zaštitu i spašavanje Miodrag Bešović, flotu Direkcije aviohelikopterske jedinice čine dva dvomotorna srednja višenamjenska helikoptera i tri jednomotorna turboelisna protivpožarna aviona. „Trenutno je ispravan jedan protivpožarni avion, a kada je u pitanju predstojeća požarna sezona radimo na tome da se letjelice u fazi popravke i servisiranja stave u funkciju i očekujemo da će jedan dio njih biti spreman“, rekao je tada  Bešović. On je objasnio i da  budžetom za ovu godinu nije planirana nabavka novih vazduhoplova, ali  da će pokušati da „u skladu sa mogućnostima,  kroz međunarodne grantove bude nabavljen  jedan protivpožarni  avion“.

Dok izostaje značajnija  podrška „iz vazduha“, i pored poboljšanja opreme minulih godina, vatrogasci u sjevernim opštinama  i dalje se žale da nijesu dovoljno opremljeni i spremni da se uhvate u koštac sa učestalim požarima. U Crnoj Gori je  660 vatrogasaca-spasilaca i 177 specijalizovanih vatrogasnih vozila. Ekološki aktivisti godinama unazad  tvrde da su nedostatak opreme i ljudstva, nepostojanje adekvatnog sistema civilne zaštite i značajnijeg broja obučenih volontera, najslabije tačke sistema zaštite i spašavanja u Crnoj Gori.

„Nijesmo adekvatno uključili nove tehnologije, poput dronova za gašenje i praćenje požara, nemamo dovoljno modernih vozila, naši avioni za borbu protiv požara su konstantno prizemljeni ili oštećeni. Godinama nijesmo obnovili tu flotu, a bez podrške iz vazduha borba protiv požara u periodu suša je skoro nemoguća“,  izjavio je nedavno ekološki i građanski aktivista Aleksandar  Dragićević.

Sistem zaštite i spašavanja u Crnoj Gori uspostavljen je nakon obnove nazavisnosti 2006. godine, u skladu sa evropskim principom decentralizacije vlasti. Trebalo bi da ga čine  građani, preduzetnici, organi i službe lokalnih samouprava i državni organi.  Nekad vrlo efikasan sistem, nažalost, nikad nije uspješno obnovljen, a sa zvaničnih adresa su objašnjavali da je razlog za to manjak novca.

U svakoj lokalnoj samoupravi,  jednom godišnje,  predsjednici  opština donose naredbe o preventivnim mjerama zaštite od požara.  Tim aktima  daju  su uputstva i rok njihove realizacije za građane, preduzeća i lokalne službe. Naredbama je, između ostalog, zabranjeno loženje vatre na otvorenom prostoru u periodu kad su vremenski uslovi povoljni za izbijanje požara, trijebljenje imanja paljenjem bez prethodnog dogovora sa SZS, naređuje se kontinuirano održavanje i uređivanje okućnica, formiranje protivpožarnog pojasa oko objekata… Upravu za šume predsjednici opština obavezuju na “čišćenje i uklanjanje posječenog drveća i otpadnih grana u kompleksima šuma” i da operativne karte za svaki šumski kompleks i upotrebljivi šumski put na području opštine i dostave SZS.

Svaki novi požar pokaže da niti ima masovnije pomoći vatrogascima niti se veći dio preventivnih mjera poštuje. Sudeći po tome što neme sankcija za one koji se ne pridržavaju mjera, jasno je i da se ne sprovodi ni kontrola poštovanja izdatih naredbi. Nekoliko desetina požara koji su bili aktivni od početka aprila na sjeveru države, prema procjeni vatrogasaca, izazvani su ljudskim faktorom, uglavnom nepažljivim paljenjem vatre pri čišćenju imanja.  Sve su lokalizovali pripadnici SZS,  tek ponegdje uz pomoć mještana.

Tokom 10-ak minulih dana  vatrogasci su gasili požare u  mjestu   Bjelogrivac na Bjelasici, a gorjelo je i u Lepencu i Slatini. U istom periodu i bjelopoljski vatrogasci su imali mnogo posla, a najintenzivniji je bio požar na  Obrovu.  Tokom minulog vikenda SZS u tom gradu  intervenisala je  na 14 lokacija. Ugroženi su bili stambeni i pomoćni objekti, u Goduši škola i borova šuma, na Slijepač mostu trafostanica, na Mjatovom  kolu  trafostanica i  u  Panjskoj  luki i Obrovu stubovi dalekovoda  i repetitor.

Krajem marta, u velikom požaru u pljevaljskom selu Pandurica, udaljenom od grada 40-ak km izgorjela je kuća i pomoćni objekat. Iz pljevaljske SZS su objasnili da je u tom požaru gorjela trava, nisko rastinje, ali i značajan dio smrčeve šume. Istovremno aktivni su bili požari i u  Čavanju i Pušonjskom dolu  u Mjesnoj zajednici  (MZ) Kosanica i selu Mataruge, gdje je vatra došla na stotinjak metara od kuća. Prije nekoliko dana izgorio je hektar šume i na području kolašinske opštine, na prostoru Bukovičkog potoka i Sušca. Šta je sljedeće?

                                                                   Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo