Povežite se sa nama

OKO NAS

SPOMEN DOM NIČIJA BRIGA: Propada simbol Kolašina

Objavljeno prije

na

Rekonstrukcija Spomen-doma, jedne od najprepoznatljivijih zgrada u Kolašinu, ni ove godine, kao ni decenijama ranije, nije među prioritetima ni opštine ni države. Za radove na toj zgradi iz lokalnog budžeta do jesenas će biti potrošeno koliko i za seoski dom i kapelu u Liješnju i Dragovića Polju

 

Da je bar djelimično ralizovan četvorogodišnji  Strateški plan razvoja opštine Kolašin, donesen 2017. godine, zgrada Spomen-doma, višedecenijskog simbola grada, sada ne bi bila ruina. Među nekoliko milionskih ambicioznih projekata, planiranih tim dokumentom, bili su i rekonstrukcija gradske pijace i Doma učenika… Novac potreban za te investicije lokalna uprava planirala je da obezbijedi iz opštinskog budžeta, uz pomoć Vlade i investitora, odnosno, donatora. Novac nikad nije stigao, a onaj iz opštinske kase uvijek je trošen na preče. Ni mnogo ranije nijesu nalazili načine da spasu od propadanje zgradu, ali je u svakom četvorogodišnjem razvojnom planu grada, tokom minulih decenija, to najavljivano.

Za sitne popravke na toj zgradi, prema Planu uređenja prostora za ovu godinu, biće potrošeno svega nekoliko hiljada eura. Prema tom dokumentu, radovi na Spomen domu  su istog prioriteta kao radovi na seoskom domu i kapeli u Liješnju i Dragovića Polju.

Buđ i fleke po zidovima, u kancelarijama plastične posude za skupljanje kiše koja probija mnogobrojne kosine od stakla i betona, na krovovima proniklo rastinje, u uglovima djelovi stare stolarije i namještaja, na podu velikog hola lokve vode…To je prvo što se vidi na i u objektu, u kojem su decenijama kancelarije opštinske administracije, nekoliko političkih stranaka, SUBNOR-a, područna jedinica Uprave za nekretnine…

Nekadašnji ponos grada, podignut kasnih 70-ih godina prošlog vijeka, u znak sjećanja na zasijedanja ZAVNO-a (Zemaljsko antifašističko vijeće narodnog oslobođenja), građen je po ideji slovenačkog arhitekte Marka Mušića. Pored dugotrajne nebrige i besparice, sadašnjem stanju „najznačajnijeg arhitektonskog  obilježja centra Kolašina”, kažu stariji Kolašinci, doprinijele su i greške napravljene tokom i neposredno poslije gradnje.

Zgrada je, tvrde, useljena ranije nego što je planirano,  jer je 70-ih godina objakat u kome su bile kancelarije Opštine uništen u požaru. Pored toga, navodno,  betonski krovovi nikada bili dobro rješenje za kolašinsku klimu. Mimo projekta, naknadno je dograđen ravan dio, za potrebe opštinske administracije.

U lokalnoj upravi godinama je isti odgovor na pitanje kada će učiniti nešto za Spomen dom. Objašnjavaju, volje ima, ali fali  novca.

„Naša je iskrena namjera da se ova zgrada adaptira i spasi od propadanja. Međutim,  to je finansijski preambiciozan projekat za lokalni budžet. Uzdamo se u podršku države. Podrške će svakako i biti, a u to nas uvjeravaju i aktivnosti kada je riječ o zgradi u kojoj je održano zasijedanje ZAVNO-a” – kažu u kolašinskoj lokalnoj upravi.

Prošle godine i ministar kulture Aleksandar Bogdanović rekao je da će taj objekat, kao kulturno-istorijski spomenik, biti predmet pažnje države. Nije mogao da precizira kada i u kojoj mjeri.

„Dobili smo informacije o statusu Spomen-doma. Naravno, Ministarstvo kulture će razmotriti sve opcije kada je riječ o mogućoj rekonstrukciji. No, dogovorili smo i da se Opština opredijeli je li prioritet ta ili zgrada u kojoj je 1943. godine konstituisan ZAVNO kao najveći zakonodavni organ Crne Gore. Spomen- dom je objekat koji je vrijedan pažnje i poštovanja“, kazao je on.

Bogdanović smatra da za tu zgradu treba napraviti projektnu dokumentaciju, a „možda i kroz neki oblik privatno-javnog partnerstva doći do najboljeg rješenja“. To, podsjeća Bogdanović, omogućava i novi Zakon o zaštiti kulturnih dobara. Nije do sada ništa urađeno da se ta mogućnosti i iskoristi.

U starim strateškim planovima bila je predviđena rekonstrukcija velike kongresne sale sa 600 mjesta, koja decenijama služi kao magacinski prostor. Da bi dobio novo ruho i služio prvobitnoj namjeni, procijenili su autori novijeg razvojnog plana, potrebno je čak  tri milona eura.

„Postojeći objekti kulture imaju neadekvatnu opremljenost u smislu prezentovanja nematerijalnog kulturnog nasljeđa. Za kulturne događaje potrebna je audio i video oprema, rekviziti i oprema za izvođenje predstava. Takođe, potrebna je posebna oprema za čuvanje kulturno-istorijskog nasljeđa. Zgrada Spomen-doma je u veoma lošem stanju, krov prokišnjava, stolarija je dotrajala. Uz sve to, zgrada je krajnje energetski neefikasna”, navodi se u opisu projekta.

Kako su nedavno ocijenili u Sekretarijatu za zaštitu životne sredine,  taj objekat  je  i najočigledniji primjer energetske neefikasnosti u Kolašinu. Godišnje troši 25.000 eura za struju.

Prije nekoliko godina, Spomen-dom je bio jedan od četiri projekta, „poslijeratnog graditeljskog nasljeđa sa potencijalnim scenarijom razvoja” koje je Crna Gora predstavila na venecijanskom Bijenalu arhitekture.

Po izboru Word Monuments Fund, prije dvije godine, ta zgrada se našla među  30 najatraktivnijih arhitektonskih dostignuća na svijetu. Spomen-dom, među primjere atraktivne moderne svjetske arhitekture, uvršten je na incijativu Kolašinca Milana Rakočevića. On je, predlažući taj objekat, napisao da je riječ o jedinstvenom primjeru „kako je moderna arhitektura stigla i do ruralnog seoskog života i gotovo netaknute prirode”. Glasovima pojsetilaca sajta za arhitekturu www.wmf.org/modern-century, dugo je bio na drugom mjestu u konkurenciji atraktivnih modernih svjetskih arhitektonskih dostignuća.

Neobično arhitektonsko rješenje objekta  oduvijek je izazivalo kontradiktorne  utiske i stavove. Kolašinci tu zgradu  ili vole ili mrze. Od čelnika nekih bivših vlasti  mogli su se čuti i planovi da se zgrada sruši, kako bi se „gradu vratio dio parka u kojem je napravljena“.

Vlada i Opština  nekada su imale planove  da se, nakon rušenja, na tom mjestu gradi turističko-poslovni komplekst. Finansijska kriza je osujetila te planove, pa je objekat neobičnog izgleda ostao. Do početka 90-ih godina minulog vijekla za održavanje zgrade bila je zadužena država. U budžetu se nalazila stavka kojom su određena novačana sredstava bila opredijeljena za popravke, ali i nekoliko zaposlenih na održavanju Spomen-doma.

Navodno, na predlog tadašnje Narodne stranke, iz budžeta ta stavka je izbrisana. Država je prestala da se stara o najpoznatijoj kolašinskoj zgradi.

                                                           Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

Izdvojeno

PODRŠKA ŽENSKOM PREDUZETNIŠTVU NA SJEVERU: Mrvice iz opštinskih kasa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Većina opština ispoštovala je formalnu obavezu, pa su i ove godine opredijelili sredstva za podršku sugrađankama koje bi da pokrenu ili unaprijede svoje biznise. Međutim, prema broju i vrsti projekata kojima su konkurisale, jasno je da se žene na sjeveru još sa strahom upuštaju u preduzetništvo

 

Prema ocjeni Privredne komore Crne Gore (PKCG) žensko preduzetništvo je najbrže rastuća kategorija u preduzetničkom svijetu. Podrška s lokalnog nivoa tom vidu ženskih poslovnih incijativa, ipak, na sjeveru, stagnira već tri godine. U većini opština, bez obzira na visnu budžeta, sredstva koja se godišnje izdvaju da osnaže žene preduzetnice ne prelazi 10.000 eura. Tako je, na primjer, u Brenama, čija je opštinska kasa ove godine „teška“ više od devet miliona eura, ali i u Kolašinu i Mojkovcu čiji su dvanaestomjesečni prihodi polovinu tog iznosa.

Odluku da pomažu sugrađankama, koje bi da se oprobaju ili unaprijede svoje biznise, opštine u Crnoj Gori nijesu donijele same. Ženska politička mreža (ŽPM) uspjela je 2018. godine da se izbori da se u lokalnim budžetima opredijele posebna sredstva namijena podsticaju razvoja ženskog preduzetništva. Naredne godine, oko 15 opština uvelo je posebnu budžetsku liniju za podršku preduzetništvu  svojih sugrađanki.

No, od tada do danas, sredstva koja se izdvaju za tu namjenu ostaju ista, s izuzetkom rijetkih opština koje su ih povećale. Na primjer, nakon što je dvije godine zaredom u budžetu Opštine Bijelo Polje za žensko preduzetništvo izdvajano po 10.000 eura, ove godine su taj iznos udvostručili. Očekivano, s obzirom na to da su bjelopljski prihodi i rashodi planirani na skoro 12,5 milona eura.

Berane ne slijedi taj primjer. Iz budžeta će ove, kao i prethodne dvije  godine,  izdvojiti  samo 10.000 eura za sufinasiranje biznis planova žena u tom gradu.

Iz Opštine su najavili da će podržati projekte koji podstiču ekonomski razvoj opštine, predviđaju otvaranje novih radnih mjesta, podstiču razvoj poljoprivrede i ruralnog područja… Prednost će imati i projekti koji podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizam, doprinose afirmaciji i valorizaciji kulturnog potencijala…

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

BOGATSVO LJEKOVITOG I AROMATIČNOG BILJA U CRNOJ GORI: OD KANTARIONA DO BRĐANKE: Zaboravljeni rasadnik mogućnosti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Crna Gora je, sa svojih četiri hiljade vrsta biljaka koje žive na njenoj teritoriji, u odnosu na svoju veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Šanse za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima

 

Sakupljanje ljekovitog i aromatičnog bilja može biti veoma isplativa  djelatnost u Crnoj Gori. Oko četiri hiljade vrsta bilja živi na njenoj teritoriji. Od toga, preko 700 vrsta ljekovitog bilja je u upotrebi. Flora Evrope broji oko 11 hiljada različitih biljaka, a Balkansko poluostrvo oko devet.  Crna Gora je, u odnosu na veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Mogućnosti za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima.

,,Prepoznavanje i poznavanje biljaka je velika vještina koja se stiče godinama”, objašnjava za Monitor biološkinja Dragana Saveljić. Pravilno sakupljanje ljekovitog bilja podrazumijeva posjedovanje osnovnog botaničkog znanja – sposobnost poznavanja vrste i njene biologije i ekologije, gdje raste, kako se razmnožava, u kojoj fazi je najbolje brati i slično. ,,Iako naizgled veoma slične, biljke se među sobom veoma razlikuju po sastavu i kvalitetu biljne droge. Ako se sakupi biljka koja nema upotrebnu vrijednost, sve mora da se baci, trud propada. Još je gore da  ljekovitu biljku zamijenite sa potencijalno ili stvarno otrovnom, odnosno štetnom vrstom.  Bilo je trovanja ljudi, i sa fatalnim ishodom, zbog nepoznavanja ljekovite flore”, kaže Saveljićeva.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ŠUME I POHARE: Ima li kraja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore upozoravaju da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta.  Ovih su dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem kako bi se hitno zaustavila  nezakonita eksploatacija državnih šuma od privilegovanih koncesionara, tajkuna

 

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore poručili su da se hitno mora zaustaviti dalja nezakonita eksploatacija državnih šuma od, kako kažu, privilegovanih koncesionara. Preciznije – tajkuna.

Oni su se ovih dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem i njegovim saradnicima. Cilj je definisanje daljih koraka oko gazdovanja državnim šumama.

Koliko štete trpe drvoprerađivači, građani, lokalne samouprave i država od gazdovanja neki od njih su stavili i na papir.

Plavljanin Edin Šarkinović kaže da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta. Prema njegovim riječima, koncesionari dobijaju drvnu masu po cijeni sedamnaest eura za kubik.

„Bilo koji od njih, koji se mogu na prste ruke prebrojati, za neku za njih smiješnu količinu od 5.000 kubika dobije za 85.000 eura, a PDV na tu sumu iznosi 17.500 eura. Ako bi tu količinu sirovine izrezali, osušili i uglačili na standardnu debljinu, dobili bi vrijednost od 1.550.000 eura, a PDV bi bio 325.000 eura” – kaže Šarkinović.

On napominje da bi složenije obrade, poput izrade vrata, dostizale trostruko veće iznose. „Ovo dovoljno govori koliko se gubi što nema finalne obrade i što se izvozi oblovina” – objašnjava Šarkinović. Da ovakav način gazdovanja šumama nije pošten i ne donosi nikakvu dodatnu vrijednost Crnoj Gori, prošle sedmice saopštio je i premijer Krivokapić. On je najavio suzbijanje mnogih problema koji su, kako je rekao, prerasli  čak i u organizovani kriminal. „Došlo je vrijeme da se stane na put svima koji bjesomučno koriste šume, uništavaju puteve, a ne daju nikakve dodatne vrijednosti Crnoj Gori” – izjavio je premijer prilikom posjete Beranama.

Ta izjava premijera Krivokapića je ohrabrila drvoprerađivače da se okupe u Plavu. Saglasili su se da se samo zajedničkim djelovanjem svih drvoprerađivača i nevladinih organizacija koje se bave zaštitom prirodnih i drugih vrijednosti, može zaustaviti pohara i uništavanje državnih šuma.

„Ovaj skup su podržale 62 nevladine organizacije iz čitave Crne Gore. Konačno se mora stati na kraj nezakonitim radnjama. Zadatak radnog tijela kojeg smo formirali biće da se u razgovoru sa premijerom Kivokapićem i njegovim saradnicima iznađe najbolji model za upravljanje državnim šumama. Tu se, prije svega, moraju zaštititi interesi lokalnog stanovništva i dati šansa drvoprerađivačima da, baveći se finalnom preradom drveta, lako dolaze do sirovine, što do sada nije bio slučaj” – kaže Esko Barjaktarović, drvoprerađivač iz Plava. Sa tog skupa je poručeno da se više ne smije dozvoliti da koncesionari sa strane raubuju državne šume, a da pritom lokalno stanovnioštvo ne može da obzbijedi ni ogrjevno drvo.

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo