Povežite se sa nama

OKO NAS

VRAĆA LI SE EKONOMSKA KRIZA: Već viđeno

Objavljeno prije

na

Teško je reći da li bi nova globalna finansijska nepogoda mogla da dodatno „uzdrma” Crnu Goru, zemlju ekonomske i svake druge vrste stabilnosti. Mnogi smatraju da nas kriza nikad nije ni napustila, za razliku od ostatka svijeta.

Finansijske krize dešavaju se svakih dvije do tri godine, u prosjeku. Obrazac je uvijek isti: „jeftini” novac preplavi finansijski sistem. Kao banalan primjer nastajanja nepogoda, polovinom XIX vijeka u Japanu, krizu su pokrenule isplate kompenzacija raspuštenim samurajima, na početku Meidži revolucije.

Moguće je da smo na pragu nove globalne krize, za koju pojedini eksperti tvrde da će biti gora od Velike recesije 2008. Podsjetimo se, ta kriza je izazvala najdublji pad svjetske ekonomije još od Velike depresije 1920. i 1930.

Situacija u Evropi potkrijepljuje ove tvrdnje. Kriza visokih državnih dugova koja je nastala nakon Velike recesije postala je trajan problem, a Evropa predstavlja bitan dio svjetske ekonomije. Takozvane zemlje PIGS-a (Portugal, Italija, Grčka i Španija) su u više navrata izbavljane iz bankrota kreditima Evropske centralne banke (ECB) i Međunarodnog monetarnog fonda (MMF), sa nametnutim mjerama štednje. Osim što ove mjere nisu popularne, moguće je i da su ograničile ekonomski rast tih zemalja ne dozvoljavajući im da se oslobode visokih dugova.

Ekonomski najgora od PIGS nacija, Grčka, nije uspjela da izmiri obaveze duga prema MMF-u 2015, nakon čega je pokrenuta priča o eventualnom napuštanju eura. Iako je Grčka mali dio Eurozone, postoji strah da će ukoliko napusti euro, i ostale zemlje PIGS-a to uraditi. Kolaps eura i kraj euro eksperimenta koji bi nakon ovoga nastupio, imao bi široke negativne posljedice na svjetsku ekonomiju, uz mogućnost recesije.

Još jedan od mogućih pokazatelja krize koja slijedi je Kina. Ova ekonomija je zabilježila oštar rast u posljednjih nekoliko decenija, a kineski bruto društveni proizvod je niži jedino od SAD-a.

Međutim, kineska vlada kontroliše kretanje kapitala kako bi zadržala svoj novac unutar granica – zbog čega postoji veoma malo opcija za investiranje. Kao posljedica ovoga, kineske dionice i nekretnine konstatno vještački dobijaju na cijeni.

U međuvremenu, građevinski bum je doveo do pretjerane gradnje, ili takozvanih gradova duhova – cijeli gradovi u kojima niko ne živi. Velika razlika u ponudi i potražnji može dovesti do kolapsa cijena na kineskom tržištu nekretnina. Ukoliko kineska ekonomija koja ima veliki udio u svjetskoj ode u recesiju, vrlo je vjerovatno da će za sobom povući i ostatak svijeta.

Džordž Soroš, jedan od najuspješnijih svjetskih investitora, govorio je na Ekonomskom forumu u Šri Lanki početkom 2016. Rekao je da se svjetska tržišta suočavaju sa krizom i da investitori moraju biti veoma pažljivi.

Soroš je rekao da se Kina muči da nađe novi model rasta i da devalvacija njihove valute prenosi probleme na ostatak svijeta, kao i da trenutno ekonomsko okruženje ima sličnosti sa 2008.

Svjetska tržišta valuta, dionica i sirovina, bila su u haosu u prvoj nedjelji ove godine, a slabljenje kineske valute (juan) je dodatno pojačavao brigu o snazi druge svjetske ekonomije. Skoro 2,5 miliona milijardi vrijednosti u američkim dolarima zbrisano je sa svjetskog tržišta, kada su uspaničeni investitori rasprodali hartije od vrijednosti i povukli milijarde kapitala iz finansijskih fondova, nakon što je trgovina na kineskim berzama dva puta zaustavljena.

„Kina ima bitan problem u prilagođavanju. Rekao bih da se radi o krizi. Kada pogledam finansijsko tržište, postoji ozbiljan izazov koji me podsjeća na krizu u kojoj smo bili 2008″, izjavio je Soroš.

Milijarder je i ranije upozoravao na katastrofu sličnu onoj iz 2008. Na panelu u Vašingtonu u septembru 2011, rekao je da je evropski dug nastao zbog problema Grčke „ozbiljniji nego kriza 2008″.

Džon Polson, čovjek koji je stekao ogroman profit kada je predvidio krizu tržišta nekretnina 2008, izjavio je da SAD neće u novu finansijsku krizu. On smatra da je pretjerana reakcija tržišta dionica na strah od slabljenja ekonomije mogla biti izvanredna prilika za profit.

Ali čak ni Polson, milijarder i menadžer hedž fonda, nije krio dozu frustracije zbog kretanja svjetskog tržišta od početka godine: „Sve što kupite gubi na cijeni. Dolazimo blizu tačke kada zasigurno možete dobiti ogromne vrijednosti za samo dio cijene. Izgubila se veza između performansa kompanije i performansa na tržištu”. On ipak očekuje da će se tržište oporaviti i izbalansirati cijene.

Dok je imao dozu zabrinutosti za Kinu, Polson nije brinuo za banke iz SAD-a. „Naše banke su nevjerovatno dobro kapitalizovane. Mnogo su manje zadužene od kineskih, a mnogo su likvidnije i posjeduju kvalitetniji kreditni portfolio”.

Iako postoje različita predviđanja i mišljenja eksperata, izvjesno je da će nova finansijska kriza nastupiti, samo je pitanje kada i u kojoj mjeri. Mi u Crnoj Gori ne moramo da brinemo. Ne može nam se desiti ništa gore od onoga što smo, unazad 25 godina, već viđeli.

Nobelovac Pol Krugman: Otkud kriza u Kini

„Ključni problem je to što je kineski ekonomski model, koji podrazumijeva visoku štednju i malu potrošnju, održiv pod uslovom brzog rasta koji opravdava velike investicije. Ovo je bilo moguće kada je Kina imala ogromne rezerve nezaposlenih iz ruralnih područja”, objašnjava nobelovac Pol Krugman. „Ali to više nije slučaj, tako da se Kina nalazi pred neugodnim zadatkom prelaska na daleko manji rast bez ulaska u recesiju”. ,,Pametna strategija bi bila kupovina vremena kreditnom ekspanzijom i investicijama u infrastrukturu, uz istovremenu ekonomsku reformu koja bi povećala kupovnu snagu stanovništva. Ali Kina je sprovela samo prvi dio ove strategije, kupujući vrijeme da bi ga trošila uludo. Posljedice su nagli porast zaduženosti, najviše zbog nedovoljno regulisanog ‘bankarskog sektora u sjenci’, i prijetnja finansijskim slomom”, zaključuje Krugman.

Tomas Piketi: Šta da se radi

,,Trebalo bi da organizujemo konferenciju o dugu država članica eurozone, po ugledu na one posle Drugog svjetskog rata, od kojih je najviše koristi imala Njemačka”, kaže ekonomista Tomas Piketi u autorskom tekstu Nova Evropa. „Cilj bi bio smanjenje javnog duga, počevši sa novim sistemom alokacije otplate. U ranoj fazi bismo sav javni dug preko 60 odsto BDP-a prebacili u zajednički fond uz moratorijum na otplatu, sve dok date zemlje ne ostvare solidan rast u poređenju sa 2007. godinom. Cjelokupno istorijsko iskustvo vodi nas ka tome: ako dug pređe određenu granicu, nema smisla otplaćivati ga decenijama. Čak je i za povjerioce bolje da se dio duga otpiše i investira u rast”.

Filip Đ. KOVAČEVIĆ

Komentari

Izdvojeno

OZBILJAN PROPUST U GEOGRAFSKO INFORMACIONOM SISTEMU PODGORICA: Lični podaci na izvolte

Objavljeno prije

na

Objavio:

Na portalu Geografskog informacionog sistema (GIS) Podgorica do početka ove sedmice svi su mogli da vide lične podatke vlasnika parcela i objekata u Podgorici i Zeti. Iz Glavnog grada tvrde da nisu oni krivi, a građani podnijeli prve tužbe

 

 

Ko je htio, do početka ove sedmice, mogao je da sazna lične podatke o vlasnicima parcela i objekata na teritoriji Podgorice i Zete, sa sve matičnim brojevima. Podaci su se nalazili na demo verziji Geografskog informacionog sistema (GIS) Podgorica.

U dijelu koji se odnosi na Prostorno-urbanistički plan, dostupne su sve parcele sa ucrtanim objektima što je zakonito i već petnaestak godina primijenjeno i na Geoportalu Uprave za nekretnine. Klikom na parcelu ili objekat dostupne su i ključne informacije uključujući i podatke o vlasniku. Međutim, klikom na ikonicu za informacije dolazilo se do sporno objavljenih podataka o vlasnicima imovine i njihovim matičnim brojevima.

Javnost je krajem protekle sedmice o ovome obavijestio odbornik Demokratske partije socijalista (DPS) Stefan Ćulafić. ,,Radi se osim o nečuvenom amaterizmu i neprofesionalnosti nadležnih službi i o krivičnoj odgovornosti ugrožavanja ličnih podataka. Pozivam Agenciju za zaštitu ličnih podataka i nadležno tužilaštvo da pod hitno zaštiti privatnost i prava građana Podgorice koja su flagrantno prekršena i ugrožena i da utvrdi odgovornost između nadležnih službi počev od službi Ministarstva urbanizma, pa do nadležnih u Glavnom gradu”, saopštio je Ćulafić.

Nakon ovog saopštenja, pomenuti portal je postao nedostupan.

Prema saznanjima Monitora pojedini članovi Agencije o problemu su bili upoznati sedmicama ranije ali nijesu ništa preduzimali. Sada u Agenciji kažu da će pokrenuti postupak nadzora kako bi se utvrdilo činjenično stanje.

U Zakonu o Zaštiti podataka o ličnosti je navedeno da se lični podaci  moraju obrađivati na pošten i zakonit način. Propisano je i da se lični podaci ne mogu  obrađivati u većem obimu nego što je potrebno da bi se postigla svrha obrade, niti na način koji nije u skladu sa njihovom namjenom. A lični podaci, koji su prikupljeni u statističke ili naučne svrhe, u skladu sa ovim Zakonom, mogu se obrađivati ukoliko su preduzete odgovarajuće mjere zaštite. ,,Kad se lični podaci daju na korišćenje radi obrade u statističke ili naučno-istraživačke svrhe, ti podaci se moraju dati na korišćenje u obliku koji ne otkriva identitet lica”, propisano je ovim Zakonom.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 21. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

SKUPŠTINSKI ODBOR TRAŽI KONTROLU URBANISTIČKOG HAOSA U KOLAŠINU: Zakašnjelo brojanje spratova

Objavljeno prije

na

Objavio:

Tek nakon što je u  gradskom dijelu Kolašina izgrađeno na desetine zgrada i hotela, predstavnici lokalnog parmenta, primjećuju da je riječ o “gradnji koja nije u skladu sa propisima”. Do sada su to ignorisali, a kritičare građevinskog buma nazivali “kočničarima razvoja”

 

“U Kolašinu se trenutno odvija gradnja koja nije u skladu sa propisima. Neke zgrade bukvalno niču na trotoarima…Zauzetost građevinske parcele je kod nekih objekata i do 100 odsto, što nije u skladu sa Zakonima o izgradnji objekata. Kašnjenje donošenja planskih dokumenata koristi se za zloupotrebe i za izdavanje građevinskih dozvola, koje nijesu u skladu sa planovima razvoja grada”.  Taj sažeti opis  kolašinskog urbanističkog haosa, iz Odbora za planiranje i uređenje prostora i komunalno-stambenu djelatnost Skupštine opštine (SO) poslali  su, nedavno, na adrese   resornog  ministarstva  i građevnsko – urbanističke inspekcije.

Odbor zahtijeva od resornog ministarstva i građevinske inspekcije da se obavi inspekcijski nadzor nad stambeno-poslovnim objektima u izgradnji u okviru Detaljnog urbanističkog plana (DUP) Centar. Članovi tog skupštinskog tijela traže da nadležna inspekcija utvrdi da li je došlo do prekoračenja gradnje kada je riječ zauzetosti građevinske parcele i prekoračenja spratnosti zgrada u izgradnji u odnosu na pozitivne zakonske propise i izdate građevinske dozvole.

“Izdati obavezujuća rešenja investitorima koji nijesu poštovali date procedure. Izvršiti provjeru izdatih građevinskih dozvola i urbanističko-tehničkih uslova (UTU), u odnosu na DUP Centar i zakon, kojim je regulisana ta oblast. Ustanoviti odgovornost, odnosno nadležnosti, onih koji su kršili zakonske procedure”, neki su od zahtjeva kolašinskih odbornika upućenih Minisatrstvu  prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine.

Dopis, kojim se  traži hitnu rekaciju države   mogo bi biti primjer odgovornosti, ažurnosti i brige o svom gradu, da je poslat prije tri godine  kada je započeo, takozvani, građevinski bum u Kolašinu. Na terenu je odmah  bilo vidljivo   kršenje propisa i svi problemi  DUP Centar Kolašin.  Sada, kada su sve pojave o kojima odbornici pišu uzele maha i od njih ostao pošteđen tek djelimično najuži centar grada,  vapaj upućen resoru Janka Odovića više liči na  pokušaj “pranja”  savjesti.

Članovi odbora su, istovremno, i članovi stranaka, koje su do prije pola godine sve one koji su tvrdili isto što sada piše u pismu Odoviću i inspekciji, nazivali “kočničarima razvoja grada”.  Naknadna pamet došla je u trenutku kad je ograničena mogućnost intervencije.

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 21. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

INTERKULTURALNI KULT SV. MARIJE NA CRNOGORSKOM PRIMORJU: Naša Gospa

Objavljeno prije

na

Objavio:

U duhovnom smislu gradove na Crnogorskom primorju najdublje povezuje poštovanje i slavljenje djevice Marije (u islamu, hazreti Merjem). Čitav ovaj prostor obiluje desetinama hramova koji su njoj posvećeni. Ta svetišta su najprepoznatljviji dio interkulture našeg Primorja

 

 

“Prisutnost kulta sv. Marije ili Bogorodice najdominantniji je uopšteno u hrišćanskoj tradiciji, kao i na prostoru Crne Gore”, kaže istoričar Petar Lekić.

To je najizraženije na jugu Crne Gore. U Budvi, Baru i Ulcinju postoji na desetine hramova koji su posvećeni djevici Mariji. Hodočasnici u srednjem vijeku navode da nije praktično bilo crkve na ovom dijelu Jadrana, a u kojoj ne bi našli barem jedan oltar posvećen sv. Mariji, te da nije bilo mjeseca u godini bez neke svetkovine njoj u čast.

Djevica Marija bila je tješiteljica žalosnih, zdravlje bolesnih, utočište grješnika, zvijezda mora, najpouzdaniji štit vjernicima tokom dugih stoljeća sve do današnjih dana… Ona je mirila zavađene, izbavljala iz neprijateljskih ruku, čuvala polja i brodovlje, upozoravala na prijeteća zla… Bila je posrednica svih milosti.

Jedan od najstarijih hramova u njenu čast, Santa Maria in punta, podignut je 840. godine u Budvi. I danas postoji. “Ova se crkva nalazi na rtu („in punta“), u jugozapadnom dijelu Starog grada, a prvobitno su je podigli monasi benediktinskog reda, tako da je predstavljala sastavni dio manastirskog kompleksa koji je pored crkve i građevine za smještaj monaha, sadržao i omanji klauster ispod koga se nalazila kripta u koju se moglo ući kroz prolaz na sjevernoj strani crkve“, ističe istoričarka umjetnosti Lucija Đurašković.

Benediktinski erudita Ivan Ostojić ističe da su ovaj vjerski objekat “hodočastili ne samo katolici, nego i pravoslavci, pa i muslimani“.

U budvanskom Starom gradu su od 6. do 14. vijeka postojala četiri svetilišta posvećena sv. Mariji, a pet van gradskih zidina.  Sa posebnim poštovanjem od pripadnika obje hrišćanske zajednice i sada se čuva najveća svetinja grada, ikona Madona in Punta ili tzv. Budvanska Gospa, čuvena po čudotvorstvu i zaštiti Starog grada Budve od svih nedaća. I današnja Citadela u tom gradu se nazivala Castio Svete Marije.

Mustafa CANKA
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 21. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo