Crnogorska vlast je dugo ćutala i na medijske spinove Beograda i pokušaje BIA-e i državnih kartela iz Srbije da destabilizuju situaciju u Crnoj Gori. Juče su na press-u ekskluzivno objavljena dokumenta Ministarstva odbrane Srbije (MOS), u kojima se navodi da je premijer Crne Gore Milojko Spajić rezervista Vojske Srbije. Objavom dokumenta MOS-a Milan Knežević je javno pokazao odakle dolaze napadi. Tim je činom, zajedno sa nalogodavcima, vjerovatno počinio krivično djelo

Prošlog petka javnosti se obratio kratkim videom titularni poglavar Srpske pravoslavne crkve (SPC) Porfirije Perić u kojoj je negirao javne navode o formiranju Eparhije bokokotorske. „Priča o osnivanju Bokokotorske eparhije… bila bi smešna da nije reč o zloj nameri, o dobro osmišljenoj zlonamernoj kampanji koja … ima za cilj da stvori konfuziju … smutnju i … nepoverenje među pravoslavnim vernicima“, rekao je patrijarh. On je još dodao: „Mi nikada nismo ni pomislili, a kamoli govorili i razgovarali na ovu temu, a pogotovo nismo razvijali nikakvu strategiju”. Nastup je zaključio ponavljenjem uvida da osnivanje nove eparhije u Crnoj Gori „ne postoji kao tema u našoj Crkvi”.

Patrijarhu i njegovom „duhovniku” i de fakto glavnom operativcu Sinoda episkopu bačkom Irineju Buloviću trebalo je gotovo pola godine da se oglase nakon nekoliko upita nezavisnih srbijanskih medija i Vijesti da li postoje planovi za bokotorosku eparhiju i koji su razlozi za to. Izvori u Patrijaršiji i Mitropoliji crnogorsko- primorskoj (MCP) su nekoliko puta potvdili da se razmatra novo cijepanje Mitropolije kao vid disciplinovanja mitropolita Joanikija Mićovića zbog nepokornosti srbijanskom vladaru Aleksandru Vučiću i podrške studentima. Iste informacije su nezavisno potvrđene Monitoru i iz Patrijaršije i sekularnih vlasti u Beogradu koji su rekli da službe zajedno sa vrhom crkve razmatraju opcije u Crnoj Gori.

Ranije je objavljivano da tema ipak neće doći na red ovogodišnjeg majskog zasijedanja Arhijerejskog sabora (skup svih SPC episkopa) u Beogradu zbog zauzetosti oko isforsirane smjene Justina Stefanovića Žičkog i drugih trvenja u vrhu SPC-a. Justin je bio jedini srbijanski episkop od njih šest koji su krajem februara prošle godine potpisali pismo osude državnih – crkvenih napada na studente i podržali javne zahtjeve za pravdu i odgovornost u društvu. Nakon pisma šestorice, mediji braće Vučić su se obrušili na episkope „izdajnike”, pogotovo na mitropolita Joanikija. Napadi na njega i Mitropoliju su intenzivirani od kada se preko sveštenika Gojka Perovića mitropolit izvinio javnosti rekavši da nije imao namjeru veličati zločine iz Drugog svjetskog rata četničkog vojvode Pavla Đurišića. Joanikije je takođe napravio distancu od prošlogodišnjih parastosa četnicima i podizanja spomenika Đurišiću u Gornjem Zaostru. Andrija Mandić i čak i Milan Knežević su ostali po strani prošloljetošnjeg ludila koje je na svojim plećima sam iznio episkop budimljansko nikšički Medotije Ostojić sa spomenikom Đurišiću i veličanjem njegovog „bogougodništva”.

Da se nešto dešava u Andrićevom vencu (ured predsjednika) i Patrijaršiji protiv Mitropolije i Joanikija se vidjelo krajem februara ove godine. MCP je izdala saopštenje s tvrdnjom da glasine o izdvajanju Boke imaju prvenstveno političke motive, i da „nije utemeljena u raspoloženju i volji mjesnog sveštenstva i vjernog naroda”. „Ne postoje nikakvi crkveni razlozi za izdvajanje Boke kotorske iz sastava MCP… ukoliko bi se one obistinile – to bi predstavljalo udar na istorijski kontinuitet, vjekovno nasljeđe i integritet MCP-a”, bilo je izričito saopštenje Mitropolije. Dio saopštenja MCP-a o izdvajanju Boke Kotorske nije prenesen od većine vučićevskih medija kao ni od portala RTCG-a.

Dan nakon saopštenja puštena je i izjava kotorsko-tivatskog namjesnika sveštenika Nemanje Krivokapića, čiji otac Momčilo je za života imao veliki uticaj u Boki. Krivokapić je negirao da je njegov otac bio za odvajanje od MCP i da nema ni potrebe ni opravdanja za bokokotorsku eparhiju, naglašavajući kontinuitet veze Boke sa MCP-om. Vučićevski novinari, pogotovo oni u Crnoj Gori, potencirali su teme o bokokotorskoj eparhiji koja je postojala jedno vrijeme u doba Austro-Ugarske i čije sjedište je bilo u zapadnoj Ukrajini, tada pod Bečom. Istovremeno su režimski mediji u Srbiji krenuli sa napadima na Joanikijev „crkveni separatizam”, „šurovanje s Fanarom” (sjedište Vaseljenske Patrijaršije – glavne crkve pravoslavlja) i najniža uličarska vrijeđanja mitropolita i predsjednika parlamenta i lidera Nove srpske demokratije (NSD) Andrije Mandića.

Kako tada, tako i u nedavnom saopštenju patrijarh Porfirije ni jednom riječju nije stao u odbranu Mitropolije i mitropolita Joanikija. Naprotiv, četiri dana nakon objave, novosadski portal Vidovdan blizak Irineju je opet napao. MCP „brzopleto reaguje na jedan neprovjeren spin anticrkvenih medija (februarskim saopštenjem). Vidovdan ocjenjuje da iz MCP „lako mogu da skliznu u raskolnički duh” i da „neko zlonamjeran bi mogao reći… da postoji koordinacija Mitropolije i anticrkvenih medija”. „Mitropolit Joanikije… nije reagovao nijedan put na drske, klevetničke i otrovne komentare njegova brata Milutina protiv vrha SPC-a”, zaključuje portal.

Krajem jula Porfirije je bio zajedno sa Sinodom na dodjeli medalje Svetog velikomučenika i pobedonosca Georgija prvog stepena Vladimiru Vukoviću, uredniku Politike i glavnom pljuvaču na sve crnogorsko, u službi braće Vučić. Do dodjele medalje Vuković se istakao velikim brojem tekstova i prizemnim uvredljivim kvalifikacijama protiv pokojnog mitropolita Amfilohija Radovića i sadašnjeg Joanikija. Medalju je Vukoviću dodijelio vučićevski Metodije koji je zbog vjernosti režimu dobio titulu „mitropolita” i članstvo u Sinodu. U nedavnoj „istrazi” protiv  Justina, Metodije je dobio mjesto u komisiji zajedno sa sveštenikom Veliborom Džomićem, nekadašnjom sivom eminencijom SPC-a u Crnoj Gori i prijateljem miloističkog podzemlja.

„Novinar” Vuković koji je postavljen za urednika nekada respektabilne Politike je bivši podgorički taksista i nekadašni vlasnik prodavnice zdrave hrane preko puta Gintaša. Vuković je 17. januara 2017. godine na portalu Nove srpske političke misli (NSPM) objavio otvoreno pismo tadašnjem premijeru Aleksandru Vučiću koga je optužio za „raskošnu servilnost, bezkičmenjaštvo i neskrivenu ropsku svijest… pred zapadnim gazdama ali i šefovima u regionu”. Dalje je naveo da Vučić i njegova udružena novinarska mašinerija „spinuje i laže medijski drogiranu srpsku javnost” i pravi „histerični propagandni vrisak”. Vučić je kriv za veleizdaju Kosova i Metohije, duvanje u jedra Milu Đukanoviću oko „državnog udara” i da je postao Đukanoviću „najsličniji po vlastodržačkim elementima”. Šta se u međuvremenu desilo i kako je Vuković postao Vućićev dvorski novinar znaju samo Vuković i BIA (Bezbedonosno informativna agencija). Isto se može reći i za nekada Amfilohiju vjernog Metodija kome su službe očigledno našle nešto pred čime je morao popustiti.

Da gazda nije ništa bolji od onih koje drži na lancu se pokazalo bezbroj puta. Početkom avgusta je Vučić u Mrkonjić gradu izjavio pregršt brutalnih neistina o Crnoj Gori. „Četiri puta su u Crnoj Gori izglasali deklaracije da smo genocidan narod, čak ni Hrvatska nije četiri puta to uradila”, rekao je Vučić ne trepnuvši. To su ranije papagajski ponavljali i njegovi glasonoše u Crnoj Gori. Navodno je rekao „da ne morate da idete na Oluju da obeležavate sa Hrvatima, bar to pokažite da poštujete srpske žrtve, ovog dečaka kog su sa 12 metaka zlikovci ubili… i evo kako vode računa i baš ih briga”. Prije toga je nekoliko puta govorio da Crna Gora vodi hibridni rat protiv njega te izrazio čuđenje što „predsjednik i premijer Crne Gore ne kažu medijima da ne šire laži o njemu”. Jednostavnim pregledom crnogorske štampe može se lako vidjeti da ne samo da nije vođena kampanja protiv braće Vučić i njihovih privatnih institucija, već da su se crnogorski državni mediji maksimalno suzdržavali o bilo kakvom izvještavanju o Srbiji. Javni servis i nezavisna štampa nije ni riječ prenijela o Mrdićevim zakonima, saslušavanju neposlušnih tužilaca u prostorijama BIA-e, galopirajućoj korupciji i kriminacima kojima se okružuje Prva familija, masovnim otpuštanjima zaposlenih koje ne žele na mitinge vladajuće stranke itd.

Crnogorska vlast je dugo ćutala i na uporne medijske spinove Beograda i pokušaje BIA-e i državnih kartela iz Srbije da destabiliziraju situaciju u Crnoj Gori.

Jučer su na press-u ekskluzivno objavljena dokumenta Ministarstva odbrane Srbije (MOS), u kojima se navodi da je premijer Crne Gore Milojko Spajić rezervista Vojske Srbije (VS). Spajić je navodno „imao institucionalnu i svaku drugu podršku od predsjednika… Vučića, kojeg je na kraju izdao. Spajić treba da ustane svaki put kada čuje ime Vučića i prekrsti se tri puta, jer da nije bilo njega Spajić nikada ne bi bio premijer”, izjavio je Milan Knežević ne trepnuvši. Objavom dokumenta MOS-a Knežević je javno pokazao odakle dolaze napadi. Tim je činom, zajedno sa nalogodavcima, vjerovatno počinio i krivično djelo. O krivičnoj odgovornosti ne mora brinuti – dok god braća Vučić drže vlast.

Jovo MARTINOVIĆ

Statistički uspjesi ne mogu ukloniti brojne probleme koji se svake sezone ponavljaju. Prenatrpani i neuslovni aerodromi, posebno u Tivtu, koji dočekuju i ispraćaju turiste, gužve i kilometarske kolone, bahati vozači, restrikcije vode i struje, slana voda u česmama u Kotoru, neuređene plaže, nebriga o higijeni, buka, neke su od glavnih primjedbi koje ostavljaju turisti

Ogromne gužve i čekanje u kolonama i ove godine obilježavaju avgust i špic turističke sezone. Tako je prvog avgustovskog vikenda u Crnu Goru ušlo više ljudi nego što imamo stanovnika, preko 630.000 putnika. Opet se obaraju rekordi: za prvih pola godine u Crnoj Gori registrovano je skoro milion turista. Aerodromi Crne Gore od početka godine su opslužili više od 2,2 miliona putnika, a rekord je oborio Aerodrom Podgorica, koji je zahvaljujući otvaranju baze Wizz Air-a ugostio čak 76 odsto putnika više u odnosu na do sada referentnu 2019. godinu.

Prema podacima Uprave za statistiku Monstat, Crnu Goru je u prvoj polovini 2026. godine posjetilo 994.000 turista, što predstavlja rast od 5,7 odsto u odnosu na isti period prošle godine. Istovremeno je ostvareno 5,14 miliona noćenja, odnosno 6,5 odsto više nego godinu ranije.

Turisti su najviše iznajmljivali privatni smještaj, koji je u turističkom prometu u prvoj polovini ove godine učestvovao sa 64 odsto u ukupnom broju noćenja, odnosno sa približno 3,28 miliona. Ovaj broj je svakako bio veći jer je i dalje neprijavljivanje gostiju najučestalije u izdavanju privatnog smještaja. Prema ranijim procjenama zbog neregistrovanog smještaja država gubi oko 30 odsto ostvarenog ukupnog turističkog prihoda.

U kolektivnom smještaju je ostvareno 1,86 miliona noćenja, što predstavlja 36 odsto ukupnog rezultata.

Rusija je i dalje vodeće inostrano tržište sa približno 990.000 noćenja, dva odsto više nego u prvoj polovini 2025. godine. Slijedi Srbija, na čijem tržištu je i pored tamošnje negativne propagande zabilježen veliki rast od 18 odsto, iz ove susjedne zemlje je ostvareno oko 963.000 noćenja. Turisti iz Bosne i Hercegovine ostvarili su 273.000 noćenja, osam odsto više nego godinu ranije.

Podaci Monstata govore i da je značajan broj gostiju došao iz Velike Britanije – 251.000 noćenja i rastom od 17 odsto, dok je njemačko tržište zabilježilo 244.000 noćenja i povećanje od 21 odsto. Značajan rast ostvaren je i na tržištu Ukrajine, čiji su državljani ostvarili oko 220.000 noćenja, 18 od sto više nego u uporednom periodu. Najveće povećanje među prikazanim tržištima zabilježila je Poljska. Poljski turisti ostvarili su 145.000 noćenja, uz rast od 31 odsto. Pozitivan rezultat zabilježen je i na tržištu Sjedinjenih Američkih Država, sa 115.000 noćenja i rastom od 22 odsto.

Za razliku od prošle sezone, 39 odsto manje turista u prvoj polovini godine je došlo iz Turske. Turisti iz te zemlje ostvarili su 181.000 noćenja. A sa 96.000 noćenja turista iz Izraela i tu je zabilježen pad od 24 odsto.

Budvu, rijestonicu crnogorskog turizma, u prvoj polovini godine posjetilo je oko 245.000 turista. Turistički poslenici u ovom gradu ističu da ih raduje da su najdominantnija tržišta izjednačila, pa je tako učešće turista iz Srbije od 13 odsto jednako koliko učešće turista iz Velike Britanije i Njemačke zajedno.

Iz Ministarstva turizma ne kriju zadovoljstvo dosadašnjim tokom sezone. Generalna direktorica u Ministarstvu Olivera Blagojević izjavila je da „podaci pokazuju da se produžava dužina boravka turista, koja sada iznosi više od pet dana, što predstavlja jedan od ključnih pokazatelja i za ukupne turističke prihode…“

Istraživač tržišta Darko Đikanović za Pobjedu je kazao da i pored pozitivnih trendova, podaci pokazuju da je prosječna dužina boravka ostala gotovo nepromijenjena i iznosila je 5,2 noći. „Nepromijenjena prosječna dužina boravka pokazuje da jedan od ključnih izazova ostaje stvaranje sadržaja koji bi goste podstakli da u Crnoj Gori provedu više vremena“.

Podaci pokazuju da gosti iz regiona i Istočne Evrope borave u prosjeku osam dana u privatnom smještaju, dok, duplo manje, prosječno četiri dana u hotelima odsjedaju gosti iz Zapadne Evrope.

Analitičari ističu da ohrabruje povećanje turističke aktivnosti na sjeveru Crne Gore. Primjer za to je Žabljak u kome je, u posljednje tri godine, povećan broj kreveta a prema podacima Turističke organizacije, interesovanje gostiju nastavilo je da raste.

„U julu imamo uvećanje od 48 odsto. Žabljak je za prethodne tri godine dobio dvostruko uvećanje smještaja, možda čak i više, a ipak smo uspjeli da imamo veoma dobru popunjenost i da držimo popunjenost kakvu smo imali prethodnih godina“, kazali su Vijestima iz TO Žabljak.

Ministarka turizma Simonida Kordić naglasila je da odlični rezultati na sjeveru potvrđuju snagu ruralnog turizma i širenje sezone van ljetnjih centara.

„Posebno ohrabruje činjenica da Mojkovac i Bijelo Polje bilježe najveći rast ove godine. Mojkovac ostvaruje rast od 43 odsto u broju turista, dok je u Bijelom Polju zabilježen porast veći od 20 odsto, kada su u pitanju noćenja. To pokazuje da rast turizma nije vezan isključivo za tradicionalne planinske centre koji su naravno puni, već da se turistički promet intenzivira i u drugim opštinama na sjeveru države“, navela je Blagojević.

Pozitivno je i što turoperatori nude sve više programa koji se odnose na na Nacionalni park Durmitor, Biogradsku goru, rafting Tarom i ostale znamenitosti centralnog i sjevernog regiona. Sve to može pomoći u težnji obogaćivanja ponude i produženja sezone.

Statistički uspjesi ne mogu ukloniti brojne probleme koji se svake sezone ponavljaju. Prenatrpani i neuslovni aerodromi, posebno u Tivtu, koji dočekuju i ispraćaju turiste, gužve i kilometarske kolone, bahati vozači, restrikcije vode i struje, slana voda u česmama u Kotoru, neuređenje plaža, nebriga o higijeni, buka, neke su od glavnih primjedbi koje ostavljaju turisti.

Dio primjedbi se odnosi i na neizdavanje fiskalnih računa u kafićima, restoranima i privatnom smještaju, a i dalje su zabilježeni slučajevi „taksista“, prvenstveno na aerodromima, koji prevoz turista papreno naplaćuju.

I ove godine je izražen nedostatak radnika u turizmu, procjene govore o manjku od oko 25.000 radnika. Iako su plate poboljšane, uslovi i vrijeme rada, hrana, smještaj i higijenski uslovi i dalje su ostali problematični za mnoge sezonske radnike. Najčešća žalba je rad od 10 do 12 sati dnevno, bez ijednog slobodnog dana.

Krajem maja ove godine, u izvještaju Evropske komisije za putovanja (ETC), Crna Gora je proglašena za najbolje ocijenjenu evropsku destinaciju po pitanju reputacije i zadovoljstva posjetilaca, ostvarivši  ocjenu od 9,22 od ukupno 10.

I pored tih pohvala, i ove sezone primjetne su sve boljke koje se godinama ponavljaju – dva mjeseca gužve i preopterećenja, hronični nedostatak radne snage, saobraćajni kolapsi, komunalni problemi, siva zona sa neprijavljenim gostima, uz svake godine sve veću betonizaciju primorja.

Crna Gora, s druge strane, kao adute, ima prirodnu raznovrsnost na malom prostoru i još uvijek niže cijene u odnosu na turistički razvijenije zemlje Mediterana. Međutim, i to se postepeno mijenja: inflacija u turizmu od početka 2022. do kraja juna ove godine iznosila je čak 46,1 odsto.

Na neusklađenost cijena i ponude, upozorio je profesor turizma i ekonomije Ivo Županović. On je za Tv Vijesti izjavio: „Ja sam i prošle i pretprošle godine isto čuo: ‘Pa nećemo puno podići cijene, podići ćemo ih 10 odsto.’ To je mnogo ako niste kvalitativno podigli svoju uslugu za 10 odsto“.

Crna Gora je prošle godine ostvarila 15,37 miliona turističkih noćenja, i 1,48 milijardi eura prihoda od turizma. Uporedbe radi, Dubrovnik, koji drži  najveći prosjek potrošnje po gostu na cijeloj jadranskoj obali, 2025. godine je imao 4,28 miliona noćenja i od turizma prihodovao 1,8 i 2 milijarde eura.

Predrag NIKOLIĆ

Odluka Agencije da istraje na uslovima i ne podrži besomučno betoniranje obale i mora, uliva nadu da se nešto može promijeniti, naročito nakon skandala sa betoniranjem mora u Baošićima. Ne smije se dozvoliti da Galije postanu Baošići na budvanskoj rivijeri. Po planovima investitora Galiji se sprema pravi urbicid

Agencija za zaštitu životne sredine donijela je polovinom jula ove godine rješenje kojim se odbija zahtjev za davanje saglasnosti na Elaborat procjene uticaja na životnu sredinu za projekat uređenje plaže Galija – druga faza, koja je u Atlasu crnogorskih plaža označena lokacijom br. 22 B, Opština Budva.

U pitanju je treća istovjetna odluka ovog organa otkako je nosilac projekta, kompanija Beach Doo iz Podgorice, podnio u maju 2024. godine zahtjev za davanje saglasnosti na Elaborat procjene uticaja na životnu sredinu druge faze projekta izgradnje objekata na poznatoj prirodnoj plaži.

Agencija je dva puta zaredom investitoru vraćala Elaborat na doradu uz jasne instrukcije za izmjene projekta. U konačnom, Komisija za ocjenu Elaborata je, nakon pregleda dostavljene dokumentacije i usaglašavanja stavova, u svom izvještaju konstatovala da predmetni dokument nije urađen u skladu sa važećim propisima i standardima. Da ne sadrži odgovarajuće mjere za sprečavanje, smanjenje i otklanjanje štetnih uticaja na životnu sredinu.

Investitor trenutno nema saglasnost i ne može legalno nastaviti sa izvođenjem ovog dijela projekta.

Nije riječ o tome da Komisija traži da investitor samo dopuni papire, ona suštinski osporava način na koji je druga faza projekta zamišljena i obrađena, naročito intervencije betonom u morskom prostoru i njihov uticaj na eko sistem.

Odluka Agencije da istraje na uslovima i ne podrži besomučno betoniranje obale i mora, uliva nadu da se nešto može promijeniti, naročito nakon skandala sa betoniranjem mora u Baošićima. Ne smije se dozvoliti da Galije postanu Baošići na budvanskoj rivijeri. Po planovima investitora Galiji se sprema pravi urbicid, uništavanje zaleđa, šuma i šikare, totalno betoniranje obale, gradnja niza objekata, privatnih pristaništa, mostova i privezišta za brodove i jahte jednog povlašćenog sloja crnogorskog društva.

Osporena druga faza betoniranja plaže Galija zamišljena je tako da se cijelom dužinom središne plaže predviđa izgradnja armirano-betonskog (AB) zida, duž obale u pojasu plaže projektovana su tri betonska platoa, vrši se iskop morskog dna za postavljanje AB baldhina i napera za privez brodova…

Na stijenama sjeverozapadnog dijela plaže predviđena je izgradnja armirano-betonskog monolitnog pristana dužine 20 metara, širine 10 u dubini većoj od 1,5 metar. Izvodi se i monolitni AB most dužine 5,5 metara.

„Armirano-betonski blokovi čuvari, AB baldahini – oplata, ugradnja armature I betoniranje obavljaju se na suvom, u betonjerci ili na platou unutar gradilišta. Betoniranje se izvodi betonom za betoniranje pod morem, uz dodatak aditiva za sprečavanje djelovanja hlorida i ubrzivača vezanja betona. Blokovi čuvari se kao gotovi postavljaju u more. Ukupno je predviđena izgradnja 64 komada baldahina (23 na AB platou “B” i 41 na AB platou “C”“,  samo je dio nevjerovatnih uputa za betoniranje plaže, ubacivanje tona betona u more u jednoj od najljepših uvala na budvanskoj rivijeri, navednih u tekstu Elaborata.

„Izgradnja ovako monumentalnih i predimenzioniranih betonskih konstrukcija u zoni litorala (infralitorala) neizostavno krajnje negativno utiče na živi svijet koji će se zateći zarobljen u dijelu akvatorijuma između obale i projektovane betonske konstrukcije (marinskog tipa)“, navodi se u tekstu rješenja Agencije o odbijanju zahtjeva za saglasnost.

Komisija za ocjenu Elaborata navodi  da ih obrađivač nije uvjerio da će mjerama koje je predložio smanjiti ili zaustaviti uticaj predmetnog objekta na ovaj dio akvatorijuma i da to i nije moguće s obzirom na njegovu poziciju u moru i veličinu.

„Već oskudan živi svijet opisan Nultom studijom biće dodatno redukovan i ugrožen“, navodi se u obrazloženju odluke o odbijanju.

Navedeno je takođe da se „antropogeni uticaj koji je izražen na plaži, mijenjajući njena prirodna svojstva, predloženim nastavlja u litoralu, zaokružujući na taj  način izmjenu autohtonih svojstava u zoni plime i osjeke, gdje se dešavaju najsloženije trofičke interakcije. Ovaj vid građevinskih zahvata samo će ublažiti uticaj energije talasa na gibanje vode i eroziju, jaku sedimentaciju i neće riješti problem koji investitor navodi. Sa stanovišta ugroženosti biodiverziteta imaćemo negativne  tendencije“, zaključuje se, između ostalog, u rješenju.

Lokacija plaže Galija postala je jedna od većih ivesticionih zona koje se razvijaju neposredno uz morsku obalu, na kojoj se izvode obimni građevinski radovi, betonira se morski pojas i more, gdje izvan turističke sezone sve vrvi od bagera i građevinskih mašina kojima se ubrzano devastira ovaj dio budvanske rivijere.

Radove na plaži izvodi podgorička firma Beach Doo, vlasnika Saše Kaluđerovića, koja posjeduje ugovor za zakup plaže Galija i susjednih parcela u zoni morskog dobra površine 7.273 m2, na rok trajanja od 25 godina. Riječ je o takozvanom investicionom ugovoru, kojim se u zakup daju djelovi neizgrađene i neuređene obale na kojoj mogu praviti nova kupališta.

Nije međutim jasno, po kojem je kriterijumu, osim političke pripadnosti zakupca ili zakupaca, prirodna plaža Galija svrstana u investicionu. Ugovor o zakupu kompleksa Galija zaključen je u žurbi, samo dan nakon završenih parlamentarnih izbora, 1. septembra 2020. godine.

Vrlo je važno da je Agencija odbila elaborat procjene uticaja na životnu sredinu, to nije isto što i zabrana projekta, ali jeste ozbiljan signal da dokumentacija koju je investitor ponudio nije bila dovoljna da se projekat prihvati u predloženom obliku.

Međutim, iako se na prvo čitanje rješenja o odbijanju saglasnosti čini da je Agencija odlučna u namjeri da ne odobri betoniranje mora, investitoru se nudi put spasa.

„Svaki od navedenih građevinskih radova – podvodni pragovi, naperi, lukobrani u akvatorijumu litorala je veoma grub i agresivan vid uticaja na eko sistem i stoga zahtijeva posebne elaborate. Predlažemo da se građevinski radovi postupno izvode, da bi se sukcesivno pratilo kako pojedinačno utiču na akvatorijum…“, savjetuje se investitoru.

„Predlažemo da investitor uradi pojedinačne elaborate i sam bolje sagleda uticaje i posledice ovih aktivnosti na datoj lokaciji“, zaključuje Komisija u svom izvještaju.

Znači ne može sve odjednom, ali jedno po jedno možda i može. Samo nije jasno kako bi u tom slučaju bila poništena ocjena po kojoj monumentalne betonske konstrukcije neizostavno negativno utiču na živi svijet u moru.

Betoniranje obale nije samo pitanje građevinske tehnike niti da li će novi objekti, terase, platoi ili plažni sadržaji izgledati uredno ili „luksuzno“. Svaki ovakav zahvat fizički mijenja obalu, način na koji more dolazi do nje. Obala nije građevinska parcela samo zato što je neko dobio pravo zakupa. Ona je javni prostor, prirodni resurs i dio identiteta mjesta. Kada se jednom pretvori u beton, mnogo je teže vratiti moru nego što je bilo odlučiti da se betoniranje ne dozvoli. Reakcija mora uslijediti prije bagera a ne nakon njih.

Nakon Baošića premijer Milojko Spajić obećao je raskid ugovora za investiciona kupališta koja dovode do ovakvih intervencija na moru. Da li će to obećanje ostati samo politička poruka ili će biti primijenjeno i na Galiju?  Ako se uprkos iskustvu iz Baošića i odbijenom elaboratu o procjeni uticaja na životnu sredinu ponovo dozvoli da beton krene prema moru, onda problem više nije u jednom makar i uticajnom investitoru.

Problem je u tome što država govori jedno a na crnogorskoj obali se radi drugo. Ni državno preduzeće Morsko dobro nije garant zaštite i kontrole obale, više je saučesnik njene devastacije preko starih korumpiranih kadrova koji službu kontrole morskog dobra podređuju svojim ličnim interesima.

Branka PLAMENAC