Povežite se sa nama

MONITORING

DOKUMENTA: KAKO SU STOČNE BOLESTI PUŠTENE U CRNU GORU: Ludilo, ali nije kravlje

Objavljeno prije

na

Stočni fond je ugrožen, domaćinstva koja su živjela od stočarstva dovedene su na ivicu egzistencije, pričinjena šteta – do sada evidentirana, prelazi milion eura, a nadležni se bave prebacivanjem krivice i predizbornom kampanjom. Petar Ivanović, u ime DPS i Raško Konjević, kao predstavnik opozicione trojke uključene u Vladu izbornog povjerenja razmjenjuju, skupa sa saradnicima iz Ministarstva poljoprivrede i Ministarstva finansija, (kontra)optužbe o odgovornosti za izbijanje epidemija stočnih bolesti koje su se, moguće, mogle izbjeći.

Dosadašnji rezultat nebrige: više od 550 krava i volova oboljelih od kvrgave kože goveda (lumpy skin disease ili skraćeno LSD) moralo je biti uspavano i zakopano na imanju vlasnika ili najbližoj za to određenoj lokaciji. Oboljele životinje registrovane su, uglavnom, u Kolašinu, Mojkovcu, Bijelom Polju i Beranama. Zvanično objašnjenje ukazuje da je riječ o opštinama koje gravitiraju Sinjajevini i Bjelasici. Nezvanično, razmjere epidemije u direktnoj su vezi sa blizinom graničnog prelaza Dobrakovo, preko koga se, nekoliko mjeseci unazad, obavlja sav uvoz stoke, živne i mesa iz Srbije.

Paralelno, u centralnom dijelu Crne Gore (Podgorica, Cetinje, Nikšić) nanovo je buknula epidemija tzv. plavog jezika zarazne bolesti od koje oboljevaju preživari (ovce, koze, goveda). Bolesti kvrgave kože i plavog jezika unijete su u Crnu Goru i omogućeno je njihovo širenje zahvaljujući tome što nadležni nijesu preduzeli sve zakonom propisane mjere, tvrde sagovornici Monitora verzirani u ovu problematiku i zainteresovani za stanje stočnog fonda. Prvo se zakasnilo sa odlukom o vakcinaciji i pravovremenom nabavkom vakcina. Iako je bolest u „komšiluku” – od Turske, preko Grčke, Bugarske, Makedonije, do susjednih Albanije, Srbije i Kosova registrovana još prošle godine, a najkasnije proljetos, Ministarstvo poljoprivrede je u nabavku vakcina i vakcinaciju goveda krenulo tek kada je bolest stigla i u Crnu Goru.

Prvi slučaj LSD-a potvrđen je u Gusinju 20. jula, a vakcinacija je započeta 1. avgusta. I to vakcinama (25 hiljada doza) koje nijesmo kupili već smo ih dobili kao pomoć od EK. Uostalom, do danas nije objavljen podatak o tome koliko je goveda ukupno vakcinisano. A taj podatak bi bio zanimljiv, između ostalog i zbog sumnji da se sa brojem registrovanih grla manipuliše zbog budžetskih subvencija koje dobijaju proizvođači i prerađivači mlijeka.

,,Moram da konstatujem da je postojao birokratski odnos Ministarstva finansija prema ovom problemu, zbog kojeg je Vlada dobila Informaciju o opasnosti od pojave bolesti tek na prethodnoj sjednici. Time smo bili spriječeni da sprovedemo preventivnu vakcinaciju prije pojave bolesti, kakva je bila sugestija stručnog tima”, kazala je direktorica Uprava za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove Vesna Daković na nedavnoj konferenciji za štampu.

Daković još tvrdi, a to potvrđuje i Ivanović kao aktuelni potpredsjednik Vlade, da je Ministarstvo finansija odbilo njihov zahtjev od 20. maja da im se obezbijedi 29 hiljada eura za nabavku vakcina. Iz Ministarstva finansija na to odgovaraju da im novac nije tražen za vakcine već za nabavku laboratorijskog materijala, pripremu i štampanje informativnog materijala, obuku… I da je Ministarstvo poljoprivrede već na svom računu imalo dovoljno novca.

Konačno, glavna veterinarska inspektorka Mirjana Drašković kaže, gostujući na TV Vijesti, kako je vakcinaciju trebalo obaviti još u aprilu, kada je bolest registrovana u Makedoniji.

Ovo upozorenje dobija na ozbiljnosti kada se zna da je Draškovićka, 1996. godine, bila rukovodilac Kriznog štaba Vlade Crne Gore koji je donio i uspješno proveo set mjera na sprječavanju širenja epidemije slinavke i šapa koje su tada bješnjele u Makedoniji, Albaniji i Grčkoj. Ima ih koji se sjećaju da su dezinfikacione barijere tada bile postavljene na svim zvaničnim i nezvaničnim graničnim prelazima ka istoku (čudna su to vremena bila). Zaprašivani su čak i kamioni koji su staro željezo iz Albanije dopremali u Nikšić. Ali epidemija nije stigla, iako se slinavka i šap prenose mnogo lakše od kvrgave kože i plavog jezika.

Monitor ima dokument od 26. maja kojim Ministarstvo poljoprivrede (potpisao tadašnji ministar prof dr Milenko Popović) donosi Naredbu kojom se zabranjuje uvoz i tranzit preko teritorije Crne Gore pošiljki goveda, mesa, mlijeka, kože goveda i divljih preživara „koje su porijeklom iz Bugarske, Makedonije i Grčke, kao i pošiljki goveda i drugih preživara koje potiču iz drugih država a koje se prevoze preko teritorije Bugarske, Makedonije i Grčke prije ulaska u Crnu Goru”.

Ta Naredba stupila je na snagu nakon objavljivanja u Službenom listu, 2. juna. Nedjelju dan kasnije, nakon što je bolest kvrgave kože registrovana i u Srbiji, Ministarstvo poljoprivrede donosi Instrukciju kojom se zabranjuje uvoz i tranzit goveda i goveđeg mesa iz sedam okruga u Srbiji u kojima je zaraza registrovana. U skladu sa preporukama EU i njenih stručnih tijela (OIE i EFSA), uvoz iz drugih djelova Srbije dozvoljen je pod uslovom da teret prate Dodatne garancije kojim se potvrđuje da je prevozno sredstvo „oćišćeno i da je izvršene dezinfekcija i dezinskecija prije i nakon utovara životinja…, odnosno, da je „prije i tokom prevoza zaštićeno od napada insekata-vektora bolesti kvrgave kože”.

Nije zgorega pomenuti kako se smatra da su glavni prenosioci LSD-a muve, komarci i krpelji, zbog čega su dezinfekcija i dezinsekcija prevoznih sredstava često potencirani kao jedan od efikasnijih načina za zaustavljanje zaraze. Jednako, drži se da je taj postupak jedno od najrizičnijih mjesta u sistemu zaštite, posebno kada ga umjesto nadležnih državnih službi obavljaju (ili samo potpisuju) lokalni veterinari iz inostranstva.

„U cilju olakšanja trgovine, molimo Vas da nas blagovremeno obavještavate o novim žarištima bolesti, odnosno zonama slobodnim od ove bolesti, kako bi naše uvoznike informisali o slobodnim područjima”, stoji u dopisu koji je Vesna Daković 10. juna ove godine uputila direktoru Uprave za veterinu u Ministarstvu poljoprivrede Srbije Miodragu Petroviću. Podsjetimo, gospođa Daković nije službenik Privredne komore, već direktorica Uprava za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove.

Pet dana kasnije glavna veterinarska inspektorka predlaže Ministarstvu poljoprivrede da odmah formira Operativni štab za primjene mjera sprječavanja, suzbijanja i iskorijenjivanja bolesti kvrgave kože goveda. A tu je i upozorenje graničnim inspektorima i Upravi za bezbjednost hrane u kome stoji da „Glavni veterinarski inspektori ne smiju dozvoliti tranzit živih životinja i mesa bez rješenja Uprave za bezbjednost hrane kakve daje za uvoz životinja i mesa, u skladu sa odredbama Zakona o veterinarstvu”.

Krajem juna i Uprava za bezbjednost hrane inicira formiranje stručnog tima. „Molim Vas da u što kraćem roku, do sjutra 30. juna u 12 h, dostavite ime predstavnika Uprave za inspekcijske poslove koji će učestvovati u radu stručnog tima”, piše Daković Božidaru Vuksanoviću, direktoru Uprave za inspekcije. Tu je, međutim, i reakcija na zahtjev Veterinarske inspekcije o pooštrenim mjerama za sprječavanje unosa zaraze.

„Ne smijemo kao državni nadležni organi izazvati ograničenja u kretanju roba”, upozorava Daković Vuksanovića i Draškovićku. Draškovićeva odgovara: „Kao glavni veterinarski inspektor imam obavezu da iniciram preduzimanje svih mjera koje su propisane a za koje procijenim da, ako se ne sprovedu u određenom momentu, mogu biti visoko rizične po zdravlje životinja i imati negativne ekonomske posledice za držaoce životinja i budžet Crne Gore”.

Prepiska se nastavlja 23. juna. „Prvenstveno želim da vas oslobodim obaveze iniciranja kako Vi kažete „preduzimanja svih mjera…”, stoji u dopisu koji je Daković uputila Mirjani Drašković. Tu je i naredba da se obezbijede „uslovi za nesmetan protok roba posebno uzimajući u obzir vremenske uslove i pojačan promet tokom turističke sezone”. Trgovina ili zdravlje – prosudite sami.

Uglavnom, nepunih mjesec dana kasnije zaraza zvanično stiže u Crnu Goru. Mijenja se i uredba prema kojoj sva vozila koja iz Srbije dovoze stoku, meso, stočnu hranu… moraju imati potvrdu o obavljenoj dezinsekciji. Sada se ta mjera odnosi samo na vozila koja prevoze goveda (ne zna se ko je zaključio da muve i komarci prave razliku između krava, ovaca i svinja). Veterinarski inspektori sa srpsko-crnogorske granice kažu kako su za tu odluku saznali od kolega iz Srbije.

„Mislim da treba prvenstveno da štitimo interese našeg stočnog fonda i građana, jer bi državni interesi Crne Gore trebalo da nam budu ispred evropskih, komšijskih i ne znam još kakvih. Nije trebalo mijenjati Naredbu na nečiji zahtjev, a posebno ne na zahtjev susjedne države iz koje nam je zaraza vjerovatno i stigla. Uostalom, i goveđe i sve druge vrste mesa mogu se nabaviti i uvesti iz država u kojima nema bolesti kvrgave kože…”, navodi se u dopisu koji je Mirjane Drašković 12. avgusta uputila nadležnima iz Uprave za bezbjednost hrane i Uprave za inspekcije. Potom se priča preselila u medije.

Nazdravlje.

Zarada i šverc, ruku pod pruku

Iako u javnim nastupima tvrde kako je situacija pod kontrolom, podaci iz dopisa Uprave za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove od 9. avgusta ukazuju na još jednu dimenziju širenja zaraza: „Bolest kvrgave kože se širi i sve ukazuje da pored prenosioca postoji osnovana sumnja da se bez obzira na pojačanu saobraćajnu kontrolu vrši ilegalni promet goveda, i da se ova goveda prevoze sa zaraženih i ugroženih područja, kako unutar tih teritorija tako i van njih. Po informacijama, najčešće se radi o govedima koja nijesu ni obilježena…”.

Zoran RADULOVIĆ

Komentari

Izdvojeno

EKONOMSKE TEME U SJENCI VISOKE POLITIKE: Život na čekanju

Objavljeno prije

na

Objavio:

Elektroprivreda, Željezara, Aerodromi, nastavak auto-puta… Ljetnja sezona, javni dug, platni promet… Partijsko zapošljavanje i egzodus radne snage… Teme o kojima se ne govori

 

Aerodromi Crne Gore dočekali su, u srijedu, milionitog putnika u 2022. Dok je Petar Radulović, zamjenik izvršnog direktora Aerodroma, skupa sa vršiteljkom dužnosti izvršne direktorice Air Montenegro, putnici iz Istambula uručivao prigodan poklon (besplatnu avio kartu) Odbor direktora kompanije koja gazduje aerodormima u Podgorici i Tivtu donio je odluku o smjeni izvršnog direktora Gorana Jendreoskog. I imenovanju jednog od njegovih pomoćnika za v.d. direktora.

Tako je prestižni klub državnih institucija i preduzeća sa upravom u v.d. stanju dobio još jednog člana.

Da li zbog neočekivanog razrješenja direktora za koga je prije nepunih četrnaest mjeseci rečeno kako ga krasi ,,bogato radno iskustvo u vazduhoplovstvu” (obrazloženje za smjenu nijesmo čuli), tek i u Vladi su se sjetili da tender za izbor koncesionara koji bi trebalo da gazduje aerodromima u Tivtu i Podgorici nekoliko narednih decenija, još nije završen. Taj je posao započela, i trebala da ga privede kraju, još Vlada Duška Markovića, odnosno, resorno Ministarstvo saobraćaja kojim je tada upravljao Osman Nurković. Prije dvije godine, ili još ranije.

Postoje tri rješenja za nastalu situaciju, prosvijetlio nas je premijer Dritan Abazović objašnjavajući kako Vlada može prihvatiti ponudu i potpisati ugovor sa nekim od tadašnjih kandidata (iako su se uslovi u međuvremenu dramatično   promijenili), raspisati novi tender ili odustati od traženja koncesionara i Aerodrome zadržati pod državnom upravom. Premijer nije pomenuo ali ima i četvrto rješenje, čini se najvjerovatnije: da aktuelna Vlada taj posao, kao i mnoga druga proljetošnja obećanja, ostavi u amanet svojim nasljednicima.

Do tada će Aerodromi i država kao njihov vlasnik, očekivati od manadžmenta u v.d. stanju ,,ubrzanje započetih procesa modernizacije”. Iskustvo uči da bi se narečeni proces mogao svesti na nova zapošljavanja. U Aerodromima je od prethodnih izbora do početka ljeta zapošljeno 140 novih radnika.

Približno, to je nekih pet posto od ukupnog broja onih koji su posao u državnim preduzećima našli nakon posljednjih parlamentarnih izbora. Riječ je, računaju u medijima i Ministarstvu kapitalnih investicija, o nekih 2,6 hiljada novozapošljenih. Skoro četvrtina njih uhljebljena je u pljevaljskom Rudniku uglja (posljednji podaci govore o 646 novih radnika na određeno, neodređeno vrijeme i sa ugovorima o djelu). Negdje na pola tog posla, iz Pljevalja smo saznali da među novozaposlenima nema nijedan pripadnik manjina. Do danas, nema naznaka da je politika jednonacionalnog zapošljavanja bitnije promijenjena. Kao što se ne vidi da aktuelna Vlada pokušava uraditi išta drugačije oko partijske raspodjele plijena.

Da se vratimo Aerodromima i njihovom milionitom putniku. Poređenja radi, u ljeto 2019. oba su crnogorska aerodroma dočekala i darovala svog milionitog putnika. Tivat nešto ranije od Podgorice – 31. avgusta u odnosu na drugu polovinu septembra.

Zoran RADULOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 5. avgusta ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

PREDSJEDNIK PRELOMIO O NEUSTAVNOM ZAKONU O OPŠTINAMA: Na izbore – pa ko šta odnese

Objavljeno prije

na

Objavio:

I Ustavni sud je ocijenio neustavnim dopune Zakona o lokalnoj samoupravi, na osnovu kojih su odloženi izbori u 14 opština, ali nije obustavio radnje u vezi sa izborima i one koje su već završene. Zbog izazova koje ostavlja odluka suda, kojom se samo konstatuje da zakon nije u skladu sa Ustavom, izdvojili su mišljenje sudija Miodraga Iličkovića i Milorada Gogića

 

Dopune Zakona o lokalnoj samoupravi, kojima su redovni izbori u 14 opština odloženi za 23. oktobar (umjesto u maju), proglašene su neustavnim. Nova parlamentarna većina, sastavljena od Demokratske partije socijalista (DPS, Socijalističke narodne partije (SNP), Koalicije Crno na bijelo, Socijal-demokratske partije i manjinskih partija izglasala je odlaganje izbora na Dan Evrope (9. maja). Međutim, iako je postupak zahtijevao hitnost, Ustavni sud je odluku o neustavnosti zakonskih odredbi donio tek 28. jula – gotovo tri mjeseca nakon donošenja spornog zakona.

Pravno dejstvo i šteta od neustavnog zakona nastupili su odmah nakon što je predsjednik Crne Gore Milo Đukanović potpisao izmijenjeni zakon. On je akt jednom vratio Skupštini na ponovno izglasavanje, što mu omogućava Ustav, ali morao ga je potpisati nakon što je ponovo usvojen. Premijer Dritan Abazović pravdao je odlaganje izbora time što nemamo izglasan Ustavni sud i Sudski savjet, dok su opozicione stranke i civilno društvo upozoravali da se time krši Ustav i pravo građana da vlast biraju svakih četiri godine.

U opštinama koje su izbjegle izbore na proljeće, lokalnim parlamentima produženi su mandati. Aktuelne većine odbornika kasnije su ponovo izabrale predsjednike opština na drugi mandat, bez izbora. Do sada su ponovo izabrani predsjednik Opštine Žabljak Veselin Vukićević, Glavnog grada – Ivan Vuković, Bara – Dušan Raičević i Opštine Golubovci Tanja Stajović. Svi su iz Demokratske partije socijalista. Pravnici tvrde da su sva imenovanja sporna, jer proizilaze iz neustavnog zakona.

I Ustavni sud je ocijenio neustavnim dopune Zakona o lokalnoj samoupravi, na osnovu kojih su odloženi izbori u 14 opština, ali nije obustavio radnje u vezi sa izborima i one koje su već završene. Zbog izazova koje ostavlja odluka suda, kojom se samo konstatuje da zakon nije u skladu sa Ustavom, na sjednici ustavnosudske instance izdvojili su mišljenje sudije Miodraga Iličkovića i Milorada Gogića.

Iličković kaže da je dao i izdvojeno mišljenje jer je odluka nepotpuna i necjelovita, donijeta sa zakašnjenjem, zbog čega su nastupile mnoge štetne posljedice koje će biti vrlo teško otkloniti. Odluka, tvrdi, ostavlja brojne dileme.

Ivan ČAĐENOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 5. avgusta ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

POSLODAVCI NA MUKAMA: Radnika nema, a neće ih ni biti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Za Crnu Goru, budućnost je izvjesna. Domaće radne snage, i one iz regiona, biće sve manje, pa će se morati zapošljavati radnici iz dalekih zemalja

 

„Potrebne radnice“, „Traži se konobar“, „Zapošljavamo“ – skoro da nema ulice u Podgorici u kojoj na malim prodavnicama, radnjama ili kafićima ne vidite oglas za posao. Vlasnik kafića kaže za Monitor da je oglas za konobara objavio prije skoro dva mjeseca: „Da se bar ko javio da se interesuje. Niko. Ni jedan poziv nisam imao“. Njegov kolega odložio je otvaranje novog kafića za septembar jer su mu dvije ekipe radnika otišle da rade na primorje.

Iste nevolje i na primorju. „Radna snaga nas napušta. Digli smo plate da bi ih zadržali, da ne bi pošli u Hrvatsku i mi smo u velikom minusu, ne možemo da podmirimo troškove. Jedino što imamo su inspekcije koje su za nam za vratom“, žalio se medijima na početku sezone ugostitelj iz Petrovca.

Nevolje sa radnom snagom ponavljaju se tokom svake ljetnje turističke sezone. Ugostitelji kažu da se od pandemije samo pojačao. Ljudi su iz ugostiteljstva otišli u druge, sigurnije branše ili na druga mjesta gdje imaju bolje uslove.

Samo Budvi tokom sezone nedostaje oko 3.000 radnika, uglavnom  kuvara, konobara, čistačica, sobarica… Da bi privukli radnike neki od ugostitelja su ove sezone bili prinuđeni da povećaju plate – konobarima i sobaricama od 500 do 800 eura, kuvarima od 800 do 2.500… Aleksandar Jovanović iz Udruženja ugostitelja Budve izjavio je: „Ugostitelji su bili primorani da izdvajaju više za plate zaposlenima. Uz povećanje zarada na nivou države, došlo se u apsurdnu situaciju da kuvar ima zaradu kao ministar ili premijer“.

Iz Unije slobodnih sindikata upozoravaju da  problem nedostatka radne snage nije slučajan. „On ima utemeljenje i u činjenici da u određenim sektorima (turizam, građevinarstvo, trgovina…) poslodavci godinama ne stvaraju ambijent za dostojanstvene uslove rada što odvlači domaću radnu snagu od ovih poslova. Niske zarade, nesigurni (prekarni) ugovori o radu, prekovremeni rad koji je pravilo, a ne izuzetak, nemogućnost korišćenja godišnjeg odmora i druge povrede prava iz radnog odnosa, doprinosili su i dalje doprinose tome da naši građani i građanke ne žele da budu radno angažovani u tim sektorima“, kaže za Monitor Ivana Mihajlović, zamjenica generalnog sekretara Unije.

Ne nedostaje radnika samo u turizmu. Prema podacima Unije poslodavaca deficitarna zanimanja su ona trećeg i četrtog nivoa kvalifikacije iz sektora turizma i ugostiteljstva, saobraćaja, trgovine, građevinarstva, najčešće zanatska zanimanja i usluga:  konobari, kuvari, recepcioneri, točilaci pića, prodavci, higijeničari, sobarice, serviri, pomoćni građevinski radnici i druga srodna i pomoćna zanimanja iz navedenih oblasti. Među visokoškolskim zanimanjima kao deficitarna od strane privatnog sektora izdvajaju zanimanja iz oblasti informacionih tehnologija (IT).

Iz Privredne komore za Monitor su kazali da zbog sezonskog karaktera crnogorske privrede poslodavci u pojedinim oblastima imaju velike poteškoće da nađu odgovarajuću radnu snagu. Naglašavaju da je to posebno izraženo u sferi turizma, ugostiteljstva i građevinarstva, i rezultira većim zapošljavanjem strane radne snage, u odnosu na domaće radnike. Prema podacima Ministarstva rada, u utrošenim kvotama za zapošljavanje stranaca u 2021. godini, pretežno učešće (79,65 posto), imaju četiri grupe zanimanja: građevinarstvo, usluge smještaja i ishrane, ostale uslužne djelatnosti i trgovina. Takođe je stalna potražnja za stručnjacima iz oblasti informacionih tehnologija, gdje dolazi do izražaja ne samo pitanje ponude radne snage na tržištu rada iz ove oblasti odnosno kvantiteta, već i njenog kvaliteta. Deficitarni kadrovi u pojedinim opštinama su takođe doktori medicine, a u oblasti saobraćaja vozači teretnjaka, vozači autobusa, vozovođe…

„Uzroci navedene deficitarnosti odnosno neusklađenosti ponude i tražnje u Crnoj Gori su višestruki: obrazovna politika i kvalitet obrazovanja, politika zapošljavanja, migracije stanovništva ali i sistem vrijednosti i mentalitet crnogorskih građana pri čemu vrlo često, prema riječima poslodavaca, domaća radna snaga nije zainteresovana za rad u pojedinim sektorima odnosno na pojedinim od navedenih pozicija. Naročito posljednje rezultira zapošljavanjem strane radne snage, pa se u Crnoj Gori svake godine izda preko 20.000 radnih dozvola za strance“, kaže za Monitor Ana Marković, šefica sektora za obrazovanje i rad sa članstvom Unije poslodavaca.

Mladi nijesu spremni da rade slabo plaćene poslove. Godinama ankete govore da sve više njih razmišlja da napusti Crnu Goru – 33,4 odsto mladih želi da napusti Crnu Goru (istraživanje rađeno maja 2022), a 92 odsto mladih bi privremeno ili trajno napustilo Crnu Goru radi boljih poslovnih prilika (decembar 2021).

Posljednje istraživanje Instituta za strateške studije i projekcije koje je sprovedeno u 15 crnogorskih opština na uzorku od 1.818 mladih govori da je najveći broj mladih koji rade zaposlen u sektoru trgovine i usluga. Trećina ispitanih, odnosno 30,5 odsto, radi na poslu koji ne odgovara nivou stečenih kvalifikacija ni oblasti školovanja, odnosno studiranja. Najčešće prepreke koje su identifikovali su opšti nedostatak poslova, loši radni uslovi, potrebna partijska knjižica kao i potrebna veza, dok se 31,9 odsto mladih nije registrovalo u Zavodu za zapošljavanje, najčešće jer ne vide korist od registracije.

Mihajlović upozorava da se Crna Gora već suočava i da će se tek suočiti sa egzodusom radne snage. Iz Sindikata ističu da poslodavci ne preduzimaju ništa kako bi stvorili dostojanstvene uslove rada i zadržali radnu snagu.

Istraživanje koje je USSCG sprovela tokom 2021. godine uz podršku Međunarodne organizacije rada, pokazalo je da 38,2 odsto ispitanika razmišlja o odlasku iz Crne Gore u potrazi za boljim poslom, ali još uvijek nije preduzelo konkretne aktivnosti na tom planu. Dodatnih 11,1 odsto ispitanika je već preduzelo konkretne korake u vezi sa odlaskom.

„Kao najfrekventniji odgovor na pitanje koji je dominantan razlog za odlazak iz Crne Gore, 57,7 odsto ispitanika navelo je adekvatnu zaradu, a odmah nakon toga bolje uslove rada. Ovakvi i slični podaci iz drugih istraživanja trebalo bi da budu alarm kako za poslodavce, tako i za samu državu jer ćemo u suprotnom izgubiti najznačajniji resusr – ljude“.

Procjenjuje se da je Zapadni Balkan za nepunih 20 godina napustilo 4,4 miliona ljudi, što je jasan signal da moramo raditi u pravcu mobilizacije svih kreativnih potencijala, reformi obrazovnog sistema, podsticanju privatnog sektora i inovativnosti kako bi od naše zemlje i regiona napravili perspektivno mjesto za život i rad, ističu iz Privredne komore.

Preciznih podataka koliko je stanovnika posljednjih decenija napustilo Crnu Goru nema. I dok naši idu na Zapad, svake godine se uvećava broj onih koji posao traže u Crnoj Gori. Posljednji podaci Zavoda za zapošljavanje o deficitarnim kadrovima su iz 2019. Navodi se da je te godine najviše dozvola za strance se izdato u sektoru Usluge smještaja i ishrane – preko 6.000, zarim Građevinarstvo – 5.500, Ostale uslužne djelatnosti – 2.150 i Trgovina na veliko imalo preko hiljadu. Zapošljeni dolaze iz Srbije, Turske, BiH, Kine, Albanije, Rusije, Kosova, Makedonije.

I u komšiluku slične muke. U posljednje dvije decenije stanovništvo Srbije smanjeno je za 625.000 ljudi i radna snaga postala je oskudan resurs. Srbija već godinama na ovaj ili onaj način uvozi radnike, prije svega iz okolnih zemalja: Albanije, Makedonije, BiH, ali sve više se nalazi na mapi stanovnika udaljenih, egzotičnih i siromašnih država. Mediji su objavili da je tamošnja Vlada u procesu zaključivanja sporazuma sa Bangladešom, Vijetnamom i Gvatemalom kojim bi se olakšao dolazak radnika iz ovih zemalja u Srbiju.

Hrvatska, iz koje se masovno odlazi na rad u Njemačku i Irsku, se godinama suočava sa hroničnim nedostatkom radne snage. Procjenjuje se da Hrvatskoj kontinuirano nedostaje 60.000 radnika.

Krešimir Sever, predsjednik Nezavisnih hrvatskih sindikata, za DW je izjavio da se procjenjuje da je Hrvatsku napustilo do deset posto stanovnika: „Iako u Hrvatsku dolaze raditi ljudi iz Srbije, BiH, Sjeverne Makedonije i Kosova, i njih je sve manje s obzirom na to da je i njima, kao i Hrvatima, isplativije otići u razvijenije zapadnoeuropske zemlje. Sve više stranih radnika dolazi u Hrvatsku putem posredničkih agencija iz Nepala, Filipina, Bangladeša, Kine, Indije, Rusije, Koreje, čak i Tajlanda, Meksika…“.

U BiH, egzodus koji je započeo tokom rata, nikada nije ni prestao.

Problem nedostatka odgovarajuće radne snage karakteriše i privredu EU, pa je tako u ekonomskom istraživanju Evropske asocijacije komora – EUROCHAMBRES-a, 40 odsto poslodavaca u Evropi prijavilo poteškoće u pronalaženju zaposlenih sa potrebnim vještinama. Nedostatak kvalifikovanih radnika smatra se drugim glavnim izazovom za preduzetnike.

U Evropskoj uniji stopa nezaposlenosti je dostigla istorijski minimum i iznosila je u martu 2022. 6,2 odsto, a u eurozoni na 6,8 odsto aktivnog stanovništva prema podacima Eurostata. Među članicama EU, najviše stope nezaposlenosti u martu su imale Španija (13,5 odsto), Grčka (12,9 odsto) i Italija (8,3 odsto), dok su najnižu stopu nezaposlenosti imale Češka (2,3 odsto), Njemačka (2,9 odsto), Malta i Poljska (po tri odsto).

Iz Privredne komore kažu da se očekivanim padom društvenog bruto proizvoda i inflacije izazvane krizom zbog pandemije, ratom u Ukrajini i privrednom recesijom, očekuje pogoršanje stanja i u ovoj sferi.

Za Crnu Goru, budućnost je izvjesna. Poslodavci neće moći da ispraćaju radnike sa onom čuvenom – „Ako nećeš ti, ima ko će da radi“ (podrazumjeva se za male pare i nikakve uslove rada). Domaće radne snage, i one iz regiona, će biti sve manje, pa će se morati zapošljavati radnici iz dalekih zemalja.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo