Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Ekstremistička zloupotreba Bolonje

Objavljeno prije

na

1. PREDLOG. Kada broj studenata na studijskom programu nije veći od sto, moguće je propisati i održati čak i maksimalnu frekvenciju semestralnih provera odnosno njihovih popravnih, na primer „najmanje dve provere tokom semestra”, kao i „obavezne popravne” za svaku od njih. Kada je broj studenata veći od sto, recimo 669 koliko sam ja imao akademske 2009-2010., međutim, zadržavanje ovakvih frekvencija i obaveza, sistem čini suštinski neodrživim, pa zato u ovim slučajevima, iz odgovarajućih akata, treba direktno primeniti samo osnovnu „bolonjsku” normu, koja nastavnika obavezuje da svakom studentu omogući da tokom semestra može da „zaradi” najmanje 50% a na završnom i popravnom završnom ispitu još preostalih najviše 50% od ukupne ocene (član 82 Zakona o visokom obrazovanju, član 69 Statuta UCG, te članovi 29 i 31 Pravila studiranja na osnovnim studijama UCG). Sve ostalo, broj i vrsta provera odnosno njihovih popravnih tokom semestra, u ovim slučajevima, radi minimalne održivosti sistema, treba da ostane puna autonomija predmetnog nastavnika.

2. OBRAZLOŽENJE. 2.1. Primer jednog mogućeg modela. Samo kao ilustraciju, u nastavku navodim model, koji je u potpunosti u skladu sa gornjim predlogom, a kojeg sam, na Fakultetu političkih nauka, uspešno primenjivao nekoliko akademskih godina, zapravo od samog početka primene „Bolonje” na UCG, do školske 2009-2010.

Po isteku dve trećine semestra, u letnjem semestru, u aprilu, organizovao sam jednu, jedinu, bez popravnih, usmenu, semestralnu proveru, na kojoj je svaki student mogao da „zaradi” onih prvih najmanje 50% od ukupne ocene, preciznije 0-80 od ukupnih 100 poena, dok se onih drugih preostalih najviše 50% od ukupne ocene, preciznije 0-20 poena, moglo „zaraditi” na završnom odnosno popravnom završnom ispitu u maju odnosno junu. Pri tome je semestralna provera bila eliminatorna samo za studente koji na njoj ne bi uspeli da osvoje više od 30 poena, što je bilo ne samo matematički nego i pedagoški sasvim opravdano odnosno minimalno. Nakon celokupnog procesa provere znanja, ukupna ocena je formirana na osnovu uobičajene gradacije poena 0-50: F, 51-60: E, 61-70: D, 71-80: C, 81-90: B, 91-100: A.

U višegodišnjoj praksi sam se uverio da ovaj model uspešno rešava ne samo problem puke održivosti novog „bolonjskog” režima studija u uslovima hiper-masovnosti, kao glavni problem, nego i problem očuvanja i podizanja kvaliteta, posebno neophodnog holističkog i kritičkog karaktera studija društvenih nauka, kao ne manje težak i značajan problem u ovim uslovima. Uz sve to, ovaj model u potpunosti je u skladu sa 50:50 „bolonjskom” formulom visokog obrazovanja, da se ovde tako najkraće izrazim. Pa ipak, imajući na umu svu različitost naučnih odnosno nastavnih predmeta, teorijskih i primenjenih, kao i svu različitost odgovarajućih pedagoških modela, potreba i pristupa, ovaj model ovde naveo sam samo kao jedan mogući primer, a u gornjem predlogu preporučio da sve osim one osnovne 50-50 proporcije ostane stvar konkretne nastavničke autonomije.

2.2. Pravna strana problema. I tokom primene modela opisanog u 2.1., na FPN, bilo je pokušaja njegovog pravnog osporavanja, s pozivom na Pravilnik studiranja na osnovnim studijama, posebno na njegov član 35, koji predviđa da se „polaganje kolokvijuma i završnih ispita organizuje u redovnim i popravnim terminima.” Jedna od najznačajnijih lekcija iz Uvoda u pravo odnosno tumačenja prava, već na prvoj godini studija prava, međutim, jeste ona koja nalaže da se pravna norma tumači ne samo jezički, nego mnogo kompleksnije, na osnovu i u okviru realnih činjenica, u našem slučaju to su pre svega činjenice hiper-masovnih studija, a ne nezavisno od njih, ili čak nasuprot njima. Zbog toga su, po mom mišljenju, uprave FPN i UCG, ranijih godina, bile u pravu, kada su citiranu normu Pravilnika tumačile drugačije od onih koji su se pozivali na nju, to jest tako da, budući da Pravilnik ni na jednom mestu ne proglašava eksplicitno da su popravni kolokvijumi obavezni na svim programima i predmetima, treba smatrati da norme koje govore o popravnim kolokvijumima, važe samo na programima i predmetima na kojima su odgovarajućim pravilima fakulteta i nastavnika izričito predviđene.

Sve ove godine, mislio sam, i danas mislim, da je ovakvo tumačenje jedino ispravno, to jest pravo značenje navedene pravne norme. Ipak, ukoliko neko smatra da je neophodno da se ovo tumačenje učini i sasvim eksplicitnim, da bi se izbegla dosadašnja kontroverzna tumačenja, i to je moguće, možda i poželjno, u obliku rečenice-dve amandmanske dopune odnosno izmene Pravilnika.

Na kraju ovog odeljka, još samo jedna pravna odbrana gore iznetog predloga. Tokom preliminarnih razmatranja na PF, naime, gornjem predlogu, jedan kolega pravnik, prigovorio je navodnu neravnopravnost studenata u okviru dva pod-režima studija. Po mom najboljem znanju i uverenju, međutim, ni ovaj prigovor nije opravdan, zato što se i načelo ravnopravnosti odnosno jednakopravnosti, u uslovima kompleksnosti, mora tumačiti i primenjivati kompleksno, kao jednakost u jednakim, a nejednakost u nejednakim uslovima. (Od primera, za ovo je dovoljno imati na umu, poznati primer beneficiranog radnog staža.)

2.3. Neodrživost minimuma kvaliteta bez neophodnog prilagođavanja režima a posebno provera znanja i ocenjivanja na hiper-masovnim studijima. Bez odgovarajućeg minimalnog prilagođavanja, preciziranja i konsolidovanja režima posebno provera znanja i ocenjivanja na hiper-masovnim programima, neodrživ je čak i onaj kvalitet studija, koji je još uvek koliko-toliko očuvan, makar na najnižem, kritičnom nivou. Prigodni svečarski govori članova uprava fakulteta i univerziteta, prilikom otvaranja novih školskih godina, te na propagandnim konferencijama za štampu i „edukativnim” seminarima, tu ništa ne pomažu. Ironično, ispod propagandne retorike „Bolonje”, ruše se poslednji ostaci normalnosti i kvaliteta, prvog i jedinog državnog univerziteta Crne Gore. Visokoškolskog sistema koji ni u svojim najboljim danima nije bio izvan odnosno iznad evropskog i svetskog proseka, ali je makar bio u boljem stanju nego što je danas, i, kao takav, čuvao šansu za dalji razvoj i napredovanje. A da bi se ovo videlo, uopšte ne treba čekati nameštene „evaluacije” briselsko-podgoričke birokratije i njenih partijskih produžetaka na univerzitetu, dovoljno je da se samo otvore oči, odnosno da se ima makar minimum profesionalnog, nastavničkog i naučnog poštenja.

Prokrustovski birokratski voluntarizam najvećeg dela uprava, plus negativni oportunizam velikog dela nastavnika i studenata, jednako značajno, najmanje za ocenu-dve, propadanje kvaliteta studiranja, studija i ocena. Ovako bi najkraće mogao da se rezimira frankenštajnski učinak birokratski nametnute i hiper-masovnim studijskim programima apsolutno neprilagođene „Bolonje”. U samoj praksi, u poslednjih nekoliko godina od uvođenja „Bolonje” na UCG, manje ili više spontano, odnosno manje ili više svesno, ovaj katastrofalni rezultat, „ostvarivao” se uglavnom preko dva negativna i adaptivna pedagoško-organizaciona mehanizma.

2.3.1. Preko apsolutno prekomerne upotrebe pisane forme provera znanja odnosno testova posebno testova sa tzv. zatvorenim pitanjima (Zatvorena pitanja zatvoreni um). Na fakultetima društvenih nauka testovi mogu biti samo pomoćni, ne i glavni, posebno ne jedini oblik provere znanja. Na ovim fakultetima, apsolutno je neprihvatljivo da većina studenata položi predmet, a da uopšte nisu imali usmenu proveru znanja, što je danas veoma čest slučaj. Neregularno stanje rođeno u „vanbračnoj zajednici” između onog voluntarizma i onog oportunizma.

2.3.2. Preko apsolutno prekomernog učešća i opterećenja saradnika u ovim proverama znanja, odnosno u ukupnom ocenjivanju studenata, koje ponekad ide i do sedamdeset pa i devedeset procenata od generacije. Što je onda najmanje dvostruko destruktivno, prvo, zbog toga što saradnike dodatno odvraća od ozbiljnih, autonomnih i kritičkih, i gura prema onim drugim, nekritičkim, ideološkim i apologetskim postdiplomskim studijama „evropskih i evro-atlantskih intgracija”, i drugo, zbog toga što je ocenjivanje najsloženiji, najteži i najodgovorniji deo nastavničke profesije, koji, u ovolikoj meri, ne sme da se, opet voluntaristički i oportunistički, prenosi na saradnike.

Drugim rečima, u odsustvu organizovanog i konstruktivnog prilagođavanja, preciziranja i konsolidovanja režima studija na hiper-masovnim programima, manje ili više spontana „hemija” interesa, voluntarizama i oportunizama glavnih aktera, posebno onih negativnih, dovela je do divljih, nekontrolisanih i destruktivnih oblika „prilagođavanja”, koji su već danas na samoj ivici održivosti i smisla. Kada ih drugovi iz srednje škole pitaju kako je na univerzitetu, „bolonjski” brucoši već nekoliko godina sasvim ispravno odgovaraju „Lakše nego u srednjoj”, tako da je onaj naziv „srednjoškolizacija” („secondaryschoolization”), kojim se kod nas i u svetu kritički kvalifikuju frankeštajnski učinci voluntarističke „Bolonje”, čak i preoptimističan. Pa se ovakva „Bolonja” sve više približava režimu studija u kojem studenti ocenjuju sami sebe. Ekstremističkoj fantaziji studenata-lumpena i nastavnika-birokrata.

 

Milan POPOVIĆ

Komentari

DRUŠTVO

PO MILOSTI SPC-a: Ordenje za zaslužne političare

Objavljeno prije

na

Objavio:

Ordeni SPC-a na grudima političara svjedoče o prevrtljivosti politike i promjenama težnji i interesa. I o kontinuitetu bliskosti SPC-a sa politikom

 

Mitropolit crnogorsko-primorski Joanikije uručio je, protekle sedmice, na Miholjskoj prevlaci kod Tivta Orden prvog stepena Svetog Petra Drugog Lovćenskog Tajnovidca direktoru i predsednik odbora direktora Elektroprivrede – Nikoli Rovčaninu i Milutinu Đukanoviću, kao i predsjedniku i članici borda Rudnika uglja Dušanu Janjuševiću i Slavici Batinić.

Ordeni su dodijeljeni „za djelatnu ljubav prema Srpskoj pravoslavnoj crkvi, a posebno za nesebičnu pomoć Manastiru Svetog Arhangela Mihaila na Miholjskoj prevlaci”. Rovčanin i Janjušević su funkcioneri Demokrata, a Đukanović Demokratskog fronta.

Opozicija je reagovala i optužila funkcionere vladajućih partija da su dobili ordenje za uništavanje državne energetske kompanije. Mimo politike, primjetno je da je EPCG od preuzimanja kompanije od strane nove vlasti ukinula neka sponzorstva za sportske saveze, muzičke i kulturne manifestacije. S druge strane, crkvi se sve češće izlazi u susret sa donacijama. Tokom ove godine EPCG je donirala novac za izgradnju skulpture Svetog Save u Goliji (5.000 eura), obnovu hrama u selu Muževice (3.000 eur), renoviranje i adaptaciju prostorija Parohijskog doma u Toploj (5.000 eura), održavanje i tekuće potrebe za Hram Sv. Dimitrija u Kolašinu (3.000 eura), kupovinu zemljišta zbog ,,nastavka aktivnosti“ za izgradnju Sabornog hrama na Žabljaku (10.000 eura).

I tokom prošle godine, EPCG je pomagao brojnim crkvama i manastirima po Crnoj Gori. Kako piše Pobjeda nova donatorska strategija izlazi u susret i  organizacijama bliskim crkvi: Institutu za srpsku kulturu, Klubu dobrovoljnih davalaca krvi Sveti Sava Nikšić, Matici srpskoj, NVO Miholjski zbor Pljevlja, Časopis za književnost, istoriju i kulturu Glas Holmij iz Kolašina, Udruženju srpskih epskih pjesnika Crne Gore Radovan Bećirović Trebješki, Bratstvu pravoslavne omladine Sveti Pantelejmon Tivat…

Pomoć SPC-u i od strane bivše vlasti nije bila neuobičajena, kada je to trebalo. To pokazuje i slučaj funkcionera DPS-a Predraga Boškovića. Obavljajući jednu od brojnih funkcija, Bošković je dok je bio predsjednik Odbora direktora Rudnika uglja pomogao izgradnju pravoslavnog hrama u Pljevljima. I za to je od SPC-a dobio Orden Svetog Save.

Kada su se vrijeme i politike promijenile, početkom 2020. godine  u vrijeme trajanja litija, tadašnji mitropolit Amfilohije je u Pljevljima izjavio da će Sinod Srpske pravoslavne crkve oduzeti Orden Svetog Save  Predragu Boškoviću, kojim ga je odlikovao za doprinos koji je dao u izgradnji Hrama Svetog Đorđija u Pljevljima. Bošković je tada bio na većoj funkciji ministra odbrane i spremno je odgovorio  da će mu biti zadovoljstvo da vrati orden Srpskoj pravoslavnoj crkvi: ,,Ne moraju mi ga oduzimati, posebno kad vidim kome su sve taj orden dali, biće mi zadovoljstvo da ga vratim”.

Nakon par mjeseci, Bošković je u Skupštini saopštio: ,,Vratio sam orden sredinom februara i imam dokaz DHL-a za to. Tako da sam više nego ponosan na to”.

Kad smo kod ,,ponosa”, u junu 2015. godine mitropolit Amfilohije uručio je predsjedniku Srpske radikalne stranke i haškom osuđeniku za ratne zločine Vojislavu Šešelju Orden zlatnog lika Svetog Petra Drugog Lovćenskog Tajnovidca. Obrazloženo je da je  Šešelj orden zaslužio „za kosovsko rvanje i služenje Svetom božijem zakonu u odbrani od pravde Haškog suda, kojem tragovi smrde nečovještvom”. Šešelj je prilikom uručenje ordena izjavio: ,,Skoro 200 dobrovoljaca Srpske radikalne stranke poginulo je u ratovima, otišlo na front zbog mene, zbog ideologije za koju sam se ja zalagao”. Šešelja je SPC odlikovala i u septembru ove godine.

Pored ogromne ratnozločinačke Šešeljeve sjenke nad odlikovanjima SPC-a, bez kontraverzi nijesu prošla i neka druga odlikovanja data crkvenim donatorima. Tako je SPC Orden Svetog kralja Milutina dao preduzeću Mat kompani, u vlasništvu braće Darka i Duška Šarića, u znak zahvalnosti za pomoć u izgradnji Hrama Svetog Georgija u Pljevljima.

Kada je povodom osveštanja Hrama u Podgorici, 7. oktobra 2013. godine, objavljeno da je tadašnji predsjednik Crne Gore Filip Vujanović  dobio Orden Svetog cara Konstatina, mediji su primijetili šutnju iz Vujanovićevog kabineta. Koja se nije dešavala kada je primio zlatnu plaketu Ličnost godine regiona 2012, od Agencije za izbor za najbolje menadžere i privrednike BiH, jugoistočne Evrope u Sarajevu ili odlikovanje Viteza Velikog Krsta kraljevskog reda Fransoa I koji dodjeljuje Konstantinov red Svetog Đorđa u Londonu. Vujanoviću je orden, koji je dobio ,,za doprinos slobodi vjere i unapređenja ljudskih prava i sloboda”, uručen tek sljedeće godine.
Da se vratimo na Orden Svetog Save, koga je Bošković vratio. Njime su odlikovani i najviši ruski zvaničnici  Vladimir Putin i ministar odbrane Sergej Šojgu. Ovaj posljednji je svojevremeno u Podgorici Milanu Roćenu na prsa okačio ruski orden, dobijen ,,za doprinos humanitarnim aktivnostima”. Kad su se prilike promjenile Roćen se kao penzioner prihvatio posla koordinacije povećanja podrške NATO integracijama. Zbog tog ordena kritikovali su ga i vlast i opozicija. Iz Pokreta za promjene su tvrdili da je on ,, jedini funkcioner neke druge države koji je dobio orden kao službenik Ministarstva inostranih poslova Rusije”, dok su iz SDP-a zamjerali dugogodišnjem kolalicionom partneru DPS-u Roćenov ruski orden.

Bili ponosni ili ne, vraćali ih ili zadržavali, ordeni na grudima političara dobro svjedoče o prevrtljivosti politike i promjenama težnji i interesa. I o kontinuitetu bliskosti SPC-a sa politikom.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

NASTAVLJAJU SE IGRE OKO ULCINJSKE SOLANE: Dosoljavanje soli

Objavljeno prije

na

Objavio:

Kada se činilo da su otklonjene prepreke i da kreće revitalizacija Solane, opet su, odlukama Vrhovnog, pa Upravnog suda, stvari vraćene unazad, kada je riječ o vlasništvu nad tim prostorom u zaleđu Velike plaže od oko 15 miliona kvadratnih metara. Na potezu je ponovo Vlada Crne Gore

 

Upravni sud Crne Gore usvojio je prošlog mjeseca tužbu Akcionarskog društva za proizvodnju morske soli Bajo Sekulić Ulcinj u stečaju i poništio mišljenje Vlade, odnosno Savjeta za privatizaciju i kapitalne projekte iz jula 2021. godine, u kome je konstatovano nesporno državno vlasništvo nad zemljištem naše jedine fabrike za proizvodnju slanih kristala. Na osnovu toga Uprava za katastar i državnu imovinu, Područna jedinica Ulcinj, upisala je pravo svojine na ime države Crne Gore.

Upravni sud, prethodno je u aprilu, odbio tužbu akcionara, cijeneći da mišljenje Savjeta nije upravni akt. Tako nije mislio i Vrhovni sud, pa je Upravni sud u ponovnom postupku, preinačio presudu.

Tako je napravljen korak unazad što se tiče statusa Solane, odnosno vlasništva nad tim prostorom u zaleđu Velike plaže od oko 15 miliona kvadratnih metara. Vladin savjet je tek nakon deset godina donio mišljenje, na osnovu stava eksperata, da u procesu privatizacije za Solanu nije plaćena tržišna cijena. Podsjetimo se da je Eurofond za kupovinu većinskog paketa akcija, od oko 72 odsto, platio 800.000 eura. I to akcijama stare devizne štednje!

Ubrzo nakon toga u ovu najstariju ulcinjsku kompaniju je uveden najprije programirani, a onda 2011. i klasični stečaj. Eurofond je u cijelom tom periodu imao pravo korišćenja nad zemljištem Solane. Na prvom javnom pozivu za prodaju tog preduzeća stečajna uprava je navela početnu cijenu od 257 miliona eura.

Država je kao vlasnik zemljišta Solane, zvanično u katastarskim knjigama upisana početkom jula ove godine. Predstavnici manjinskih akcionara su, nakon toga, najavili tužbe koje bi državu, prema njihovoj procjeni, mogle da koštaju i preko 200 miliona eura. Oni tvrde da je u pitanju imovina 20 hiljada akcionara i da je država potvrdila da je izdala akcije bez pokrića. „Faktički je Vlada izvršila eksproprijaciju Solane, jer nemaju papire da je imovina bila državna“, smatraju oni.

U Vladi Crne Gore su uvjereni da je državi vraćena vrijednost od 200 miliona eura. Prema riječima premijera Dritana Abazovića, Solana je samo jedan primjer korupcije sa pečatom države. ,,Bivši vlasnici namjeravali su da prodaju Solanu za 250 ili čak i 300 miliona eura, koju su kupili za 800 hiljada. Ovaj problem traje 20 godina jer su oni bili povezani sa državnim vrhom”, rekao je on. Abazović je naglasio  da  rješavanje imovinsko-pravnih odnosa znači da država može nesmetano da pregovara o vraćanju proizvodnje i života na tom području, kojim već više od šest godina upravljaju Nacionalni parkovi Crne Gore.

Prije odluke Upravnog suda bili su optimisti i u civilnom sektoru. ,,Glavni kamen spoticanja bila je vlasnička struktura. Mi smo zahvalni jer je to pitanje riješeno”, kazala je direktorica Centra za zaštitu i proučavanje ptica (CZIP) Jovana Janjušević.

Ta renomirana organizacija je osigurala donaciju od pola miliona eura koja bi se investirala u oporavak Solane. ,,Novac bi trebao biti usmjeren na izradu geodetske podloge. To je  preduslov za dalju izradu dokumentacije potrebne za obnovu nasipa i pratećih ekoloških dozvola, nabavku dva bagera, nabavku i instaliranje nove pumpne stanice 31, koja predstavlja samo srce Ulcinjske solane bez koje nije moguća buduća proizvodnja kao ni povoljno upravljanje hidrološkim režimom“, saopštila je Janjuševićeva.

Ona je najavila i izradu hidrološke studije. Ta studija  bi dala precizne informacije kako upravljati vodama Solane u cilju obezbjeđivanja povoljnog ekološkog statusa za mnoge ugrožene vrste koje zavise od zdrave i vitalne Solane, kao i očuvanje Natura 2000 habitata.

,,Uz saglasnost stečajnog upravnika, u toku je adaptacija budućeg muzeja i informativnog centra Parka prirode Ulcinjska solana koji će imati jedinstvenu umjetničku postavku”, navode iz CZIP-a.

Zahvaljujući podršci Njemačkog federalnog ministarstva za životnu sredinu i zaštitu prirode, CZIP će kroz naredne dvije godine razvijati šemu monitoringa biodiverziteta za Solanu kako bi ona bila operativna za buduće upravljačko tijelo.

Iz Ministarstva ekologije, prostornog planiranja i urbanizma i Opštine Ulcinj su najavili da će do kraja ove godine osnovati zajedničko privredno društvo koje će upravljati Parkom prirode Ulcinjska solana.

,,Brojni primjeri iz regiona, Evrope i svijeta govore da smo na pravom putu, i da je turistička valorizacija bivših fabrika soli, okrenuta prirodi i ornitologiji, jedini održivi model. Opština Ulcinj je formirala i Sekretarijat za ekologiju koji će se aktivno uključiti u rješavanje problematike Solane i za tu svrhu imati i poseban namjenski budžet”, kazao je predsjednik Opštine Ulcinj Omer Bajraktari.

Sva ova predviđena dinamika, na kojoj posebno insistiraju evropske institucije, je sada dovedena u pitanje. Iz Upravnog suda su saopštili da će u ponovnom postupku, Vlada Crne Gore imati u vidu primjedbe ukazane njihovom presudom, s tim što će tužiocu omogućiti učešće u postupku, shodno Zakonu o opštem upravnom postupku. ,,Na taj će mu  način omogućiti da u raspravi, iznese činjenice i pruži potrebne dokaze za svoje tvrdnje, s obzirom na to da mu to u prethodnom postupku nije bilo omogućeno. Nakon otklanjanja svih ovih nepravilnosti, tuženi će biti u mogućnosti da donese, novu i na zakonom zasnovanu odluku”, navodi se u obrazloženju presude.

Dok se čeka na novu odluku Vlade, u Ulcinju se nadaju da će se sistematskom i planskom devastacijom Solane konačno pozabaviti Državno tužilaštvo. Posebno zato što je u maju najavljeno razotkrivanje stečajne mafije koja je državu oštetila za desetine miliona eura. Među preduzećima u kojima najduže traje stečajni postupak, uz brojne nezakonitosti, je svakako i Ulcinjska solana.

Bivši radnici te kompanije ističu da do sada niko nije odgovarao za to. ,,I danas kada pitate te ljude iz Privrednog suda oni govore da su radili sve po zakonu. Zato ih mi radnici i zovemo – stečajna mafija“, rekao je Veselin Mitrović., nekadašnji rukovodilac finansija u Solani

                                                                                           Mustafa CANKA

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

BRONZANA MEDALJA NA EVROPSKOM PRVENSTVU: Rukometašice pokazale kako se može

Objavljeno prije

na

Objavio:

Dok se Francuzi čude kako ih, pored brojnih prednosti koje imaju,  pobjeđuju crnogorske rukometašice, naše kažu da je to zbog toga što je igra u državnom dresu za njih više od sporta

 

Rukometašice Crne Gore u meču za treće mjesto na Evropskom prvenstvu pokazale su publici svu draž, neizvjesnost i katarzu igre. Željom i borbenošću savladale su dvostruke olimpijske prvakinje, reprezentativke Francuske.

Kao i prije deset godina kada su osvojile zlatnu medalju protiv Norveške (2012. Beograd), i ovaj put su do odličja došli u iscrpljujućim produžecima. ,,Sjećam se da sam se okrenula u pravcu klupe i pitala ko može da igra, sve su skočile i pokazale prstom na grudi”, priča o atmosferi i htjenju u produžecima selektorka Bojana Popović.

Bila je ovo prva pobjeda crnogorskih rukometašica nad Francuskom, još od Olimpijskih igara u Londonu 2012. godine. Treba imati na umu da  Francuska ima 500 hiljada registrovanih rukometašica i rukometaša sa 3.300 klubova, 60 trenera koje plaća država, budžet od 21 milion eura dok je samo u njihovom savezu zaposleno 160 osoba…

O tom odnosu Francuske prema crnogorskoj, za njih, rukometnoj enigmi Bojana Popović je za Antenu M kazala: ,,Oni stalno pričaju o nama. Analiziraju na koji način, kako je to moguće da sa toliko registrovanih igrača i igračica, akademijama sa hiljadama djevojčica i dječaka, skautima koji po Africi traže i dovode talentovanu djecu… kako mi sa šezdesetak registrovanih seniorki uspijevamo da ih dovedemo u situaciju da se muče sa nama ili da ih pobijedimo, kao što smo sada. Ja vjerujem da će opet sada time da se bave, jer im ništa nije jasno. Baš ništa!”.

Za razliku od inostranih rukometnih stručnjaka, domaćima je sve bilo ,,jasno”. Iako, pored vaterpolista, jedine u ekipnim sportovima imaju kvalitet da se redovno takmiče na najvećim turnirima, rukometašice su u posljednjoj deceniji često bile na meti kritika. Nakon što su osvojile  srebro na Olimpijskim igarama u Londonu 2012, i zlato na EP u Beogradu, uslijedila je pauza sa medaljama. Na Svjetskom prvenstvu u Srbiji 2013. zaustavljene su u osmini finala, godinu kasnije postigle su uspjeh, ali bez medalje, osvojivši četvrto mjesto na Evropskom prvenstvu u Mađarskoj i Hrvatskoj. Do medalje nijesu stigle ni na Svjetskom prvenstvu 2015. i 2019. Taj niz je prekinut bronzom iz Ljubljane, trećom medaljom osvojenom na velikim takmičenjima.

,,Nijesmo se bavili komentarima. Bili smo fanatici. I drugi vole ovaj sport, igraju ga na visokom nivou, ali mi dajemo mnogo više”, kazala je prva saradnica selektroke Maja Savić.

Pored uspjeha igračica, u rukometnom svijetu odjeknulo je i navijanje za reprezentaciju Crne Gore. Preko 10.000 ljudi gromoglasno ih je bodrilo  tokom tri meča grupne faze koji su odigrani u SC Morača u Podgorici.

Navijački karavan pratio je ,,lavice” u Skoplje, a dvije hiljade navijača pokazalo je euforičnu privrženost svojoj ekipi i u Ljubljani. U svim izjavama reprezentativke i stručni tim ne kriju da su u ovaj uspjeh ugrađeni i navijači. ,,Svaku riječ smo čuli. Ohrabreni smo bili, a ko ne bi bio nakon, Crna Goro, volim te“, istakla je Savić.

Publika je, nakon uspijeha u Ljubljani, rukometašice dočekala na Aerodromu u Podgorici. Selektroka Popović, nekada najbolja igračica svijeta, kojoj je ovo prva trenerska medalja, kazala je da se rukometni svijet pita kako prave ovakve rezultate: ,,Bez zajedništva i timskog duha možeš da budeš igrački genije, možeš da budeš ne znam kakav trener, ali neće biti rezultata. Mi smo bile tim u svim mečevima”.

Osvrnula se i na kritike, koje su u ovdašnjoj javnosti često jedina stvarnost: ,,Bilo je kritika, a valjalo bi ponekad uputiti i lijepu riječ, podržati i kada ne ide, jer su ovo naša djeca, koja vole ovo što rade, koja stvaraju neki svoj put i potrebna im je podrška. Hvala svima, i onima koji vjeruju i onima koji ne vjeruju, a mi ćemo se uvijek boriti do kraja i koliko možemo”, kazala je Popovićeva.

Svečani doček za rukometašice upriličen je i u utorak veče u SC MoračaBemax areni. Jovanka Radičević,  koja je proglašena za najbolje desno krilo evropskog šampionata, zahvalila se navijačima i svima koji su ih podržali. Ona je postigla preko 1.100 golova u nacionalnom dresu, a utakmica sa Francuskom bila je njena posljednja za reprezentaciju Crne Gore.

Milena Raičević koja je meč za bronzanu medalju propustila zbog povrede, po dolasku u Podgoricu, kaže: ,,Pobjeđivale smo na veliko srce, koliki god da imamo, srce je ono što prednjači, što nam daje snagu da osvajamo medalje”.

I dok je na sportskom terenu dokazana priča da talenat, pregnuće i srce donose uspjeh, mimo njega, bez kuraži i želje za uspjehom, sve i dalje ostaje u domenu pizme i podjela.

Lavice su osvajanjem medalje sportskim kritičarima zapušile usta, ali čak ni uspjeh ne može utišati one brojnije koje su povezane sa politikom. Ta podbadanja koja su pratila rukometašice i tokom ovog prvenstva, najčešće su banalna – od boje dresa, preko pjesme koje su slušale u autobusu… do stalnih zamjerki da su jedne od simbola ,,starog režima” te da previše napadno (njihovi kritičari kažu iritantno) iskazuju privrženost državi i njenim simbolima (preglasno pjevaju himnu, previše mašu zastavama…).

Da se te kritike i te kako reflektuju i na trenutnu vlast svjedoči nezadovoljstvo čelnika Rukometnog saveza, stručnog štaba i igračica zbog izostanka adekvatne podrške, prije svega finansijske, tokom organizacije i priprema za Evropsko prvenstvo. Već smo pominjali izjavu predsjednika Rukometnog saveza Crne Gore Petra Kapisode: ,,Ovo prvenstvo nijesu organizovale tri države, nego su ga organizovale − država Slovenija, država Sjeverna Makedonija i Rukometni savez Crne Gore”.

Slično je, po povratku iz Slovenije, govorila i jedna od najboljih rukometašica reprezentacije Milena Raičević: „Nijesmo imali nikakvu podršku od države, što je – ne znam koju bih riječ mogla da izaberem – jer je zaista to sramota“.

I selektorka Popović nije krila stav da je izostala pomoć države  Rukometnom savezu i ŽRK Budućnost. Naglasila je da su sportisti najbolji promoteri Crne Gore, a da podrška države rukometu izostaje: ,,Uvijek moramo da imamo sluha. Mislim da ga u posljednjih nekoliko godina nemamo i to je, po meni, tužno. Da li će biti bolje poslije svih ovih rezultata, vidjećemo. U rukometu je u posljednje dvije godine bila baš, baš loša situacija. To najbolje znamo mi iz Budućnosti. Prosto, za nas nijesu imali sluha, a ta djeca su morala kroz Budućnost da se stvaraju. Svi odlično znamo – da nema Budućnosti ne bi bilo reprezentacije”.

Skandalozno je da država ne pomaže selekcije koje osvajaju medalje i promovišu Crnu Goru, a čija je baza u vaterpolu u par primorskih klubova i za  ženski rukomet u Budućnosti. Posebno što su uvijek po srijedi politički a ne sportski razlozi.

Dugogodišnja saigračica i sadašnja pomoćnica selektorke Maja Savić objasnila je: ,,Dolazili su mi tokom prvenstva i nakon posljednje utakmice, sa pitanjima kako to da ‘mala’ zemlja, sa ovolikim brojem igračica, radi što radi. Nešto sam sakrila, a nešto nijesam, a razloga nema da ne kažem. Kada slušamo himnu, na ivici smo suza. Može patriotizam nekome da smeta, ali šta da se radi. Voliš, pa voliš svoju državu, sigurna sam da velika većina na sličan način razmišlja”.

S kakvim god emocijama većina i manjina bili, rukometašice su primjer i dokaz da se uz veliki rad, želju i istrajnost može postići naizgled nemoguće.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo