Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Ekstremistička zloupotreba Bolonje

Objavljeno prije

na

1. PREDLOG. Kada broj studenata na studijskom programu nije veći od sto, moguće je propisati i održati čak i maksimalnu frekvenciju semestralnih provera odnosno njihovih popravnih, na primer „najmanje dve provere tokom semestra”, kao i „obavezne popravne” za svaku od njih. Kada je broj studenata veći od sto, recimo 669 koliko sam ja imao akademske 2009-2010., međutim, zadržavanje ovakvih frekvencija i obaveza, sistem čini suštinski neodrživim, pa zato u ovim slučajevima, iz odgovarajućih akata, treba direktno primeniti samo osnovnu „bolonjsku” normu, koja nastavnika obavezuje da svakom studentu omogući da tokom semestra može da „zaradi” najmanje 50% a na završnom i popravnom završnom ispitu još preostalih najviše 50% od ukupne ocene (član 82 Zakona o visokom obrazovanju, član 69 Statuta UCG, te članovi 29 i 31 Pravila studiranja na osnovnim studijama UCG). Sve ostalo, broj i vrsta provera odnosno njihovih popravnih tokom semestra, u ovim slučajevima, radi minimalne održivosti sistema, treba da ostane puna autonomija predmetnog nastavnika.

2. OBRAZLOŽENJE. 2.1. Primer jednog mogućeg modela. Samo kao ilustraciju, u nastavku navodim model, koji je u potpunosti u skladu sa gornjim predlogom, a kojeg sam, na Fakultetu političkih nauka, uspešno primenjivao nekoliko akademskih godina, zapravo od samog početka primene „Bolonje” na UCG, do školske 2009-2010.

Po isteku dve trećine semestra, u letnjem semestru, u aprilu, organizovao sam jednu, jedinu, bez popravnih, usmenu, semestralnu proveru, na kojoj je svaki student mogao da „zaradi” onih prvih najmanje 50% od ukupne ocene, preciznije 0-80 od ukupnih 100 poena, dok se onih drugih preostalih najviše 50% od ukupne ocene, preciznije 0-20 poena, moglo „zaraditi” na završnom odnosno popravnom završnom ispitu u maju odnosno junu. Pri tome je semestralna provera bila eliminatorna samo za studente koji na njoj ne bi uspeli da osvoje više od 30 poena, što je bilo ne samo matematički nego i pedagoški sasvim opravdano odnosno minimalno. Nakon celokupnog procesa provere znanja, ukupna ocena je formirana na osnovu uobičajene gradacije poena 0-50: F, 51-60: E, 61-70: D, 71-80: C, 81-90: B, 91-100: A.

U višegodišnjoj praksi sam se uverio da ovaj model uspešno rešava ne samo problem puke održivosti novog „bolonjskog” režima studija u uslovima hiper-masovnosti, kao glavni problem, nego i problem očuvanja i podizanja kvaliteta, posebno neophodnog holističkog i kritičkog karaktera studija društvenih nauka, kao ne manje težak i značajan problem u ovim uslovima. Uz sve to, ovaj model u potpunosti je u skladu sa 50:50 „bolonjskom” formulom visokog obrazovanja, da se ovde tako najkraće izrazim. Pa ipak, imajući na umu svu različitost naučnih odnosno nastavnih predmeta, teorijskih i primenjenih, kao i svu različitost odgovarajućih pedagoških modela, potreba i pristupa, ovaj model ovde naveo sam samo kao jedan mogući primer, a u gornjem predlogu preporučio da sve osim one osnovne 50-50 proporcije ostane stvar konkretne nastavničke autonomije.

2.2. Pravna strana problema. I tokom primene modela opisanog u 2.1., na FPN, bilo je pokušaja njegovog pravnog osporavanja, s pozivom na Pravilnik studiranja na osnovnim studijama, posebno na njegov član 35, koji predviđa da se „polaganje kolokvijuma i završnih ispita organizuje u redovnim i popravnim terminima.” Jedna od najznačajnijih lekcija iz Uvoda u pravo odnosno tumačenja prava, već na prvoj godini studija prava, međutim, jeste ona koja nalaže da se pravna norma tumači ne samo jezički, nego mnogo kompleksnije, na osnovu i u okviru realnih činjenica, u našem slučaju to su pre svega činjenice hiper-masovnih studija, a ne nezavisno od njih, ili čak nasuprot njima. Zbog toga su, po mom mišljenju, uprave FPN i UCG, ranijih godina, bile u pravu, kada su citiranu normu Pravilnika tumačile drugačije od onih koji su se pozivali na nju, to jest tako da, budući da Pravilnik ni na jednom mestu ne proglašava eksplicitno da su popravni kolokvijumi obavezni na svim programima i predmetima, treba smatrati da norme koje govore o popravnim kolokvijumima, važe samo na programima i predmetima na kojima su odgovarajućim pravilima fakulteta i nastavnika izričito predviđene.

Sve ove godine, mislio sam, i danas mislim, da je ovakvo tumačenje jedino ispravno, to jest pravo značenje navedene pravne norme. Ipak, ukoliko neko smatra da je neophodno da se ovo tumačenje učini i sasvim eksplicitnim, da bi se izbegla dosadašnja kontroverzna tumačenja, i to je moguće, možda i poželjno, u obliku rečenice-dve amandmanske dopune odnosno izmene Pravilnika.

Na kraju ovog odeljka, još samo jedna pravna odbrana gore iznetog predloga. Tokom preliminarnih razmatranja na PF, naime, gornjem predlogu, jedan kolega pravnik, prigovorio je navodnu neravnopravnost studenata u okviru dva pod-režima studija. Po mom najboljem znanju i uverenju, međutim, ni ovaj prigovor nije opravdan, zato što se i načelo ravnopravnosti odnosno jednakopravnosti, u uslovima kompleksnosti, mora tumačiti i primenjivati kompleksno, kao jednakost u jednakim, a nejednakost u nejednakim uslovima. (Od primera, za ovo je dovoljno imati na umu, poznati primer beneficiranog radnog staža.)

2.3. Neodrživost minimuma kvaliteta bez neophodnog prilagođavanja režima a posebno provera znanja i ocenjivanja na hiper-masovnim studijima. Bez odgovarajućeg minimalnog prilagođavanja, preciziranja i konsolidovanja režima posebno provera znanja i ocenjivanja na hiper-masovnim programima, neodrživ je čak i onaj kvalitet studija, koji je još uvek koliko-toliko očuvan, makar na najnižem, kritičnom nivou. Prigodni svečarski govori članova uprava fakulteta i univerziteta, prilikom otvaranja novih školskih godina, te na propagandnim konferencijama za štampu i „edukativnim” seminarima, tu ništa ne pomažu. Ironično, ispod propagandne retorike „Bolonje”, ruše se poslednji ostaci normalnosti i kvaliteta, prvog i jedinog državnog univerziteta Crne Gore. Visokoškolskog sistema koji ni u svojim najboljim danima nije bio izvan odnosno iznad evropskog i svetskog proseka, ali je makar bio u boljem stanju nego što je danas, i, kao takav, čuvao šansu za dalji razvoj i napredovanje. A da bi se ovo videlo, uopšte ne treba čekati nameštene „evaluacije” briselsko-podgoričke birokratije i njenih partijskih produžetaka na univerzitetu, dovoljno je da se samo otvore oči, odnosno da se ima makar minimum profesionalnog, nastavničkog i naučnog poštenja.

Prokrustovski birokratski voluntarizam najvećeg dela uprava, plus negativni oportunizam velikog dela nastavnika i studenata, jednako značajno, najmanje za ocenu-dve, propadanje kvaliteta studiranja, studija i ocena. Ovako bi najkraće mogao da se rezimira frankenštajnski učinak birokratski nametnute i hiper-masovnim studijskim programima apsolutno neprilagođene „Bolonje”. U samoj praksi, u poslednjih nekoliko godina od uvođenja „Bolonje” na UCG, manje ili više spontano, odnosno manje ili više svesno, ovaj katastrofalni rezultat, „ostvarivao” se uglavnom preko dva negativna i adaptivna pedagoško-organizaciona mehanizma.

2.3.1. Preko apsolutno prekomerne upotrebe pisane forme provera znanja odnosno testova posebno testova sa tzv. zatvorenim pitanjima (Zatvorena pitanja zatvoreni um). Na fakultetima društvenih nauka testovi mogu biti samo pomoćni, ne i glavni, posebno ne jedini oblik provere znanja. Na ovim fakultetima, apsolutno je neprihvatljivo da većina studenata položi predmet, a da uopšte nisu imali usmenu proveru znanja, što je danas veoma čest slučaj. Neregularno stanje rođeno u „vanbračnoj zajednici” između onog voluntarizma i onog oportunizma.

2.3.2. Preko apsolutno prekomernog učešća i opterećenja saradnika u ovim proverama znanja, odnosno u ukupnom ocenjivanju studenata, koje ponekad ide i do sedamdeset pa i devedeset procenata od generacije. Što je onda najmanje dvostruko destruktivno, prvo, zbog toga što saradnike dodatno odvraća od ozbiljnih, autonomnih i kritičkih, i gura prema onim drugim, nekritičkim, ideološkim i apologetskim postdiplomskim studijama „evropskih i evro-atlantskih intgracija”, i drugo, zbog toga što je ocenjivanje najsloženiji, najteži i najodgovorniji deo nastavničke profesije, koji, u ovolikoj meri, ne sme da se, opet voluntaristički i oportunistički, prenosi na saradnike.

Drugim rečima, u odsustvu organizovanog i konstruktivnog prilagođavanja, preciziranja i konsolidovanja režima studija na hiper-masovnim programima, manje ili više spontana „hemija” interesa, voluntarizama i oportunizama glavnih aktera, posebno onih negativnih, dovela je do divljih, nekontrolisanih i destruktivnih oblika „prilagođavanja”, koji su već danas na samoj ivici održivosti i smisla. Kada ih drugovi iz srednje škole pitaju kako je na univerzitetu, „bolonjski” brucoši već nekoliko godina sasvim ispravno odgovaraju „Lakše nego u srednjoj”, tako da je onaj naziv „srednjoškolizacija” („secondaryschoolization”), kojim se kod nas i u svetu kritički kvalifikuju frankeštajnski učinci voluntarističke „Bolonje”, čak i preoptimističan. Pa se ovakva „Bolonja” sve više približava režimu studija u kojem studenti ocenjuju sami sebe. Ekstremističkoj fantaziji studenata-lumpena i nastavnika-birokrata.

 

Milan POPOVIĆ

Komentari

DRUŠTVO

KASNI PROSTORNO URBANISTIČKI PLAN OPŠTINE BUDVA: Moratorijum na gradnju ostaje do daljnjeg

Objavljeno prije

na

Objavio:

Na predlog tadašnjeg ministra Ratka Mitrovića za rukovodioca izrade PUP-a Budve određena je Marija Nikolić, prostorna planerka iz Nikšića. Rad na izradi plana počeo je u septembru nakon potpisivanja ugovora između bivše vlade i izabranog obrađivača. Osam mjeseci kasnije nema nikakvih prezentacija učinjenog niti naznaka roka do kojeg bi se PUP Opštine Budva mogao pojaviti na javni uvid pred građane

 

U Budvi je, u junu prošle godine, uveden moratorijum na izgradnju objekata na najatraktivnijem dijelu prostora budvanske rivijere, u zahvatu dva kontroverzna planska dokumenta, DUP Budva-centar i DUP Bečići. Zabrana gradnje u centralnom dijelu Budve, na potezu koji se prostire uz morsku obalu od Avale do Zavale, ograničenom Jadranskom magistralom, i na prostoru naselja Bečići, bila je sastavni dio Vladine Odluke o donošenju Prostorno urbanističkog plana Opštine (PUP), koja bi važila do njegovog stupanja na snagu. Vlada je tada odredila rok od 12 mjeseci za izradu PUP-a vodeće turističke opštine, odnosno jun 2022, kada bi moratorijum morao bio ukinut.

Međutim, od PUP-a, za sada, nema ništa. Prostorni plan nije urađen ni do nivoa nacrta spremnog za reviziju nadležnih službi u Ministarstvu ekologije, prostornog planiranja i urbanizma. Na predlog tadašnjeg ministra Ratka Mitrovića za rukovodioca izrade PUP-a Budve određena je Marija Nikolić, prostorni planer iz Nikšića. Istom odlukom Vlada je za rukovodioca i stručni tim utvrdila naknadu u iznosu od 150.000 eura.

Rad na izradi plana počeo je u septembru prošle godine nakon potpisivanja ugovora između Vlade i izabranog obrađivača. Osam mjeseci kasnije nema nikakvih prezentacija učinjenog niti naznaka roka do kojeg bi se PUP Opštine Budva mogao pojaviti na javni uvid pred građane. Izgleda da nije pogodan politički trenutak za tako nešto jer uslove izrade prati potpuna neizvjesnost. Od toga šta koja politička struja želi da postigne tako značajnim planskim dokumentom do haosa u sistemu planiranja u državi u kojoj se trenutno rade dva ključna planska dokumenta, Prostorni plan Crne Gore i Plan generalne regulacije (PGR).

Izradu prostornog plana za teritoriju bilo koje opštine određuju podaci i smjernice iz navednih planova kojih nema i ne zna se kada će biti završeni. Izrada Prostornog plana CG do 2040. bila je na listi prioriteta prethodnih pa tako i ove, nove vlade. Postoji i dilema oko nastavka izrade Plana generalne regulacije koja je stopirana na samom početku, u fazi analize postojećeg stanja.

U oblasti planiranja prostora u Crnoj Gori vlada potpuna konfuzija. U resornom ministarstvu se govorilo o izmjeni važećeg Zakona o planiranju prostora i gradnji objekata, usvojenog tokom mandata ministra Pavla Radulovića.

Njegov nasljednik, ministar Mitrović inicirao je izmjene tog zakona, ali posao nije završen. Nova ministarka Ana Novaković Đurović u svojim javnim nastupima daje natuknice oko promjena zatečenog planskog okvira po kome za teritoriju Crne Gore postoje samo dva planska dokumenta, krovni Prostorni plan CG i PGR. Nova vlada, po običaju, znači i novi koncept sistema planiranja. Planovi su do tada na čekanju.

Proces pripreme Prostornog plana Opštine Budva zapao je u vakuum promjena vlasti na nivou države i Opštine. Obrađivač očigledno čeka nova uputstva i neke druge smjernice od ministarke Novaković Đurović. Dosadašnja praksa je pokazala da svaki ministar sprovodi svoju viziju politike planiranja i uređenja prostora. Za definisanje rješenja nacrta PUP-a Budva potreban je novi politički dogovor.

U prethodnom periodu, tokom višegodišnje vladavine Demokratske partije socijalista prostor Budve devastiran je pretjeranom urbanizacijom, prekomjernim planiranim i izgrađenim kapacitetima. Cilj koji se želi postići izradom prostornog plana za područje cijele Opštine, bio je smanjenje ukupne izgrađenosti. PUP je generalno morao nešto da popravi u Budvi, da riješi sve nastale probleme, da odredi lokacije opšte namjene za izgradnju objekata od javnog značaja i objekata infrastrukture, koji su u Budvi zanemareni.

Pauza u gradnji objekata za preizgrađenu Budvu svakako je dobrodošla. Ona ne odgovara investitorima ali ni lokalnoj vlasti čiji predstavnici upozoravaju na ekonomske gubitke koje Opština trpi zbog zabrane gradnje. Ondašnji premijer Zdravko Krivokapić kazao je da procijenjena šteta za Opštinu, za godinu dana trajanja moratorijuma tokom kojeg neće moći naplatiti komunalije, iznosi oko četiri miliona eura. Opštinari ističu da je šteta daleko veća i da se mjeri desetinama miliona eura izgubljenih ne samo od komunalija nego i drugih, pridruženih privrednih i uslužnih aktivnosti koje prate građevinarstvo.

Kašnjenje PUP-a blokira izradu lokalnih planova detaljne razrade na teritoriji Opštine. Odredbom čl. 218 Zakona o planiranju prostora propisano je da se državni i lokalni planski dokumenti predviđeni prethodnim zakonom mogu izrađivati I mijenjati do donošenja plana Generalne regulacije. Odlukom o izradi PUP-a, svi lokalni planovi čija je izrada ili promjena započela, stopirani su do usvajanja strateškog plana Opštine.

Značajan dio teritorije Opštine ili nema planove ili je njihova izrada obustavljena.

Detaljnim urbanističkim planom nije pokriveno naselje Sveti Stefan. Naručen i izrađen DUP Sveti Stefan nikada nije usvojen. Nadomak elitnog istoimenog hotela godinama cvjeta bespravna gradnja, što nikoga mnogo ne zabrinjava.

Urbanistički planovi nisu donijeti za dio Jaza, Buljarice, za naselje Bijeli Do u Budvi. Obustavljen je postupak izrade Lokalne studije lokacije Lučice kod Petrovca, Urbanističkog projekta „Bijeli Rt – Galija”, izmjena i dopuna DUP-a brda Spas, izmjena i dopuna Urbanističkog projekta „Turistički kompleks Zavala”, DUP-a Pržno-Kamenovo, za dio „Kamenovo-Vrijesno”.  Sve je, kao i budvanska vlast, na čekanju.

Branka PLAMENAC

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

POLITIKA ISPRED TURIZMA: Sezona pod prinudnom upravom

Objavljeno prije

na

Objavio:

Sa nivoa Nacionalne turističke organizacije nema validnih procjena o uspješnosti ovogodišnje turističke sezone. Procjene su se pravile na osnovu unaprijed ugovorenih hotelskih kapaciteta i potražnje na tržištu. U crnogorskom turizmu nema više ugovorenih kapaciteta, nema velikih turoperatora i čarter linija. NTO najavljuje dobar buking iz Velike Britanije iako nijedan turoperator iz te zemlje ne radi organizovano Crnu Goru

 

Turizam je glavna privredna grana u Crnoj Gori. Budva je  centar crnogorskog turizma u kojem se ostvaruje oko 50 odsto ukupnog prihoda. Ta opštepoznata činjnica nije bila presudna za  određivanje datuma održavanja lokalnih izbora u Opštini u kojoj je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava.

Izbori su bili zakazani za 5 jun. kako bi se uzavrela politička situacija u gradu stabilizovala i sva pažnja novoizabrane vlasti usmjerila na djelatnost od čijih prihoda se puni gradska kasa i od koje zavisi ukupan razvoj grada. Međutim, politički interesi stranaka nove parlamentarne većine kojima izbori početkom juna nisu odgovarali, stavljeni su iznad  turizma i ekonomije.

Lokalni izbori u Budvi pomjereni su za 23. oktobar, što znači da će tokom čitave turističke sezone najvažniju turističku opštinu voditi pet Vladinih povjerenika sa svim ovlašćenjima koja po zakonu imaju i legalno birani odbornici.

Kako će Budva u predstojećoj sezoni funkcionisati bez potpune vlasti i učešća predstavnika građana, teško je prognozirati. Turistička sezona 2022. jedna je od najneizvjesnijih jer počinje u jeku rata koji bukti usred Evrope, u Ukrajini, i velike ekonomske krize koja je uslijedila. Crnogorski turizam ovoga ljeta ne može da računa na najbrojnije turiste iz Ukrajine i Rusije koji su u ukupnom turističkom prometu naše zemlje učestvovali i do 30 procenata.

Zbog rata u Ukrajini, kome se ne nazire kraj, i obostranih ekonomskih sankcija koje su Crna Gora i Rusija jedna drugoj uvele, suspendovan je avio-prevoz sa ovih destinacija za aerodrom Tivat. Za ljetovanje u Crnoj Gori opredijeliće se uglavnom oni Rusi koji imaju nekretnine u Crnoj Gori. Dolazak na Crnogorsko primorje postao je za Ruse preskup, putuje se preko Beograda i Istanbula sa kartom koja staje više od 1.000 eura.

Hotelijeri i vlasnici privatnog smještaja nadaju se da će gubitak istočnog tržišta biti nadoknađen pronalaskom novih emitivnih destinacija i uvođenjem sezonskih avio- linija ka Sjevernoj i Zapadnoj Evropi. Ipak nisu preveliki optimisti da će se nakon  pandemije koja je obilježila prošlogodišnju sezonu i novih okolnosti rata i ekonomske krize koja trese veliki broj zemalja, dostići nivo turističkog prometa iz 2019. godine.

Sa nivoa Nacionalne turističke organizacije nema validnih procjena o uspješnosti ovogodišnje turističke sezone. Procjene su se pravile na osnovu unaprijed ugovorenih hotelskih kapaciteta i potražnje na tržištu. U crnogorskom turizmu nema više ugovorenih kapaciteta, nema velikih turoperatora i čarter linija. NTO najavljuje dobar buking iz Velike Britanije iako nijedan turoperator iz te zemlje ne radi organizovano Crnu Goru. Procjene se vrše na osnovu uspostavljanja letova niskoplatežnih kompanija. Govori se uopšteno o bukingu, rezervacijama, interesovanjima, očekivanjima dolazaka sa tržišta zapadnoevropskih zemalja, Izraela, Saudijske Arabije… Ali pravih ugovora i sigurnog tržišta Crna Gora nema.

Goste iz Rusije i Ukrajine zamijeniće oni iz zemalja okruženja. Među njima su najbrojniji turisti iz Srbije. Za očekivati je da će broj turista i sa ovog tržišta biti manji nego lani, jer se za njih otvaraju i druge turističke destinacije koje su u ljeto 2021. bile nedostupne zbog kovid uslova.

Početak turističke sezone Budva je simbolično obilježila turističkim manifestacijama, karnevalom i koncertima, koje su u dane prvomajskih praznika privukle veliki broj posjetilaca. U Budvi trenutno boravi oko 15.000 turista, što je nešto više u odnosu na isti datum prošle godine. Međutim, u Turističkoj organizaciji Budve ističu da su ostvareni prihodi manji nego u maju 2019, godini koja se u gotovo svemu uzima kao reper koji valja dostići.

Budva je, neuobičajeno za ovo vrijeme u godini, puna stranaca, koji nisu turisti. Na ulicama, u trgovinama i restoranima prisutan je veći broj Ukrajinaca i Rusa koji su sa porodicama izbjegli iz ratom zahvaćenog područja. Oni nisu turisti u punom smislu, ne plaćaju boravišnu taksu, jer su prijavili boravak duži od tri mjeseca.

U Budvi boravi oko 3.580 državljana Ukrajine. Oni najčešće iznajmljuju luksuzne kuće po atraktivnim budvanskim selima ili veće stanove i apartmane, na duži period. Uživaju specijalni status privremeno zaštićenih lica, koji im omogućava boravak i do godinu dana. Oko 300 Ukrajinaca ostvarilo je takav status, dok na rješenje čeka još oko 1.000 njihovih zahtjeva.

Za izbjeglice iz Ukrajine u narednim danima biće organizovana berza za zapošljavanje, na Jadranskom sajmu u Budvi. Biće u prilici da nađu posao u ugostiteljstvu i hotelijerstvu, kako bi im se situacija donekle olakšala.

Istovremeno, prema podacima Turističke organizacije, u Budvi trenutno boravi oko 2.500 državljana Ruske federacije.

Najave dolazaka gostiju u budvanske hotele i privatan smještaj za mjesec jun, na nivou su od prošle godine. Ima dosta rezervacija na čekanju, koje će se realizovati u zavisnosti od međunarodne političke situacije. U julu i avgustu, kada svi idu na odmore, biće svi kapaciteti popunjeni. Vlasnici kuća i stanova na rivijeri napraviće gužvu kao privid uspješnosti sezone, koja toliko i potraje.

Goste ovoga ljeta čekaju neprijatna iznenađenja u vidu drastičnog povećanja cijena hrane i pića u budvanskim restoranima i kafićima.

Iz Udruženja ugostitelja Budve najavili su povećanje cijena od 10 do 30 odsto, obrazlažući takvu odluku porastom cijena osnovnih životnih namirnica. Doći će i do povećanja cijena apartmana i soba u privatnom smještaju čiji vlasnici sve teže nalaze potrebne radnike za njihovo održavanje.

Krajnji ishod nastupajuće turističke sezone potpuna je nepoznanica ne samo za direktne učesnike u turističkom privređivanju, hotelijere, ugostitelje i vlasnike privatnog smještaja, nego i za turističke eksperte. Svi nešto čekaju, nadaju se i šire optimizam bez realnog pokrića.

Branka PLAMENAC

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

IZBORNI GALIMATIJAS: Po volji vladajuće većine

Objavljeno prije

na

Objavio:

Več zakazani lokalni izbori u jeku turističke sezone, objedinjeni su i odloženi za oktobar. Iz nove vladajuće većine objasnili su da društvo treba relaksirati neprestane izborne trke, dok opozicija tvrdi da se radi o bježanju od izvora. Iz dijela nevladinog sektora, kao i ranije, upozoravaju na nezakonitost

 

I pored toga što je predsjednik Crne Gore Milo Đukanović raspisao lokalne izbore u više crnogorskih opština koji su trebali da se održe u jeku turističke sezone, bar turisti mogu da odahnu – do njih neće doći. Nova parlamentarna većina se potrudila da izbore objedini i odloži za oktobar, sve slijedeći DPS praksu nedržanja zakona kao pijan plota. Nova opozicija upozorava na hajdučiju i pravni haos i poentiraju da je odluka politička jer novoj većini u ovom trenutku ne odgovaraju izbori.

Krenimo redom. Skupština Crne Gore je 5. maja usvojila dopune Zakona o lokalnoj samoupravi kojima je predviđeno da se izbori u 14 gradova objedine i odgode do 30. oktobra. Dopune, za koje je glasalo 45 poslanika, protiv je bilo 16, su predložili članovi nove parlamentarne većine iz SNP-a, URA-e, DPS-a, Bošnjačke stranke i SDP-a.

Predlagači zakona iz redova nove parlamentarne većine pozvali su se na javni interes da građani na lokalnim izborima glasaju istog dana, te na potrebu građana i društva da se ne bude non-stop u izbornoj kampanji. Upozorili su i da iza objedinjavanja izbora u jednom danu stoje Evropska komisija, OEBS i ODIR, te da je to jedna od preporuka iz posljednjeg izvještaja Evropske komisije.

Da je ovo zakon o bježaniji od izbora, tvrde sada opozicione Demokrate. Oni tvrde da je ovo akt bez presedana kojim se uvodi pravni haos u izborni sistem. Demokratski front (DF) je napustio sjednicu Skupštine zbog, kako su kazali, pravnog nasilja vladajuće većine, uz najavu vaninstitucionalne borbe.

Predsjednik Đukanović, koji je već raspisao izbore za Bijelo Polje i Šavnik za 12. jun, za 5. jun vanredne u Budvi, Tivtu, a redovne u Plužinama i Žabljaku, vratio je Skupštini dopune zakona. On je upozorio da bi odluka vladajuće većine, u kojoj je sada i njegov DPS, mogla ,,otvoriti više bitnih pravnih pitanja, odnosno nedoumica, koje nastaju u karakterističnim političkim situacijama, uz pretpostavljenu refleksiju na polje crnogorskog ustavnog sistema i postulata ustavnog prava uopšte”.

Novi premijer Dritan Abazović je na ovu odluku Đukanovića odgovorio da će skupštinska većina ponovo izglasati dopune i da će Đukanović morati da ih potpiše.

,,Ukoliko Skupština ponovo usvoji isti zakon, predsjednik je dužan da ga proglasi”, kazao je u izjavi Pobjedi Đorđije Blažić, dekan Fakulteta za državne i evropske studije.

Nakon što su poslanici Skupštine Crne Gore i drugi put usvojili dopune Zakona o lokalnoj samoupravi, Đukanović ih je, poštujući zakonsku proceduru, potpisao.

Blažić je upozorio na pravni galimatijas koji može izazvati pravne i institucionalne probleme u funkcionisanju pojedinih državnih organa, ali i lokalne samouprave: ,,Pravni sistem se ne prilagođava interesima partija već građanima i sa takvom praksom se mora prekinuti”.

Saga oko lokalnih izbora je upravo pokazatelj kako se sve podređuje partijskim interesima. Dopune Zakona o lokalnoj samoupravi prvi put su povučene iz skupštinske procedure u novembru, iako su njegovi potpisnici bili svi predstavnici tadašnje vlasti. To se desilo nakon što koalicija Crno na bijelo nije prihvatila amandmane SNP-a koji je trebalo da garantuju da će odluka predsjednika države o raspisivanju izbora na Cetinju, Petnjici i Mojkovcu prestati da važi.

Novi pokušaj je bio kada su poslanici koalicije Crno na bijelo, DPS, SD, SDP, BS i dvije albanske liste inicirali krajem januara izmjene tog Zakona, kako bi se izbori u 14 opština i gradskoj opštini Golubovci održali u jednom danu. Poslanici su početkom februara usvojili te izmjene, ali ga je Đukanović nekoliko dana kasnije vratio Skupštini na ponovno odlučivanje sa obrazloženjem da je neustavan. Skupština nije ponovo usvojila taj zakon.

Dok je visoka politika trgovala sa izborima, u opštinama u kojima su izbori bili zakazani za jun neke partije su predale izborne liste. Sada je ostala nedoumica da li će oni koji nijesu predali izborne liste moći učestvovati na oktobarskim izborima. Predsjednik skupštine građanske liste Bokeški forum (BF) iz Tivta Branislav Matijević je komentarišući za Vijesti odluku Skupštine o odlaganju izbora, kazao da je gaženjem svih zakonskih normi, državni parlament uspio da obesmisli instituciju vladavine prava i potpuno obesmisli izborni proces.

O kakvom se galimatijasu i vođenju računa samo o partijskim interesima radi, ranije je objasnila programskog direktora CDT-a Milena Gvozdenović. ,,Zvuči gotovo nevjerovatno, ali predlozi partija o ovom pitanju su tekli sljedećim tokom: prvo su se svi saglasili da to treba uraditi kroz promjenu Zakona o izboru odbornika i poslanika, što zaista jeste jedini ispravan put. Onda se, pred izbore na Cetinju, dio partija tadašnje vlasti dosjetio da to uradi na nezakonit način kroz promjene Zakona o lokalnoj samoupravi. Onda su oni koji su se tome žestoko protivili u slučaju Cetinja, bili za to u slučaju Berana, a oni koji su to zagovarali u slučaju Cetinja bili protiv toga u slučaju Berana. Nakon toga je predsjednik države vratio na ponovno odlučivanje zakon za koji je glasala njegova partija…”

Iz dijela nevladinog sektora odavno upozoravaju da je jedini zakonit način da se ovo pitanje zakonito rješi izmjenama Zakona o izboru odbornika i poslanika. To je za političare teži put, kojim oni nikad ne idu, jer je za izmjene tog zakona potrebna dvotrećinaska podrška poslanika.

Zbog svega navedenog Centar za demokratsku tranziciju (CDT) je podnio inicijativu Ustavnom sudu za ocjenu ustavnosti izmjena Zakona o lokalnoj samoupravi koje se tiču odgađanja lokalnih izbora. ,,Mali” je problem što je Ustavni sud u svojevrsnoj blokadi zbog manjka sudija.

,,Ovaj način djelovanja Predsjednika i Skupštine Crne Gore dovodi do opasnog presedana tj. nezakonitog odlaganja izbora bez valjanog razloga, koji dalje može da znači da svaka parlamentarna većina, kojoj to bude politički interes, može odlagati lokalne izbore onako kako joj se prohtije”, saopštili su iz CDT-a.

Ništa novo, kao i do sad – što se tiče prohtjeva vladajuće većine.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo