Povežite se sa nama

Izdvojeno

GODINAMA NEDOSTAJE NASTAVNI KADAR IZ OBLASTI PRIRODNIH NAUKA: Matematika života

Objavljeno prije

na

Čak 163 od 478 nastavnika matematike koji rade u školama nemaju potrebnu stručnu kvalifikaciju. Oko 60 matematičara je pred penzijom. Đacima taj predmet često predaju mašinski i elektro-inženjeri, diplomirani ekonomisti, studenti… Slično je i sa fizičarima i hemičarima u Crnoj Gori

 

Dugogodišnjem kuburenju sa nastavnim kadrom iz oblasti prirodnih nauka ne nazire se kraj. Na Zavodu za zapošljavanje bilo je objavljeno oko 150 konkursa za profesore matematike.  Nedavna analiza Zavoda za školstvo pokazala je da čak 163 od 478 nastavnika matematike koji rade u školama nemaju potrebnu stručnu kvalifikaciju. Đacima taj predmet često predaju mašinski i elektro-inženjeri, diplomirani ekonomisti, studenti… Iz Udruženja nastavnika matematike Crne Gore (UNMCG) zabilježili su    da u jednoj školi matematiku predaje profesor engleskog. Nema ko drugi.

Dva su moguća uzroka ovog problema, prepoznali su krajem novembra 2022. godine iz ovog udruženja u dopisu koji su uputili Ministarstvu prosvjete (MP), odnosno ministru Miomiru Vojinoviću, a u koji je Monitor imao uvid.

Jedan od njih odnosio se na donedavno zahtjevnu normu od 18 časova koje je nastavnik matematike trebalo da održi učenicima u toku nedjelje. Zbog nemogućnosti da u stvarnosti odrade ovoliko časova jer đaci imaju četiri puta nedjeljno matematiku pa bi dva nastavnika morala da podijele posao u jednom odjeljenju, obično bi održali još dva časa preko norme, dakle oko 20. Iz UNMCG-a su tražili da se ta norma smanji na 16 časova nedjeljno. Zakonom o izmjenama i dopunama zakona o osnovnom obrazovanju i vaspitanju iz decembra 2022. godine to je i urađeno, a ta je odluka trebalo da posluži ili tome da se otvori više radnih mjesta ili da se nastavnicima poveća plata.

Drugi uzrok iz UNMCG-a vide u smanjenom interesovanju studenata za smjer Teorijska matematika. ,,Iz godine u godinu sve ih je manje. Redom se odlučuju za zanimanja koja im donose više mogućnosti, naročito u finansijskom smislu. Najveći broj svršenih srednjoškolaca koji vole matematiku na kraju ipak upisuje smjer Matematika i računarske nauke na Prirodno-matematičkom fakultetu, a njih preko 80 odsto se, nakon završetka studija, odlučuje da svoju sreću potraži u programerskoj industriji”, navodi se  u dopisu, u kom se traži i povećanje platnih koeficijenata nastavnicima matematike u osnovnoj školi za 30 odsto.

Na konkursu Zavoda za zapošljavanje iz jula 2022. godine koji je Monitor zabilježio, jedna podgorička srednja škola tražila je nastavnika matematike za platu od 600 eura. U međuvremenu, nastavnicima je uvećan koeficijent za oko 20 odsto, pa tako danas prosječna plata nastavnika matematike iznosi oko 700 eura. Ukoliko bi, recimo, matematičar uzeo još četiri časa preko norme i radio vremenski kao i ranije, plata bi mu bila veća za još 20 odsto, jer se za svaki dodatni čas zarada uvećava za dodatnih pet odsto. Dakle, iznosila bi oko 850 eura.

Zapošljeni u sferi programiranja,  u prosjeku zarađuju i duplo više od nastavnika matematike. Neki i do dvije hiljade eura, ukoliko rade u inostranim programerskim firmama u Crnoj Gori.

Nije sve ni u zaradama, ističe za Monitor članica Upravnog odbora UNMCG-a i nastavnica matematike Danijela Jovanović koja već 30 godina radi taj posao. ,,Treba uzeti u obzir i sve druge poteškoće sa kojima se suočavaju nastavnici. Razna poniženja, kritike zbog neispunjenih očekivanja roditelja koji traže bolje ocjene i onda kada djeca to ne zaslužuju, loš odnos društva prema prosvjeti. Malo  svršenih srednjoškolaca  upisuje prirodne nauke, poput matematike. Od tog malog broja, mali ih broj i završava. Upitan je i kvalitet njihovog obrazovanja. Od tih što završe, većina odmah započne rad u banci, nekoj privatnoj firmi ili državnoj ustanovi gdje obavlja poslove vezano za statistiku ili računarstvo”, kaže Jovanović.

Ona ukazuje da ni Matematička gimnazija u okviru Gimnazije Slobodan Škerović u Podgorici nije odradila posao popularizacije nauke. ,,Iako je to jedan od primarnih ciljeva, statistika pokazuje da nemamo zadovoljavajući broj upisanih učenika”.

Nevolje poput matematičara, imaju i nastavnici hemije i fizike.

Hemičari imaju normu od 18 časova nedjeljno koju treba da ispune u sedmom i osmom (po jedan čas nedjeljno u odjeljenju) i devetom razredu (dva časa nedjeljno), a neki od njih zbog toga predaju u čak 15 odjeljenja, što im otežava rad. Prema saznanju Monitora, oni već duže žele da im se uveća broj časova u osmom razredu – sa jedan na dva časa nedjeljno, jer bi se na taj način otvorila nova radna mjesta za nastavnike hemije.  U Crnoj Gori ne postoji fakultet za obrazovanje nastavnika hemije.

Rezultati konkursa za upis na studije fizike na Prirodno-matematičkom fakultetu pokazuju da je iz  godine u godinu, sve je manje zainteresovanih.  Trenutno, prema analizi Zavoda za školstvo, oko 30 odsto nastavnika fizike u Crnoj Gori nema stručne reference da obavlja taj posao.

Iz Ministarstva prosvjete (MP) za Monitor kažu da Strategija obrazovanja nastavnika za period od 2017. do 2024. godine, u oblasti Upisna politika studijskih programa koji obrazuju nastavnike, predviđa određena rješenja. ,,Navedene su mjere poput sprovođenja istraživanja i analiza stanja zaposlenih u obrazovno-vaspitnim ustanovama na svim nivoima obrazovanja u pogledu profila, radnog staža, deficitarnosti i drugog, kako bi se utvrdile potrebe za nastavnicima određenih profila”.

Planirano je, ističu još iz MP-a, da se u saradnji ministarstva, lokalnih zajednica, ustanova visokog obrazovanja i drugih partnera ,,osnuju fondovi za stipendiranje studenata koji studiraju za deficitarne nastavničke profile”.

Janković smatra da je predlog stipendiranja dobar, ali da buduće nastavnike matematike treba i dodatno motivisati. ,,Trenutno je oko 60 kolega pred penzijom. Treba razmišljati o novim kadrovima, kojima bi valjalo omogućiti, na primjer, kupovinu stana po povoljnim uslovima. Nakon što dobiju stipendiju i obezbijedi im se dobar radni ambijent, država treba da ih obaveže da poslije studija zapravo i rade u školama, a ne negdje drugo”.

U Crnoj Gori ne postoji dokument kojim se reguliše politika planiranja ljudskih resursa u sektoru obrazovanja, navodi se u Analizi sektora obrazovanja za period od 2015. do 2020. godine UNICEF-a i MP-a objavljenoj 2022.  Tim koji je sastavljao analizu pokušao je da napravi grubu procjenu potrebnog broja nastavnika do 2025. godine, ali to nije bilo moguće. ,,Ovo je veoma zabrinjavajuće… Pravovremene prognoze u pogledu potrebe za nastavnim osobljem od ključne su važnosti – priprema nastavnika dugotrajan je proces i bez tačne prognoze sistem bi se mogao suočiti s nedostatkom kvalifikovanog kadra”, upozorava se u ovom dokumentu.

Crna Gora nema ni sveobuhvatnu strategiju razvoja obrazovanja.

Rezultati PISA testiranja iz godinu u godinu ilustruju mane našeg obrazovnog sistema, ali valja ukazati i na to da su rezultati iz 2018. bolji od onih u 2015. godini samo iz matematike.  Pitanje je, hoće li tako biti i u budućnosti.

Testiranje šest hiljada crnogorskih učenika i učenica koje je sprovedeno 2022. biće javno u decembru 2023. Sljedeći put kada bude organizovano, 2025. godine, glavna oblast biće prirodne nauke.

Trend manjka nastavnog kadra iz oblasti prirodnih nauka primijetan je i u regionu.  U Srbiji zbog visokih plata IT kompanije preuzimaju matematičare i informatičare iz prosvjete. Školama je u toj zemlji 2018. godine nedostajalo oko hiljadu ovih stručnjaka. Zbog malih plata, danas je situacija još teža.

Posljedica je neibježna – opadanje, ionako upitnog kvaliteta nastave.

Andrea JELIĆ

Komentari

FOKUS

BESKONAČNO TRAJANJE SUDSKIH PROCESA: Dok nas smrt ne rastavi

Objavljeno prije

na

Objavio:

Neke istine odavno su jasne. Samo pravosuđe nije u stanju da ih saopšti. Usled beskonačnih istraga i sudskih procesa koji se pokatkad okončaju smrću okrivljenih ili zastarom

 

Objavljeno je ove sedmice – preminuo je Željko Vuković, optuženi za saučesništvo u ubistvu Srđana Vojičića i pokušaj ubistva književnika Jevrema Brkovića 2006. godine. To je na suđenju zakazanom za ovu sedmicu saopštila njegova advokatica Aleksandra Rogošić.  Sada se čeka od Ministarstva unutrašnjih poslova da po zahtjevu Višeg suda u Podgorici potvrdi ovu informaciju. Ukoliko ona bude tačna proces se obustavlja. U prevodu, nakon skoro 20 godina od ubistva Vojičića i napada na Brkovića, proces će se okončati ne presudom i rasvijetljenim slučajem, već smrću jedinog osumnjičenog. U međuvremenu je preminuo i književnik Jevrem Brković.

Na ovonedjeljnom  ročištu advokatica  Rogošić je saopštila da je od Vukovićeve majke dobila informaciju da je preminuo: “Dobila sam informaciju od majke okrivljenog da je preminuo 1. aprila. Istu informaciju je dobio sud od policije. Do narednog pretresa, sud će tu informaciju da potvrdi, kako bi se postupak obustavio”, kazala je Rogošić.

Puniša Vojičić, stric ubijenog Srđana,  saopštio je da sumnja da je Vuković “ubijen ili sklonjen u inostranstvo”. On je sudu predložio da zatraži ispitivanje da li je tijelo koje se nalazi u grobnici zaista Vukovićevo.  Vojićić smatra da je Vuković bio prijetnja nalogodavcima zločina.

Vijesti su u februaru ove godine objavile  transkript razgovora odbjeglog policajca Ljuba Milovića i šefa kavačkog kriminalnog klana Radoja Zvicera o tome “da je jedan podgorički biznismen” organizovao napad na književnika, kada je ubijen  Vojičić. Brković je više puta tvrdio da je motiv napada i likvidacije njegov roman Ljubavnik Duklje, u kojem je pisao o vezama bivše crnogorske vladajuće političke i poslovne klase s organizovanim  kriminalom.

Vuković je uhapšen u oktobru 2019., a suđenje je počelo naredne godine – četrnaest godina nakon ubistva. I istrage koja je tapkala u mjestu. A onda je nastavljeno tapkanje u sudnicama.

Viši sud je Vukovića u novembru 2022.godine proglasio krivim za saizvršilaštvo u pokušaju ubistva i osudio na tri i po godine zatvora. Međutim u aprilu prošle godine Apelacioni sud je  predmet vratio na ponovno suđenje. Vuković je pušten da se brani sa slobode.

Milena PEROVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 12. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

EKONOMIJA VLASTI: Državna preduzeća – partijsko vlasništvo

Objavljeno prije

na

Objavio:

Službena saopštenja iz državnih kompanija, nerijetko, otkrivaju i najnovija pomjeranja na ovdašnjoj političkoj mapi. Neke ljubavi se gase, neke razbuktavaju. A neke traju

 

Još ne postoji zvaničan podatak o broju preduzeća koja su u većinskom vlasništvu države Crne Gore ili neke od ovdašnjih 25 opština. Iz Instituta alternativa potrudili su se i napravili svoju listu. Ona, u stvarnosti, ne može biti kraća. Samo duža. Prema njihovim podacima, imamo 55 državnih i 123 lokalna preduzeća sa, makar, 20.515 zapošljenih. Čiji broj u kontinuitetu raste.

Makar neki od donosioca odluka u prebrojanim državnim  preduzećima ne osjećaju se kao dio tog sistema. Odnosno, ne prihvataju pripadajuće obaveze o javnosti rada. Tako su iz pljevaljskog Rudnika uglja (dio sisetama EPCG) odbili da NVO MANS dostave podatke o zapošljavanju i poslovnim aranžanima vezanim za prodaju uglja kompanijama iz Srbije. Poslovna tajna, objasnili su.

„Kada smo tražili kopiju pravilnika o poslovnoj tajni, odgovoreno nam je da ova kompanija nije obveznik Zakona o slobodnom pristupu informacijama (SPI), jer Rudnik nije u vlasništvu države“, objasnili su iz MANS-a novinarima Vijesti. I predočili dokument – odgovor koji su dobili iz Rudnika uglja. Tamo stoji: „U smislu citirane zakonske odredbe (dio Zakona o SPI, primjedba Monitora), a imajući u vidu činjenicu da je Rudnik uglja, kao jednočlano akcionarsko društvo u 100 odsto vlasništvu EPCG, a ne države Crne Gore, smatramo da ne postoji zakonska obaveza Rudnika uglja za postupanje“.

To što je EPCG skoro pa u sto postotnom vlasništvu države – nema veze. Da je važno, valjda bi neko od nadležnih iz izvršne vlasti ili regulatornih i nadzornih agencija reagovao na objavljene tvrdnje. Ovako, stvari su sada postavljene na sledeći način: Rudnik uglja nije državno nego vlasništvo Elektroprivrede, pa se na njega ne odnosi Zakon o slobodnom pristupu informacijama. Pride, pošto im je resorni ministar Saša Mujović to završio, ubuduće će „sva nabavka uglja EPS-a od RUP-a ići na osnovu bilateralne saradnje dvije kompanije“. Tako će se, pojasnili su iz Ministarstva energetike dogovor Mujovića i izvršnog direktora EP Srbije Dušana Živkovića, „izbjegnuti nepotrebni troškovi trećih lica, posrednika u trgovini, smanjiti mogućnost manipulacija i postigli maksimalni benefiti za kompanije“. Možda. Ali će se tako takođe izbjeći i javno oglašavanje prodaje, nadmetanje potencijalnih kupaca koje bi moglo donijeti bolju cijenu prodavcu (iz perspektive Crne Gore to nam je u interesu) i bilo kakva kontrola poslova ugovorenih bilateralnom saradnjom. Čija se tajnost, vrlo je vjerovatno, podrazumijeva.

Zoran RADULOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 12. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

NOVO VRIJEME, STARI NAČIN: Posao sa malim HE cvjeta

Objavljeno prije

na

Objavio:

Vlasnici  33 mHE koje su sagrađene po osnovu šeme podsticaja koju plaćaju građani ubiraju milionske profite. Oni kojima je spriječena gradnja traže od države milionski odštetu. Nacrtom zakona o obnovljivim izvorima predviđaju se brojne olakšice, pa se prekaljeni biznismeni već  organizuju da prigrabe nove subvencije

 

 

Deset firmi koje gazduju sa 22 male hidroelektrane (mHE), od biznisa prodaje struje u prethodnim godinama, pa do kraja prošle godine, prikazalo je dobit od preko 21,5 miliona eura, saopštili su iz Akcije za socijalnu pravdu (ASP).

Iz ove organizacije podsjećaju da su biznis mHE razvile vlade Demokratske partije socijalista. Do poslova su došli uglavnom bliski vrhu te partije po političkom, rodbinskom, kumovskom-prijateljskom ključu.

Podsticaj za mHe, kao obnovljive izvore energije, plaćaju građani. Prema zvaničnim podacima na terenu imamo 33 mHE koje su sagrađene po osnovu šeme podsticaja. Biznis šema je obuhvatala dodjelu koncesija za proizvodnju struje iz mHE na period od 27 do 30 godina, a koncesionar dobija pravo na subvencije u prvih 12 godina, koje plaćaju potrošači kroz račune na struju, a dio se izdvaja iz državne kase, naveli su iz ASP.

Male HE uglavnom se nalaze na nerazvijenom sjeveru, gdje mještani godinama ukazuju da su im uništile rijeke. Ilustrativan je primjer Andijevice na čijoj teritoriji se nalazi deset malih HE, devet privatnih i samo jedna opštinska. Godišnje vlasnici mHE sa područja ove opštine od njih zarade oko četiri miliona eura, a budžet Andijevice je 2,5 miliona. No u ovoj opštini su donekle zadovoljni jer su se izborili za procenat od šest odsto koje naplaćuju malim HE za koncesuju na vode. U drugim opštinama taj je procenat svega 0,5 odsto. Koncesije se naplaćuju preko Ministarstva finansija, a 70 odsto pripada lokalnim samoupravama, dok 30 odsto ide u državni budžet. Prema projekcijama mHE će u tri decenije, koliko će biti u privatnom vlasništvu, zaraditi oko 120 miliona eura. Opštini Andijevica će u tom periodu pripasti samo devet miliona eura.

U susjednim Beranama Hidroenergija Montenegro je razgranala posao sa  malim hidroelektranama. ,,Hidroenergija Montenegro, koja gazduje sa osam mHE, a do kraja prošle godine je nagomilala dobiti oko devet miliona eura“, navode iz ASP-a.

Ova kompanija je u vlasništvu Olega Obradovića i Ranka Radovića, kome su vlasništvo ustupili Ranko Ubović i Aleksandar Mijajlović, nezvanični vlasnici kompanije Bemaks.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 12. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo