Crna Gora je za godinu  zabilježila  značajan porast zatvorske populacije, pokazuje najnoviji izvještaj Savjeta Evrope (SE).  Prosjek u Evropi je  110 zatvorenika na 100.000 stanovnika, dok je u Crnoj Gori taj pokazatelj  znatno viši – 200 zatvorenika na 100.000 stanovnika

Crna Gora je među evropskim državama sa najvišom stopom zatvorenika na 100.000 stanovnika, a za godinu je zabilježila i značajan porast zatvorske populacije u Evropi, pokazuje najnoviji izvještaj Savjeta Evrope (SE) o godišnjoj kaznenoj statistici (SPACE I).

U izvještaju se navodi da je 31. januara 2025. u 51 zatvoru u državama članicama SE, bilo ukupno 1.107.921 osoba u pritvoru ili na izdržavanju zatvorske kazne. Stopa zatvorske populacije u Evropi iznosila je 110 zatvorenika na 100.000 stanovnika, dok je u Crnoj Gori taj pokazatelj bio znatno viši – 200 zatvorenika na 100.000 stanovnika.

Crna Gora se, prema istim podacima, našla u grupi zemalja sa najvišim stopama zatvaranja, iza Turske, Azerbejdžana, Moldavije, Gruzije i Mađarske, a ispred Albanije, Poljske, Letonije, Češke, Srbije, Litvanije i Slovačke.

,,Zemlje sa najvišim stopama zatvaranja bile su Turska (458 zatvorenika na 100.000 stanovnika), Azerbejdžan (271), Republika Moldavija (245), Gruzija (232), Mađarska (206), Crna Gora (200), Albanija (192), Poljska (189), Letonija (189), Češka (178), Srbija (174), Litvanija (154) i Slovačka (151)”, stoji u izvještaju.

U Crnoj Gori, navodi se u dokumentu, za samo godinu je značajno porasla stopa zatvorske populacije – od januara 2024. do januara 2025. taj rast je iznosio 22 odsto.

Istovremeno, Crna Gora nije među evropskim zemljama sa prenatrpanim zatvorima – prosjek te stope u Evropi je 89 zatvorenika na 100 dostupnih mjesta. Crna Gora je ispod tog prosjeka, sa 85 zatvorenika na 100 dostupnih mjesta.

Iz SE navode da je u zatvorskom sistemu Crne Gore više od polovine zatvorenika čine pritvorenici, odnosno osobe koje nijesu pravosnažno osuđene. U Evropi je, prema izvještaju, 26 odsto svih zatvorenika bilo u pritvoru, dok je u Crnoj Gori taj udio iznosio 53 odsto.

U izvještaju se navodi i da je prosječna starost zatvorenika u evropskim kaznenim ustanovama bila 39 godina, uz značajne razlike među državama. Italija i Portugal prijavili su najstariju prosječnu starost zatvorenika 42 godine, a slijede Crna Gora, Estonija i Srbija, sa 41 godinom.

Crna Gora je, međutim, među zemljama sa najnižim udjelom žena u zatvorskoj populaciji. U Evropi su žene činile 5,2 odsto zatvorenika, dok je u Crnoj Gori taj udio bio 2,8 odsto. Niži udio imale su samo Albanija, sa 1,6 odsto, i Jermenija, sa 2,6 odsto.

,,Krivična djela povezana sa drogom i dalje su najčešća djela zbog kojih su osobe izdržavale zatvorske kazne (17,3 odsto), a slijedi krađa (12,1 odsto). Otprilike svaki treći osuđeni zatvorenik izdržavao je kaznu za nasilna krivična djela, uključujući ubistvo ili pokušaj ubistva (10,9 odsto), silovanje ili druga seksualna krivična djela (8,6 odsto), napad (6,3 odsto) i razbojništvo (6,1 odsto). Ukupno je 2,7 odsto zatvorenika osuđeno za krivična djela u drumskom saobraćaju, a isti udio zatvorenika osuđen je za ekonomska ili finansijska krivična djela”, stoji u propratnom saopštenju SE.

R.M.

Crna Gora bilježi izrazito niske obuhvate vakcinacijom u poređenju sa evropskim državama, pa je postala i evropski rekorder po niskom obuhvatu MMR vakcinacije

Ako se nastavi nizak obuhvat vakcinacijom djece, Crna Gora bi se mogla suočiti sa povratkom bolesti koje roditelji danas uglavnom ne pamte, upozorio je epidemiolog, prof. dr Dragan Laušević.

,,Roditelji danas uglavnom ne znaju šta je dječja paraliza, šta je difterija, šta je veliki kašalj. Pola vijeka nemamo smrtnost od tih bolesti i onda se stvara privid da one više ne postoje. Ali ako prestanemo da vakcinišemo, vratiće se”, kazao je Laušević tokom tematskog okruglog stola ,,Imunizacija u informatičkom društvu: između činjenica i percepcije”, održanog u Crnogorskoj akademiji nauka i umjetnosti (CANU).Skup je organizovao CANU, a učestvovali su epidemiolozi, pedijatri i stručnjaci iz oblasti javnog zdravlja.

Govoreći o dilemi između lične slobode i zaštite javnog zdravlja, Laušević je ocijenio da pravo roditelja na izbor ne može biti iznad prava djeteta na zdravlje i bezbjednosti zajednice. On je kazao da nije pristalica kažnjavanja roditelja, već sistema u kojem vakcinacija nije nužno predstavljena kroz kazne, nego kroz jasne uslove za ulazak u kolektiv.

Laušević je naveo da evropska pravna praksa daje državama prostor da propišu mjere obavezne vakcinacije, ukoliko su one zakonski utemeljene, medicinski opravdane i proporcionalne. Naglasio je da cilj takvih mjera nije kažnjavanje, već zaštita javnog zdravlja, posebno djece i osoba koje iz medicinskih razloga ne mogu biti vakcinisane.

Laušević je podsjetio i da je Crna Gora, kao dio nekadašnje Jugoslavije, imala sistem imunizacije koji je bio prepoznat po visokim obuhvatima, ali da je posljednjih godina ušla u ,,opasnu zonu rizika”. ,,To što nam se još uvijek ne dešavaju velike epidemije ne znači da se neće desiti. To nas samo opominje da nešto moramo da uradimo”, poručio je.

Epidemiolog Senad Begić iz Fonda za djecu Ujedinjenih nacija (UNICEF) u Podgorici, kazao je da problem u Crnoj Gori nije nedostatak medicinskih dokaza o značaju vakcinacije, već način na koji se program imunizacije sprovodi. ,,Vakcinacija je kod nas obavezna samo na papiru. Ključno pitanje je kako učiniti da program obaveznih imunizacija zaista funkcioniše”, kazao je Begić.

On je upozorio da Crna Gora bilježi izrazito niske obuhvate vakcinacijom u poređenju sa evropskim državama. Posebno je ukazao na pad obuhvata MMR vakcinom, koja štiti od malih boginja, zaušaka i rubele.

Prema podacima koje je predstavio, evropski prosjek obuhvata prvom dozom MMR vakcine u 2024. godini bio je oko 95 odsto, dok je u Crnoj Gori bio višestruko niži. ,,Crna Gora je, nažalost, evropski rekorder po niskom obuhvatu”, kazao je Begić.

R.M.

Prema prvostepenoj presudi Osnovnog suda u Podgorici, iz aprila ove godine,  država je dužna da plati Montenegro Bonusu DOO Cetinje 970 hiljada eura na ime indirektnih garancija Vlade Kombinatu Aluminijuma u stečaju (KAP) dok je njim upravljao UnipromVeselina Pejovića

Prije četiri dana je objelodanjena prvostepena presuda Osnovnog suda u Podgorici (datirana 28.04.2026.), da je država dužna platiti Montenegro Bonusu DOO Cetinje 970 hiljada eura na ime indirektnih garancija Vlade Kombinatu Aluminijuma u stečaju (KAP) dok je njim upravljao UnipromVeselina Pejovića. Ukupna cifra, s troškovima suđenja i kamatama, ukoliko presuda postane pravosnažna, iznosi 1.43 miliona eura.

Takođe, juče je u Privrednom sudu priveden kraju glavni pretres za još jedno potraživanja Pejovića (dok je upravljao KAP-om) prema MN Bonusu od 2.375 miliona eura, tj. sa kamatama i troškovima ukupno 5.22 miliona. Ako Privredni sud presudi u korist Pejovića, MN Bonus će pokrenuti još jednu regresnu tužbu protiv države na ime garancija Vlade Mila Đukanovića datih 18.07.2013. i 05.06.2014. Vlada Milojka Spajića je pred Osnovnim sudom tvrdila da odluke Đukanovića “odišu samovoljom i u suprotnosti su sa Zakonom o budžetu za odnosnu godinu i ovlašćenjima same Vlade…(čije) odluke… moraju prevashodno biti zakonite da bi bileo bavezujuće”.

Naime, Đukanovićeva Vlada se (vizionarski) saglasila da “ukoliko po osnovu Ugovora o poslovno – tehničkoj saradnji s Kombinatom Aluminijuma AD u stečaju nastane šteta ili na bilo koji drugi način dođe do smanjenja stečajne mase, štetu naknadi MN Bonusu”.Monitor je već pisao o ovom modelu Đukanovićevog tajnog subvencioniranja kontroverznog biznismena Pejovića preko državne firme MN Bonus. Sve odluke Vlade su bile označene stepenom tajnosti „interno“. Prva je donesena svega devet dana nakon uvođenja stečaja u KAP-u.

Institut računovođa i revizora CG je, po naručenom vještačenju, ustanovio da je MN Bonus “na ime smanjenja stečajne mase KAP-a po osnovu organizovanja proizvodnje od 18.07.2013. do 18.07. 2014.” dužan KAP-u 3.345 miliona. Ugovorom između KAP-a u stečaju i MN Bonusa od 30.12.2014,  MN Bonus prihvata obavezu (član 3) da KAP-u plati 3.345 miliona. Iduće godine Pejović je pokrenuo tužbu za naplatu 3.345 miliona dok u jednom momentu povukao zahtjev za 2.375 miliona. Privredni sud je tako naložio plaćanje 970 hiljada presudom od 25.03.2016. MN Bonus se nije žalio na presudu.

Međutim, Pejović će pokrenuti izvršenje presude tek nakon pet godina, u martu 2021. za vrijeme prve post-DPS Vlade s kojom je ušao u konflikt. Kasnije će pred Privrednim sudom tražiti i naplatu preostalih  2.375 miliona tj. 5.22 miliona sa kamatama zaključno sa 31.03.2026. To ukupno može koštati građane 6.65 miliona. Pravni zastupnik MN Bonusa Vladan Bojić ukazuje na čl. 383 ZOO da “potraživanja pravnih lica iz ugovora u privredi… zastarijevaju za tri godine” i da je Pejovićev zahtjev davno zakasnio.

Prije zaključenja pretresa pred Osnovnim sudom za 970 hiljada, sudija Ivana Žujović je tražila od Specijalnog tužilaštva (SDT) izjašnjenje o Đukanovićevoj subvenciji zbog primjedbi Spajićeve Vlade. Iz SDT-a je stigao odgovor na pola strane da u postupanjima bivše vlade “nema elemenata krivičnog djela”.

Krčma je opet na građanima.

J. MARTINOVIĆ