Povežite se sa nama

OKO NAS

INVESTICIJE JP “MORSKO DOBRO” U ULCINJU: Bolna tema od osnivanja

Objavljeno prije

na

Već 27 godina Javno preduzeće za upravljanje morskim dobrom je jedna od najnepopularnijih institucija u Ulcinju. To je rezultat odnosa prema ovoj opštini. Malo je naznaka da će se nešto u bliskoj budućnosti promijeniti

 

“U 2017. i u 2018. godini, nakon Budve, JP Morsko dobro najviše je prihodovalo po osnovu naknade za korišćenje morskog dobra na teritoriji opštine Ulcinj, dok su ulaganja u morsku zonu ove opštine među najmanjima. Ulaganja u Ulcinju bila su 11 puta manja nego prihodi po osnovu naknada za korišćenje morskog dobra na toj teritoriji u 2017. godini, a čak 15 puta manja u 2018. Iinvesticije u 2017. su iznosile oko 126 hiljada eura, a godinu dana kasnije 40 hiljada manje, odnosno oko 87 hiljada eura”, kaže za Monitor izvršni direktor NVO “Novi horizont” Nazif Veljić.

On je bio dio Istraživačkog tima koji je pet mjeseci radio na projektu Javni novac za javno dobro: konkurentno i transparentno i u Morskom dobru, koji se posebno bavio investicijama ove institucije u ulcinjskoj opštini.

Kako navodi i Hadidža Đoni, potpredsjednica Opštine Ulcinj Morsko dobro je od osnivanja, 1992. godine bolna tema u Ulcinju. Čak sa 13 odsto najkvalitetnijeg prostora, ili sa 33 miliona metara kvadratnih ove lokalne samouprave, gazduje to javno preduzeće, čije je sjedište u Budvi. U Ulcinju se nalazi preko 56 odsto ukupne teritorije kojom upravlja JP Morsko dobro. U Ulcinju su čak i obale rijeke morsko dobro, a to nije, na primjer, Solana! Na pojedinim dijelovima, granica morskog dobra ide i do dva kilometra od morske obale.

U čitavom ovom periodu investicije su bile značajno manje od onoga što je putem naknada ostvarivano, što je potvrdilo i ovo istraživanje.

Iz Morskog dobra odbacuju navode da su tokom prošle i pretprošle godine ukupna ulaganja iznosila oko 200.000 eura. Tvrde da je transferisano 1,5 miliona Opštini Ulcinj, investirano oko 600.000, a dodatno iz 2018. godine prenešeno je 190.000 eura koje će se realizovati u tekućoj godini.

Napominje se  da je, JP Morsko dobro “kao i do sada, spremno da investira u opštinu Ulcinj prateći projktnu dokumentaciju i urbanističko tehničke uslove koje izdaje Opština Ulcinj, a uvažavajući u svemu smjernice koje inače dobijamo od lokalnih samouprava“.

Veljić ističe da su svi podaci navedeni u istraživanju dobijeni upravo iz Morskog dobra. „S obzirom na obuhvat morskog dobra u Ulcinju, potrebe opštine, građana i turizma, predložili smo da ta institucija uspostavi ravnotežu između prihoda i ulaganja u zonu morskog dobra, kako bi se zona morskog dobra ravnomjerno razvijala na teritoriji cijelog Primorja“, kaže on.

Potpredsjednica Đoni ukazuje da je osim nedovoljnih ulaganja u Ulcinj evidentan i problem komunikacije JPMD sa lokalanim samoupravama. „ Problem u komunikaciji je mnogo kompleksniji od iznošenja finansijskih činjenica.To se pokazalo i u implementaciji novog zakona ili novinama koje su promjene donijele, posebno na relaciji sa zakupcima. Taj odnos nije korektan, posebno kada je u pitanju prostor plaža. Ti ljudi plaćaju velike zakupnine, a niko im ne pomaže u rješavanju infrastrukturnih problema, prije svih mislim na pristupne puteve, napajanje električnom energijom, ali i na sanitarne probleme koji postoje svake sezone“, kaže Đoni.

Novim Cjenovnikom, koji je početkom godine usvojen na sjednici Upravnog odbora Morskog dobra, naknade za zakup državnog zemljišta na obalama Bojane znatno su više nego u 2018. Promijenjen je i Zakon o finansiranju lokalne samouprave, pa od ove godine Morsko dobro nije  obavezno da polovinu sredstava prikupljenih na teritoriji jedne opštine transferiše lokalnoj upravi.

U lokalnom odboru Građanskog pokreta URA tvrde da je tužan odnos Morskog dobra prema građanima Ulcinja. Kao pokazatelj  navode činjenicu da je nakon višegodišnjih obećanja konačno postavljena električna dizalica u lučici Kacema, ali da ona ne radi.

“Ko je bilo kada imao čamac, bilo je jasno da ovo što su uradili nema smisla.  Izabrali su pogrešno mjesto na kome nema prilaza, pa su potrebni dodatni radovi na otvaranju puta. Ko ima nešto veći čamac moraće da zove još jednu dizalicu u pomoć”, saopštili su iz URE napominjući da je i lučica Kacema nefunkcionalna.

Istovremeno rastu obećanja o velikim investicijama. Zvanično je najavljeno da će u ovoj godini Javno preduzeće za upravljanje morskim dobrom Crne Gore uložiti preko 1,2 miliona eura u opštinu Ulcinj. Napominje se da je najviše sredstava za investiciona ulaganja planirano upravo u toj opštini.

U ulaganje računa se i planirana izgradnja privremenog objekta za potrebe tog javnog preduzeća, opštine Ulcinj i inspekcijskih službi na obali Bojane u iznosu od 93.500 eura.

Ekološki aktivista Dželal Hodžić smatra da bi JP Morsko dobro trebalo prije obećanja o velikim ulaganjima da uputi izvinjenje građanima opštine Ulcinj.

“Njihovim neradom i nebrigom uništili su resurse Ulcinja i trebaće10 godina da se sanira šteta koja je pričinjena u Kacemi, Mandraću, Borovoj šumi, Bojani i Port Mileni. i Takođe, trebalo bi napraviti rekapitulaciju koliko je para to preduzeće uzelo iz Ulcinja za 27 godina, koliko je vraćeno po dokumentima, koliko je zaposlilo Ulcinjana, a koliko Budvana, kolike su im plate”, upitao je on.

Podaci sa sajta Agencije za antikorupciju pokazuju da su zarade zapošljenih u tom preduzeću visoke i za evropske prilike. Tako, predsjednik Upravnog odbora Džaudet Cakuli, koji je na toj funkciji od maja 2013. godine, prihoduje mjesečno 3.295,64 eura.

 

Poslovanje JPMD: ograničena konkurentnost,  diskrecija, direktne pogodbe

U istraživanju organizacija civilnog društva se navodi da kada su u pitanju javne nabavke, skoro polovina nabavki ovog javnog preduzeća sprovede se po procedurama za nabavke male vrijednosti, koje karakteriše ograničena konkurentnost i široka diskrecija.

“Ovo preduzeće zadržalo je u velikoj mjeri direktnu pogodbu, mnogo šire nego što je to predviđeno Pravilnikom o sadržaju akta i obrascima za sprovođenje nabavki male vrijednosti Ministarstva finansija. Takođe, Morsko dobro treba racionalnije da planira  nabavke, u ranim predsezonskim i postsezonskim periodima, kako bi zona morskog dobra bila spremna za sezonu i kako nabavke ne bi kasnile, te da smanji upotrebu procedure nabavke male vrijednosti i poveća upotrebu otvorenog postupka javnih nabavki“, ističe se u tom dokumentu.

 

Mustafa CANKA

Komentari

Izdvojeno

SJEVER, GRADOVI BEZ BANAKA:  Tamno pa se ne vidi

Objavljeno prije

na

Objavio:

Od pet opština na sjeveroistoku Crne Gore, njih tri nema ni jednu bankarsku filijalu, a zaposleni, penzioneri i privatni preduzetnici iz tih opština prinuđeni su da skoro svakodnevno idu u susjedne gradove zbog bankarskih usluga. Banke nemaju  Andrijevica, Gusinje, i  Petnjica

 

Stomatolog dr Rusmin Laličić ima ordinaciju u Gusinju, ali zbog nepostojanja ni jedne bankarske filijale u tom mjestu, on je prinuđen da skoro svakodnevno ide u Berane da predaje pazare.

„Kreditno sam vezan za jednu banku koja nema svoju filijalu u Plavu. Zato moram ići u Berane i tamo predajem pazare. Morao bih to raditi svaki dan, ali eto, činim to svaki drugi, jer je i to vrlo naporno i finansijski neisplativo“ – kaže Laličić.

On objašnjava da se sa istim problemom suočavaju svi privatni preduzetnici u Gusinju, kojih, kako kaže, nije malo.

„Gusinje ima oko hiljadu penzionera i zaposlenih. Većina njih za lična primanja ide u Plav, pod uslovom da tamo postoji njihova bankarska filijala. Znam da ja nijesam jedini koji putuje u Berane“ – kaže Laličić.

Laličić je predsjendik Partije za Gusinje i odbornik u lokalnom parlamentu. On smatra da su lokalne vlasti morale nešto da učine i da se založe da se što hitnije u Gusinju otvori makar jedna banka.

„To je neophodno, posebno u toku ljeta, kada se u ovu varoš slije dijaspora iz čitavog svijeta. Pitajte bilo koga od njih i vidjećete šta će vam reći da je gradu najneohodnije nakon što je povraćen status opštine prije nekoliko godina. Grad bez banke, to je prosto nezamislivo“ – kaže Laličić.

 

PROČITAJTE VIŠE U ŠTAMPANOM IZDANJU MONITORA OD 19. JULA

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

DIVLJE DEPONIJE: Ne zna im se broj

Objavljeno prije

na

Objavio:

Crna Gora ima zakone o upravljanju otpadom. Ima propisane kazne za nepoštovanje ovog zakona, ima reciklažna dvorišta, ima odlagališta. Ima ogroman broj divljih smetlišta

 

Stari namještaj, brdašca od šuta, betona, zemlje i šljunka, elektronski i plastični otpad, ostatke od hrane i iskorišćene gume, zatiču oni koji kroče na Stari aerodrom, Vrela Ribnička ili na djelove Ćemovskog polja. Nesavjesni građani ne koriste mjesta predviđena za skladištenje otpada, a akcije nadležnih službi tim povodom često su neefikasne.

Da je Ćemovsko polje jedinstven ekološki i ornitološki lokalitet, djeca uče još u osnovnim školama. Ovdje žive brojne biljne i životinjske vrste koje se ne mogu nigdje drugo vidjeti.  Istovremeno, ovdje je na sve strane razbacano sve što vam je potrebno za opremanje doma. Za onoga ko zna da popravlja stvari, Ćemovsko polje je raj. „Namještaj i kućni aparati nestaju prvi sa ovih ilegalnih deponija“, kaže za Monitor Podgoričanin koji tu često dolazi na trim stazu da trči.

Na Ćemovskom polju panjevi su vidljiviji od drveća. Ovdje ljudi besplatno nabavljaju i drva za ogrijev ili druge potrebe. Samo krajem juna 2019. godine aktivisti NVO Green Home otkrili su, na području između ograde Cijevna komerc i želježničke pruge, više od 30 posječenih i isčupanih stabala borova. Neki od ovih borova bili su stari i preko 50 godina. Ovakvi slučajevi nisu rijetki.

Tu se nalazi i aktivna divlja deponija sa koje se šire nesnosni mirisi. Osim komunalnog i plastičnog otpada i leševa uginulih životinja, tu se odlaže građevinski materijal – šljunak, šut, beton. Na ovom nelegalnom smetlištu završila su i stabla nekih od stradalih borova.

 

PROČITAJTE VIŠE U ŠTAMPANOM IZDANJU MONITORA OD 19. JULA

Komentari

nastavi čitati

OKO NAS

ZAROBLJENI POTENCIJALI: Voća na pretek, fale fabrike

Objavljeno prije

na

Objavio:

Bilo da je riječ o šumskom, ostalom voću ili pečurkama, osnovni problem sjevera je  nedostatak pogona za finalnu proizvodnju,  U tek nekoliko preduzeća obavlja se primarna proizvodnja, a zatim se “blago sjevera”  plasira na inostrana tržišta. U tom lancu najmanje  koristi imaju uzgajivači i berači

 

Uprkos  neospornom bogatstvu sjevera Crne Gore šumskim voćem i biljem, samo mali broj preduzeća se u našoj državi bavi njihovom preradom. Taj problem je prepoznat i u  Strategiji razvoja poljoprivrednih i rurarrnih područja   2015-2020 resornog ministarstva.

“Nekoliko kompanija bavi se preradom voća i povrća, ali su one relativno malog kapaciteta. Svega pet  prerađivačkih postrojenja imaju značajan udio i ulogu na tržištu, a ostali uglavnom manjeg kapaciteta i nijesu u značajnoj mjeri prisutni na tržištu.” piše u tom dokumentu.

Ti podaci se odnose i na pogone za preradu, pored šumskog, i  drugih vrsta voća, kao i na preradu povrća.

Zbog takve situacije na stotine tona šumskih plodova svake godine,  nakon primarne prerade završavaju na stranom tržištu.  Tek nekoliko firmi koje su registrovane za otkup, bavi se i nekom vrstom prerade.

Jedna od njih je i pljevaljska firma  Mivex, koja postoji 16 godina. U tom preduzeći tvrde da  prosječno godišnje prerade 120 tona pečurki i po 40 tona ljekovitog bilja i šumskog voća.

Firma  ima kapacitete za više koraka prerade, a svoje proizvode plasiraju kako na domaće, tako i na evropsko tržište. Pečurku, u savisnosti od vrste, kuvaju, suše ili zamrzavaju. Svi proizvodi bjelopoljskog preduzeća ForestFood-M , takođe završavaju na evropskom tržištu. Predstavnici te firma kažu da godišnje sa sjevera otkupe prosječno po 100 tona šumskog voća i pečurki. To je kapacitete i Ekoprometa, još jedne firma sa sjevera, koja je ima mogućnosti za djelimičnu preradu.

Cjelokupan otkup  pečurke i šumskog voća, uglavnom, borovnica, rožajska firme Sloga  već godinama plasira  na njemačko, italijansko i  francuskom tržištu.

“U tim preduzećima, kao i u našem, , uglavnom se radi primarna prerada pečurki, a šumsko voće zamrzava. Kad je riječ o vrgnju, jednoj od vrsti gljiva, pored zamrznutog i kuvanog, on se priprema i u salamuri. Prodaje se po 15 eura za kilogram na evropskom tržištu. Beračima ove godine za kilogram svježeg vrgnja prve klase plaćamo dva eura. Mada, zbog kišnog vremena, a za razliku od lani, ovog proljeća kvalitet pečurke je bio vrlo loš. “ – kaže Radosav Puletić vlasnik kolašinske firme ,,Otkup i prerada šumskih plodova”.

Lošeg kvaliteta bile su i šumske jagode, a koligram je dostižao cijenu od pet eura. To voće se plasira na inostrana tržišta, objašnjava  Puletić , uglavnom zamrznuto, kao i maline, borovnice i kupine, čija berba počinje kasnije.

Puletić  ističe kako je Crnoj Gori potrebno još prerađivačkih pogona, kako bi se, objašnjava, iskoritili ogromni potencijali sjevera kada je je riječ o proizovodima cijenjenim na evropskom tržištu.

“Osim za šumsko, potrebne su fabrike i za preradu ostalih vrta voća i povrća. Mislim, naravno, na finalne proizivode, za koje mi sada nemamo kapaciteta. Mnogo voća propadne, a voćari nemaju motova da ulažu u imanja i time se bave. Uz to, otvorila bi se mogućnost za veliki broj radnih mjesta. “- kaže on.

Ukoliko se ostavare obećanja, koje su tokom minule godine davali voćarima sjevera iz resornog ministasrtva, situacija bi značajno uskoro mogla da se promijeni. Na sjeveru mnogo očekuju od   buduće fabrike  Kuće voća.u Andrijevici.  To je “jedan od kapitalnih projekata Vlade,  čijom se realizacijom stvara ambijent za razvoj preduzetništva i lokalne ekonomije na području te opštine i  sjevera Crne Gore. “.

Radovi na tom pogonu u poodmakloj su vazi, a država je u tu fabriku uložila oko 1, 5 miona eura.  U Kući voća, kako je planirano, obavljaće se otkup, prerada i pakovanje voća i proizvoda od voća. Prije godinu ministar poljoprivrede I ruralnog razvoja Milutuin Simović je obećao da će  kad fabrika počene da radi biti stvoreni uslovi iza dodatni razvoj voćarstva u tom kraju, koji je poznat po užgoju  jagodastog voće (malina, aronija, borovnica), šljiva i jabuka.

“Voćari će dobiti mogućnost boljeg plasmana, ostvarivanja dodate vrijednosti kroz preradu, a time i mogućnosti za širenje proizvodnje i ostvarivanje većih prihoda. Ujedno, kroz poslovanje Kuće voća, biće dostignuti potrebni standardi kvaliteta i bezbjednosti hrane, potrebni za bolju poziciju naših voćara na tržištu.” – kazao je Simović tada.

Lijepe vijesti stigle su, početkom godine, i Bjelopljcima od kompanije “Franca” iz koje su  najavili izgradnju velike hladnjače koja će moći da prihvati sav višak voća koji se proizvede na teritoriji te opštine. Kako je saopšteno “formirana je kooperativa koju čine pet preduzeća sa kojom će se u narednom periodu povezati preko stotinu proizvođača voća.”

Iz bjelopoljeske kompanije su saopštili da će posebna pažnja biti posvećena  jagodičastom voću, prvenstveno malinama. Hladnjača bi trebalo da ima kapacitet da primi sav rod maline, ali i da duplira broj malinara.

Prema nekim procjenama bjelopljski voćari mogu godišnje da ponude oko 1.000 tona voća, a iz France tvrde da finalni proizvodi mogu da nađu mjesto na tržištu. Početkom ove godine bjelopoljski malinari osnovali su prvi takav klaster u Crnoj Gori. Okuplja uzgajivače malina, ali i vlasnike hladnjača.  Iako ne mogu da zaborave drugu polovinu juna lani, , kada su  u znak protesta zbog  niske cijene, kao i “selektivnog otkupa i bahatog odnosa hladnjačara” više stotina kilograma tog voća prosuli ispred Opštine, nadaju se kvalitetnijoj pomoći iz lokalne uprave.

Skoro dvije i po decenije Kolašincima je obaćavana fabrika za preradu voća. Još 2014. godine tadašnji predsjednik Opštine Darko Brajušković, tvrdio je da će fabrika biti podignuta za, najduže, dvije godine. Nažalost, još nema nagovještaja da bi se takav pogon skoro mogao i otvoriti u tom kraju. Potrebe za takvim pogonom su, naročito, ako se uzmu u obzir količine voća uzgajanog  u Morači, više nego očigledne.

Da podizanje manjih pogona za preradu voća nije pretežak izazov  čak ni za pojedinca pokazao je početkom prošlog mjeseca Rožajac Mersad Šutković. On je prepozano potrebu tržišta da ponudi finalni proizvod, pa otvorio fabriku za proizvodnju sokova od bobičastog voća. Pored prihoda koje očekuje, cilj mu je bio  i da pokaže poljoprivrednicima da je sličan posao  moguć, isplativ i održiv.

                                                                                               Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo