Povežite se sa nama

DRUŠTVO

NACRT ZAKONA O VODNIM USLUGAMA: Centralizacija i privatizacija

Objavljeno prije

na

Iz Zajednice opština smatraju da iza Nacrta zakona o vodnim uslugama stoji namjera Vlade da uzime nadležnosti opštinama nad vodnim uslugama. Strahuje se i da će se preslikati scenario iz energetskog sektora, te da novi zakon otvara mogućnost privatizacije vodnih usluga

 

Voda je strateški i nacionalni resurs Crne Gore, više puta su istakli i ponovili zvaničnici. Kakav je strateški odnos prema vodama u prirodi  – od mutne Tare do planinskih rijeka koje se stavljaju u cijevi privilegovanih miljenika vlasti, dobro znamo. Brojne probleme u snadbjevanju građana vodom i tretmanu otpadnih voda, koje se nesmetano izlivaju u rijeke i more, nadležni su riješili da saniraju od tanjeg kraja – popravljanjem zakona.

U toku je javna rasprava o Zakonu o vodnim uslugama.  Pod vodne usluge se podrazumijevaju javno vodosnadbijevanje, odvođenje i prečišćavanje komunalnih otpadnih voda.

Radna verzija ovog zakona odmah je izazvala reakcije. Negativne. Upravni odbor Zajednica opština Crne Gore, čiji je predsjednik gradonačelnik Nikšića Veselin Grbović, krajem jula je izrazila nesaglasje sa, kako su naveli, koncepcijskim rješenjima Nacrta zakona o vodnim uslugama. Njihova glavna zamjerka je što se opštinama uzimaju izvorne nadležnosti u oblasti pružanja vodnih usluga. Oni navode da ove usluge čine esenciju njihovog postojanja, a planira im se oduzimanje istih, bez sveobuhvatne analize stanja i valjanih razloga.

Prema posljednjem izvještaju dostupnom na sajtu Regulatorne agencije za energetiku, koja je zadužena i za vodne usluge, u Crnoj Gori posluje 21 gradsko preduzeće Vodovod i kanalizacija sa ukupno 2.124 zapošljena. Najviše ih je u Vodovod i kanalizacija Podgorica – 561. Ova preduzeća su uglavnom partijski zabrani u kojima se, naročito tokom izbornog ciklusa, zapošljavaju lojalni partijski kadrovi.

Iz Zajednice opština nepovoljno gledaju na ovaj pokušaj centralizacije i naglašavaju: ,,Zakonom predloženi koncept je po ocjeni Upravnog odbora nepotreban eksperiment kojim bi se narušio uspostavljeni sistem podjele nadležnosti između državnih organa i lokalne samouprave i dovelo u pitanje zakonito poslovanje opština’’.

Ocijenili su i da je ,,davanje nadležnosti Regulatornoj agenciji za energetiku u oblasti vodnih usluga nepotrebno i da se u praksi pokazalo kao neuspješan pokušaj’’.

Radna verzija Zakona o vodnim uslugama predviđa uspostavljanje Agencije koja bi izdavala i oduzimala licence za pružanje vodnih usluga, određivala cijene tih usluga, vršila kontrolu poslovanja…

,,Regulatorna agencija postaje dominantna pozicija za sve vodovode i od nje zavisi planiranje, tarifiranje, sprovođenje i sve bitne odluke u vodovodima – broj zaposlenih, stručnost, opremljenost, gubi se potreba za odborom direktora…’’, primjedba je Vodovoda i kanalizacije Budva na nacrt Zakona o vodnim uslugama.

Odredbe Zakona kritikovali su i iz Udruženja Vodovoda Crne Gore, koje okuplja sva crnogorska vodovodna preduzeća. Istakli su da predlog zakona sadrži odredbe koje nijesu primjenjive u praksi i radu društava koja se bave ovom djelatnošću.

,,Novim Zakonom o vodnim uslugama u kome se insistira na izjednačavanju tarifa bez jasne slike o prelaznom periodu Vodovode dovodi u tešku situaciju. Pitanje je –  kako riješiti gubitke Vodovoda i kanalizacija?’’, navodi se u jednoj od primjedbi na Zakon.

Prema podacima Regulatorne agencije za energetiku (RAE) cijena usluge javnog vodosnabdijevanja za građane kreće se u rasponu od 0,12 do 1,03 eura po metru kubnom, dok je cijena za pravna lica od 0,41 do 2,44 eura po kubiku. ,,Iz navedenog proizilazi da postoji subvencionisanje fizičkih lica na račun pravnih lica, što ne odražava troškovni princip po kojem korisnik treba da plaća uslugu zavisno od troškova koje pričinjava sistemu’’, ponavlja se u izvještajima REA.

Teret koji trpe firme i preduzeća umnogome niveliše gubitke vodovoda, međutim nadležni imaju plan da tu cijenu nivelišu.  I pored najave, iz Ministarstva turizma i održivog razvoja su se nedavno naprasno oglasili: ,,Politika istih cijena komunalnih usluga sada je teško izvodljiva. Velika je razlika u cijenama za pravna lica i građane, pa bi u slučaju naglog izjednačavanja cijena došlo do naglog skoka cijena za građane. Time bi se narušio njihov standard jer oni to ne bi mogli da izdrže, a pala bi i naplata”. Svemu tome treba dodati i da je iduća godina izborna.

Iz MORTA su objasnili da je slično rješenje bilo u sektoru energetike, odnosno, da je bilo postepeno usklađivanje cijena struje za građane i druga pravna lica u periodu od 2007. pa do 2011. godine. Kako su je uskladili odlično znamo. Jedna od bojazni u primjedbama Vodovoda i kanalizacija Budva je da će se situacija iz energetskog sektora bukvalno preslikati, u smislu da se zakonom otvara mogućnost privatizacije određenih segmenata ovih preduzeća. Za sada je izjednačavanje cijene vode za građane i privredu planirano za pet godina.

Do tada, kao i do sada svaka opština ima svoju tarifu. Tako, prema podacima RAE, najskuplja voda je na primorju – Kotorani kubik vode plaćaju 1,03 eura, u Budvi je 0,98, Tivtu 0,97, Baru 0,90, Herceg Novom 0,85, Ulcinju 0,80; cijena vode u Podgorici je više od duplo manja nego na primorju 37 centi, na Cetinju i u Pljevljima je 0,60 eura, Danilovgradu 0,57, Nikšiću 0,51, Kolašinu 0,49, Žabljaku 0,38, u Bijelom Polju 0,36, Mojkovcu 0,35, Andrijevici 0,21, Rožajama 0,20; najjeftinija je voda u Šavniku kubik vode košta 12  centi.

Svi gradski vodovodi u Crnoj Gori se godinama nose sa velikim brojem nenaplaćenih potraživanja, dio građana jednostavno odbija da plaća vodu, neracionalnim i neefikasnim poslovanjem, nesrazmjernim brojem zaposlenih. Najveći problem su gubici na mreži. A oni su nevjerovatni: ,,Zbog dotrajalosti vodovodne infrastrukture na putu do potrošača se izgubi blizu 60 odsto vode u ljetnim i oko 70 odsto u zimskim mjesecima. To je oko 10 odsto manje nego prije godinu, zahvaljujući boljoj detekciji i bržem otklanjanju kvarova’’, izjavila je početkom ove godine  direktorica JP Vodovod i kanalizacija Herceg Novi Olivera Doklestić.

U Podgorici je stanje malo bolje. Vodovod i kanalizacija Podgorica planirao je da tokom prošle godine gubici na vodovodnoj mreži budu 48 odsto. Plan je premašen pa se izgubilo samo 48,94 odsto, ili 17.561.560 kubika vode!

Gubici su posljedica toga što je u Bijelom Polju, na primjer, vodovodna i  kanalizaciona mreža datira iz 1961. godine. U Nikšiću je prosječna starost cijevi 35 godina, a pojedini djelovi postavljeni su još 1931. godine. Ne samo zbog starosti, zamjena kompletne vodovodne mreže u Crnoj Gori, od oko 600 kilometara, je neophodna prvenstveno jer se  uglavnom radi o azbestno-cementnim cijevima koje su u Evropskoj uniji zabranjene zbog kancerogenosti, usljed opasnosti da prilikom njihovog pucanja vlakna azbesta dospiju u vodu.

Predsjednik Skupštine Udruženja vodovoda Bojan Lazović, je početkom ove godine najavio projekat zamjene azbestnih cijevi plastičnima. Objasnivši da će se završetkom tog posla obezbijediti dobar kvalitet vode za piće, poboljšati pritisak u vodovodnom sistemu, otkloniti negativni uticaj azbesta i enormno poboljšati ekonomičnost vodovoda zbog otklanjanja ogromnih gubitaka koji sada u pojedinim opštinama iznose i do 70 odsto.

Jedini problem je cijena – oko 100 miliona eura. Nadležnima je lakše usvojiti zakon, nego naći pare za ono što je neophodno da bi se smanjili enormni gubici i da bi se otklonio rizik po zdravlje građana. To košta.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

DRUŠTVO

PRVI UČINCI NERADNE NEDJELJE: Glavni dobitnici benzinske pumpe

Objavljeno prije

na

Objavio:

Građani  se  još  navikavaju na neradnu nedjelju. Subotom su gužve u supermarketima, a nedjeljom na benzinskim pumpama

 

Nedjelja je, neuobičajen prizor ispred benzinske pumpe u Podgorici. Ljudi čekaju u redu da kupe namirnice. ,,Nedjeljom sada zaradimo koliko bismo inače za deset dana“, kaže radnica za kasom.  Od stupanja na snagu zakonskog rješenja o neradnoj nedjelji prošlo je mjesec dana, a građani  se još  privikavaju na novine.

Oni koji zaborave da nedjeljom piljare više ne rade, sada hleb, sokove ili cigare kupuju na benzinskim pumpama. Cijene se razlikuju od onih u prodavnicama, a neke su drastično veće, poput cijena slatkiša i potrepštine za higijenu.

Za sada to ne ometa kupce. ,,Nedjeljom imamo toliko posla, da smo morali da zaposlimo još jednu radnicu. Ljudi dolaze i kupuju svašta, od paštete do toalet papira“, kaže radnik ove benzinske pumpe.

S obzirom na to da se sada na benzinskim pumpama može kupiti gotovo sve što i u običnim prodavnicama, postavlja se pitanje da li se zakonsko rješenje o neradnoj nedjelji zloupotrijebljava porastom ilegalne konkurencije. Odgovor za Monitor daje Vesna Simović Zvicer, doktorka pravnih nauka i članica Sudskog savjeta: ,,Pojave kojima svjedočimo, a na koje ste ukazali u postavljenom pitanju, samo su jedna od posljedica izmjena Zakona o unutrašnjoj trgovini. Ovo je dokaz spremnosti poslodavaca da koriste sve pravne praznine i da zloupotrijebe rješenja koja su kreirana u cilju unapređenja zaštite prava zaposlenih”.

Vesna Simović Zvicer kaže da su izmjene i dopune Zakona o unutrašnjoj trgovini, među kojima se nalazi i rješenje o neradnoj nedjelji, bile nepotrebne. Dovoljno je bilo primijeniti Zakon o radu koji reguliše sedmični odmor: ,,Predmet Zakona o unutrašnjoj trovini je određen u članu 1 ovog zakona, i to: uslovi i oblici vršenja trgovine, zaštita od nelojalne konkurencije u trgovini i nadzor nad primjenom ovog zakona. Dakle, ostavarivanje prava iz radnog odnosa, pa i prava na sedmični odmor nije i ne može biti predmet Zakona o unutrašnjoj trgovini. Ova pitanja su predmet sistemskog zakona u ovoj oblasti, a to je Zakon o radu”, kaže ona.

Zakon o radu predviđa da se sedmični odmor koristi nedeljom. ,,Dakle, pravilo o neradnoj nedelji već je uređeno Zakonom o radu koji uz to reguliše izuzetke –  ako priroda posla i organizacija rada to zahtijeva, u tom slučaju je poslodavac dužan da odredi drugi dan za korišćenje sedmičnog odmora. Mišljenja sam da ni priroda posla ni organizacija rada u trovinama u Crnoj Gori nije takva da je neophodno da rad organizuju nedeljom”, kaže Vesna Simović Zvicer.

 

PROČITAJTE VIŠE U ŠTAMPANOM IZDANJU MONITORA OD 22. NOVEMBRA
ILI NA WWW.NOVINARNICA.NET

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

EU I ZAPADNI BALKAN: Između oligarhije, sirotinje i stinih politikanata

Objavljeno prije

na

Objavio:

Ono što je želio francuski predsjednik Emanuel Makron je ostvario. Perspektiva proširenja EU biće jasnija tek na proljeće, na samitu u Zagrebu, odnosno dva mjeseca nakon lokalnih izbora u Francuskoj. Sitni politikanti ne stanuju samo u ovom regionu

 

„Zaključaka sa sastanka nema, ali ideja je da se pošalje jasna poruka o našoj posvećenosti politici proširenja i zemljama Zapadnog Balkana. Svi podržavamo evropsku perspektivu regiona“, saopštila je nakon ovonedjeljnog sastanka Savjeta ministara opštih i evropskih poslova EU Titi Tupurainen, visoka funkcionerka Finske, predsjedavajuće EU u drugoj polovini 2019. godine.

Formalna podrška EU perspektivi Zapadnog Balkana možda je trenutno i jedini zajednički imenitelj kada je riječ o pozicijama zemalja-članica prema nastavku širenja i pristupanja Uniji. Potvrdilo se da je odbijanjem da Sjevernoj Makedoniji i Albaniji omogući otvaranje pristupnih pregovora Pariz torpedovao integraciju tzv. Zapadnog Balkana u EU. Izgubljena je bar jedna, važna godina u tom procesu, ali je mnogo gore što slabi mobilizirajući faktor za promjene u tim društvima i što je EU izgubila veliki dio svog kredibiliteta. „To je najveća greška Unije“, ocijenio je njemački ministar vanjskih poslova Hajko Mas.

Dva su ključna faktora,  smatraju analitičari,  Makrona navela da odigra ovu opasnu kartu. Prvi, jer se kod kuće plaši jačanja najjačeg političkog konkurenta, desničarke Marin Le Pen – 58 odsto Francuza protivi se proširenju EU- a lokalni izbori u toj zemlji se trebaju održati u martu. Drugi je što Makron tretira Zapadni Balkan kao taoca dok ne progura svoju viziju Evrope. A to je EU sa više brzina ili koncentričnih krugova. Jezgro bi gravitiralo oko osovine Pariz-Berlin, spolja bi bile zemlje integrisane u tržište, a sasvim vani pridružene zemlje, među njima, možda, Crna Gora i naš region.

Činjenica je da Zapadni Balkan nije regija od prioritetnog značaja za Francusku. Ako se posmatra ekonomska saradnja i strane direktne investicije, ovaj region je dominantno pod njemačkim, italijanskim i jednim dijelom austrijskim uticajem. Francuska vrlo malo gubi kada se odlučno protivi proširenju EU na Zapadni Balkan.

Ali, da bi bar malo ublažila snažne kritike, pa i ljutnje evropskih zvaničnika, pokazala konstruktivnost i zamazala oči ovim državama, Francuska je, brže-bolje, ponudila svoj prijedlog proširenja EU. Taj prijedlog metodologije pristupanja bi se svodio na sljedeću formulu: prvo riješiti pitanja vladavine prava, a zatim se u sedam koraka, postepeno približavati članstvu, uz pristup fondovima.

Dakle, ono što se pokazalo kao najteža prepreka u pristupnim pregovorima svih država sa jugoistoka Evrope, bila bi prva. To je garancija da bi pregovori bili znatno strožiji i da bi trajali – u nedogled. Takođe, novi mehanizam bi se odnosio na sve zemlje regiona, uključujući i na one koje su već započele pregovore kao što su Crna Gora i Srbija.

 

PROČITAJTE VIŠE U ŠTAMPANOM IZDANJU MONITORA OD 22. NOVEMBRA
ILI NA WWW.NOVINARNICA.NET

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

TROŠKOVI U SJEVERNIM OPŠTINAMA NA SLUŽBENE TELEFONE,  PUTOVANJA I REPREZENTACIJE : Nema se, može se

Objavljeno prije

na

Objavio:

Iznosi koje u lokalnim upravama sjevernih opština predstavnici vlasti troše na reprezentaciju, gorivo i službena putovanja, često su vrlo visoki. Obično se mnogo manje izdvaja za NVO, naknade za novorođenčad, transfere školama ili podršku turističkim organizacijama

 

Oni koji analiziraju predloge odluka opštinskih budžeta  ili završne račune opština,  rijetko se osvrću na vrstu rashoda, koji su  uknjiženi pod stavkama „gorovo“, „reprezentacija“, „službena putovanja“, „telekmunikacione usluge“…. Uvidom u finasijske dokumente opština na sjeveru, lako je zaključiti da se planirani iznosi namijenjeni za tu svrhu na kraju godine  nerijetko  premaše, a uglavnom  su vrlo različiti iz godine u godinu.  Te stavke u budžetu značajno se razlikuju od opštine do opštine.

Ove godine, na primjer, u Opštini Bijelo Polje na službena putovanja potrošiće blizu 23.000 eura. Predviđeni rashodi na reprezentaciju „u zemlji i inostranstvu“, kako piše u odluci o budžetu su čak 49.000 eura, što je približno  sumi namijenjenoj i za investiciono održavanje u gradu.  Za troškove telefona bjelopoljski opštinski službenici potrošiće 40.000 eura.  Četiri puta manji iznos, na primjer, tamošnja lokalna vlast je opredijelila za podršku ženskom preduzetništvu.

Lani u opštinskoj administraciji Bijelog Polja, potrošili su čak 61.000 eura na troškove telefona, ali su troškovi reprezentacije bili duplo manji nego ove godine.

U susjednoj beranskoj opštini, ove godine,  lokalni funkcioneri potrošiće na službena putovanja oko 35.000, na komunikacione  usluge 14.000, a na hranu i piće o trošku građana 13.000 eura. Najveći dio tih  iznosa biće, kako je planirano, potrošen u kabinetu predsjednika Opštine Dragoslav Šćekić.

Po opuštenosti, kada je riječ o trošenju novca građana na gorivo, službena putovanja i reprezentaciju,  među sjevernim opštinama, ove godine, ističu se u pljevaljskoj lokalnoj upravi.  Tamošnji predstavnici vlasti potrošiće više od 31.000 putujući i polovinu tog iznosa na reprezentaciju. Prema budžetu te Opštine, prvi čovjek izvršne vlasti Igor Golubović ima na raspolaganju 14.000 eura za putovanja u zemlji i inostranstvu. Predviđeno je da potroši 10.000 eura za reprezentaciju. Duplo viši  iznos za službena putovanja i reprezentaciju u inostranstvu ima njegov kolega u Nikšiću Veselin Grbović.

Nijesu štedljivi ni opštinski funkcioneri u Plavu, pa će za službena putovanja potrošiti  blizu 14.000,  za reperezentaciju skoro 7.000 eura. Takođe, najviši rashodi biće u kabinetu predsjednika. U toj Opštini su, međutim, mnogo manje od onog što troše na dnevnice, hranu, piće, gorivo i telefonske račune, opredijelili, recimo, za podršku civilnom sektoru, investiciono održavanje, transfere obrazovanju…

Blizu 11.000 eura na reperezentaciju potrošiće i u Opštini Žabljak. Nešto niži iznos predviđen je za službena putovanja, a razogovori lokalnih funkcionera službenim telefonima građane će koštati skoro 17.000 eura. To je priližan iznos onom koji Opština izdavaja za obrazovanje, a tri puta niži od podrške lokalnoj Turističkoj organizaciji (TO),  nekim tradicionalnim manifestacijama ili NVO.  Troškovi telefona biće viši i od izdvajanja za novorođečad ili transfera sportskim klubovima.

U Andrijevici će predsjednik Opštine Srđan Mašović ove godine na reprezentaciju potrošiti 8.000 eura. Naznatno više novca biće opredijeljeno, recimo za,  prilagođavanje infrastrukture invalidnim osobama, a mnogo niži iznosi opredijeljeni su za podršku  civilnim organizacijama.

Za službena putovanja u zemlji i inostrastvu i reperzentaciju u mojkovačkoj Opštini planiraju da do kraja godine potroše po 14.000 eura. Polovinu tog izosa i za komunikacione usluge. I u slučaju te lokalne uprave, izdvajanja za NVO, boračko-invalidsku zaštitu i transfere srednjoj i osnovnoj školi su mnogo niža.

Neke opštine koje su u ranijem periodu bile poznate po trošenju mnogo novca  za gorivo , reprezetacije i službena putovanja, sada se, reklo bi se, prema planu rashoda i prohoda,  uvode u red.   Koalicija Demokratske partije socijalista (DPS) i Grupe građana (GG), koja je na vlasti u Kolašinu, u ovom mandatu značajno je smanjila troškove za gorivo, službena putovanja, u odnosu na iznose koje su u tu svrhu  trošili, recimo, prije desetak  godina.   Ta kolicija prije deceniju javnosti je bila poznata po bahatom  trošenju novca građana, a samo u jednom kolašinskom restoranu za godinu funcioneri su pojeli i popili preko 100.000 eura.  Za samo četiri mjeseca 2008. godine  opštinski službenici iz te koalicije za gorivo su potrošili 250. 511 eura.

Prema izvještaju o ostvarenju budžeta za prvih šest mjeseci ove godine, mnogi organi i službe lokalne uprave bili su izuzetno štedljivi kad su trošili novac građana za reperezentaciju,  službena putovanja i gorivo. Malo opušteniji kad je riječ o toj vrsti rashoda, bili su jedino u kabinetu predsjednika Opštine Milosava Bulatovića.

Prvi čovjek izvršne vlasti je od 3.500 , planiranih za ovu godinu za gorivo, u prvih šest mjeseci, potrošio 2.793 eura.  Štedljiviji su, međutim bili u službi Skupštine opštine (SO), pa su   od planiranih 2.000 za gorivo potrošili četvrtinu.

Troškova reperezentacije od janura do jula nije bilo u sekreterijatima za opštu djelatnost, urbanizam, za zaštitu životne sredine,  kao  ni u službama administratora, mendžera, Službi zaštite i Komunalne policije.

Praksu štednje novca građana, kada je riječ o troškovima funkcionera za gorivo, službena putovanja i hranu i piće, u Kolašinu je ustanovila,   prije četri godine,  vlast koju su činili Demokratski front- Socijalistička narodna partija i Socijaldemokratska partija.  Tako su, na primjer, 2016. godine, ukupni troškovi za gorivo kolašinske administracije sa službama bili svega 12.000. Svi funkcioneri izvršne vlasti te godine za reprezentaciju su potrošili oko 1.000, odnosno 700 eura manje od planiranog

Tokom sljedeće godine tadašnja predsjednica Opštine Željka Vuksanović, sekretar za finansije i skupštinska služba za službena putovanja trošili su samo po 500, dok će glavna administratorka 100 eura. Troškove goriva i reprezentacije značajno je 2011. godine, nakon godina rasipništva i nemara svojih partijskih  i koalicionih partnera,  smanjio tadašnji predsjednik Opštine Darko Brajušković.

Tako je u Kolašinu. Ali kad se Sjever u cjelini pogleda- nema se,  može se.

                                                                   Dragana ŠĆEPANOVIĆ  

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo