Povežite se sa nama

OKO NAS

NOVI ZAKON O ŽIVOTNOM PARTNERSTVU OSOBA ISTOG POLA: Vidljiviji ljudi

Objavljeno prije

na

Zakon o životnom partnerstvu osoba istog pola izglasan je protekle nedjelje u Skupštini Crne Gore. Sagovornici Monitora su saglasni da je usvajanje zakona kojim se istopolni parovi uvode u pravni sistem Crne Gore značajan korak za LGBTIQ zajednicu u Crnoj Gori. Ali ima još problema na kojima treba raditi

 

,,Zakonom o životnom partnerstvu lica istog pola se reguliše dosta onoga u čemu heteroseksualni parovi uživaju, a da o tome ni ne razmišljaju. On nije idealno rješenje, niti garantuje punu jednakost istopolnih parova u Crnoj Gori, ali je nemjerljivo važan prvi korak na tom putu”, kaže za Monitor John M. Barac, izvršni direktor NVO LGBT Forum Progres.

Zakon, kojim se istopolni parovi po prvi put uvode u pravni sistem Crne Gore, izglasan je protekle nedjelje u Skupštini Crne Gore, glasovima 42 poslanika. Za njega su glasali poslanici DPS-a, SD-a, SDP-a, izuzev poslanika Džavida Šabovića, poslanik Liberalne partije Andrija Popović i poslanik DEMOSA Neđeljko Rudović.

„U javnosti se istopolna partnerstva često karakterišu kao gej brakovi’, što nije isto. Opseg prava koji obuhvata brak daleko je veći nego opseg prava koji pruža pomenuti zakon”, ističe za Monitor Jovan Džoli Ulićević, transrodni muškarac i trans aktivista iz Crne Gore i izvršni direktor NVO Spektra.

Kako objašnjavaju sagovornici Monitora, novim zakonom se istopolnim parovima daje pravo da, prije svega, svoju ljubav i partnerstvo formalno „registruju“ u matičnom registru koji će biti oformljen, i time dobiju pravnu zaštitu. Garantuju im se i zaštita privatnosti i zajedničkog života i doma. Osim toga, zakon reguliše i pitanja međusobnog izdržavanja, zajedničke imovine, prava na zdravstvenu zaštitu preko partnera koji je u radnom odnosu, prava na nasljeđivanje imovine partnera koji je preminuo, prava na nasljeđivanje penzije, zdravstvenog osiguranja, socijalne i dječije zaštite, kao i dobijanja privremenog boravka.

„Brojne su kritike na račun ovog zakona. Neke od njih su potpuno neopravdane i primarno populističkog karaktera, a neke su usmjerne ka potrebama LGBTIQ zajednice, koje ovaj zakon nije definisao, a koja se tiču sticanja državljanstva po osnovu partnerstva ili efikasne zaštite od nasilja i diskriminacije”, objašnjava Barac.

Usvojeni Zakon o životnom partnerstvu lica istog pola je tek drugi zakon koji se direktno odnosi na LGBTIQ osobe, pored Zakona o zabrani diskriminacije, koji definiše sve oblike diskriminatornog ponašanja na osnovu seksualne orijentacije, rodnog identiteta i polnih karakteristika.

Na društvenim mrežama pojedini kritičari vlasti navodili su da je zakon, u trenutku kada se Crna Gora suočava sa političkim tenzijama i višemjesečnim kršenjem ljudskih prava, izglasan zarad dobijanja političkih poena. „Sigurno je da iza svakog zakona ove vrste stoji politička pozadina. A i to da je pozicija Crne Gore u međunarodnoj zajednici znatno poboljšana nakon usvajanja 1. jula”, kaže za Monitor Milica Špajak, direktorica NVO LGBTIQ Socijalni Centar.

Jovan Džoli Ulićević smatra da se o ljudskim pravima od strane mnogih političkih aktera još govori samo na deklarativnom nivou: „Žao mi je što neke građanske partije nisu prepoznale značaj glasanja za zakon, neke se nisu uporno ni oglašavale, a posebno je zanimljivo da su manjinske partije bile protiv. Ovo pokazuje nedostatak svijesti o ljudskim pravima”.

Reakcije javnosti na usvajanje ovog zakona su podijeljene. Na društvenim mrežama je uočljiv veliki broj pozitivnih komentara i poruka podrške. „To je veoma ohrabrujuće za sve nas, ali na svaki pozitivni komentar idu desetine negativnih i prijetećih, punih mržnje. To jasno ukazuje da crnogorsko društvo još ne razumije različitosti koje postoje oko nas, pa se prema njima gotovo refleksno postavlja na negativan način. Tome doprinose i populističke, negativne poruke koje se čuju od strane političkih i vjerskih predstavnika, koji iznova zloupotrebljavaju LGBTIQ zajednicu u svoje dnevno-političke svrhe”, ističe John M. Barac.

LGBT Forum Progres je, tokom večeri nakon usvajanja zakona, i u danima koji su uslijedili, identifikovao više hiljada negativnih komentara na društvenim mrežama i formirao više od 200 prijava za govor mržnje i prijetnje upućene LGBTIQ zajednici.

Na pitanje da li smo kao društvo postali tolerantniji Jovan Džoli Ulićević odgovara da ljudi otvorenijih prema različitostima svakako ima više, ali da mu tolerancija, kao članu LGBTIQ zajednice, nije prihvatljiva. „Tolerisanje je trpljenje, a onda ne govorimo o suštinskom prihvatanju ljudske različitosti. Tek kada to budemo shvatili, tada će i ta različitost izgubiti na snazi, i postati samo djelić onog što obogaćuje nečiju ličnost”.

Milica Špajak ističe da možemo primijetiti promjenu društvene svijesti u odnosu na sam početak pokreta za ljudska prava LGBTIQ osoba u Crnoj Gori. „Kao društvo, tek smo na putu ka prihvatanju različitosti i društveno marginalizovanih manjina, što je veoma dug i zahtjevan proces koji traži sinergiju svih društvenih činilaca i cjelokupnog sistema”.

Ona napominje i da prava LGBTIQ osoba ne umanjuju niti ugrožavaju prava heteroseksualnih osoba, niti utiču na bilo koji način na njihovo ostvarivanje.

Novi Zakon je, nakratko, bacio u drugi plan još mnoštvo problema sa kojima se LGBTIQ zajednica svakodnevno suočava. Najvažniji u odnosu na zakonodavni okvir, prema riječima Ulićevića, je pravno prepoznavanje roda.

„Transrodne osobe i dalje prolaze kroz proces sterilizacije kao preduslov da imaju mogućnost da promijene oznaku pola u dokumentima koja odgovara njihovom rodnom identitetu. S time sam se i ja suočio”, kaže Ulićević.

Interpolna djeca su i dalje podvrgavana korektivnim zahvatima genitalija kako bi se uklopila u društvene norme. Interspecifično zdravstvo koje bi omogućilo inter osobama adekvatnu zdravstvenu zaštitu tokom cijelog života ne postoji.

„Već skoro tri godine ne uspijevamo da riješimo problem nedostatka estradiola koji je neophodan trans ženama, a koji se nalazi na listi pozitivnih ljekova, iako ga u državi nema. Nepostojanje sigurnog školskog okruženja dovodi do ranog napuštanja škole, pa skoro da i nemamo trans osoba visokog obrazovanja”, navodi još Ulićević.

Članovi LGBTIQ zajednice diskriminisani su i u pogledu zapošljavanja, pa se, kako ističu sagovornici Monitora, suočavaju i sa brojnim egzistencijalnim problemima.

Oni navode i da ne možemo očekivati da se svijest i stavovi javnosti mijenjaju u pozitivnom smjeru, ako se kroz osnovno, srednje i akademsko obrazovanje ne može naučiti gotovo ništa o homoseksualnosti, transrodnim osobama, LGBTIQ kulturi ili uopšte LGBTIQ identitetima. ‘Autovanih’ LGBTIQ osoba u politici, medijima, kulturi, sportu i umjetnosti još uvijek nema.

„Još jedna prepreka na putu ka prihvatanju su konstantne i zlonamjerne zloupotrebe LGBTIQ osoba od strane političkih i društvenih činilaca, koji u javnom prostoru šire mržnju i diskriminaciju, targetiraju LGBTIQ osobe i predstavnike LGBTIQ organizacija, bez adekvatnog  odgovora institucija sistema. Nedopustivo je da se u Skupštini Crne Gore čuju govor mržnje i diskriminatorske izjave, a da ne budu sankcionisani kroz adekvatnu skupštinsku proceduru”, kaže John M. Barac.

Ovaj zakon je donio tračak radosti u društvo Crne Gore, ali i podsjetio na bolnu stvarnost. Mnogi bez elementarnih ljudskih prava još su na čekanju.

                                                                                                            Andrea JELIĆ

Komentari

Izdvojeno

PODRŠKA ŽENSKOM PREDUZETNIŠTVU NA SJEVERU: Mrvice iz opštinskih kasa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Većina opština ispoštovala je formalnu obavezu, pa su i ove godine opredijelili sredstva za podršku sugrađankama koje bi da pokrenu ili unaprijede svoje biznise. Međutim, prema broju i vrsti projekata kojima su konkurisale, jasno je da se žene na sjeveru još sa strahom upuštaju u preduzetništvo

 

Prema ocjeni Privredne komore Crne Gore (PKCG) žensko preduzetništvo je najbrže rastuća kategorija u preduzetničkom svijetu. Podrška s lokalnog nivoa tom vidu ženskih poslovnih incijativa, ipak, na sjeveru, stagnira već tri godine. U većini opština, bez obzira na visnu budžeta, sredstva koja se godišnje izdvaju da osnaže žene preduzetnice ne prelazi 10.000 eura. Tako je, na primjer, u Brenama, čija je opštinska kasa ove godine „teška“ više od devet miliona eura, ali i u Kolašinu i Mojkovcu čiji su dvanaestomjesečni prihodi polovinu tog iznosa.

Odluku da pomažu sugrađankama, koje bi da se oprobaju ili unaprijede svoje biznise, opštine u Crnoj Gori nijesu donijele same. Ženska politička mreža (ŽPM) uspjela je 2018. godine da se izbori da se u lokalnim budžetima opredijele posebna sredstva namijena podsticaju razvoja ženskog preduzetništva. Naredne godine, oko 15 opština uvelo je posebnu budžetsku liniju za podršku preduzetništvu  svojih sugrađanki.

No, od tada do danas, sredstva koja se izdvaju za tu namjenu ostaju ista, s izuzetkom rijetkih opština koje su ih povećale. Na primjer, nakon što je dvije godine zaredom u budžetu Opštine Bijelo Polje za žensko preduzetništvo izdvajano po 10.000 eura, ove godine su taj iznos udvostručili. Očekivano, s obzirom na to da su bjelopljski prihodi i rashodi planirani na skoro 12,5 milona eura.

Berane ne slijedi taj primjer. Iz budžeta će ove, kao i prethodne dvije  godine,  izdvojiti  samo 10.000 eura za sufinasiranje biznis planova žena u tom gradu.

Iz Opštine su najavili da će podržati projekte koji podstiču ekonomski razvoj opštine, predviđaju otvaranje novih radnih mjesta, podstiču razvoj poljoprivrede i ruralnog područja… Prednost će imati i projekti koji podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizam, doprinose afirmaciji i valorizaciji kulturnog potencijala…

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

BOGATSVO LJEKOVITOG I AROMATIČNOG BILJA U CRNOJ GORI: OD KANTARIONA DO BRĐANKE: Zaboravljeni rasadnik mogućnosti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Crna Gora je, sa svojih četiri hiljade vrsta biljaka koje žive na njenoj teritoriji, u odnosu na svoju veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Šanse za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima

 

Sakupljanje ljekovitog i aromatičnog bilja može biti veoma isplativa  djelatnost u Crnoj Gori. Oko četiri hiljade vrsta bilja živi na njenoj teritoriji. Od toga, preko 700 vrsta ljekovitog bilja je u upotrebi. Flora Evrope broji oko 11 hiljada različitih biljaka, a Balkansko poluostrvo oko devet.  Crna Gora je, u odnosu na veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Mogućnosti za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima.

,,Prepoznavanje i poznavanje biljaka je velika vještina koja se stiče godinama”, objašnjava za Monitor biološkinja Dragana Saveljić. Pravilno sakupljanje ljekovitog bilja podrazumijeva posjedovanje osnovnog botaničkog znanja – sposobnost poznavanja vrste i njene biologije i ekologije, gdje raste, kako se razmnožava, u kojoj fazi je najbolje brati i slično. ,,Iako naizgled veoma slične, biljke se među sobom veoma razlikuju po sastavu i kvalitetu biljne droge. Ako se sakupi biljka koja nema upotrebnu vrijednost, sve mora da se baci, trud propada. Još je gore da  ljekovitu biljku zamijenite sa potencijalno ili stvarno otrovnom, odnosno štetnom vrstom.  Bilo je trovanja ljudi, i sa fatalnim ishodom, zbog nepoznavanja ljekovite flore”, kaže Saveljićeva.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ŠUME I POHARE: Ima li kraja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore upozoravaju da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta.  Ovih su dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem kako bi se hitno zaustavila  nezakonita eksploatacija državnih šuma od privilegovanih koncesionara, tajkuna

 

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore poručili su da se hitno mora zaustaviti dalja nezakonita eksploatacija državnih šuma od, kako kažu, privilegovanih koncesionara. Preciznije – tajkuna.

Oni su se ovih dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem i njegovim saradnicima. Cilj je definisanje daljih koraka oko gazdovanja državnim šumama.

Koliko štete trpe drvoprerađivači, građani, lokalne samouprave i država od gazdovanja neki od njih su stavili i na papir.

Plavljanin Edin Šarkinović kaže da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta. Prema njegovim riječima, koncesionari dobijaju drvnu masu po cijeni sedamnaest eura za kubik.

„Bilo koji od njih, koji se mogu na prste ruke prebrojati, za neku za njih smiješnu količinu od 5.000 kubika dobije za 85.000 eura, a PDV na tu sumu iznosi 17.500 eura. Ako bi tu količinu sirovine izrezali, osušili i uglačili na standardnu debljinu, dobili bi vrijednost od 1.550.000 eura, a PDV bi bio 325.000 eura” – kaže Šarkinović.

On napominje da bi složenije obrade, poput izrade vrata, dostizale trostruko veće iznose. „Ovo dovoljno govori koliko se gubi što nema finalne obrade i što se izvozi oblovina” – objašnjava Šarkinović. Da ovakav način gazdovanja šumama nije pošten i ne donosi nikakvu dodatnu vrijednost Crnoj Gori, prošle sedmice saopštio je i premijer Krivokapić. On je najavio suzbijanje mnogih problema koji su, kako je rekao, prerasli  čak i u organizovani kriminal. „Došlo je vrijeme da se stane na put svima koji bjesomučno koriste šume, uništavaju puteve, a ne daju nikakve dodatne vrijednosti Crnoj Gori” – izjavio je premijer prilikom posjete Beranama.

Ta izjava premijera Krivokapića je ohrabrila drvoprerađivače da se okupe u Plavu. Saglasili su se da se samo zajedničkim djelovanjem svih drvoprerađivača i nevladinih organizacija koje se bave zaštitom prirodnih i drugih vrijednosti, može zaustaviti pohara i uništavanje državnih šuma.

„Ovaj skup su podržale 62 nevladine organizacije iz čitave Crne Gore. Konačno se mora stati na kraj nezakonitim radnjama. Zadatak radnog tijela kojeg smo formirali biće da se u razgovoru sa premijerom Kivokapićem i njegovim saradnicima iznađe najbolji model za upravljanje državnim šumama. Tu se, prije svega, moraju zaštititi interesi lokalnog stanovništva i dati šansa drvoprerađivačima da, baveći se finalnom preradom drveta, lako dolaze do sirovine, što do sada nije bio slučaj” – kaže Esko Barjaktarović, drvoprerađivač iz Plava. Sa tog skupa je poručeno da se više ne smije dozvoliti da koncesionari sa strane raubuju državne šume, a da pritom lokalno stanovnioštvo ne može da obzbijedi ni ogrjevno drvo.

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo