Povežite se sa nama

OKO NAS

NOVI ZAKON O ŽIVOTNOM PARTNERSTVU OSOBA ISTOG POLA: Vidljiviji ljudi

Objavljeno prije

na

Zakon o životnom partnerstvu osoba istog pola izglasan je protekle nedjelje u Skupštini Crne Gore. Sagovornici Monitora su saglasni da je usvajanje zakona kojim se istopolni parovi uvode u pravni sistem Crne Gore značajan korak za LGBTIQ zajednicu u Crnoj Gori. Ali ima još problema na kojima treba raditi

 

,,Zakonom o životnom partnerstvu lica istog pola se reguliše dosta onoga u čemu heteroseksualni parovi uživaju, a da o tome ni ne razmišljaju. On nije idealno rješenje, niti garantuje punu jednakost istopolnih parova u Crnoj Gori, ali je nemjerljivo važan prvi korak na tom putu”, kaže za Monitor John M. Barac, izvršni direktor NVO LGBT Forum Progres.

Zakon, kojim se istopolni parovi po prvi put uvode u pravni sistem Crne Gore, izglasan je protekle nedjelje u Skupštini Crne Gore, glasovima 42 poslanika. Za njega su glasali poslanici DPS-a, SD-a, SDP-a, izuzev poslanika Džavida Šabovića, poslanik Liberalne partije Andrija Popović i poslanik DEMOSA Neđeljko Rudović.

„U javnosti se istopolna partnerstva često karakterišu kao gej brakovi’, što nije isto. Opseg prava koji obuhvata brak daleko je veći nego opseg prava koji pruža pomenuti zakon”, ističe za Monitor Jovan Džoli Ulićević, transrodni muškarac i trans aktivista iz Crne Gore i izvršni direktor NVO Spektra.

Kako objašnjavaju sagovornici Monitora, novim zakonom se istopolnim parovima daje pravo da, prije svega, svoju ljubav i partnerstvo formalno „registruju“ u matičnom registru koji će biti oformljen, i time dobiju pravnu zaštitu. Garantuju im se i zaštita privatnosti i zajedničkog života i doma. Osim toga, zakon reguliše i pitanja međusobnog izdržavanja, zajedničke imovine, prava na zdravstvenu zaštitu preko partnera koji je u radnom odnosu, prava na nasljeđivanje imovine partnera koji je preminuo, prava na nasljeđivanje penzije, zdravstvenog osiguranja, socijalne i dječije zaštite, kao i dobijanja privremenog boravka.

„Brojne su kritike na račun ovog zakona. Neke od njih su potpuno neopravdane i primarno populističkog karaktera, a neke su usmjerne ka potrebama LGBTIQ zajednice, koje ovaj zakon nije definisao, a koja se tiču sticanja državljanstva po osnovu partnerstva ili efikasne zaštite od nasilja i diskriminacije”, objašnjava Barac.

Usvojeni Zakon o životnom partnerstvu lica istog pola je tek drugi zakon koji se direktno odnosi na LGBTIQ osobe, pored Zakona o zabrani diskriminacije, koji definiše sve oblike diskriminatornog ponašanja na osnovu seksualne orijentacije, rodnog identiteta i polnih karakteristika.

Na društvenim mrežama pojedini kritičari vlasti navodili su da je zakon, u trenutku kada se Crna Gora suočava sa političkim tenzijama i višemjesečnim kršenjem ljudskih prava, izglasan zarad dobijanja političkih poena. „Sigurno je da iza svakog zakona ove vrste stoji politička pozadina. A i to da je pozicija Crne Gore u međunarodnoj zajednici znatno poboljšana nakon usvajanja 1. jula”, kaže za Monitor Milica Špajak, direktorica NVO LGBTIQ Socijalni Centar.

Jovan Džoli Ulićević smatra da se o ljudskim pravima od strane mnogih političkih aktera još govori samo na deklarativnom nivou: „Žao mi je što neke građanske partije nisu prepoznale značaj glasanja za zakon, neke se nisu uporno ni oglašavale, a posebno je zanimljivo da su manjinske partije bile protiv. Ovo pokazuje nedostatak svijesti o ljudskim pravima”.

Reakcije javnosti na usvajanje ovog zakona su podijeljene. Na društvenim mrežama je uočljiv veliki broj pozitivnih komentara i poruka podrške. „To je veoma ohrabrujuće za sve nas, ali na svaki pozitivni komentar idu desetine negativnih i prijetećih, punih mržnje. To jasno ukazuje da crnogorsko društvo još ne razumije različitosti koje postoje oko nas, pa se prema njima gotovo refleksno postavlja na negativan način. Tome doprinose i populističke, negativne poruke koje se čuju od strane političkih i vjerskih predstavnika, koji iznova zloupotrebljavaju LGBTIQ zajednicu u svoje dnevno-političke svrhe”, ističe John M. Barac.

LGBT Forum Progres je, tokom večeri nakon usvajanja zakona, i u danima koji su uslijedili, identifikovao više hiljada negativnih komentara na društvenim mrežama i formirao više od 200 prijava za govor mržnje i prijetnje upućene LGBTIQ zajednici.

Na pitanje da li smo kao društvo postali tolerantniji Jovan Džoli Ulićević odgovara da ljudi otvorenijih prema različitostima svakako ima više, ali da mu tolerancija, kao članu LGBTIQ zajednice, nije prihvatljiva. „Tolerisanje je trpljenje, a onda ne govorimo o suštinskom prihvatanju ljudske različitosti. Tek kada to budemo shvatili, tada će i ta različitost izgubiti na snazi, i postati samo djelić onog što obogaćuje nečiju ličnost”.

Milica Špajak ističe da možemo primijetiti promjenu društvene svijesti u odnosu na sam početak pokreta za ljudska prava LGBTIQ osoba u Crnoj Gori. „Kao društvo, tek smo na putu ka prihvatanju različitosti i društveno marginalizovanih manjina, što je veoma dug i zahtjevan proces koji traži sinergiju svih društvenih činilaca i cjelokupnog sistema”.

Ona napominje i da prava LGBTIQ osoba ne umanjuju niti ugrožavaju prava heteroseksualnih osoba, niti utiču na bilo koji način na njihovo ostvarivanje.

Novi Zakon je, nakratko, bacio u drugi plan još mnoštvo problema sa kojima se LGBTIQ zajednica svakodnevno suočava. Najvažniji u odnosu na zakonodavni okvir, prema riječima Ulićevića, je pravno prepoznavanje roda.

„Transrodne osobe i dalje prolaze kroz proces sterilizacije kao preduslov da imaju mogućnost da promijene oznaku pola u dokumentima koja odgovara njihovom rodnom identitetu. S time sam se i ja suočio”, kaže Ulićević.

Interpolna djeca su i dalje podvrgavana korektivnim zahvatima genitalija kako bi se uklopila u društvene norme. Interspecifično zdravstvo koje bi omogućilo inter osobama adekvatnu zdravstvenu zaštitu tokom cijelog života ne postoji.

„Već skoro tri godine ne uspijevamo da riješimo problem nedostatka estradiola koji je neophodan trans ženama, a koji se nalazi na listi pozitivnih ljekova, iako ga u državi nema. Nepostojanje sigurnog školskog okruženja dovodi do ranog napuštanja škole, pa skoro da i nemamo trans osoba visokog obrazovanja”, navodi još Ulićević.

Članovi LGBTIQ zajednice diskriminisani su i u pogledu zapošljavanja, pa se, kako ističu sagovornici Monitora, suočavaju i sa brojnim egzistencijalnim problemima.

Oni navode i da ne možemo očekivati da se svijest i stavovi javnosti mijenjaju u pozitivnom smjeru, ako se kroz osnovno, srednje i akademsko obrazovanje ne može naučiti gotovo ništa o homoseksualnosti, transrodnim osobama, LGBTIQ kulturi ili uopšte LGBTIQ identitetima. ‘Autovanih’ LGBTIQ osoba u politici, medijima, kulturi, sportu i umjetnosti još uvijek nema.

„Još jedna prepreka na putu ka prihvatanju su konstantne i zlonamjerne zloupotrebe LGBTIQ osoba od strane političkih i društvenih činilaca, koji u javnom prostoru šire mržnju i diskriminaciju, targetiraju LGBTIQ osobe i predstavnike LGBTIQ organizacija, bez adekvatnog  odgovora institucija sistema. Nedopustivo je da se u Skupštini Crne Gore čuju govor mržnje i diskriminatorske izjave, a da ne budu sankcionisani kroz adekvatnu skupštinsku proceduru”, kaže John M. Barac.

Ovaj zakon je donio tračak radosti u društvo Crne Gore, ali i podsjetio na bolnu stvarnost. Mnogi bez elementarnih ljudskih prava još su na čekanju.

                                                                                                            Andrea JELIĆ

Komentari

OKO NAS

PORAZNA STATISTIKA SJEVERA: Ispod prosjeka u siromašnoj zemlji

Objavljeno prije

na

Objavio:

Konstantno smanjenje  broja  stanovnika, zaposlenih i poljoprivrednika, niža prosječna plata, diskriminacija žena na tržištu rada… To su samo neke od činjenica, koje potvrđuju da je sjever Crne Gore, po mnogo čemu,  daleko od ostatka države

 

Analiza lokalnih tržišta rada u Crnoj Gori, koja je objavljena u maju ove godine, u okviru projekata Dalji razvoj lokalnih inicijativa za zapošljavanje, razokrila je mnogo poražavajućih podataka, koji se tiču privrednog i demografskog stanja na sjeveru naše zemlje. Taj je dokument potvrdio da su regionalne razlike i dalje nesmanjene, a Sjeverni region i dalje daleko od statističkih državnih prosjeka.

Analiza , između ostalog,  predstavlja informacionu osnovu u razvijanju lokalnih strategija zapošljavanja i ljudskih resursa. Projekat  Dalji razvoj lokalnih inicijativa za zapošljavanje u Crnoj Gori,  finansira se iz sredstava EU-IPA u okviru Programa EU i Crne Gore  za zapošljavanje, obrazovanje i socijalnu politiku. „Najupečatljivije su velike regionalne razlike u stopama zaposlenosti i nezaposlenosti između Sjevernog regiona i druga dva više razvijena regiona. Stopa nezaposlenosti u Sjevernom regionu skoro je desetostruko veća u odnosu na  Primorski  regionu i,  takođe,  višestruko veća u odnosu na stopu nezaposlenosti u Središnjem regionu“,  jedna je od konstatacija iz Analize.

U tom dokumentu, u kojem je analiziran period od  2011. do 2018. godine, navodi se i da stopa zaposlenosti na sjeveru „za čak 22,6 odsto, odnosno, 19,8 manja, u odnosu na ostala dva regiona“.

U Sjevernom regionu, kao i u ostatku Crne Gore, u posmatranom periodu je došlo  do smanjenja broja registrovanih osiguranika poljoprivrednika.

Dokument je pokazao i da sjever nezaustavljivo gubi stanovništvo.Ukupan broj stanovnika u Andrijevici od 2011. do 2018. godine  pao je za  za 7,2, u Kolašinu za 11,7, u Šavniku za oko 17, a u Beranama za više od 20 procenata… Broj osnovaca u istom periodu u Kolašinu smanjio se za petinu, u Beranama za četvrtinu, u Šavniku i Mojkovcu za trećinu, u Bijelom Polju za 15 odsto.

U Bijelom  Polju, kako piše u Analizi, prije dvije godine,  nezaposlen je bio svaki deseti stanovnik. Na evidenciji Zavoda za zapošljavanje (ZZZ), u toj opštini, dominirali su srednjekvalifikovani. Dugoročno nezaposlene osobe čine preko 60 odsto.

Broj registrovanih zaposlenih u Kolašinu, u istom periodu,  smanjem je za 4,4, dok je roj registrovanih nezaposlenih povećan za 24 odsto. I u toj opštini bez posla su najčešće srednjekvalifikovani. Dugoročno nezaposleni čine oko 55,4 odsto, a u toj kategoriji dominiraju žene. Više od polovine visokoškolaca zapošljeno je u javnom sektoru. To, prema Analizi, upućuje na „ograničene potrebe za visokoškolcima u privatnom sektoru i njegovu relativnu nerazvijenost“.

Više od trećene nezaposlenih Kolašinaca stariji su od 50 godina. Približno  ih je toliko i bez radnog staža. Registrovanih poljoprivrednih osiguranika u 2018. godini u Kolašinu bilo je 37, što je za čak 43,9 odsto manje nego sedam godina ranije. Najdeficitiranija zanimanja, kako piše u tom dokumentu, bila su  zanimanja sa visokim obrazovanjem,  ali i zanimanja sa srednjom stručnom spremom kao što su konobari, elektroenergetičari, autoelektričari, vozači drumskog saobraća…

Ukupan broj nezaposlenih i u opštini Gusinje je u analiziranom periodu značajno porastao. Stopa nezaposlenosti u toj opštini 2011. godine bila je čak 42, da bi se u narednih sedam godina povećala još za 22 odsto.

„Broj registrovanih zaposlenih u Plužinama smanjen je čak 30,2 odsto. Odnos između broja registrovanih zaposlenih i broja stanovnika iznosi 0,17, što je dosta ispod prosjeka Crne Gore. Poređenje broja zaposlenih i broja penzionera dodatno ukazuje na rapidno pogoršavanje stanja na lokalnom tržištu rada i starenje stanovništva“, piše u Analizi.

Plužine su zabilježile i nominalni pad prosječne zarade tokom minule  decenije. I u Pljevljima je, u posmatranom periodu,  neto prosječna zarada smanjena sa 540,  u 2011. godini na 523 eura, sedam godina kasnije. Učešće nezaposlenih u ukupnom stanovništvu opštine je konstantan i iznosi 8,3 odsto.  U toj opštini četiri  odsto stanovništva koristi naknadu za materijalno obezbjeđenje porodice (MOP).

Za sedam godina broj nazaposlenih u Rožajama je utrostručen, sa 1.032 na 3.153, pa je „u  2018. nezaposlenost je činila 13,7 odsto ukupnog stanovništva, što je značajno više u odnosu na prosjek u Crnoj Gori…“. Svaki peti Rožajac je korisnik MOP-a, što je petostruko više u odnosu na prosjek Crne Gore.

„Ukupan broj nezaposlenih u opštini Plav, u analiziranom periodu,  značajno je  porastao. Dio tog povećanja nezaposlenosti se, svakako, duguje novoregistrovanim nezaposlenima koji su željeli da ostvare pravo na doživotnu naknadu za majke sa troje ili više djece. Ipak, sveukupno gledano, broj nezaposlenih je učetvorostručen od 2011. do 2016. godine, dok je taj broj još više porastao 2018.  kada je gotovo šest puta  bio veći u odnosu na 2011-u“, navodi se u Analizi.

U toj opštini nazaposlenost čini više od 18 odsto  ukupnog stanovništva, što je tri puta više od državnog prosjeka. Dugoročno nezaposlene osobe dominiraju, a blizu 60 odsto lica na evidenciji ZZZ su žene. Čak 71 odsto nezaposlenih su bez radnog staža.

Dok je učešće žena u ukupnoj zaposlenosti u Primorskom i Središnjem regionu, inače skromnih 43, na sjeveru je taj procenat svega 38 odsto.

„Pri tome, dok žene čine više od tri petine zaposlenih stručnjaka i službenika u Crnoj Gori kao cjelini i u Primorskom i Središnjem regionu, to učešće je za obje grupe zanimanja manje od polovine u Sjevernom regionu. Jedino kad je riječ o učešću žena u osnovnim-jednostavnim zanimanjima, sjever je iznad prosjeka Crne Gore, što upućuje na veći stepen diskriminacije žena na  tržištu rada u tom dijelelu države“, navodi se u dokumentu.

Sjever zna kako je biti siromašan u siromašnoj državi.

                                                                                       Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

OKO NAS

SLUČAJ JASMINKE MILOŠEVIĆ, PROFESORICE GIMNAZIJE „SLOBODAN ŠKEROVIĆ”: Ćutnja, žešća od gladi

Objavljeno prije

na

Objavio:

Profesorica Milošević početkom ove nedjelje prekinula je dvadesetodnevni štrajk glađu. Time se njena borba protiv grotesknog sistema ne završava. Zahtjevi upućeni premijeru još su na čekanju

 

Nadležnima ove vlasti svojstveno je da se brane ćutanjem kada ih neko suoči sa odgovornošću. U slučaju profesorice Gimnazije „Slobodan Škerović“ Jasminke Milošević ta ćutnja umalo da ubije. Onako kako to samo sistem umije.  Ignoracijom.

Profesorica Milošević početkom ove nedjelje prekinula je dvadesetodnevni štrajk glađu. Revolt protiv tupe ravnodušnosti društva i države doveo ju je do jedva četrdeset kilograma.

Jedan od povoda za štrajk bila je ponovna blokada njenog računa zbog duga za organizaciju UNESCO-ve Međunarodne olimpijade filozofije koja je 2018. godine održana u Baru. Od tada prolazi kroz golgotu.

„Između onih koji me podržavaju i vole i onih koji koji me ignorišu, biram one koji me vole! Postepeno ću početi da se vraćam na normalan način ishrane. Ali, moja borba se nastavlja i podiže na novi nivo”, objašnjava svoju odluku da prekine štrajk profesorica Milošević.

Njena priča dirnula je javnost. U znak podrške, u utorak 21. jula, oko podneva, u Podgorici, Baru i Bijelom Polju grupice građana su protestovale. Prizori su bili istovjetni. Skromni. „Uglavnom je ovako. Na društvenim mrežama sve vrvi od sajber revolucionara. U stvarnosti, ovakve akcije okupljaju manje-više iste ljude. One kojima je dosta sistemskog tlačenja ljudi”, kaže za Monitor jedan od protestanata u Podgorici.

Sa Jasminkom Milošević saosjećaju i njene kolege. ,,Profesorica Milošević je poznato lice podgoričke Gimnazije. Iznjedrila je generacije. Primjer je prosvjetnog radnika, pedagoga, borca za pravdu. Kako svojim kolegama, tako i učenicima. Traži samo odgovore. Svi njeni prijatelji, širom svijeta, uputili su joj pisma podrške. Pisma da mora da prestane sa samouništenjem. Tišina ovog puta može ubiti slobodu, javnu riječ i borbu za pravdu”, kaže za Monitor Nataša Đurić, vaspitačica Javne predškolske ustanove (JPU) Ljubica Popović i jedna od okupljenih na protestu u Podgorici.

Organizacija Olimpijade, na kojoj je, zajedno sa domaćinima i organizatorima, učestovalo oko 220 ljudi iz 50 zemalja svijeta, koštala je oko 47.000 eura. Hotel Princess DOO u Baru, u kojem su učesnici Olimpijade odsjeli, oprostio je polovinu troškova u iznosu od 10.000 eura. Nakon višemjesečnog čekanja i brojnih zahtjeva, Vlada Crne Gore pristala je da isplati drugu polovinu. Veliki dio duga vratili su i građani, prepoznavši važnost ovog događaja kojim se Crna Gora ucrtala na filozofsku mapu svijeta.

Nesporazum sa hotelom Princess oko blokade računa u međuvremenu je riješen, ali ne zahvaljujući onima koji bi time trebalo da se pozabave, već na inicijativu Miloševićeve. Ponovo. Drugi ključni zahtjevi koje je ona, inače i generalna sekretarka NVO Udruženje profesora filozofije, izložila u otvorenom pismu premijeru Dušku Markoviću, ostaju na snazi.

„Tražim od premijera i Vlade Crne Gore da se preispita neodgovoran odnos Ministarstva prosvjete prema IPO 2018 čiji su bili generalni pokrovitelj, a vijest o održavanju Olimpijade nisu čak ni objavili na svom sajtu”, objašnjava Milošević.

Zahtijeva i da se preispita raspodjela sredstava na konkursu Ministarstva za sport i mlade za finansiranje i sufinansiranje programa za mlade 2018. godine. „Zašto su na tom konkursu sredstva dobile neke organizacijе koje se više bave praćenjem izbora nego mladima, a naše udruženje nije”, pitanje je za nadležne. Na njega još nije dobila odgovor.

Profesoricu Milošević, u iščekivanju reagovanja institucija, na protestima su podržali i roditelji učenika kojima predaje. O njoj imaju samo riječi hvale: „Ovdje sam iz poštovanja prema ženi koja je sebe uložila u to da ovu državu prikaže u boljem svjetlu. Nemam riječi kojima bih opisao ljude koji danima ostaju nijemi na ono što proživljava. Olimpijada filozofije koju je organizovala druga je najcjenjenija u svijetu, poslije matematičke. Ali ne i kod nas. Mi za to sluha nemamo”, kaže za Monitor Radovan Jeremić.

Još jedan od zahtjeva upućenih premijeru Markoviću odnosi se na Ispitni centar Crne Gore, koji, prema riječima Jasminke Milošević, i dalje diskriminiše učenike koji učestvuju na Filozofskoj olimpijadi. „Nema nikakvu klasifikaciju takmičenja prema kojoj bi se značaj te Olimpijade prepoznao. Oni moraju priznati takmičenje koje organizujemo”.

Značaj njene priče prepoznali su i iz NVO Anima, odakle su uputili apele državi i pokrenuli i peticiju kako bi se njeni zahtjevi ispunili. „Zanima nas i zabrinjava odnos države prema profesorici koja je uložila izvanredan napor da organizuje događaj od izuzetnog naučnog i prosvjetnog značaja u Crnoj Gori pod pаtronаtom UNESCO-a i Međunarodne federacije filozofskih društava (Fédération Internationale des Sociétés de Philosophie, FISP), a koji nadležni, ne samo da ne prepoznaju, nego i ponižavaju ignorišući ovako radikalan čin ugrožavanja vlastitog života, na koji se profesorica odlučila zarad pravde i dostojanstva. Dostojanstvo se ne jede i njime se ne trguje”, kažu iz NVO Anima.

Ima i onih koji na Olimpijadu ne gledaju blagonaklono. „Sistematski šire priču da je nije ni bilo i da je to neki moj privatni projekat. U organizaciju je direktno bilo uključeno oko 30 ljudi, indirektno, iz lokalne zajednice i šire, preko 100. Bio je to pravi civilni, građanski projekat, kakav i treba da bude”, ističe Milošević.

Iz NVO Anima kažu da ne mogu da ćute u situaciji kada to niko ne bi smio: „Ne samo premijer ili ministar prosvjete u Vladi Crne Gore, ćute i kolege. Ćuti i najveći dio nevladinih organizacija. Po plažama i mišijim rupama duboko spava njihova kolegijalnost i solidarnost”.

Tretmanom slučaja profesorice Milošević nadležni su potvrdili da su kadri samo za floskule kako je, u vrijeme kada se ljudima ograničava kretanje za opšte dobro, svaki život vrijedan. Djela govore drugačije.

Poruka na jednom od plakata na protestima zaglušuje tišinu koja ovih dana odzvanja u društvu. Jasminka – čempres koji nisu uspjeli posjeći.

Andrea JELIĆ

Komentari

nastavi čitati

OKO NAS

PLAN DPS-A ZA GLAVATE U PRČNJU: Betonom i asfaltom na posljednju oazu u Boki

Objavljeno prije

na

Objavio:

Opštinski i državni DPS kadrovi već duže od deceniju pokušavaju da zelenilo Glavata zamijene sivilom betona i asfalta. Odavno bi u tome uspjeli da im računicu nije poremetio UNESCO

 

Znamo priču o tre sorelle i tri prozora, pogledu ka pučini i čekanju dragog do smrti. Palata Tre Sorelle, nekadašnji dvorac porodice Buća iz XV vijeka, jedan je od rijetkih spomenika arhitekture u gotičkom stilu u Bokokotorskom zalivu, nalazi se u jugoistočnom dijelu obale Prčnja, na Glavatima.

Prostor Glavata predstavlja jedini sačuvani dio autentičnog kulturnog pejzaža Prčanja, čije prirodne i kulturne vrijednosti zauzimaju jedno od najistaknutijih mjesta u okviru Područja svjetske baštine Kotora, navodi se u brojnim dokumentima.

Čekaju, duže od deceniju, opštinski i vladini DPS dužnosnici da ovaj jedinstveni prostor „valorizuju“. A evo i kako – gradnjom 237.000 turističkih i stambenih kvadrata.

Šumske površine i zelenilo zauzimaju najveći dio ove teritorije. Sama uvala Glavati (uvala sv. Ane) pokrivena je šumskom vegetacijom i slobodnim zelenim površinama, koje je sačuvalo odlike prvobitnog kulturnog pejzaža obala zaliva, zbog kojih je ovo područje i uvršteno na listu UNESCO-ve svjetske prirodne i kulturne baštine.

U planovima opštinskih i republičkih DPS „vizionara“ prostor Glavata bi se priveo namjeni sječom zelenila. Glavate su isparcelisali, u planovima, u tri bloka. U Bloku 1 u kome se nalazi palata Tre Sorelle, maslinjaci i zelene površine bi se smanjile sa sadašnjih 4.639 kvadrata na samo 597 kvadrata! Za razliku od mediteranskog bilja turistički kapaciteti su na nuli, pa bi, po planu, oni trebali da zauzmu 8.369  kvadrata, plus blizu 10.000 stambenih kvadrata, uz povećanje saobraćajne infrastrukture sa 5.217 na 9.160 kvadrata.

U Bloku 2 se nalazi crkva Sv. Ane iz XII vijeka, građena u romaničkom stilu. Ova crkva značajna je i po tome što prati život poznate prčanjske porodice Sbutega tokom više vjekova. Nalazi se na izolovanom položaju u šumi u okviru imanja Sbutega. Uz crkvu se nalazi palata Sbutega, u ruševinama. U ovom bloku planirano je da površine za turizam sa 0 skoče na 40.758 kvadrata, saobraćajne sa 2.911 na 7.140 kvadrata, dok bi se šumske površine smanjile sa 36.556 na 9.896 kvadrata!

U Bloku 3 neznatno bi se povećali turistički objekti, ali bi zato bilo sagrađeno 10.000 kvadrata za stanovanje, saobraćajna infrastruktura bi porasla za duplo, sa 5.932 na 10.960 kvadrata. Površina šume bi se, naravno, drastično smanjila – od 12.553 kvadrata šume planirano je da pretekne samo 2.884 kvadrata.

U cilju napretka i sveukupnog turističkog razvoja, u kome lasno uživamo tokom ove turističke sezone, ovi planovi bi se davno ostvarili da nije jedne krupnice – UNESCO.

U studiji slučaja Glavati, koji je uradila NVO ANIMA iz Kotora jasno se vidi kako se po volji investitora i politike „tokom procesa izrade i donošenja plana, kontradiktorno mijenjala namjena prostora u uvali sv. Ane od zelene površine do građevinske površine turističke namjene“. Sve ove kontradiktornosti su se odvijale za vrijeme vladavine DPS kadrova iako je nedavno u predizbornom žaru premijer Duško Marković optužio opoziciju da je ona uništila Kotor u svom kratkotrajnom mandatu.

Iako je UNESCO još 2003. upozorio na opasnost od pretjerane urbanizacije područja u Zalivu, opštinska DPS vlast se uporno trudi da prenamijeni Glavate u površinu za turizam.

Na zahtjev investitora, bez izjašnjavanja SO Kotor, a na osnovu odluke predsjednice Opštine Marije Ćatović, 2008. pristupa se izradi Lokalne studije lokacije (LSL) Glavati.

Nacrt plana LSL Glavati iz 2009. kao namjenu za ovaj prostor predviđa površine za turizam, zaštitne šume, poljoprivredno zemljište, a na višim kotama planirana je trasa nove saobraćajnice. Na ovaj plan Regionalni zavod za zaštitu spomenika kulture daje negativno mišljenje. „Planiranom trasom lokalne saobraćajnice kao i planiranom gradnjom objekata bila bi narušena cjelovitost neizgrađenog prostora izuzetnih prirodnih vrijednosti, čije su osnovne karakteristike sačuvane i do danas i koje se kao dio kulturnog pejzaža Kotora mora sačuvati od bilo kakve gradnje“, navodi se u mišljenju Zavoda.

Nakon što je iz plana isključena mogućnost gradnje, Zavod daje pozitivno mišljenje na korigovani Nacrt plana. Na javnoj raspravi 2011. godine je  plan koji predviđa samo zelene površine različite klasifikacije. Tokom javne rasprave investitori, najglasnija je kompanija Premia doo Kotor, traže da se planira izgradnja turističkog naselja. To se odbija i utvrđuje se Prijedlog Plana i ovaj lokalitet je i dalje zelene površine različite klasifikacije.

Šest dana prije parlamentarnih izbora 2012. Ministarstvo održivog razvoja i turizma, na čijem čelu je tada Predrag Sekulić, traži urbanističko-tehničke uslove (UTU) za izgradnju hotelskog naselja u uvali Glavati iako LSL Glavati nije donesen.

Početkom 2013. namjena Glavate se ponovo mijenja u korist turizma. Nakon izbora na čelu MORT-a je Branimir Gvozdenović, a Uprava za zaštitu kulturnih dobara odbija da da saglasnost na UTU za gradnju hotela koje je dostavio MORT.

Gvozdenovićev MORT ekspresno upozorava Upravu, sve po svome tumačeći zakone, da je u skladu sa politikom Vlade CG i resornog Ministarstva afirmacija i realizacija ekskluzivnih turističkih zona!

UNESCO je morao opet reagovati pa se, u martu 2013. Vlada upozorava „da se zaustave projekti gradnje u vrijednim zonama zaštićenog područja Morinju, Kostanjici i Glavatima“.

Početkom 2014. Uprava za zaštitu kulturnih dobara opet daje negativno mišljenja na LSL Glavati–Prčanj do donošenja PUP-a Kotor. Opština Kotor negoduje i polemiše sa Upravom. UNESCO na zasijedanju u Dohi ponovo upozorava.

I tako sve ukrug, dok  direktorica Uprave za zaštitu kulturnih dobara Anastazija Miranović, članica DPS-a, ne prelomi i u maju 2015. da zeleno svjetlo za gradnju. Sadržaj ovog mišljenja je drugačiji i suprotan je sadržajima svih prethodnih mišljenja Regionalnog zavoda i Uprave. Raritet je i to što ovaj dokument potpisuje samo direktorica, a ne navodi se ko su stručni obrađivači, što je bila praksa u svim prethodnim odlukama Uprave. Odobrenje je zavijeno u oblandu sugestije da se za prostor namijenjen turizmu raspiše međunarodni tender, a da se saobraćajnica preispita kroz Prostorno-urbanistički plan Kotora.

Ubrzo, SO Kotor usvaja LSL Glavati – Prčanj po kojem je ova lokacija namijenjena za turizam. Početkom 2016. dostavljeni su UTU investitoru Premia. Sredinom te godine UNESCO na zasijedanju u Istanbulu zahtijeva izradu nezavisne Procjene uticaja na baštinu – HIA: „Sa procjenom uticaja na baštinu za kulturna dobra sa liste Svjetske baštine, za turistički objekat na lokalitetu Glavati – Prčanj za koji je usvojena Lokalna studija lokacije, kao i za sve planirane, odobrene i započete razvojne projekte, kako bi se procijenili njihovi uticaji na Izuzetnu univerzalnu vrijednost kulturnog dobra i njegove karakteristike“.

Iako je Vlada, početkom 2017. donijela „Akcioni plan za realizaciju Odluka koje se odnose na Područje Kotora usvojenih u Istanbulu u julu 2016. od strane Komiteta UNESCO“, i planirala „Stavljanje van snage postojeće planske dokumentacije na teritoriji opštine KO“, investitor Premia traži raspisivanje međunarodnog javnog konkursa za turističko naselje Glavati.

Direktorica Miranović traži smjernice od Ministarstva kulture, sastaje se sa nadležnima u MORT-u, kako bi se našao način da se nekako ublaži kontradiktornost odluka sa brojnim dokumentima, međunarodnim i domaćim.

Opština Kotor, ekspresno, raspisuje međunarodni konkurs za idejno rješenje turističkog kompleksa. Konkurs je raspisan u vrijeme kada je gradonačelnik Kotora bio Vladimir Jokić iz Demokrata.

U avgustu 2017. gotova je Procjena uticaja na baštinu za Prirodno i kulturno-istorijsko Područje Kotora, u kome se navodi da će uticaj gradnje biti tek „zanemarljiva promjena, a generalno će to čak biti pozitivno“. Iz UNESCO-a odgovaraju: „Ova procjena je fundamentalno pogrešna“. Tokom 2018. iz UNESCO-a ponovo upozoravaju „da bi predložena gradnja imala veoma negativan uticaj na jedinstvene univerzalne vrijednosti ove lokacije“.

Najnoviji Nacrt PUP-a Kotora, koji je na javnoj raspravi bio u martu ove godine, neizgrađeni prostor uvale Sv. Ane definiše kao površinu za pejzažno uređenje ali istovremeno dopušta i „moguće adaptacija za projekte javnog interesa“. Iz prethodnog se jasno može zaključiti da je ostavljen prostor za nastavak manipulacije jer je dokazano što za partijske vojnike predstavlja „javni interes“.

Iz NVO ANIMA koja je izradila ovu studiji slučaja naglašavaju „nedosljednost u planiranju prostora – od zaštićene zelene površine do totalno izgrađene turističke površine pri čemu je nejasna stručna procjena na osnovu koje je donijeta odluka o promjeni namjena“. Navode da je ovdje evidentna „nedovoljna odbrana opšteg interesa ispred privatnog – u ovom procesu je želja i namjera investitora da gradi, što predstavlja legitiman zahtjev, stavljena ispred potrebe da se ovaj prostor zaštiti kako sa aspekta očuvanja zaštićenog područja Kotora što je dobrobit kompletne zajednice“.

Da nije bilo UNESCO-vih upozorenja i urgencija, Glavati bi umjesto u zeleno odavno bili obojeni sivilom betona i asfalta. Po mjeri estetike i interesa opštinskih i državnih partijskih valorizatora.

Predrag NIKOLIĆ
foto: Martin KMET

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo