Povežite se sa nama

OKO NAS

OTPAD NA PRIMORJU: Soba s pogledom na smeće

Objavljeno prije

na

Iznad sela Bratica, na magistralnom putu Ulcinj-Bar, pruža se predivan pogled na Ulcinjsko polje, bazene Solane, Veliku plažu, Šasko jezero i albanske planine. Panorama gdje turisti po pravilu zastaju i naprave nekoliko fotografija, ali se još brže razočaraju zbog razbacanog šuta i otpada.

Ista slika može se vidjeti nekoliko stotina metara dalje, iznad predivne uvale Valdanos, u kojoj je preko 18 hiljada stoljetnih stabala maslina, a gdje je Turistička organizacija Ulcinj početkom godine napravila vidikovac. Prekrasan pogled, ako se gleda samo u daljinu, a ne bukvalno ispred nosa gdje teški kamioni i traktori istovaraju iskopanu zemlju i građevinski otpad od porušenih objekata.

Još veće količine otpada mogu se vidjeti duž cijele Velike plaže, te posebno na obalama rijeke Bojane.

„Tek kada se podigne voda, ona pokupi sve sa obala i sve izbaci na ušće i kod nas. A najveći dio završi u moru. Mi pokupimo to što ima oko kućica, ali ne možemo nikako da očistimo čitavu prirodu”, kaže ribar na Adi Bojani Boris Mihailović.

Zbog ovakvog nemara, čitava delta ove rijeke je u opasnosti, ocjenjuju u civilnom sektoru. „Ovdje ima smeća od igle do lokomotive, a najviše nas zabrinjava medicinski otpad. Za nekoliko godina, ako se ovo ne riješi, ovo će postati pustinja, a od ovog lijepog ostrva – smetlište”, tvrdi Mahmut Karastanović iz NVO-a “Bojana”.

Sličnim scenama svjedočili su ovog ljeta turisti koji su, uz Skadarsko jezero, putovali starim putem od Virpazara prema Krajini, ali i na mnogim drugim područjima opštine Bar.

Novi gradonačelnik Dušan Raičević naredio je početkom septembra lokalnim službama i komunalnom preduzeću da “u roku od tri dana izvrše zbrinjavanje komunalnog otpada i drugog prirodnog i vještačkog otpada sa javnih površina”. Na rezultate javnost još čeka.

Na području Kotora zvanično je evidentirano 11 većih neuređenih odlagališta otpada čija površina prelazi hiljadu metara kvadratnih. Nakon zatvaranja „Lovanje” nema regionalne sanitar-ne deponije u Boki, već se čvrsti otpad odvozi na deponiju “Možura”, koja je prilikom otvaranja 2012. godine bila planirana samo za opštine Bar i Ulcinj.

Na “Možuri” se godišnje odlaže oko 70.000 tona otpada sa Primorja ili dva puta više nego što je bilo planirano. Zato će ona, gotovo izvjesno, imati dvostruko manji vijek trajanja – 15 umjesto 30 godina.

Za odvoz smeća komunalna preduzeća i građani bokeljskih opština izdvajaju znatna sredstva – oko 35 eura po toni. Samo se iz Kotora na deponiju “Možura” izmjesti godišnje blizu 12.000 tona smeća. Računica je jednostavna – Kotorane to košta oko 420.000 eura.

Poslije isteka roka rada „Lovanje”, Ministarstvo održivog razvoja i turizma je, u saradnji s lokalnim upravama Kotora, Tivta i Budve, bilo u obavezi da definiše lokaciju gdje će biti izgrađena druga sanitarna regionalna deponija na Primorju.

Iz Instituta za biologiju mora iz Kotora saopštili su da je uslijed nekontrolisanog odlaganja otpada situacija na moru – alarmantna. Rezultati njihovih analiza pokazuju prilično visok stepen zagađenja plaža čvrstim otpadom, pri čemu najveći udio u ukupnoj količini ima plastični otpad.

Tako je, na primjer, plastičnom priboru za jelo potrebno hiljadu godina da se razgradi u morskoj vodi, automobilskim gumama 2.000, a staklenoj boci čak 4.000 godina!

“Stoga, sljedeći put kad mahinalno bacite neki otpad u naše more znajte da će mu trebati cijela vječnost da se razgradi. Bez obzira na sve što mi mislimo o Jadranu, on više ne spada u kristalno čista mora kakvo bismo željeli da bude”, poručili su iz NVO “Green Sail”.

Prema procjenama nevladinih organizacija, u Crnoj Gori ima pet crnih ekoloških tačaka, te oko 350 identifikovanih i mnogo više nepoznatih nelegalnih deponija. Od toga, više od trećine je na Primorju.

Rijetki su slučajevi saniranja tih problema, da se ne govori o njihovom trajnom rješavanju. Sve se praktično svodi na jednokratne akcije “o-ruk” tipa – neka bude (č)isto! Kakve su upravo izvedene ovog petka i subote u svim primorskim opštinama.

“Tu činjenicu, uz buku i nedostatak parkinga, redovno ističu strani turisti koji posjećuju našu zemlju. Oni se ne mogu načuditi kako vlast i građani u jednoj ovako lijepoj zemlji mogu dozvoliti da tone opasnog smeća prijete njima samima, prirodnim ljepotama i ukupnom imidžu države”, kaže dugogodišnji turistički radnik iz Ulcinja Ismet Karamanaga.

Njegov kolega iz Budve Vukašin Ćulafić, koji je bio predstavnik Turističkog saveza Jugoslavije u Njemačkoj, kaže da turisti iz te zemlje, kojih je još uvijek malo na našoj obali, vole prirodu, naročito netaknutu, ali da prvenstveno zbog smeća i buke s razlogom negoduju. “Stoga dijelom i bojkotuju našu obalu. Bageri i turisti ne idu zajedno, a kod nas se gradi na sve strane. Deponije su karcinom na najljepšem dijelu ‘đerdana ljepote’ južnojadranske”, smatra on.

Dok crnogorski zvaničnici uvjeravaju građane da će nekoliko puta odlagano otvaranje pristupnih pregovora za poglavlje 27, a koje se odnosi na životnu sredinu, biti obavljeno do kraja godine, jasno im je da Evropska unija neće prihvatiti države koje nijesu riješile problem opasnog otpada.

Kako se procjenjuje, ovoj državi je potrebno više od milijardu eura do 2035. godine da brigu o životnoj sredini upodobi pravilima EU. Sa ovakvim nemarnim i štetočinskim odnosom ta će cifra nesumnjivo rasti.

U tom kontekstu je razumljivo što je ovih dana ministar održivog razvoja i turizma Crne Gore Pavle Radulović zavapio: “Ozbiljna boljka Crne Gore je saobraćajna infrastruktura i prije svega komunalna infrastruktura. I otpad, otpad, otpad, otpadne vode, čvrsti komunalni otpad”.Napomenuo je i da “ukoliko se sa njim ne uspijemo izboriti u vrlo kratkom periodu mislim da će nam sav trud koji smo uložili mnogo manje značiti nego što bi mogao”.

Krajnje je vrijeme da Vlada Crne Gore, njene institucije i lokalne uprave počnu da sprovode nacionalnu Strategiju upravljanja otpadom i lokalne planove, kao i preporuke evropskih institucija. To se prije svega odnosi na inspekcijske organe, koji snose najveću odgovornost za ovo tužno stanje.

Novi zakon o komunalnim djelatnostima je za nepropisno odlaganje otpada propisao dosta oštre kazne, koje se izuzetno rijetko izriču. Naročito ne privilegovanim pojedincima i firmama koji vođeni pohlepom nesmetano i nekažnjeno uništavaju najveće bogatstvo države – jedinstvenu prirodnu sredinu. U državi koja se prije punih 27 godina proglasila “ekološkom”. Prvom na svijetu.

Mustafa CANKA

Komentari

Izdvojeno

PODRŠKA ŽENSKOM PREDUZETNIŠTVU NA SJEVERU: Mrvice iz opštinskih kasa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Većina opština ispoštovala je formalnu obavezu, pa su i ove godine opredijelili sredstva za podršku sugrađankama koje bi da pokrenu ili unaprijede svoje biznise. Međutim, prema broju i vrsti projekata kojima su konkurisale, jasno je da se žene na sjeveru još sa strahom upuštaju u preduzetništvo

 

Prema ocjeni Privredne komore Crne Gore (PKCG) žensko preduzetništvo je najbrže rastuća kategorija u preduzetničkom svijetu. Podrška s lokalnog nivoa tom vidu ženskih poslovnih incijativa, ipak, na sjeveru, stagnira već tri godine. U većini opština, bez obzira na visnu budžeta, sredstva koja se godišnje izdvaju da osnaže žene preduzetnice ne prelazi 10.000 eura. Tako je, na primjer, u Brenama, čija je opštinska kasa ove godine „teška“ više od devet miliona eura, ali i u Kolašinu i Mojkovcu čiji su dvanaestomjesečni prihodi polovinu tog iznosa.

Odluku da pomažu sugrađankama, koje bi da se oprobaju ili unaprijede svoje biznise, opštine u Crnoj Gori nijesu donijele same. Ženska politička mreža (ŽPM) uspjela je 2018. godine da se izbori da se u lokalnim budžetima opredijele posebna sredstva namijena podsticaju razvoja ženskog preduzetništva. Naredne godine, oko 15 opština uvelo je posebnu budžetsku liniju za podršku preduzetništvu  svojih sugrađanki.

No, od tada do danas, sredstva koja se izdvaju za tu namjenu ostaju ista, s izuzetkom rijetkih opština koje su ih povećale. Na primjer, nakon što je dvije godine zaredom u budžetu Opštine Bijelo Polje za žensko preduzetništvo izdvajano po 10.000 eura, ove godine su taj iznos udvostručili. Očekivano, s obzirom na to da su bjelopljski prihodi i rashodi planirani na skoro 12,5 milona eura.

Berane ne slijedi taj primjer. Iz budžeta će ove, kao i prethodne dvije  godine,  izdvojiti  samo 10.000 eura za sufinasiranje biznis planova žena u tom gradu.

Iz Opštine su najavili da će podržati projekte koji podstiču ekonomski razvoj opštine, predviđaju otvaranje novih radnih mjesta, podstiču razvoj poljoprivrede i ruralnog područja… Prednost će imati i projekti koji podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizam, doprinose afirmaciji i valorizaciji kulturnog potencijala…

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

BOGATSVO LJEKOVITOG I AROMATIČNOG BILJA U CRNOJ GORI: OD KANTARIONA DO BRĐANKE: Zaboravljeni rasadnik mogućnosti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Crna Gora je, sa svojih četiri hiljade vrsta biljaka koje žive na njenoj teritoriji, u odnosu na svoju veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Šanse za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima

 

Sakupljanje ljekovitog i aromatičnog bilja može biti veoma isplativa  djelatnost u Crnoj Gori. Oko četiri hiljade vrsta bilja živi na njenoj teritoriji. Od toga, preko 700 vrsta ljekovitog bilja je u upotrebi. Flora Evrope broji oko 11 hiljada različitih biljaka, a Balkansko poluostrvo oko devet.  Crna Gora je, u odnosu na veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Mogućnosti za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima.

,,Prepoznavanje i poznavanje biljaka je velika vještina koja se stiče godinama”, objašnjava za Monitor biološkinja Dragana Saveljić. Pravilno sakupljanje ljekovitog bilja podrazumijeva posjedovanje osnovnog botaničkog znanja – sposobnost poznavanja vrste i njene biologije i ekologije, gdje raste, kako se razmnožava, u kojoj fazi je najbolje brati i slično. ,,Iako naizgled veoma slične, biljke se među sobom veoma razlikuju po sastavu i kvalitetu biljne droge. Ako se sakupi biljka koja nema upotrebnu vrijednost, sve mora da se baci, trud propada. Još je gore da  ljekovitu biljku zamijenite sa potencijalno ili stvarno otrovnom, odnosno štetnom vrstom.  Bilo je trovanja ljudi, i sa fatalnim ishodom, zbog nepoznavanja ljekovite flore”, kaže Saveljićeva.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ŠUME I POHARE: Ima li kraja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore upozoravaju da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta.  Ovih su dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem kako bi se hitno zaustavila  nezakonita eksploatacija državnih šuma od privilegovanih koncesionara, tajkuna

 

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore poručili su da se hitno mora zaustaviti dalja nezakonita eksploatacija državnih šuma od, kako kažu, privilegovanih koncesionara. Preciznije – tajkuna.

Oni su se ovih dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem i njegovim saradnicima. Cilj je definisanje daljih koraka oko gazdovanja državnim šumama.

Koliko štete trpe drvoprerađivači, građani, lokalne samouprave i država od gazdovanja neki od njih su stavili i na papir.

Plavljanin Edin Šarkinović kaže da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta. Prema njegovim riječima, koncesionari dobijaju drvnu masu po cijeni sedamnaest eura za kubik.

„Bilo koji od njih, koji se mogu na prste ruke prebrojati, za neku za njih smiješnu količinu od 5.000 kubika dobije za 85.000 eura, a PDV na tu sumu iznosi 17.500 eura. Ako bi tu količinu sirovine izrezali, osušili i uglačili na standardnu debljinu, dobili bi vrijednost od 1.550.000 eura, a PDV bi bio 325.000 eura” – kaže Šarkinović.

On napominje da bi složenije obrade, poput izrade vrata, dostizale trostruko veće iznose. „Ovo dovoljno govori koliko se gubi što nema finalne obrade i što se izvozi oblovina” – objašnjava Šarkinović. Da ovakav način gazdovanja šumama nije pošten i ne donosi nikakvu dodatnu vrijednost Crnoj Gori, prošle sedmice saopštio je i premijer Krivokapić. On je najavio suzbijanje mnogih problema koji su, kako je rekao, prerasli  čak i u organizovani kriminal. „Došlo je vrijeme da se stane na put svima koji bjesomučno koriste šume, uništavaju puteve, a ne daju nikakve dodatne vrijednosti Crnoj Gori” – izjavio je premijer prilikom posjete Beranama.

Ta izjava premijera Krivokapića je ohrabrila drvoprerađivače da se okupe u Plavu. Saglasili su se da se samo zajedničkim djelovanjem svih drvoprerađivača i nevladinih organizacija koje se bave zaštitom prirodnih i drugih vrijednosti, može zaustaviti pohara i uništavanje državnih šuma.

„Ovaj skup su podržale 62 nevladine organizacije iz čitave Crne Gore. Konačno se mora stati na kraj nezakonitim radnjama. Zadatak radnog tijela kojeg smo formirali biće da se u razgovoru sa premijerom Kivokapićem i njegovim saradnicima iznađe najbolji model za upravljanje državnim šumama. Tu se, prije svega, moraju zaštititi interesi lokalnog stanovništva i dati šansa drvoprerađivačima da, baveći se finalnom preradom drveta, lako dolaze do sirovine, što do sada nije bio slučaj” – kaže Esko Barjaktarović, drvoprerađivač iz Plava. Sa tog skupa je poručeno da se više ne smije dozvoliti da koncesionari sa strane raubuju državne šume, a da pritom lokalno stanovnioštvo ne može da obzbijedi ni ogrjevno drvo.

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo