Povežite se sa nama

DRUŠTVO

RIJEKA ZETA PROGLAŠENA ZA PARK PRIRODE: Nikšić, glavni zagađivač, izostao iz priče

Objavljeno prije

na

Uprave opština Danilovgrada i Podgorice donijele su odluku o proglašenju doline rijeke Zete parkom prirode. Krupan korak ka poboljšanju zaštite prirode Crne Gore usporava izostanak saradnje Opštine Nikšić, na čijem se području nalaze neki od glavnih zagađivača

 

Parlamenti Opštine Danilovgrad i Glavnog grada Podgorice nedavno su donijeli odluku o proglašenju doline rijeke Zete parkom prirode. U ovom projektu Opština Nikšić, kao područje gdje se nalaze neki od glavnih zagađivača ove rijeke, nije učestvovala. Da li je ovo još jedna nedovršena ‘zaštitarska’ priča uoči parlamentarnih izbora iduće godine?

Direktor Ekološkog pokreta Ozon Aleksandar Perović podržava ovu inicijativu. Za Monitor kaže: ,,Ovo je, prije svega, zajednička inicijativa dvije lokalne uprave u oblasti zaštite najvrijednijih prirodnih resursa, kakve su naše rijeke. Ali, ona vrlo brzo, ukoliko se obećanja ne ispune, može da izazove neke neželjene efekte kao što su partijsko zapošljavanje ili predizborni marketing. Tako su je neki već doživjeli”.

Dolina  Zete jedinstven je ekosistem. ,,Poređenja radi, u čitavoj Velikoj Britaniji postoji oko 1400 biljnih vrsta, dok je u Crnoj Gori, samo na području Zete, utvrđeno oko 774. Ovo područje ima ekstremno važan značaj i za ptice. Na Solani, svjetski poznatom brendu, je prepoznato oko 252 vrste ptica, na Skadarskom jezeru oko 270, a u dolini Zete oko 265”, ističe Darko Saveljić, ornitolog.

Obeshrabruje to što se Opština Nikšić nije odazvala pozivu na učešće u ovom projektu.

Aleksandar Perović ocijenio je izostanak saradnje uprave Nikšića i opština Danilovgrada i Podgorice kao nesvakidašnji društveni fenomen, podsjetiviši na to da svi pripadaju istoj političkoj partiji i da je Vlada dala podršku zaštiti Zete. ,,Lokalna uprava Opštine Nikišić nije obavijestila javnost o razlozima zbog kojih nije podržala ovu inicijativu. Možemo samo da pretpostavimo da se radi o različitim interesima kada je riječ o valorizaciji rijeke Zete, koja izvire na teritoriji Nikšića”, smatra on.

Crne tačke u zagađenju Zete na području Nikšića su brojne deponije, željezara Toščelik, mljekara Nika, naselja i privatne farme. Ima i primjera dobrog poslovanja, kao što je pivara Trebjesa koja ima postrojenja koja prečišćavaju otpadne vode.

Direktor Ozona ističe da je Opština Nikšić odlukom lokalnog parlamenta zaštitila Gornjepoljski vir, prirodni fenomen i najveću estavelu na Balkanu. ,,Međutim, ne treba zaboraviti da za to zaštićeno prirodno dobro ne postoji plan upravljanja. Zato ovo nije zaokružena priča i nema održivost”, smatra on. Ovaj Ekološki pokret je pokrenuo građansku inicijativu za izradu studije zaštite Gornje Zete, kako bi se uticalo na to da se i opština Nikšić uključi.

Darko Saveljić kaže da iz uprave Opštine Nikšić nisu pokazali interesovanje za  projekat. ,,Međutim, područje Gornje Zete identifikovano je kao područje od izuzetnog značaja i sljedeće je na redu za zaštitu. Nije uzaludna ona ‘ko ne plati na postu, platiće na ćupriji’”.

Iz Ozona kažu da imaju podršku renomiranih međunarodnih organizacija kakve su WWF Adria i The Nature Conservation (TNC) i da je izvjesno da će ubrzo imati oko 1.200 potpisa podrške, koliko je po Statutu Opštine Nikšić potrebno da bi se o nekoj građanskoj inicijativi razmatralo na sjednici lokalnog parlamenta. ,,Urađena je i analiza zakonodavstva koja je pokazala da postoje zakonski uslovi da se Zeta zaštiti cijelim tokom, i vjerujemo da će upravo ova rijeka biti prva koja će dobiti takav status, da bi se na njenom primjeru mogle na takav način zaštiti i druge rijeke”, kaže Aleksandar Perović.

Darko Saveljić jedan je od autora Studije zaštite i uspostavljanja zaštićenog prirodnog dobra dolina rijeke Zete, na osnovu koje je i došlo do odluke da se dolina ove rijeke proglasi za park prirode. Cilj studije je da se građanima Crne Gore poboljša kvalitet života. U istraživanjima je učestovalo 19 stručnjaka, a pokazalo se da su glavni uzročnici ugrožavanja flore i faune ovog područja urbanizacija, neracionalna eksploatacija drveća i građevinskih materijala, požari, hemijski zagađivači i deponije.

Biodiverzitet Zete je neprocjenjiv. U njenoj dolini pronađeno je pet tipova staništa koja su od posebnog značaja za zaštitu prirode u Evropskoj uniji, kao i nekoliko vrsta gljiva, mahovina i puževa koje su prvi put registrovane u Crnoj Gori. Od 19 vrsta riba koliko je popisano na ovom području, deset su endemi.

,,Identifikovali smo neke zagađivače rijeke Zete na području Danilovgrada, kao što su farma svinja, farma kokošaka, mljekara Lazine, pojedine kamenoreznice. Na primjer, utvrđeno je da riba uhvaćena u blizini farme svinja u Spužu nije za jelo. Ove firme, koje se koriste vodom iz Zete dužne su da opreme svoja postrojenja savremenim kolektorima i filterima za prečišćavanje kako u rijeku ne bi vraćali fekalne i otpadne vode. Nažalost, praksa pokazuje da se zakoni ne poštuju”, kaže Darko Saveljić.

Na javnoj raspravi u Danilovgradu je saopšteno da će ta opština krenuti u izgradnju gradskog postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda i da će insistirati da i drugi zagađivači primijene zakonske ekološke standarde u poslovanju.

Iz Direktorata za životnu sredinu tvrde da odluka o proglašenju Zete za park prirode podrazumijeva i formiranje upravljačkog tijela. To tijelo će, kako objašnjavaju, obezbijediti sprovođenje mjera zaštite, a finansijska sredstva za njegov rad biće obezbijeđena iz budžeta države i budžeta jedinica lokalnih samouprava.

Aleksandar Perović smatra da će samo djela pokazati da li je inicijativa donesena na zdravim osnovama i sa istinskom željom da se Zeta zaista zaštiti i zaustavi višedecenijski trend njene nemilosrdne devastacije. ,,Devastacija Zete je posljedica lošeg upravljanja i neodgovornog odnosa prije svega donosilaca odluka”, ocjenjuje.

Nadajmo se da se zaštita rijeke Zete neće završiti proglašenjem za park prirode i pukim obećanjima. U suprotnom, izbori su vrijeme da prodavci magle budu kažnjeni.

                                                                                                                                                               Andrea JELIĆ

Komentari

DRUŠTVO

HOTELI SVETI STEFAN I MILOČER I DALJE ZATVORENI: Statis optužuje premijera za prijetnje sudijama

Objavljeno prije

na

Objavio:

Javni poziv kompanije Adriatic properties na saradnju pretvorio se u niz neprimjerenih optužbi i kvalifikacija na račun Vlade i premijera Zdravka Krivokapića, kojeg potpisnici optužuju da utiče na rad crnogorskog pravosuđa na način da lično prijeti pojedinim sudijama u sporovima koje zakupac vodi protiv države Crne Gore i Opštine Budva

 

Prepiska između predstavnika Vlade i zakupca hotelskog kompleksa Sveti Stefan i Miločer, kompanije Adriatic properties povodom zatvaranja/otvaranja hotela za ovu turističku sezonu, dostigla je krajem jula kulminaciju. Više se ne  biraju riječi i uvrede koje jedna strana upućuje drugoj.

U posljednjem u nizu javnih saopštenja kompanije Adriatic properties i Aman resorts pozvale su predstavnike Vlade na saradnju u rješavanju nezavidne trenutne situacije. Najpoznatije ljetovalište na Crnogorskom primorju i dalje je zatvoreno, uprkos poodmakloj turističkoj sezoni.

Ponovljen je zahtjev  u kojem tvrde da jedino  traže uvjerenje da mogu nastaviti da upravljaju luksuznim risortom u skladu sa međunarodnim standardima. ,,Bez upada, uznemiravanja, zastrašivanja ili oštećenja rizorta”.

Međutim, ovaj javni poziv  na saradnju pretvorio se u niz neprimjerenih kvalifikacija na račun Vlade i premijera Zdravka Krivokapića. Njega  potpisnici optužuju da utiče na rad crnogorskog pravosuđa na način da lično prijeti pojedinim sudijama u sporovima koje zakupac vodi protiv države Crne Gore i Opštine Budva.

,,U lokalnim medijima čitamo šokantne izvještaje da premijer prijeti lokalnom sudiji da će, ukoliko odluči u našu korist, zahtijevati da se protiv njega podnese krivična prijava tvrdeći da je institucija radila protiv interesa države”, navodi se u saopštenju koje su objavile Vijesti.

Da bi se zabrinuto upitali kakva se poruka ovakvim aktivnostima premijera šalje aktuelnim i potencijalnim investitorima u smislu demokratije i političke stabilnosti u Crnoj Gori.

Petros Statis nije potpisan ispod teksta saopštenja za javnost. Ali  prepoznatljiva je retorika predsjednika Odbora direktora kompanije Adriatic properties, čiji je osnivač of-šor kompanija Aidway investments Ltd, registrovana na Britanskim Djevičanskim Ostrvima.

I pored detaljne pretrage nije bilo moguće naći niti jedan tekst u medijima na temu u kojoj se pominju prijetnje premijera Krivokapića nekom od sudija. Ko je, gdje i kada objavio  takvu informaciju, Statis nije podijelio sa čitaocima. Teško je povjerovati da bi informacija o direktnom miješanju premijera Crne Gore u nadležnost pravosuđa ostala na marginama medijske scene u Crnoj Gori. Naprotiv, takva skandalozna vijest, našla bi se na naslovnicima vodećih medija i bila važna  vijest na svim TV stanicama i portalima. Ne bi bila ekskluziva tamo nekog lokalnog medija, ili onih medija koje Statis kontroliše.

Problematičan je i drugi dio neutemeljenog javnog opanjkavanja premijera, po kojem je u pitanju prijetnja lokalnom sudiji nekog lokalnog suda.

Od nižih sudova u Budvi radi samo Sud za prekršaje, dok se sporovi građana i privrednih subjekata sa teritorije opštine Budva uglavnom vode pred Osnovnim sudovima u Kotoru ili na Cetinju. U slučaju spora o kome govore u Adriatic propertiesu, navedeni sudovi nisu nadležni, pa ne može biti riječi o lokalnom sudu ni o lokalnom sudiji.

Podsjećamo, početkom jula kompanija Adriatic properties preko svojih advokata predala je Privrednom sudu u Podgorici predlog za određivanje privremene mjere kojom se državi Crnoj Gori zabranjuje da preduzima mjere i radnje koje mogu  nanijeti štetu ovoj kompaniji kao i zabranu da se vrše promjene na imovini koja je predmet Ugovora o zakupu hotela Sveti Stefan i Miločer kao i ugovora o zakupu hotela Kraljičina plaža.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

VIŠE STANOVNIKA UMIRE NEGO ŠTO SE RAĐA: Epidemija Bijele kuge u Crnoj Gori

Objavljeno prije

na

Objavio:

Korona, siromaštvo, iseljavanje, besperspektivnost neki su od razloga što je u Crnoj Gori prošle godine, prvi put od Drugog svjetskog rata, zabilježen negativni prirodni priraštaj. Negativan trend se ove godine pogoršava

 

Prirodni priraštaj u Crnoj Gori na kraju aprila bio je čak minus 1.218, a bijela kuga je prisutna u 21 od 24 opštine, pokazali su, početkom ovog mjeseca prezentovani, podaci Monstata. Od početka godine do kraja aprila rođeno je 2.178 beba, a preminulo je 3.396 građana. Pozitivan prirodni priraštaj bilježi se u Budvi gdje je broj rođenih za sedam veći od umrlih, Rožajama 13, a u Podgorici, koja je grad koji ima najviše rođenih, svega dva.

Crna Gora je prošlu godinu završila sa negativnim prirodnim priraštajem, jer je broj preminulih za 1 odsto veći od broja rođenih. To je prvi put od Drugog svjetskog rata, da je priraštaj negativan. Na kraju 2020. prirodni priraštaj je bio negativan u 17 opština, a tokom ove došlo je do povećanja negativnih trendova u još četiri grada, najviše na sjeveru zemlje. U pljevaljskoj opštini natalitet je u konstantnom padu, za šest mjeseci 2021. godine rođene su 62 bebe. U maju je rođeno 17, a u junu 10 beba. Statitički podaci govore da se posljednjih godina u Pljevljima na godišnjem nivo rađa do 200 beba, a prije dvadeset godina rađalo se i do 1.300 djece. Ove godine se prvi razred upisuje 160 đaka prvaka, a prije 30 godina upisivalo se 450.

Sa prosječnom platom od 300 eura na sjeveru ne može se planirati porodica, pa se mladi iz ovih krajeva stalno sele u inostranstvo i prema jugu države. Nezvanični, pošto zvaničnih nema, podaci govore da je Crnu Goru u posljednje tri decenije napustilo oko 150.000 građana. Nezaposlenost, male plate a ogromne cijena stanova, razlog su što se mladi u Crnoj Gori, najkasnije u Evropi, odvajaju od porodice, tek sa 32 godine.

Poslovna politika većine preduzeća je da se žene još uvijek prilikom intervjua pitaju da li planiraju zasnivanje porodice, što im se ubraja u otežavajuću okolnost. A majke su prve koje, kada nastupi kriza, ostaju bez posla.

Na sve ovo tokom prošle i ove godine nadodala se i korona kriza. ,,Kada je pandemija počela već smo imali najavu negativnih trendova kada je u pitanju priraštaj. Ta priča o koroni je bila iznenađujuća i razarajuća za društvo. Tako da su se pored svih društvenih faktora sada umiješali i biološko medicinski faktori koji su doveli do pada prirodnog priraštaja”, ocjenio je nedavno za Radio Slobodnu Evropu demograf Miroslav Doderović.

U Crnoj Gori je, do sada, od korona virusa umrlo 1624 osoba. Prema analizi Vijesti u periodu od jula 2020. do aprila 2021. svaka peta smrt bila je povezana s koronavirusom.

Prema podacima Uprave za statistiku Monstat i Instituta za javno zdravlje porast mortaliteta ne ogleda se samo u preminulima od posljedica virusa. Od jula (2020) do aprila (2021), izuzevši zvanične žrtve korone, umrlo je 535 osoba više u odnosu na petogodišnji prosjek. Kada se uporedi sa istim mjesecima 2020. i 2019. godine, umrlo je 598 osoba više.

,,Dodatan broj smrtnih slučajeva može biti indirektno vezan za koronavirus ili može biti posljedica oslabljenog pristupa zdravstvenoj zaštiti tokom kovid krize”, izjavio je za Vijesti direktor Instituta za javno zdravlje Igor Galić.

U prvim mjesecima pandemije sami pacijenti su izbjegavali odlaziti u bolnice zbog rizika od COVID19, a tokom prošle godine  imali smo zatvaranje ambulanti na sekundarnom i tercijarnom nivou, podsjeća za Monitor epidemiološkinja iz Instituta za javno zdravlje Milena Popović Samardžić: ,,Kad se tome pridruže dugoročne posljedice COVID-19 infekcije može se postaviti sumnja da konačan broj umrlih od COVIDa nije definitivan i da može biti značajno veći”.

Ona kaže da porast broja smrtnih slučajeva daje potpuniju sliku uticaja pandemije na mortalitet, što se samo iz prijavljenih smrtnih slučajeva od COVID 19 ne može zaključiti. ,,Da bismo izmjerili stvarni uticaj pandemije na moratalit pored registrovanih umrlih od COVID 19 potrebno je analizirati i excess deaths, tj. promjenu u broju umrlih u poređenju sa prosjekom za isti period prethodne godine”, kaže.

Podaci govore da je tokom 2020. umrlo 430 muškaraca i 268 žena više u poređenju sa 2019. Najveći porast u broju smrtnih slučajeva u odnosu na 2019. godinu zabilježen je starosnoj strukturi iznad 65 godina. ,,Trend rasta mortaliteta tokom 2021 nastavio je da raste. Tokom januara broj preminulih je veći za preko 200 u odnosu na isti period prethodne godine. Taj trend rasta mortaliteta se nastavio i u narednim mjesecima što samo govori o ozbiljnosti ove pandemije. Kada se uz to uzmu u obzir i dugoročne posljedice COVIDa ili nešto što je već u literaturi poznato kao long COVID a što je čest uzrok vraćanja pacijenata u bolnicu u periodu od tri do šest mjeseci nakon inicijalne pojave simptoma, ponovno zauzimanje hospitalnih kapaciteta, pa i povećan rizik od smrti u prvih šest mjeseci od inicijalne infekcije, jasno je da će konačna slika ove pandemije što se tiče broja žrtava biti mnogo ozbiljnija”, zaključuje Popović-Samardžić.

Usljed kovid krize, tokom prošle godine, jedna od preporuka Nacionalnog koordinacionog tijela za borbu protiv zaraznih bolesti bila je da parovi odgode planove za proširenje porodice.

Kovid je dodatno ogolio negativne trendove koji odavno traju, a koje država do sada nije preduprjeđivala. Nakon što su početkom ovog mjeseca  objavljeni alarmanti podaci o padu nataliteta, reagovala je jedino Socijalistička narodna partija koja je poručila da nova vlast rješavanju problema negativne stope prirodnog priraštaja mora pristupiti krajnje ozbiljno, jer se radi o trendovima koji bi upalili „crveni alarm“ i kod država sa neuporedivo većim brojem stanovnika. U većini ostalih partija alarm se pali samo na priče iz davnina.

Sredinom aprila je objavljeno da će se pitanjima koja se tiču nataliteta baviti skupštinski odbor za Rodnu ravnopravnost.

Dugoročne prognoze, koje su još 2017. godine objavile Ujedinjene nacije govore da će u 2100. Broj stanovnika u Crnoj Gori biti za 200.000 manji nego danas i iznositi 437.000 ljudi. Polovinu stanovništva će činiti stariji od 60 godina.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

ZNACI: Vakcinacija zakočila

Objavljeno prije

na

Objavio:

U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru, najavljuje epidemiološkinja Milena Popović-Samardžić

 

U Crnoj Gori je do srijede prvu dozu vakcine primilo 165.022 građanina (36,1 odsto punoljetnog stanovništva), a dvije doze 147.184 (32,2 odsto). Od 4. maja, kada je počela masovna vakcinacija protiv korona virusa, ukupno je dato 312.206 doza vakcina.

Vakcinacija ne teče brzinom kojom bismo željeli, kaže za Monitor epidemiološkinja Instituta za javno zdravlje Milena Popović – Samardžić. ,,Građani odlažu vakcinaciju za septembar. Moramo ih upozoriti da je za kompletiranje vakcinacije i konsolidaciju imunog odgovora potrebno dva mjeseca od primanja prve doze. Sada se vakcinišemo da bismo bili bezbjedni u oktobru”.

Ona ponavlja apel Instituta na građane da ne oklijevaju i ne odlažu vakcinaciju. ,,Vakcine protiv COVID-19 su bezbjedne i učinkovite u domenu prevencije teških formi bolesti i fatalnih ishoda. Efikasnost vakcina u prevenciji simptomatske infekcije izazvane delta sojem je niža nego što je bila u odnosu na alfa soj. Svaka nova mutacija virusu daje veću otpornost na vakcinu. To je upravo jedan od razloga zašto vakcinacija mora biti brža i obuhvat mora biti veći jer virus mutira u osjetljivom domaćinu”, kaže Popović-Samardžić.

Predviđa se da nas očekuje teška zima, ako se globalni proces vakcinacije nastavi ovom dinamikom i virus nastavi da mutira ovom brzinom.

,,Podsjetiću da je u Jugoslaviji tokom 1972. za mjesec dana vakcinisano 18 miliona ljudi od variole vere. U epidemiji najvažniji je brz odgovor. Vakcinacija je dobrovoljna i umnogome zavisimo od solidarnosti. Mladi ljudi koji upravljaju pandemijom vakcinisani su u veoma malom procentu. U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. To je  bolje nego prije mjesec dana ali i dalje nedovoljno. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće nam poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru”, zaključuje Popović-Samardžić.

P.NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo