Povežite se sa nama

OKO NAS

SA ČIME SE SUOČAVAJU MJEŠTANI SELA I KATUNA CRNE GORE: Čovjek je čovjeku najveći vuk

Objavljeno prije

na

Pljačkaški pohodi po crnogorskim selima i katunima sve su učestaliji

 

Život u crnogorskim selima i katunima sve više se svodi se na preživljavanje, provale, krađe i razbojništva.

Crnogorski elektrodistributivni sistem (CEDIS) prije nekoliko dana ponovo je izvijestio je javnost o novim krađama transformatora iz trafostanica. Ovog puta na Cetinju i u Nikšiću.

,,Ove pojave na Cetinju već poprimaju alarmantne razmjere ako se uzme u obzir da su se iste radnje desile 06. i 09. januara 2020. godine kada su ukradeni transformatori iz trafostanica Lješev Stup 1 i Lješev Stup 2, kao i 31. decembra 2019. godine kada je došlo do krađe iz trafostanice Ulići”, saopšteno je iz CEDIS-a.

Trafostanice na Cetinju su nagrđene od strane vandala. Kako se navodi u saopštenju, nepoznate osobe su ukrale transformator snage 50 kVA kao i pripadajuće mu veze sa NN blokom iz trafostanice Izvori. Iz trafostanice Musta rupa ukraden je transformator snage 50 kVA kao i veze transformatora i niskonaponskog bloka. U Nikšiću je obustava u napajanju električnom energijom dijela područja Kočani izazvana nasilnim prekidom 80 m kabla iz trafostanice Kočani II.

Iz ovih razloga, više sela na Cetinju i u Nikšiću ostala su bez struje. Popravke ponekada znaju da potraju i po dva dana.

I ranije su trafostanice i elektro mreže pod visokim naponom bile na udaru lopova. Naročito na teritoriji opština Berane i Andrijevica. Prije manje od dva mjeseca ukradeno je transformatorsko ulje iz četiri stubne trafostanice. Jedna od njih, Jugovina, redovna je meta pljačkaša. Prema procjenama CEDIS-a, ovo je čak 101. put od avgusta 2015. godine, da je na području Berana, Rožaja, Andrijevice, Plava, Petnjice i Gusinja evidentirana krađa elemenata sa distributivne mreže.

U realnosti su brojke mnogo veće, ali značajan broj slučajeva ostaje prikriven, jer počinioci ostave minimalnu količinu ulja u transformatoru, kako bi se izbjegao ili odložio havarijski proces.

Na meti kradljivaca najčešće su i bakar iz transformatora i vodova, transformatorsko ulje, kao i L – profili sa stubova distributivne mreže, kao i vrata i prozori na trafostanicama.

Sve krađe uredno su prijavljivane Upravi policiji. Prijave  uglavnom ne rezultiraju otkrivanjem ili sankcionisanjem počinioca. Gotovo svakodnevno se otuđuju zaštitni elementi sa trafostanica pod naponom, zbog čega one ostaju neobezbijeđene do evidentiranja krađe, što predstavlja izuzetnu opasnost po građane, naročito u gusto naseljenim mjestima.

Po svemu sudeći, krađa ulja iz transformatora je vrlo unosan biznis. Ono se može koristiti za rad građevinskih mašina i kamiona i kao pogonsko gorivo za traktore i motokultivatore. Štete se mjere desetinama hiljada eura, a lopovi se zbog ovih radnji izlažu opasnostima od strujnog udara.

Mještani sela širom Crne Gore suočavaju se još i sa obijanjem kuća i automobila, krađom oružja, poljoprivrednih mašina, novca, elektro i telefonskih kablova, pa čak i stoke. Tako je prošle godine iz dvije džamije u selima Kalica i Savin Bor na području petnjičke opštine prošle godine ukradeno šezdeset ručno rađenih ćilima značajne vrijednosti. Stanovici bihorskih sela vjeruju da se radi o organizovanom kriminalu, jer se, kako kažu, na nekim radio stanicama pojavljuju oglasi za otkup starih ćilima po bagatelnim cijenama, a potom im se vrijednost uvećava kada se prenesu za Tursku. O ovome je Monitor i ranije pisao.

Krađa šumske građe je noćna mora. Najviše stradaju četinari.

Od početka 2019. godine podnešeno je 46 krivičnih prijava za bespravnu sječu šume na poznate počinioce, što bi trebalo da predstavlja izvjesni napredak u odnosu na prethodni period kada su prijave bile uglavnom na NN osobe. Za privatne šume podnijeto je osam prekršajnih prijava, četiri protiv službenika Uprave za šume zaduženih za čuvanje šuma i jedna za uzurpaciju državne movine, rečeno je iz Ministarstva poljoprivrede.

Centar bezbjednosti (CB) Bijelo Polje je u septembru 2019. godine protiv B.K. iz Mojkovca podnio krivičnu prijavu zbog nesavjesnog rada u službi, odnosno nedozvoljene sječe četinara i lišćara na reonu Petrovica omar i Crvena lokva čija je vrijednost veća od 10 hiljada eura. Podnijete su još krivične prijave protiv M.M. zbog šumske krađe na Bjelasici u količini od 20.16 m3 bukovog drveta, i T. P. zbog nelegalne sječe lišćara u Gradišnici Jelovica čija je ukupna vrijednost gotovo 28 hiljada eura.

U Pljevljima je takođe konstatovana bespravna sječa preko 150 stabala.  Kolašin je jedan od najugroženijih gradova kada je riječ o krađi drvne građe. Prema navodima iz Ministarstva poljoprivrede, na prostoru Kolašina se očekuje procesuiranje tri koncesije gdje su nadležni službenici omogućili da se posiječe višestruko veća količina drvne mase od ugovorene.

Kao da sve ovo nije dovoljno, na spisku briga mještana crnogorskih sela nalaze se i opasnosti koje vrebaju od divljih životinja u potrazi za hranom.

Zabilježeno je najviše napada od vuka. Vuku Konjeviću iz bjelopoljskog sela Ponikvice dva puta su vukovi desetkovali stada ovaca. Ograda, čija je svrha bila da zaštiti stado, nije bila prepreka za gladne zvijeri. Ovce su stradale tako što su im vukovi preklali vratove, a neke su bile potpuno rastrgnute. Od 19, koliko ih je imao prije napada čopora posljednji put, preostalo je samo 8.

Braću Mirka i Čedomira Baltića iz Smrduše kod Nikšića, koji žive od stočarstva, zadesila je slična nevolja prije nešto više od godinu dana. Njima su, od ukupno 21 grla stoke, vukovi preklali sedam jarčeva, pet koza i četvoro jaradi.

U svijetu se ovakvi slučajevi rješavaju tako što država nadoknadi gubitke. U Crnoj Gori to često nije slučaj. Češće onima koji se nađu u ovakvoj situaciji u pomoć priteknu komšije. U Njemačkoj je, na primjer, Organizacija poljoprivrednika nedavno pozvala vlasti na promjenu zakona o lovu na vukove, nakon porasta broja stoke koja je stradala od predatora, piše Dojče Vele.

Jedne od upornijih štetočina su lisice, pored kojih živinarnici jedva opstaju. Zbog toga Мinistаrstvо poljoprivrede, Uprava za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove uz podršku Delegacije EU u Crnoj Gori od 2011. godine sprovode kampanju oralne vakcinacije lisica protiv bjesnila, kako bi se zaštitilo zdravlje ljudi i domaćih životinja.

Život u crnogorskom selu priroda je učinila surovim. Ljudi ga dokrajčuju.

                                                                                                                                                               Andrea JELIĆ

Komentari

Izdvojeno

INVESTICIONI BUM I ARHITEKTONSKO NASLJEĐE KOLAŠINA: Bajka ili cirkus

Objavljeno prije

na

Objavio:

U naseljima sa jednospratnim kućama niču petospratni hoteli ili stambene zgrade. Nadležni uvjeravaju da će novogradnjom biti poštovana arhitektonska originalnost grada. Iskustva iz minulih decenija upozoravaju

 

„Samo nek se gradi“, tako bi se mogli sažeti komentari većine predstavnika kolašinske vlasti na drugi invensticioni bum u toj varoši. Istovremeno, prosječan Kolašinac neće propustiti priliku da se pohvali arhitektonskom osobenošću i očuvanošću centra grada. No, da li će intenzivna gradnja biti u stanju da osluškuje i prati posebnosti tog mjesta, njegove potrebe, nasljeđe i originalnost, za sada nije izvjesno.

Za manje od godinu, u naseljima sa porodičnim kućama započeto je ili završeno nekoliko višespratnica sa stanovima ili turističkih objekata. Gradi se i u najužem centru. Računajući i objekte koji su u planu i za koje su izdate sve potrebne dozvole, uskoro će ih biti desetak. Riječ je objektima koji, prema dokumentaciji, prate prirodne i arhitektonske karakteristike Kolašina. Na terenu se, međutim, može zaključiti da  nije tako.

U knjizi Kulturno nasljeđe Kolašina, istoričarke umjetnosti Draginje Kujović, piše da su vrijednost tog grada, u urbanističkom smislu, skladne i lijepe cjeline kuća. Arhitektura varoši, piše ona, spoj je je tradicionalnih graditeljskih stilova, nekih konstruktivnih elementa islamske arhitekture, uticaja mediteranske graditeljske škole, ali i autohtonog graditeljskog moračkog i rovačkog iskustva. „Tom sintezom stvarao se stambeni prostor, ujednačenog likovnog izraza u strukturi, volumenu i odnosu mase… Prisustvo stroge simetrije i proporcionalnosti, u odnosu na površinu, znak je uticaja akademizma“, napisala je Kujović.

Mnogi od tako napravljenih objekata i sada krase centar grada. Nekoliko njih je na parcelama na kojima uskoro treba da počne gradnja hotela visoke kategorije.

Arhitekte i oni koji su se bavili estetikom i značajem kolašinskog arhitektonskog nasljeđa nijesu željeli da za Monitor komentarišu posljedice intenzivne gradnje na taj dio kulturnog nasljeđa. Boje se, objašnjavaju, da će biti pogrešno shvaćeni. Nezvanično, upozoravaju da bi lokalna uprava i država trebalo da nastoji da varoš bude, prije svega, raj za Kolašince, a tek potom za investitore.

Pozorišni reditelj Zoran Rakočević za Monitor kaže da sa velikom oprezom nadležni treba da se odnose prema namjerama investitora. Kolašin, tvrdi on, zajedničkim naporima može postati bajka, „ali mnogo lakše može se pretvoriti u kvaziurbanistički cirkus, kakvih u okruženju na fali“.

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju monitora od 6. avgusta ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

NAKON RJEŠENJA IMOVINSKOG STATUSA ULCINJSKOG DRAGULJA: Njemci spremni da preuzmu solanu

Objavljeno prije

na

Objavio:

Njemačka država, vlada i institucije, kao i nevladine organizacije i eksperti su godinama bili neposredno uključeni u proces zaštite ulcinjske Solane svjesni njenog značaja u evropskim okvirima. Sada su spremni da pomognu u revitalizaciji tog devastiranog prostora

 

Nedavnu odluku Savjeta za privatizaciju Vlade Crne Gore da je zemljište Solane u Ulcinju državno vlasništvo odmah su pozdravili iz Ambasade Njemačke u Podgorici. „Ovo predstavlja važan korak za ispunjenje završnih mjerila poglavlja u oblasti životne sredine u procesu pristupanja Evropskoj uniji”, kazao je ambasador dr Robert Veber.

Samo nekoliko dana kasnije Vijesti su objavile da bi Crna Gora i Njemačka uskoro mogle da zaključe ugovor o unapređenju poslovne saradnje u oblasti održivosti prirodnih potencijala, koji bi bio usko vezan za ulcinjsku Solanu i ticao se ulaganja u obnovu proizvodnje soli i očuvanja ekonomskog rizorta.

„Njemački eksperti, kao što je bio znameniti biolog dr Martin Šnajder Jakobi, i organizacije civilnog društva, kakva je Euronatur, su nas faktički učili o značaju i vrijednostima koje Solana ima za cijeli Mediteran i Evropu. Stalno su isticali da ukoliko se ne sačuva Solana, neće biti sačuvana ni ornitološka slika Evrope. Navodili su i da turisti iz Evrope idu čak do Afrike da posmatraju flamingose, a da ih mi ovdje imamo pred nosom“, kaže za Monitor profesor njemačkog jezika iz Ulcinja i poznati turistički radnik Ismet Karamanaga.

To je, smatra, jedan od ključnih razloga što su se posebno od 2015. godine ambasadori EU u Crnoj Gori, predvođeni tadašnjom ambasadorkom SR Njemačke Gudrun Elizabet Štajnaker, snažno angažovali u zaštiti ovog dragulja. Ona je bila u gotovo dnevnoj komunikaciji sa lokalnim zvaničnicima u Ulcinju kao i u tadašnjoj vladi, te vršila pritisak da se ne donese odluka kojom bi se zemljište na Solani predalo tajkunima.

Evropska komisija je u godišnjem izvještaju o napretku od 2015. godine redovno  ukazivala na probleme Solane i tražila njihovo rješavanje. Uz podršku EU izrađena je 2017. godine Studija zaštite Ulcinjske solane, na čijem je čelu bio direktor Parka prirode Solana Sečovlje i poznati ornitolog iz Slovenije Andrej Sovinc.

Samo je odlučan pritisak iz Evrope natjerao tadašnju crnogorsku vlast i njoj podređenu ulcinjsku da pokrene proceduru i proglasi Solanu zaštićenim područjem odnosno Parkom prirode, te da Ministarstvo održivog razvoja i turizma kandiduje u julu 2019. godine Solanu za Ramsar područje. Dva mjeseca kasnije, ona je dospjela na listu močvara od svjetskog značaja.

Mustafa CANKA
Pročitajte više u štampanom izdanju monitora od 6. avgusta ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

PODRŠKA ŽENSKOM PREDUZETNIŠTVU NA SJEVERU: Mrvice iz opštinskih kasa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Većina opština ispoštovala je formalnu obavezu, pa su i ove godine opredijelili sredstva za podršku sugrađankama koje bi da pokrenu ili unaprijede svoje biznise. Međutim, prema broju i vrsti projekata kojima su konkurisale, jasno je da se žene na sjeveru još sa strahom upuštaju u preduzetništvo

 

rema ocjeni Privredne komore Crne Gore (PKCG) žensko preduzetništvo je najbrže rastuća kategorija u preduzetničkom svijetu. Podrška s lokalnog nivoa tom vidu ženskih poslovnih incijativa, ipak, na sjeveru, stagnira već tri godine. U većini opština, bez obzira na visnu budžeta, sredstva koja se godišnje izdvaju da osnaže žene preduzetnice ne prelazi 10.000 eura. Tako je, na primjer, u Brenama, čija je opštinska kasa ove godine „teška“ više od devet miliona eura, ali i u Kolašinu i Mojkovcu čiji su dvanaestomjesečni prihodi polovinu tog iznosa.

Odluku da pomažu sugrađankama, koje bi da se oprobaju ili unaprijede svoje biznise, opštine u Crnoj Gori nijesu donijele same. Ženska politička mreža (ŽPM) uspjela je 2018. godine da se izbori da se u lokalnim budžetima opredijele posebna sredstva namijena podsticaju razvoja ženskog preduzetništva. Naredne godine, 15 opština uvelo je posebnu budžetsku liniju za podršku preduzetništvu  svojih sugrađanki.

No, od tada do danas, sredstva koja se izdvaju za tu namjenu ostaju ista, s izuzetkom rijetkih opština koje su ih povećale. Na primjer, nakon što je dvije godine zaredom u budžetu Opštine Bijelo Polje za žensko preduzetništvo izdvajano po 10.000 eura, ove godine su taj iznos udvostručili. Očekivano, s obzirom na to da su bjelopljski prihodi i rashodi planirani na skoro 12,5 milona eura.

Berane ne slijedi taj primjer. Iz budžeta će ove, kao i prethodne dvije  godine,  izdvojiti  samo 10.000 eura za sufinasiranje biznis planova žena u tom gradu.

Iz Opštine su najavili da će podržati projekte koji podstiču ekonomski razvoj opštine, predviđaju otvaranje novih radnih mjesta, podstiču razvoj poljoprivrede i ruralnog područja… Prednost će imati i projekti koji podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizam, doprinose afirmaciji i valorizaciji kulturnog potencijala…

U Kolašinu i Mojkovcu su nedavno podijelili sredstva namijenjena za podršku ženskom preduzetništvu. Pravo da konkurišu, sa najviše dva biznis plana, imale su, pored preduzetnica i nezaposlene žene. U Kolašinu su prednost dali biznis planovima koji podstiču ekonomski razvoj, te unapređuju razvoj voćarstva, povrtlarstva, stočarstva… Mojkovčanke su mogle da konkurišu još i sa poslovnim idejama koje podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizma, sporta i kulture…

Tokom prošle godine sredstva iz fonda namijenjenog ženskom preduzetništvu iskoristile su samo četiri Kolašinke. Tako je bilo i ove godine. Njihovi biznis planovi lani podržani su iznosima od 1.000 do 3.000 eura, a odnosili su se na zanatske usluge, unapređivanje proizvodnje sira, izradu suvenira i pekarske proizvode. Ove godine najviše je projekata koji se odnose na poljoprivredu.

Po škrtosti u podršci sugrađankama preduzetnicama prednjače u pljevaljskoj lokalnoj upravi. Od oko 15 miliona ovogodišnjih planiranih rashoda samo 8.000 eura biće potrošeno u tu svrhu.

Kako su Monitoru kazali u nadležnom sekretarijatu, još 10.000 eura predviđeno je „uopšte za preduzetništvo“. Žene, tvrde oni, mogu konkurisati i za ta sredstva.

Prema rezultatima konkursa, uočljivo je da se žene na  sjeveru,  uglavnom,  opredjeljuju za oblast poljoprivrede, a rjeđe za neku drugu privrednu granu. Takođe, i da je tradicionalno mali broj onih koje konkurišu.

„Sve Kolašinke koje su ove godine konkurisale dobile su podršku. Nažalost, to je mali broj, svega četiri. Voljeli bismo da ih je više i nadamo se da će uskoro u budžetu biti i više novca, pa da će podrška biti značajnija. Ipak korisnice tih sredstava i sada su zadovoljne. Prije svega zbog toga jer je, kako objašnjavaju, uvažen njihov trud“, kažu u kolašinskoj Opštini.

Ista je situacija i u susjednom Mojkovcu. Sva četiri podržana projekta odnose se na poljoprivredu, proizvodnju mlijeka i povrtarstvo.  Razloga za to je,  kažu nadležni, više. Kako objašnjavaju u lokalnoj upravi, riječ je o preduzetnicama koje su već počele svoj posao. Zbog toga su konkurisale samo one kojima je novac bio potreban za unapređivanje i kupovanje dodatne opreme.

„Pošto Mojkovac ima veliki, a još neiskorišteni potencijal za turizam, rado bismo naredne godine vidjeli biznis ideje koje se odnose na tu oblast. Takođe, i na neke druge privredne grane. Bili bismo srećni i da je više žena konkurisalo. Ipak, trenutno stanje je dobro, u smislu da smo mogli veće iznose opredijeliti za sufinansiranje projekta“, kažu u mojkovačkom Sekretarijatu za finansije.

Prema onome što su krajem prošle godine saopštili iz PK CG, odluke žena da se upuste u preduzetničke vode i dalje značajno koči tradicionalni način razmišljanja. Žene se, prema statističkim podacima, najčešće opredjeljuju za „sitnije“ biznis ideje kojima dopunjavaju kućni budžet.

U PKCG iznose stav da je podrška ženskom preduzetništvu u našoj državi, na institucionalnom nivou, prisutna, ali nedovoljno iskorištena.

Žene kao problem u poslovanju najčešće ističu komplikovane administrativne procedure i nelogična regulatorna rješenja. Takođe, i nedostatak imovine kojom bi garantovale za pozajmice i nelojalnu konkurenciju.

Tokom pandemije, pokazala su istraživanja, dvije od pet žena u Crnoj Gori suočile su se sa finansijskim teškoćama, 38 odsto je navelo da se suočava sa izazovima u smislu smanjenog finansijskog kapaciteta za pokriće osnovnih troškova života.

Prema podacima Zavoda za zapošljavanje Crne Gore s kraja prošle godine, stopa nezaposlenosti mladih žena od 17 do 25 godina povećana je za pet odsto. Opštine na sjeveru Crne Gore su i dalje na vrhu liste prema broju nezaposlenosti mladih žena u odnosu na ostala područja države.

Kao najveći izazovi mladih žena sa sjevera definisani su nedovoljna  mogućnost karijernog napredovanja i prilika za neformalno obrazovanje.  Prema podacima agencije V+O Communication, u pogledu preduzetništva i pokretanja privatnog biznisa, mušku populaciju karakteriše značajno veći stepen preduzetničke aktivnosti. Tako, sopstveni posao posjeduje 24,6 odsto muškaraca, dok taj vid poslovanja obavlja svega 9,8 odsto žena.

                                                                  Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo