Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Sa ulice u fotelje

Objavljeno prije

na

sa_ulice_intro

Tačno devedeset pet dana poslije oktobarskih protesta u Titogra du, radnici, studenti, omladina, građani… iz svih krajeva Crne Gore, uz pojačanje iz Srbije, opet su se okupili ispred zgrade Skupštine „da iskažu nezadovoljstvo zbog onih koji vladaju njima i u ime njih“. Bilo je to 10. januara 1989. godine. 
Kolona radnika ponovo je krenula iz kruga fabrike Radoje Dakić. „Daki ćevci“ su se u njemu okupili tog utorka u ranim jutarnjim satima. U devet su stigli pred Skupštinu. 
Grupu od oko 150 radnika pra tilo je dvadesetak milicionera, ali nijesu ih odvraćali od puta u „an tibirokratsku revoluciju“.

Brojni milicioneri zaposjeli su titogradske ulice i okolinu skupštinskog zdanja. Repriza prošlogodišnjeg oktobra nije im bila iznenađenje. Služba državne bezbjednosti Crne Gore, u saradnji sa jugoslovenskom i kosovskom, bila je, u okviru akcije „Korab“, detaljno upoznata sa aktivnostima znanaca iz oktobarskih mitinga – Miroslava Šo levića, Pavla Milića, Nade Jovović, Boža Božovića, Mojaša Ćorovića, Blaža Papovića, Sretena Ćetkovića… te pojednih novinara iz beogradske Politike Duge da spremaju konačno rušenje crnogorskog rukovodstva. 
Desetak dana ranije Milorad Vučelić, beogradski novinar i bliski saradnikSvetozara Marovića, pred sjednika Izvršnog odbora Skupštine opštine Budva, hvalio se: „U oktobru je bilo planirano definitivno rušenje crnogorskog i vojvođanskog ruko  vodstva, mitingaški pohod na BiH, Hrvatsku i Sloveniju, i za 29. novembar proglašenje treće Jugoslavije na čelu sa Slobodanom Miloševićem. Međutim, crnogorsko rukovodstvo bilo je tvrđe nego što smo očekivali, ali predstojeći odstrel neće preživjeti!“ 
Repriza oktobra mogla se naslutiti i na osnovu burne sjednice komunista Radoja Dakića, održane noć uoči tog 10. januara. Sa nje je poručeno da najodgovornijim rukovodiocima Crne Gore više nema mjesta za nje nim kormilom. Među onima koji su izrekli takvu presudu bio je i Predrag Bulatović.
Čim su „dakićevci“ stigli pred Skupštinu, počeli su da skandiraju: „Ostavke, ostavke“…Pridružili su im se studenti Univerziteta Veljko Vlahović na čelu sa rektorom Milošem Radulovićem, a onda i radnici iz drugih kolektiva, građani, radoznalci…
Kroz titogradsko sunčano jutro odjekivale su pjesme i povici: „Dolje foteljaši“, „Dolje crvena buržoazijo“, „Druže Tito, mi ti se ku nemo“, „Otvor’te se vrata stara, evo ideŽeljezara, da prekroči Žutu gredu da vam čita abecedu“…
Na transparentima poruke viđene na oktobarskim protestima, ali i dosta no vih: „Glavu damo Kosovo ne damo“, „Narod će vam suditi“, „Bulatović nije gori samo što se manje zori“, sa_ulice_text-2„Oj Vidoje Žarkoviću crnogorski Branko viću“, „Đuranović Veseline izdajniče domovine“, „Ne tražimo ništa novo nego carstvo Dušanovo“…
Oko 13 sati prostor ispred Skupštine bio je pretijesan za dvadesetak hiljada demonstranata. Tada je, na predlog Svetozara Vukčevića, predsjednika Akcione konferencije Saveza sindikata Radoja Dakića, izabran Organizacioni odbor mitinga:Svetozar Vukčević za predsjednika, Radisav Bošković, Ismet Hadžijusufović, Predrag Lakić Predrag Bulatović, takođe iz Dakića, dr Ljubiša Stanković, Ivan Brajo vić, student, Srđa Darmanović, član omladinskog rukovodstva Crne Gore,Milica Pejanović, Aco Đukanović Momir Bulatović – kao predstavnici Univerziteta. 
Organizacioni odbor je predložio, a okupljeni „jednoglasno usvojili“ obi man tekst zahtjeva. Njima je traženo da svi partijski i državni funkcioneri u Crnoj Gori, kao i oni iz Crne Gore na jugoslovenskim funkcijama, podnesu ostavke, jer su, pored ostalog, odgovor ni što su ekonomska i politička kriza dovele „radnike, omladinu, studente i veliki broj stanovništva na prag bi jede“. Krivi su, kako je navedeno u zahtjevima, i za „dugogodišnju kon trarevoluciju i genocid na Kosovu“… „Vrijeme je za jednakost u dokazivanju sposobnosti i znanja“, poručeno je na kraju zahtjeva, koje je pročitao Momir Bulatović, sekretar Univerzitetske kon ferencije Saveza komunista. Bulatović je tada bio poznat širom Jugoslavije zbog poruke upućene 10. decembra crnogorskom partijskom rukovodstvu: „Dovoljno je samo da vi odete!“
Poslije čitanja zahtjeva Organi zacionog odbora, iza mikrofona počeli su da se smjenjuju znani i neznani. Prvi je govorio direktor Ra doja Dakića Drago Šofranac, zatim njegov imenjak Drago Vučinić, direk tor ŽTO-a Titograd, pa dr Slobodan Vujačić
Oko 16 sati i 30 minuta, republičko rukovodstvo primilo je na desetak mi nuta Milicu Pejanović-Đurišić, Predra ga Bulatovića, dr Ljubišu Stankovića i Momira Bulatovića. Revoltirani što je taj susret trajao tako kratko, mitingaši su počeli da se kreću prema zgradi Skupštine uz uzvike „Lopovi, lopovi“, „Izlazite napolje“, „Ostavke, ostav ke“… Milicija ih je uz velike napore sprečavala da ne uđu u skupštinsko zdanje.
Tada se mitingašima obratio Momir Bulatović. Pošto im je prenio poruku rukovodstva da ono ne snosi odgovor nost za dalji tok mitinga, Bulatović je rekao da Organizacioni odbor prekida rad jer „više ne može da doprinese ostvarivanju zahtjeva“, vraća mikro fone Skupštini i silazi među mitingaše da sa njiima nastavi protest. 
Pozdravljen je skandiranjem iz hi ljada promuklih grla: „Imamo oružje“, „Ovo je Srbija“, „Milošević Slobodane, najsrećniji u godini dane“…
Stalno su pristizale nove grupe mitingaša. Veliki broj njih prenoćio je na platou ispred Skupštine i obližnjem parku. Sjutradan su, od rane zore, do bijali pojačanje. Oko 11 sati novinari su procijenili da je miting okupio više od 70 hiljada ljudi.
U 11 sati i 25 minuta iza mikrofona staje potpredsjednik Skupštine Crne Gore dr Božidar Tadić i obavještava učesnike mitinga da su kolektivne ostavke podnijeli Predsjedništvo Crne Gore i Predsjedništvo SK Crne Gore, kao i predsjednik SkupštineVeselin Vuksanović.
Mitingaši nastavljaju da traže ostav ke i saveznih funkcionera iz Crne Gore. U 13 sati i 55 minuta obaviješteni su da je ostavku podnio član Predsjedništva SFRJ Veselin Đuranović i da će to učiniti i članovi Predsjedništva SK Jugoslavije Vidoje Žarković iMarko Orlandić
Bura oduševljenja. Potom se zao rilo „Jugoslavijo, Jugoslavijo“, i „Crna Gora u boj kreće“…
Nakon trideset sati mitingovanja, u 14 sati i 30 minuta, na stepenicama Skupštine, vidno raspoložen, pojav ljuje se Momir Bulatović i saopštava: „Narod je pobijedio, jer je i morao da pobijedi! Svi zahtjevi su ispunjeni!“
Grad se prolama od uzvika, pjesme i zvižduka, odjekuju rafali iz pištolja, flaše pića idu od ruke do ruke, grljenje, ljubljenje… Iz zgrade Skupštine kreće kozaračko kolo, prolazi kroz milicijski kordon i gubi se u nepreglednoj masi naroda…
Opštenarodno veselje trajalo je oko sat i po, a onda su zadovoljni mitingaši počeli da se razilaze. 
Iza njih je na jednom stablu ispred zgrade Skupštine danima ostao da visi transparent: „Ostatku na zdravlje“. 
Nova istorija Crne Gore mogla je da počne. Od tada je ispisuju uglavnom oni koji su tog januara pravo s ulice ušli u državna i partijska rukovodstva.

 

 

Veseljko KOPRIVICA

 

Komentari

DRUŠTVO

PODSTANARI I BESKUĆNICI,  DANAS I OVDJE: Ključ u bravu i put pod noge

Objavljeno prije

na

Objavio:

Onima koji nemaju svoje stanove ili kuće preostaje da se uzdaju u milost ili samovolju ljudi čiji su podstanari. Države tu nema. Podstanari, naročito oni „na crno“, koji nisu potpisali ugovor pri useljenju, nevidljivi su za sistem

 

,,Samohrana sam majka dvoje djece. Već duže živimo kao podstanari kod istih ljudi. Virus me je ostavio bez posla i više ne mogu da plaćam kiriju. Zamolila sam gazdu da me malo sačeka dok se ne snađem za novac. Zauzvrat – hladan tuš. Nerazumijevanje i grube riječi da nađem bolje. Ako mogu“, podijelila je muku  anonimno na društvenim mrežama ovih dana jedna građanka Crne Gore.

Njen slučaj nije usamljen. Mnoge je, usljed krize izazvane širenjem virusa COVID-19, zadesila ista sudbina. Podstanari, naročito oni „na crno“, koji nisu potpisali ugovor pri useljenju, nevidljivi su za sistem  O tome da li će ostati bez krova nad glavom dok virus hara, odlučuje  dobra volja stanodavaca. Ili samovolja.

Prema posljednjem popisu stanovništva iz 2011. godine, u Crnoj Gori ima 192.242 domaćinstava. Prosječno ima tri člana. Od ukupnog broja domaćinstava, 78,2 odsto ili 150.288 su vlasnici ili suvlasnici stana u kome žive, dok kod roditelja, djece ili drugih rođaka stanuje 5,7 odsto ili 10.980.

Gotovo 10 odsto ili 18.425 domaćinstava u Crnoj Gori su podstanarska ili zakupljuju stan u kome žive. Ako se ova brojka pomnoži sa prosječnim brojem članova domaćinstva, dobija se podatak da u Crnoj Gori ima oko 60.000 građana koji žive kao podstanari.

Nezvanično, taj broj je i veći. Koliko ima građana koji izdaju stanove, poslovne prostore ili zemljišta, ne zna se.

Stanovi se godinama štancuju, naselja niču, ali za najugroženije kategorije stanovništa, čak ni u doba pandemije, nema rješenja. Dosadašnja stambena politika temelji se istovremeno na hiperizgradnji stanova i nekontrolisanom rastu gradskih i drugih naselja. I lošoj planskoj dokumentaciji.

Iz pojedinih političkih partija apelovali su na Vladu da, pored ostalih mjera koje sprovodi, obrati pažnju i na probleme podstanara koji su u veoma nezavidnoj situaciji.

Prema dosadašnjim podacima, Budva je grad sa najviše podstanara, čak 22 odsto od ukupnog broja domaćinstava, dok ih je u Andrijevici najmanje.

 

Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 10. aprila ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

STRATEŠKI INVESTITORI U DOBA PANDEMIJE: Ko kome pomaže

Objavljeno prije

na

Objavio:

Vlada, NKT, ljekari, svi se do neba zahvaljuju na  poklonima nekolicine stranih investitora. Neka i red je. Ali da vidimo ko je prvi počeo sa darivanjem. Ko je poklanjao ono najvrjednije što ima. Odvajao dio po dio svoje obale

 

Premijer Duško Marković lično se obratio vodećim stranim investitorima u Crnoj Gori sa molbom da priteknu u pomoć crnogorskom zdravstvu u vrijeme pandemije virusa korona i pošalju, u okviru svojih mogućnosti, novac, deficitarnu robu,  medicinsku i zaštitnu opremu. Na ljubazan poziv premijera, možda i opomenu, investitori su se odazvali, krenule su donacije, jedna od druge bogatija. Najprije je egipatski biznismen Samih Saviris, vlasnik švajcarske kompanije Orascom Development, zakupac poluostrva Luštica, uplatio pola miliona eura na račun Nacionalnog koordinacionog tijela, što je najveći iznos pojedinačne uplate  od početka epidemije koja je zahvatila Crnu Goru.

Nedugo potom, krenula je pomoć iz Grčke i Ujedinjenih Arapskih Emirata za koju se pobrinuo grčki biznismen Petros Statis, vlasnik Universal Capital banke, poznatiji kao rukovodilac kompanije Adriatic properties, zakupca hotelskog kompleksa Sveti Stefan-Miločer i vlasnik nekoliko medija u Crnoj Gori.  Statis je pripremio preko 3,5 tone medicinske opreme koja je avionima dopremljena u Podgoricu. Bogati poklon vrijedan 1,5 milion eura sadržao je na stotine hiljada zaštitnih maski i rukavica koje nedostaju  zdravstvenim ustanovama, ljekarima i drugim zdravstvenim radnicima, svima onima koji se nalaze na prvoj liniji odbrane od opasnog virusa. O građanima da ne govorimo, zaštitnih maski i rukavica nema u slobodnoj prodaji i ne zna se da li će ih i kada biti.

U nadahnutom propratnom pismu darodavca Petrosa Statisa, upućenom NKT-u navodi se kako „Crna Gora nije sama i nije mala. To je nacija sa puno prijatelja koji je vole i poštuju svuda, posebno u vrijeme kada joj je potrebna pomoć“.

Među donatorima medicinske opreme pominju se i drugi investitori, vlasnik Hotela Maestral Pol Pua, zatim bivši tajlandski premijer Taksin Šinavatra, te pojedini domaći tajkuni, kojima je premijer uputio javnu zahvalnicu.

Crna Gora zaista nije mala. Dala je ona mnogima mnogo više nego što dobija sada kad joj je najteže. Sve ono što je lijepu državicu na obali Jadrana krasilo, njene prirodne i izgrađene vrijednosti kojima je privlačila milione turista iz cijelog svijeta, davala je neštedimice drugima. Pod iznimno povoljnim uslovima.

Mnogi su se tek u ovoj maloj Crnoj Gori naprasno obogatili, postali biznismeni i tajkuni sa vrtoglavim ciframa na svojim računima u svjetskim bankama, sa vrijednom imovinom koju su ovdje na volšeban i privilegovan način stekli. A nešto se baš oni  ne javljaju da pomognu i da dio odnijetih vrijednosti i blaga povrate za spas domovine. Razgrabili su hotele, raskopali i uništili obalu, izgradili solitere, stanove, apartmane, novac iz zemlje iznijeli, takse i poreze nisu plaćali, ali ih nema da pomognu.

 

Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 3. aprila ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

TESTIRANJE LJUDSKOSTI: Čovjek je čovjeku čovjek

Objavljeno prije

na

Objavio:

Epidemija virusa COVID19 je otkrila i ono najljepše lice Crne Gore. Plemenite ljude

 

,,Spisak nas dovodi do Marte. Zovemo je da nam objasni kako da stignemo do nje. Stariji glas, peti sprat, nema lifta. Čeka nas pred vratima. Oči su joj suzne, glas drhtav, ali skriva svoje olakšanje. Trčimo niz stepenice da nastavimo dalje. Tek naša leđa čuju prvi jecaj. Plače li Marta jer danas neće biti gladna ili što zna da je neko čuva? Ne znam. Znam da je svaki sljedeći džak ona nosila umjesto mene“. Tako govori za Monitor 24-godišnji Petar Šćepanović, volonter Crvenog krsta Crne Gore (CKCG), o dobrotvornoj akciji koju će pamtiti čitav život.

Puno je ovakvih priča tihih heroja otkako je proglašena epidemija virusa COVID19 u Crnoj Gori. ,,Tokom proteklih nedjelja, različitim vidovima asistencije obuhvaćeno je 4.750 porodica i pojedinaca, podijeljeni su humanitarni paketi za 2.900 najugroženijih porodica, volonteri su obavili nabavku ili druge obaveze za 950 osoba (starijih, hroničnih bolesnika, osoba sa invaliditetom i onih u izolaciji), dok je psihosocijalnu podršku dobilo 900 osoba”, kažu iz Crvenog krsta.

Ovakva dramatična vremena uvijek neko obilježi svojom nesebičnošću. Postane moralni svetionik. Divljenje javnosti izazvali su  nesebični gestovi Hajriza Hačka Brčvaka, Bjelopoljca koji je imetak stekao dugogodišnjim mukotrpnim radom u Njemačkoj. On je Nacionalnom koordinacionom tijelu za zarazne bolesti za borbu protiv korona virusa donirao 100.000 eura, a bolnicama u Bijelom Polju, Podgorici i Baru još 183.000 dolara i time im obezbijedio potrebnu medicinsku opremu: 250.000 maski, 1.000 zaštitnih odijela, 100 aparata za mjerenje temperature i pet hiljada pakovanja medicinskih rukavica. Nije se zaustavio na tome, pa je još 3.000 eura odvojio i za pomoć opštini Tuzi, gdje je, pored Podgorice, registrovan najveći broj oboljelih od korona virusa. Crnoj Gori poklonio je  čak i 24 respiratora.  Ukupno, darovao je  oko 800.000 eura. Među njegovim izjavama izdvojila se i ova: ,,Treba pomoći svojoj zemlji u ovim teškim trenucima. Tako se patriotizam i dokazuje”.

Da doprinesu svojim radom na zanimljiv način dosjetili su se i iz firme 3D Soba. ,,Pratili smo šta se dešava u Italiji i prilikom prelistavanja portala vezanih za 3D štampu, primijetili smo da je grupa inžinjera uspješno projektovala i odštampala ventile za respiratore koji su potrebni italijanskim bolnicama. Kako je taj ventil postavljen na internetu sa licencom open source, moje kolege su preuzele taj model i prilagodile ga našim štampačima. O novitetima u 3D štampi i mogućnosti proizvodnje zamjenskih djelova, obavijestili smo Nacionalno koordinaciono tijelo, naglasivši da naše resurse mogu koristiti u borbi protiv virusa COVID19”, kaže Miloš Grbović iz te firme.

 

Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 3. aprila ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati
Advertisement

Kolumne

Novi broj

Facebook

Izdvajamo