Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Sa ulice u fotelje

Objavljeno prije

na

Tačno devedeset pet dana poslije oktobarskih protesta u Titogra du, radnici, studenti, omladina, građani… iz svih krajeva Crne Gore, uz pojačanje iz Srbije, opet su se okupili ispred zgrade Skupštine „da iskažu nezadovoljstvo zbog onih koji vladaju njima i u ime njih“. Bilo je to 10. januara 1989. godine. 
Kolona radnika ponovo je krenula iz kruga fabrike Radoje Dakić. „Daki ćevci“ su se u njemu okupili tog utorka u ranim jutarnjim satima. U devet su stigli pred Skupštinu. 
Grupu od oko 150 radnika pra tilo je dvadesetak milicionera, ali nijesu ih odvraćali od puta u „an tibirokratsku revoluciju“.

Brojni milicioneri zaposjeli su titogradske ulice i okolinu skupštinskog zdanja. Repriza prošlogodišnjeg oktobra nije im bila iznenađenje. Služba državne bezbjednosti Crne Gore, u saradnji sa jugoslovenskom i kosovskom, bila je, u okviru akcije „Korab“, detaljno upoznata sa aktivnostima znanaca iz oktobarskih mitinga – Miroslava Šo levića, Pavla Milića, Nade Jovović, Boža Božovića, Mojaša Ćorovića, Blaža Papovića, Sretena Ćetkovića… te pojednih novinara iz beogradske Politike Duge da spremaju konačno rušenje crnogorskog rukovodstva. 
Desetak dana ranije Milorad Vučelić, beogradski novinar i bliski saradnikSvetozara Marovića, pred sjednika Izvršnog odbora Skupštine opštine Budva, hvalio se: „U oktobru je bilo planirano definitivno rušenje crnogorskog i vojvođanskog ruko  vodstva, mitingaški pohod na BiH, Hrvatsku i Sloveniju, i za 29. novembar proglašenje treće Jugoslavije na čelu sa Slobodanom Miloševićem. Međutim, crnogorsko rukovodstvo bilo je tvrđe nego što smo očekivali, ali predstojeći odstrel neće preživjeti!“ 
Repriza oktobra mogla se naslutiti i na osnovu burne sjednice komunista Radoja Dakića, održane noć uoči tog 10. januara. Sa nje je poručeno da najodgovornijim rukovodiocima Crne Gore više nema mjesta za nje nim kormilom. Među onima koji su izrekli takvu presudu bio je i Predrag Bulatović.
Čim su „dakićevci“ stigli pred Skupštinu, počeli su da skandiraju: „Ostavke, ostavke“…Pridružili su im se studenti Univerziteta Veljko Vlahović na čelu sa rektorom Milošem Radulovićem, a onda i radnici iz drugih kolektiva, građani, radoznalci…
Kroz titogradsko sunčano jutro odjekivale su pjesme i povici: „Dolje foteljaši“, „Dolje crvena buržoazijo“, „Druže Tito, mi ti se ku nemo“, „Otvor’te se vrata stara, evo ideŽeljezara, da prekroči Žutu gredu da vam čita abecedu“…
Na transparentima poruke viđene na oktobarskim protestima, ali i dosta no vih: „Glavu damo Kosovo ne damo“, „Narod će vam suditi“, „Bulatović nije gori samo što se manje zori“, sa_ulice_text-2„Oj Vidoje Žarkoviću crnogorski Branko viću“, „Đuranović Veseline izdajniče domovine“, „Ne tražimo ništa novo nego carstvo Dušanovo“…
Oko 13 sati prostor ispred Skupštine bio je pretijesan za dvadesetak hiljada demonstranata. Tada je, na predlog Svetozara Vukčevića, predsjednika Akcione konferencije Saveza sindikata Radoja Dakića, izabran Organizacioni odbor mitinga:Svetozar Vukčević za predsjednika, Radisav Bošković, Ismet Hadžijusufović, Predrag Lakić Predrag Bulatović, takođe iz Dakića, dr Ljubiša Stanković, Ivan Brajo vić, student, Srđa Darmanović, član omladinskog rukovodstva Crne Gore,Milica Pejanović, Aco Đukanović Momir Bulatović – kao predstavnici Univerziteta. 
Organizacioni odbor je predložio, a okupljeni „jednoglasno usvojili“ obi man tekst zahtjeva. Njima je traženo da svi partijski i državni funkcioneri u Crnoj Gori, kao i oni iz Crne Gore na jugoslovenskim funkcijama, podnesu ostavke, jer su, pored ostalog, odgovor ni što su ekonomska i politička kriza dovele „radnike, omladinu, studente i veliki broj stanovništva na prag bi jede“. Krivi su, kako je navedeno u zahtjevima, i za „dugogodišnju kon trarevoluciju i genocid na Kosovu“… „Vrijeme je za jednakost u dokazivanju sposobnosti i znanja“, poručeno je na kraju zahtjeva, koje je pročitao Momir Bulatović, sekretar Univerzitetske kon ferencije Saveza komunista. Bulatović je tada bio poznat širom Jugoslavije zbog poruke upućene 10. decembra crnogorskom partijskom rukovodstvu: „Dovoljno je samo da vi odete!“
Poslije čitanja zahtjeva Organi zacionog odbora, iza mikrofona počeli su da se smjenjuju znani i neznani. Prvi je govorio direktor Ra doja Dakića Drago Šofranac, zatim njegov imenjak Drago Vučinić, direk tor ŽTO-a Titograd, pa dr Slobodan Vujačić
Oko 16 sati i 30 minuta, republičko rukovodstvo primilo je na desetak mi nuta Milicu Pejanović-Đurišić, Predra ga Bulatovića, dr Ljubišu Stankovića i Momira Bulatovića. Revoltirani što je taj susret trajao tako kratko, mitingaši su počeli da se kreću prema zgradi Skupštine uz uzvike „Lopovi, lopovi“, „Izlazite napolje“, „Ostavke, ostav ke“… Milicija ih je uz velike napore sprečavala da ne uđu u skupštinsko zdanje.
Tada se mitingašima obratio Momir Bulatović. Pošto im je prenio poruku rukovodstva da ono ne snosi odgovor nost za dalji tok mitinga, Bulatović je rekao da Organizacioni odbor prekida rad jer „više ne može da doprinese ostvarivanju zahtjeva“, vraća mikro fone Skupštini i silazi među mitingaše da sa njiima nastavi protest. 
Pozdravljen je skandiranjem iz hi ljada promuklih grla: „Imamo oružje“, „Ovo je Srbija“, „Milošević Slobodane, najsrećniji u godini dane“…
Stalno su pristizale nove grupe mitingaša. Veliki broj njih prenoćio je na platou ispred Skupštine i obližnjem parku. Sjutradan su, od rane zore, do bijali pojačanje. Oko 11 sati novinari su procijenili da je miting okupio više od 70 hiljada ljudi.
U 11 sati i 25 minuta iza mikrofona staje potpredsjednik Skupštine Crne Gore dr Božidar Tadić i obavještava učesnike mitinga da su kolektivne ostavke podnijeli Predsjedništvo Crne Gore i Predsjedništvo SK Crne Gore, kao i predsjednik SkupštineVeselin Vuksanović.
Mitingaši nastavljaju da traže ostav ke i saveznih funkcionera iz Crne Gore. U 13 sati i 55 minuta obaviješteni su da je ostavku podnio član Predsjedništva SFRJ Veselin Đuranović i da će to učiniti i članovi Predsjedništva SK Jugoslavije Vidoje Žarković iMarko Orlandić
Bura oduševljenja. Potom se zao rilo „Jugoslavijo, Jugoslavijo“, i „Crna Gora u boj kreće“…
Nakon trideset sati mitingovanja, u 14 sati i 30 minuta, na stepenicama Skupštine, vidno raspoložen, pojav ljuje se Momir Bulatović i saopštava: „Narod je pobijedio, jer je i morao da pobijedi! Svi zahtjevi su ispunjeni!“
Grad se prolama od uzvika, pjesme i zvižduka, odjekuju rafali iz pištolja, flaše pića idu od ruke do ruke, grljenje, ljubljenje… Iz zgrade Skupštine kreće kozaračko kolo, prolazi kroz milicijski kordon i gubi se u nepreglednoj masi naroda…
Opštenarodno veselje trajalo je oko sat i po, a onda su zadovoljni mitingaši počeli da se razilaze. 
Iza njih je na jednom stablu ispred zgrade Skupštine danima ostao da visi transparent: „Ostatku na zdravlje“. 
Nova istorija Crne Gore mogla je da počne. Od tada je ispisuju uglavnom oni koji su tog januara pravo s ulice ušli u državna i partijska rukovodstva.

 

 

Veseljko KOPRIVICA

 

Komentari

DRUŠTVO

VIŠE STANOVNIKA UMIRE NEGO ŠTO SE RAĐA: Epidemija Bijele kuge u Crnoj Gori

Objavljeno prije

na

Objavio:

Korona, siromaštvo, iseljavanje, besperspektivnost neki su od razloga što je u Crnoj Gori prošle godine, prvi put od Drugog svjetskog rata, zabilježen negativni prirodni priraštaj. Negativan trend se ove godine pogoršava

 

Prirodni priraštaj u Crnoj Gori na kraju aprila bio je čak minus 1.218, a bijela kuga je prisutna u 21 od 24 opštine, pokazali su, početkom ovog mjeseca prezentovani, podaci Monstata. Od početka godine do kraja aprila rođeno je 2.178 beba, a preminulo je 3.396 građana. Pozitivan prirodni priraštaj bilježi se u Budvi gdje je broj rođenih za sedam veći od umrlih, Rožajama 13, a u Podgorici, koja je grad koji ima najviše rođenih, svega dva.

Crna Gora je prošlu godinu završila sa negativnim prirodnim priraštajem, jer je broj preminulih za 1 odsto veći od broja rođenih. To je prvi put od Drugog svjetskog rata, da je priraštaj negativan. Na kraju 2020. prirodni priraštaj je bio negativan u 17 opština, a tokom ove došlo je do povećanja negativnih trendova u još četiri grada, najviše na sjeveru zemlje. U pljevaljskoj opštini natalitet je u konstantnom padu, za šest mjeseci 2021. godine rođene su 62 bebe. U maju je rođeno 17, a u junu 10 beba. Statitički podaci govore da se posljednjih godina u Pljevljima na godišnjem nivo rađa do 200 beba, a prije dvadeset godina rađalo se i do 1.300 djece. Ove godine se prvi razred upisuje 160 đaka prvaka, a prije 30 godina upisivalo se 450.

Sa prosječnom platom od 300 eura na sjeveru ne može se planirati porodica, pa se mladi iz ovih krajeva stalno sele u inostranstvo i prema jugu države. Nezvanični, pošto zvaničnih nema, podaci govore da je Crnu Goru u posljednje tri decenije napustilo oko 150.000 građana. Nezaposlenost, male plate a ogromne cijena stanova, razlog su što se mladi u Crnoj Gori, najkasnije u Evropi, odvajaju od porodice, tek sa 32 godine.

Poslovna politika većine preduzeća je da se žene još uvijek prilikom intervjua pitaju da li planiraju zasnivanje porodice, što im se ubraja u otežavajuću okolnost. A majke su prve koje, kada nastupi kriza, ostaju bez posla.

Na sve ovo tokom prošle i ove godine nadodala se i korona kriza. ,,Kada je pandemija počela već smo imali najavu negativnih trendova kada je u pitanju priraštaj. Ta priča o koroni je bila iznenađujuća i razarajuća za društvo. Tako da su se pored svih društvenih faktora sada umiješali i biološko medicinski faktori koji su doveli do pada prirodnog priraštaja”, ocjenio je nedavno za Radio Slobodnu Evropu demograf Miroslav Doderović.

U Crnoj Gori je, do sada, od korona virusa umrlo 1624 osoba. Prema analizi Vijesti u periodu od jula 2020. do aprila 2021. svaka peta smrt bila je povezana s koronavirusom.

Prema podacima Uprave za statistiku Monstat i Instituta za javno zdravlje porast mortaliteta ne ogleda se samo u preminulima od posljedica virusa. Od jula (2020) do aprila (2021), izuzevši zvanične žrtve korone, umrlo je 535 osoba više u odnosu na petogodišnji prosjek. Kada se uporedi sa istim mjesecima 2020. i 2019. godine, umrlo je 598 osoba više.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

ZNACI: Vakcinacija zakočila

Objavljeno prije

na

Objavio:

U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru, najavljuje epidemiološkinja Milena Popović-Samardžić

 

TXT: U Crnoj Gori je do srijede prvu dozu vakcine primilo 165.022 građanina (36,1 odsto punoljetnog stanovništva), a dvije doze 147.184 (32,2 odsto). Od 4. maja, kada je počela masovna vakcinacija protiv korona virusa, ukupno je dato 312.206 doza vakcina.

Vakcinacija ne teče brzinom kojom bismo željeli, kaže za Monitor epidemiološkinja Instituta za javno zdravlje Milena Popović – Samardžić. ,,Građani odlažu vakcinaciju za septembar. Moramo ih upozoriti da je za kompletiranje vakcinacije i konsolidaciju imunog odgovora potrebno dva mjeseca od primanja prve doze. Sada se vakcinišemo da bismo bili bezbjedni u oktobru”.

Ona ponavlja apel Instituta na građane da ne oklijevaju i ne odlažu vakcinaciju. ,,Vakcine protiv COVID-19 su bezbjedne i učinkovite u domenu prevencije teških formi bolesti i fatalnih ishoda. Efikasnost vakcina u prevenciji simptomatske infekcije izazvane delta sojem je niža nego što je bila u odnosu na alfa soj. Svaka nova mutacija virusu daje veću otpornost na vakcinu. To je upravo jedan od razloga zašto vakcinacija mora biti brža i obuhvat mora biti veći jer virus mutira u osjetljivom domaćinu”, kaže Popović-Samardžić.

Predviđa se da nas očekuje teška zima, ako se globalni proces vakcinacije nastavi ovom dinamikom i virus nastavi da mutira ovom brzinom.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

BUDVA UOČI GODIŠNJICE IZBORA BEZ KOALICIONOG DOGOVORA: Carević samo Demokratama nudi savez

Objavljeno prije

na

Objavio:

Nije baš jasno zašto je Marko – Bato Carević izašao sa ovakvom ponudom iako je znao da ona neće biti prihvaćena. U ranijim izjavama prvi čovjek budvanskih Demokrata, Mijomir Pejović kazao je, kako među potpisnicima koalicionog sporazuma o formiranju vlasti moraju da se nađu svi oni koji čine vladajuću većinu na državnom nivou. Uključujući i GP URA koja do sada nije učestvovala u pregovorima

 

Uskoro se navršava godina od izborne pobjede Demokratskog fronta i Demokratske Crne Gore na lokalnim izborima u Budvi, ali taj jubilej, po svemu sudeći, neće biti obilježen sklapanjem postizbornog koaliconog sporazuma o formiranju vlasti u najvećoj turističkoj opštini. Tokom proteklog desetomjesečnog perioda vlast u Budvi funkcionisala je, sa neznatnim izmjenama, na podjeli resora između DF-a i Demokrata ustanovljenoj na osnovu rezultata  prethodnih lokalnih izbora održanih 2016. godine. Kako se odnos snaga na avgustovskim izborima promijenio u korist stranaka koje čine Demokratski front, one očekuju i novu raspodjelu i veći udio u vlasti u opštini Budva.

Nakon izbora izostao je ozbiljan  dijalog među strankama kojima su Budvani iskazali povjerenje. Zamijenjen je međusobnim optužbama i žestokim kritikama čak i u okviru izbornih koalicija. Postkoalicioni dogovor nije postignut, ali je u međuvremenu došlo do preraspodjele mandata među strankama.

Lider lokalnog DF-a i predsjednik  Opštine Budva Marko – Bato Carević  nedavno je sa pobjedničke liste DF-a koja je osvojila 14 odborničkih mandata, isključio dvije partije, SNP i Pravu Crnu Goru. U odmazdi prema dojučerašnjim partnerima koji nisu glasali za njegov godišnji izvještaj, odlučio je i da im oduzme i sve funkcije koje su njihovi kadrovi zauzeli. Time se budvanski DF sveo  na 11 odborničkih mjesta. Desetak dana kasnije Carević ponovo intrigira političku scenu u Budvi miroljubivom ponudom Demokratama, o podjeli vlasti na novim osnovama.

Predsjednik Carević poslao je mejl Demokratskoj CG sa predlogom sporazuma o postizbornoj koalicionoj saradnji, konstituisanju, organizaciji i vršenju vlasti u Opštini. Ponuda se odnosi na zajedničko formiranje gradske uprave u punom trajanju mandata, do 2024. godine. Nova koalicija imala bi ukupno 17 mandata, odnosno tijesnu većinu od 33 odbornička mjesta u SO Budva.

Sporazum predviđa da se budvanska vlast uspostavi na sljedećim osnovama- Demokratski front sa 11 mandata ostvario bi učešće u vlasti sa 64,7 odsto a Demokratama sa 6 odbornika preostaje 35,3 odsto. Kolač vlasti u Budvi bio bi precizno podijeljen na dvije političke opcije.

„Potpisnici sporazuma konstatuju da se vlast konstituiše uz postojanje potpunog legitimmiteta i legaliteta koje su članice koalicije ostvarile na istorijskim izborima održanim 30. avgusta 2020. za šta postoji nesporno utvrđena volja većine građana Budve. Vlast u Opštini Budva uspostavlja se na osnovu temeljnih načela demokratije, Ustava CG, Zakona o izboru odbornika i poslanika, Zakona o lokalnoj samoupravi, Statuta Opštine Budva…. uz poštovanje principa izborne volje građana i proporcionalno broju osvojenih glasova odborničkih mandata“, navodi se u predlogu sporazuma.

Predlog za formiranje vlasti potpisale su tri partije članice DF-a,  Nova srpska demokratija, Demokratska narodna partija i Pokret za promjene. Njime je jasno stavljeno do znanja da se ne odnosi na isključene SNP i Pravu CG.

„Vlast u Opštini Budva uspostavlja se na period punog trajanja mandata, odnosno na period od četiri godine od dana posljednjih izbora za izbor odbornika u SO Budva. Potpisnici sporazuma ostaju otvoreni za participaciju drugih političkih subjekata u vlasti koji dijele iste ili slične stavove i principe političkog djelovanja bez ucjena u bilo kom segmentu i pravcu djelovanja. Potpisnici sporazuma se obavezuju da u skupštinskom radu koordiniraju rad klubova odbornika radi postizanja što većeg stepena saglasnosti po svim pitanjima koje spadaju u djelokrug rada Skupštine opštine Budva kao i izvršne vlasti. Obavezuju se da poštuju princip jedinstvenog djelovanja i glasanja u SO Budva za odluke koje  je zakonom i Statutom Opštine predviđeno da se odlučuje većinom glasova od ukupnog broja odbornika“, navedeno je u tekstu.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo