Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Stara priča, novo poglavlje

Objavljeno prije

na

Posljednjih dana prošle godine stigla je vijest da će Svjetska banka sa šest i po miliona eura kreditirati projekat energetske efikasnosti crnogorske Vlade. U Svjetskoj banci su ocijenili kako „je svijest o energetskoj efikasnosti slaba na svim nivoima od krajnih korisnika do vladinih zvaničnika“. Kao srećnu okolnost naveli su to što imamo nešto papira. Razvili smo, eto makar, akcioni plan energetske efikanosti do 2012. godine.


Zamišljeno je da projekat po mogne crnogorskoj Vladi da, kroz finansijsku i tehničku pomoć, smanji intenzitet korišćenja energije – koji je trenutno pet puta veći nego u 15 najrazvijenijih zemalja u svijetu. Pro jekat energetske efikasnosti, obećali su predstavnici Vlade, poboljšaće sistem grijanja, posebno u školama, vrtićima i bolnicama. 
OFANZIVA NA PAPIRU: Ne davno istraživanje kompanije CEED Konsalting pokazalo je da preko 63 odsto ispitanih građana Crne Gore zapravo i ne zna šta je to, u stvari, energetska efikasnost. I to baš u vrijeme kada Ministarstvo za eko nomski razvoj promoviše najnoviji nacionalni projekat Godina energet ske efikasnosti.
Kreće se u ofanzivu. Da se objasni kako to znači – svo đenje potrošnje na minimum, ali ne na uštrb udobnosti, već otklanjanjem loših navika. Na redu je pridobijanje gra­đana – da misle o tome kako i koliko troše. I na stepeništu zgrade, i na poslu. Što manje upaljenih sijalica, što kraća upotreba klima ure đaja, uredno zatvaranje vrata klima tizovanih prostorija, bolja izolacija na kućama… I za firme ima po nešto od savjeta i mjera…
Nakon prosutih godina u kojima niko ništa nije uradio da građanima objasni kako se, ustvari, razumno troši struja, napokon su se stvari počele micati sa mrtve tačke. Za sada, doduše, samo na papiru.
Koristi od štednje energije su višestruke. Manje se energije troši, pa i plaća manji račun za struju, država manje uvozi i manje gubitke ima, time se smanjuje potreba za gradnjom hidro i termoelektrana, što znači i – čuvanje prirodne sredine. I svi srećni i zadovoljni. Tako je makar u brošuri. I u savremenom svijetu.
stara_prica_2RASIPANJE ENERGIJE: U stvarnosti – Crna Gora ima enor mne gubitke u samoj proizvodnji i distribuciji struje. Prosto rečeno, svi potrošači, ali i ,,proizvođači ener­gije” rasipaju je na sve strane. Studije o energetskoj efika snosti kažu da je u Crnoj Gori moguća ušteda do 14 odsto sadašnje potrošnje. Kada se preračuna to je 41 milion eura ili 400. 000 tona uglja ili 40 odsto proi zvodnje TE Pljevlja. Smanjenje deficita za 14 odsto, po urađenim studijama, moguće je ostvariti bez ikakvih ulaganja i u vrlo kratkom roku. Mnogo kraćem nego što je gradnja bilo kog novog energetskog objekta.
Osim što bi štedjeli i sopstveni budžet i okolinu – ako mislimo u Evropsku uniju – valja nam ispuniti i evropske standarde.
„U Evropi su u građevinarstvu uveli propise o korišćenju materi jala kojima se povećava energetska efikasnost, podstiče se proizvodnja ostalih alternativnih izvora energije, a solarni paneli su uveliko prisutni, nerijetko i kao zakonska obaveza, u turističkim objektima u svim me diteranskim zemljama. Crna Gora nije uradila gotovo ništa od toga do sada”, objašnjava ekolog Darko Pajović.
NOVI ZAKON, NOVA AGEN CIJA: Priča o energetskoj efika snosti u Crnoj Gori nije nova. Još u oktobru 2005. godine Vlada je usvojila Strategiju energetske efika snosti. I njome propisala „značajno smanjenje neracionalne energetske potrošnje u svim energetskim sekto rima”, ali i ,,smanjenje negativnog uticaja korišćenja energije na životnu sredinu”.
Smanjenje zavisnosti od uvoza, smanjenje spoljno trgovinskog defici ta, proizvodnja struje iz alternativnih izvora energije i još mnogo optimizma ugrađeno je u tu strategiju. 
,,Do kampanje koju je sada za počelo Ministarstvo za ekonomski razvoj ništa se u vezi energetske efi kasnosti, o kojoj se naveliko pričalo, nije radilo”, objašnjava Pajović.
Sada, u „godini energetske efika snosti”, Ministarstvo za ekonomski razvoj obećava da će uraditi „zakonsku regulativu potrebnu da postanemo efikasniji”, pa će transformisati odsjek Ministarstva za ekonomski razvoj, koji se do sada zvao Jedinica za energetsku efikasnost, u zasebnu agenciju.
Jasno je – prvo će ispisati još puno, puno papira, pa na državni budžet prikopčati još jednu instituciju, onda početi smišljati šta i kako da se štedi. Uz to – obećaše i da će se pozabaviti „energetskom efikasnošću u javnim zgradama”.
Lijepo. Samo da opet ne ostane sve na papiru.

 

Marijana BOJANIĆ

Komentari

DRUŠTVO

VIŠE STANOVNIKA UMIRE NEGO ŠTO SE RAĐA: Epidemija Bijele kuge u Crnoj Gori

Objavljeno prije

na

Objavio:

Korona, siromaštvo, iseljavanje, besperspektivnost neki su od razloga što je u Crnoj Gori prošle godine, prvi put od Drugog svjetskog rata, zabilježen negativni prirodni priraštaj. Negativan trend se ove godine pogoršava

 

Prirodni priraštaj u Crnoj Gori na kraju aprila bio je čak minus 1.218, a bijela kuga je prisutna u 21 od 24 opštine, pokazali su, početkom ovog mjeseca prezentovani, podaci Monstata. Od početka godine do kraja aprila rođeno je 2.178 beba, a preminulo je 3.396 građana. Pozitivan prirodni priraštaj bilježi se u Budvi gdje je broj rođenih za sedam veći od umrlih, Rožajama 13, a u Podgorici, koja je grad koji ima najviše rođenih, svega dva.

Crna Gora je prošlu godinu završila sa negativnim prirodnim priraštajem, jer je broj preminulih za 1 odsto veći od broja rođenih. To je prvi put od Drugog svjetskog rata, da je priraštaj negativan. Na kraju 2020. prirodni priraštaj je bio negativan u 17 opština, a tokom ove došlo je do povećanja negativnih trendova u još četiri grada, najviše na sjeveru zemlje. U pljevaljskoj opštini natalitet je u konstantnom padu, za šest mjeseci 2021. godine rođene su 62 bebe. U maju je rođeno 17, a u junu 10 beba. Statitički podaci govore da se posljednjih godina u Pljevljima na godišnjem nivo rađa do 200 beba, a prije dvadeset godina rađalo se i do 1.300 djece. Ove godine se prvi razred upisuje 160 đaka prvaka, a prije 30 godina upisivalo se 450.

Sa prosječnom platom od 300 eura na sjeveru ne može se planirati porodica, pa se mladi iz ovih krajeva stalno sele u inostranstvo i prema jugu države. Nezvanični, pošto zvaničnih nema, podaci govore da je Crnu Goru u posljednje tri decenije napustilo oko 150.000 građana. Nezaposlenost, male plate a ogromne cijena stanova, razlog su što se mladi u Crnoj Gori, najkasnije u Evropi, odvajaju od porodice, tek sa 32 godine.

Poslovna politika većine preduzeća je da se žene još uvijek prilikom intervjua pitaju da li planiraju zasnivanje porodice, što im se ubraja u otežavajuću okolnost. A majke su prve koje, kada nastupi kriza, ostaju bez posla.

Na sve ovo tokom prošle i ove godine nadodala se i korona kriza. ,,Kada je pandemija počela već smo imali najavu negativnih trendova kada je u pitanju priraštaj. Ta priča o koroni je bila iznenađujuća i razarajuća za društvo. Tako da su se pored svih društvenih faktora sada umiješali i biološko medicinski faktori koji su doveli do pada prirodnog priraštaja”, ocjenio je nedavno za Radio Slobodnu Evropu demograf Miroslav Doderović.

U Crnoj Gori je, do sada, od korona virusa umrlo 1624 osoba. Prema analizi Vijesti u periodu od jula 2020. do aprila 2021. svaka peta smrt bila je povezana s koronavirusom.

Prema podacima Uprave za statistiku Monstat i Instituta za javno zdravlje porast mortaliteta ne ogleda se samo u preminulima od posljedica virusa. Od jula (2020) do aprila (2021), izuzevši zvanične žrtve korone, umrlo je 535 osoba više u odnosu na petogodišnji prosjek. Kada se uporedi sa istim mjesecima 2020. i 2019. godine, umrlo je 598 osoba više.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

ZNACI: Vakcinacija zakočila

Objavljeno prije

na

Objavio:

U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru, najavljuje epidemiološkinja Milena Popović-Samardžić

 

TXT: U Crnoj Gori je do srijede prvu dozu vakcine primilo 165.022 građanina (36,1 odsto punoljetnog stanovništva), a dvije doze 147.184 (32,2 odsto). Od 4. maja, kada je počela masovna vakcinacija protiv korona virusa, ukupno je dato 312.206 doza vakcina.

Vakcinacija ne teče brzinom kojom bismo željeli, kaže za Monitor epidemiološkinja Instituta za javno zdravlje Milena Popović – Samardžić. ,,Građani odlažu vakcinaciju za septembar. Moramo ih upozoriti da je za kompletiranje vakcinacije i konsolidaciju imunog odgovora potrebno dva mjeseca od primanja prve doze. Sada se vakcinišemo da bismo bili bezbjedni u oktobru”.

Ona ponavlja apel Instituta na građane da ne oklijevaju i ne odlažu vakcinaciju. ,,Vakcine protiv COVID-19 su bezbjedne i učinkovite u domenu prevencije teških formi bolesti i fatalnih ishoda. Efikasnost vakcina u prevenciji simptomatske infekcije izazvane delta sojem je niža nego što je bila u odnosu na alfa soj. Svaka nova mutacija virusu daje veću otpornost na vakcinu. To je upravo jedan od razloga zašto vakcinacija mora biti brža i obuhvat mora biti veći jer virus mutira u osjetljivom domaćinu”, kaže Popović-Samardžić.

Predviđa se da nas očekuje teška zima, ako se globalni proces vakcinacije nastavi ovom dinamikom i virus nastavi da mutira ovom brzinom.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

BUDVA UOČI GODIŠNJICE IZBORA BEZ KOALICIONOG DOGOVORA: Carević samo Demokratama nudi savez

Objavljeno prije

na

Objavio:

Nije baš jasno zašto je Marko – Bato Carević izašao sa ovakvom ponudom iako je znao da ona neće biti prihvaćena. U ranijim izjavama prvi čovjek budvanskih Demokrata, Mijomir Pejović kazao je, kako među potpisnicima koalicionog sporazuma o formiranju vlasti moraju da se nađu svi oni koji čine vladajuću većinu na državnom nivou. Uključujući i GP URA koja do sada nije učestvovala u pregovorima

 

Uskoro se navršava godina od izborne pobjede Demokratskog fronta i Demokratske Crne Gore na lokalnim izborima u Budvi, ali taj jubilej, po svemu sudeći, neće biti obilježen sklapanjem postizbornog koaliconog sporazuma o formiranju vlasti u najvećoj turističkoj opštini. Tokom proteklog desetomjesečnog perioda vlast u Budvi funkcionisala je, sa neznatnim izmjenama, na podjeli resora između DF-a i Demokrata ustanovljenoj na osnovu rezultata  prethodnih lokalnih izbora održanih 2016. godine. Kako se odnos snaga na avgustovskim izborima promijenio u korist stranaka koje čine Demokratski front, one očekuju i novu raspodjelu i veći udio u vlasti u opštini Budva.

Nakon izbora izostao je ozbiljan  dijalog među strankama kojima su Budvani iskazali povjerenje. Zamijenjen je međusobnim optužbama i žestokim kritikama čak i u okviru izbornih koalicija. Postkoalicioni dogovor nije postignut, ali je u međuvremenu došlo do preraspodjele mandata među strankama.

Lider lokalnog DF-a i predsjednik  Opštine Budva Marko – Bato Carević  nedavno je sa pobjedničke liste DF-a koja je osvojila 14 odborničkih mandata, isključio dvije partije, SNP i Pravu Crnu Goru. U odmazdi prema dojučerašnjim partnerima koji nisu glasali za njegov godišnji izvještaj, odlučio je i da im oduzme i sve funkcije koje su njihovi kadrovi zauzeli. Time se budvanski DF sveo  na 11 odborničkih mjesta. Desetak dana kasnije Carević ponovo intrigira političku scenu u Budvi miroljubivom ponudom Demokratama, o podjeli vlasti na novim osnovama.

Predsjednik Carević poslao je mejl Demokratskoj CG sa predlogom sporazuma o postizbornoj koalicionoj saradnji, konstituisanju, organizaciji i vršenju vlasti u Opštini. Ponuda se odnosi na zajedničko formiranje gradske uprave u punom trajanju mandata, do 2024. godine. Nova koalicija imala bi ukupno 17 mandata, odnosno tijesnu većinu od 33 odbornička mjesta u SO Budva.

Sporazum predviđa da se budvanska vlast uspostavi na sljedećim osnovama- Demokratski front sa 11 mandata ostvario bi učešće u vlasti sa 64,7 odsto a Demokratama sa 6 odbornika preostaje 35,3 odsto. Kolač vlasti u Budvi bio bi precizno podijeljen na dvije političke opcije.

„Potpisnici sporazuma konstatuju da se vlast konstituiše uz postojanje potpunog legitimmiteta i legaliteta koje su članice koalicije ostvarile na istorijskim izborima održanim 30. avgusta 2020. za šta postoji nesporno utvrđena volja većine građana Budve. Vlast u Opštini Budva uspostavlja se na osnovu temeljnih načela demokratije, Ustava CG, Zakona o izboru odbornika i poslanika, Zakona o lokalnoj samoupravi, Statuta Opštine Budva…. uz poštovanje principa izborne volje građana i proporcionalno broju osvojenih glasova odborničkih mandata“, navodi se u predlogu sporazuma.

Predlog za formiranje vlasti potpisale su tri partije članice DF-a,  Nova srpska demokratija, Demokratska narodna partija i Pokret za promjene. Njime je jasno stavljeno do znanja da se ne odnosi na isključene SNP i Pravu CG.

„Vlast u Opštini Budva uspostavlja se na period punog trajanja mandata, odnosno na period od četiri godine od dana posljednjih izbora za izbor odbornika u SO Budva. Potpisnici sporazuma ostaju otvoreni za participaciju drugih političkih subjekata u vlasti koji dijele iste ili slične stavove i principe političkog djelovanja bez ucjena u bilo kom segmentu i pravcu djelovanja. Potpisnici sporazuma se obavezuju da u skupštinskom radu koordiniraju rad klubova odbornika radi postizanja što većeg stepena saglasnosti po svim pitanjima koje spadaju u djelokrug rada Skupštine opštine Budva kao i izvršne vlasti. Obavezuju se da poštuju princip jedinstvenog djelovanja i glasanja u SO Budva za odluke koje  je zakonom i Statutom Opštine predviđeno da se odlučuje većinom glasova od ukupnog broja odbornika“, navedeno je u tekstu.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo