Povežite se sa nama

Izdvojeno

SELO MOJDEŽ KOD HERCEG NOVOG DECENIJAMA BEZ VODE: Nemoć koja traje

Objavljeno prije

na

Odmiče još jedno ljeto, za mještane sela Mojdež kod Herceg Novog, nepodnošljivo. Nekada bogato selo, usljed nedostatka vode polako odumire. Nevolje Mojdežana započinju sa istražnim radovima na starom izvorištu Lovac koje se nalazi u blizini. Brojna obraćanja institucijama završena su neuspjehom. Nije im preostalo ništa drugo nego da pomoć traže od međunarodnih adresa

 

Selo Mojdež kod Herceg Novog decenijama kuburi sa vodom. I ovogodišnje ljetnje vrućine za njegove mještane su neizdržive. Voda koja je nekada napajala selo, usahla je, i više ni stoka ni biljke tamo ne mogu da prežive. Nevolje počinju još krajem prošlog vijeka, sa istražnim radovima na izvorištu Lovac u blizini Mojdeža. Institucije na vapaje Mojdežana ostaju nijeme, zbog čega pomoć i pravdu planiraju da potraže na međunarodnim adresama.

Izvorište Lovac kaptirano je 1953. godine, i iz njega su se ne samo Mojdež već i Herceg Novi snabdijevali vodom. No, nakon nestručno izvedenih radova u starom tunelu Potkop sredinom 2001. godine, Lovac je bez vode gotovo tokom čitave godine. Selo se sada snabdijeva vodom iz Potkopa, koja je hemijski i bakteriološki neispravna za piće. ,,Istražni radovi na izvorištu Lovac počinju krajem devedesetih godina prošlog vijeka, a potom i na hidrotehničkom tunelu Potkop, koji se nalazi u blizini, sa ciljem pronalaženja većih količina vode za potrebe mještana, mHE rezervata i drugog. Sve je to odrađeno bez uspjeha, i sada je izvorište koje je snabdijevalo oko 80 domaćinstava pretvoreno u potpunu katastrofu. Neupotrebljivo je. Dolazi do apsolutne obustave vodom od 15 do 20 sela u donjem Mojdežu“, kaže za Monitor Nenad Brajović, mještanin Mojdeža i nekadašnji predsjednik lokalnog Odbora za vode.

Prema njegovim riječima, Mojdež, nekada bogato i živo selo, zbog višegodišnjeg nemara i bahatosti institucija, polako umire. ,,Nije normalno da u 21. vijeku nemamo vodu. To je nedopustivo i posljedica je nebrige države. Istražni radovi koji su trebali da nam donesu boljitak, uništili su selo. Rađeni su u više intervala, ali bez uspjeha, i prije svega nestručno. Zbog toga su sada količine vode koje su nam dostupne praktično zanemarljive – otprilike od 40 do 50 minuta u intervalu od pola dana“, ističe Brajović.

Mojdež je nekada imao čak 22 vodenice. Od toga je selo živjelo. Kao posljedica neodgovornih i nestručnih radova koncesionara – Hidromont Merkura iz Budve u Potkopu – u Mojdežu je 2004. godine pokrenuto i klizište koje je prouzrokovalo milionsku štetu. Tada su potpuno uništeni domovi pojedinih porodica, oštećen je seoski put, a djelimično su stradali i gotovo svi objekti u selu. Uništeno je oko petnaest hektara zemljišta, više od hiljadu stabala maslina, osam mostova, a prekinut je i put između sela i grada. Utvrđeno je da Hidromont Merkur nije imao saglasnost da sprovodi radnje u Potkopu na osnovu koncesije, zbog čega je protiv te firme 2002. godine podignuta i krivična prijava. Presuda, do danas, izostaje.

Nevoljama sa klizištem tu nije kraj, jer mještani i dalje žive u strahu od moguće katastrofe. Na pojedinim kućama i danas su jasno uočljive pukotine, koje se šire. Tunelu Potkop, usljed strahovitog pritiska vode, prijeti i urušavanje.

,,Više puta smo se obraćali svim institucijama koje su nadležne za naš problem. Svaki put smo nailazili na isto – pasivnost i nezainteresovanost. Rad lokalnog Odbora za vode, koji je nastao iz prijeke potrebe, bio je potpuno onemogućen od strane lokalne samouprave. Dobijali smo usmena obećanja od čelnika u Opštini Herceg Novi da će se situacija riješiti, ali ništa nije preduzimano“, napominje mještanin Mojdeža.

Podgorička firma BiKod, koja je još od 2014. godine pokušavala da sanira tunel Potkop i posljedice klizišta, ponovo je napustila gradilište krajem prošle godine. Nezvanično, zbog neredovnog finansiranja posla iz državne kase.

Monitor je od dobro obaviještenih izvora saznao da nevolje Mojdežana ne dijele svi koji tu borave. Stranci koji ljeti dolaze u rusko naselje u okolini, uz pomoć veza i poznanstava u lokalnoj upravi, plate i obezbijede sebi vodu.

Mještani su se obraćali i direktorici hercegnovskog Vodovoda i kanalizacije doo (ViK) Oliveri Doklestić, no nisu naišli na razumijevanje. Doklestić je kazala da voda sa izvorišta Lovac u Mojdežu nije u sistemu ViK. Ništa bolje nisu prošli ni kod nekadašnjeg Ministarstva poljoprivrede i ruralnog razvoja, a sadašnjeg Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede, odakle su odgovornost prebacili na lokalnu samoupravu.

Valja ukazati na to da su se tadašnja crnogorska Vlada i koncesionar odlučili za ispitivanje morinjskog sliva, iako su ekspertske analize iz 1972. i 1973. godine pokazale da to nije ekonomski isplativo.

Neka od posljednjih sanitarnih ispitivanja pokazala su u vodi iz tunela Potkop prisustvo bioloških i hemijskih zagađenja, kao i pojedinih bakterija, poput ešerihije koli i pseudomonas. U nju se, između ostalog, ulivaju i otpadne vode sa okolnih deponija. No, ni za to niko od nadležnih ne haje.

,,Dolazimo do zaključka da ovdje ne možemo da riješimo naš problem. Ne znamo šta još da uradimo sem da potražimo pomoć od međunarodnih adresa i da pokušamo da istjeramo pravdu. Sve drugo smo već pokušali”, napominje Brajović.

Ukoliko ni to ne urodi plodom, Mojdežanima, izgleda, ne preostaje ništa drugo nego da napuste porodična ognjišta stara 400 godina.

Andrea JELIĆ

Komentari

FOKUS

BESKONAČNO TRAJANJE SUDSKIH PROCESA: Dok nas smrt ne rastavi

Objavljeno prije

na

Objavio:

Neke istine odavno su jasne. Samo pravosuđe nije u stanju da ih saopšti. Usled beskonačnih istraga i sudskih procesa koji se pokatkad okončaju smrću okrivljenih ili zastarom

 

Objavljeno je ove sedmice – preminuo je Željko Vuković, optuženi za saučesništvo u ubistvu Srđana Vojičića i pokušaj ubistva književnika Jevrema Brkovića 2006. godine. To je na suđenju zakazanom za ovu sedmicu saopštila njegova advokatica Aleksandra Rogošić.  Sada se čeka od Ministarstva unutrašnjih poslova da po zahtjevu Višeg suda u Podgorici potvrdi ovu informaciju. Ukoliko ona bude tačna proces se obustavlja. U prevodu, nakon skoro 20 godina od ubistva Vojičića i napada na Brkovića, proces će se okončati ne presudom i rasvijetljenim slučajem, već smrću jedinog osumnjičenog. U međuvremenu je preminuo i književnik Jevrem Brković.

Na ovonedjeljnom  ročištu advokatica  Rogošić je saopštila da je od Vukovićeve majke dobila informaciju da je preminuo: “Dobila sam informaciju od majke okrivljenog da je preminuo 1. aprila. Istu informaciju je dobio sud od policije. Do narednog pretresa, sud će tu informaciju da potvrdi, kako bi se postupak obustavio”, kazala je Rogošić.

Puniša Vojičić, stric ubijenog Srđana,  saopštio je da sumnja da je Vuković “ubijen ili sklonjen u inostranstvo”. On je sudu predložio da zatraži ispitivanje da li je tijelo koje se nalazi u grobnici zaista Vukovićevo.  Vojićić smatra da je Vuković bio prijetnja nalogodavcima zločina.

Vijesti su u februaru ove godine objavile  transkript razgovora odbjeglog policajca Ljuba Milovića i šefa kavačkog kriminalnog klana Radoja Zvicera o tome “da je jedan podgorički biznismen” organizovao napad na književnika, kada je ubijen  Vojičić. Brković je više puta tvrdio da je motiv napada i likvidacije njegov roman Ljubavnik Duklje, u kojem je pisao o vezama bivše crnogorske vladajuće političke i poslovne klase s organizovanim  kriminalom.

Vuković je uhapšen u oktobru 2019., a suđenje je počelo naredne godine – četrnaest godina nakon ubistva. I istrage koja je tapkala u mjestu. A onda je nastavljeno tapkanje u sudnicama.

Viši sud je Vukovića u novembru 2022.godine proglasio krivim za saizvršilaštvo u pokušaju ubistva i osudio na tri i po godine zatvora. Međutim u aprilu prošle godine Apelacioni sud je  predmet vratio na ponovno suđenje. Vuković je pušten da se brani sa slobode.

Milena PEROVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 12. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

EKONOMIJA VLASTI: Državna preduzeća – partijsko vlasništvo

Objavljeno prije

na

Objavio:

Službena saopštenja iz državnih kompanija, nerijetko, otkrivaju i najnovija pomjeranja na ovdašnjoj političkoj mapi. Neke ljubavi se gase, neke razbuktavaju. A neke traju

 

Još ne postoji zvaničan podatak o broju preduzeća koja su u većinskom vlasništvu države Crne Gore ili neke od ovdašnjih 25 opština. Iz Instituta alternativa potrudili su se i napravili svoju listu. Ona, u stvarnosti, ne može biti kraća. Samo duža. Prema njihovim podacima, imamo 55 državnih i 123 lokalna preduzeća sa, makar, 20.515 zapošljenih. Čiji broj u kontinuitetu raste.

Makar neki od donosioca odluka u prebrojanim državnim  preduzećima ne osjećaju se kao dio tog sistema. Odnosno, ne prihvataju pripadajuće obaveze o javnosti rada. Tako su iz pljevaljskog Rudnika uglja (dio sisetama EPCG) odbili da NVO MANS dostave podatke o zapošljavanju i poslovnim aranžanima vezanim za prodaju uglja kompanijama iz Srbije. Poslovna tajna, objasnili su.

„Kada smo tražili kopiju pravilnika o poslovnoj tajni, odgovoreno nam je da ova kompanija nije obveznik Zakona o slobodnom pristupu informacijama (SPI), jer Rudnik nije u vlasništvu države“, objasnili su iz MANS-a novinarima Vijesti. I predočili dokument – odgovor koji su dobili iz Rudnika uglja. Tamo stoji: „U smislu citirane zakonske odredbe (dio Zakona o SPI, primjedba Monitora), a imajući u vidu činjenicu da je Rudnik uglja, kao jednočlano akcionarsko društvo u 100 odsto vlasništvu EPCG, a ne države Crne Gore, smatramo da ne postoji zakonska obaveza Rudnika uglja za postupanje“.

To što je EPCG skoro pa u sto postotnom vlasništvu države – nema veze. Da je važno, valjda bi neko od nadležnih iz izvršne vlasti ili regulatornih i nadzornih agencija reagovao na objavljene tvrdnje. Ovako, stvari su sada postavljene na sledeći način: Rudnik uglja nije državno nego vlasništvo Elektroprivrede, pa se na njega ne odnosi Zakon o slobodnom pristupu informacijama. Pride, pošto im je resorni ministar Saša Mujović to završio, ubuduće će „sva nabavka uglja EPS-a od RUP-a ići na osnovu bilateralne saradnje dvije kompanije“. Tako će se, pojasnili su iz Ministarstva energetike dogovor Mujovića i izvršnog direktora EP Srbije Dušana Živkovića, „izbjegnuti nepotrebni troškovi trećih lica, posrednika u trgovini, smanjiti mogućnost manipulacija i postigli maksimalni benefiti za kompanije“. Možda. Ali će se tako takođe izbjeći i javno oglašavanje prodaje, nadmetanje potencijalnih kupaca koje bi moglo donijeti bolju cijenu prodavcu (iz perspektive Crne Gore to nam je u interesu) i bilo kakva kontrola poslova ugovorenih bilateralnom saradnjom. Čija se tajnost, vrlo je vjerovatno, podrazumijeva.

Zoran RADULOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 12. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

NOVO VRIJEME, STARI NAČIN: Posao sa malim HE cvjeta

Objavljeno prije

na

Objavio:

Vlasnici  33 mHE koje su sagrađene po osnovu šeme podsticaja koju plaćaju građani ubiraju milionske profite. Oni kojima je spriječena gradnja traže od države milionski odštetu. Nacrtom zakona o obnovljivim izvorima predviđaju se brojne olakšice, pa se prekaljeni biznismeni već  organizuju da prigrabe nove subvencije

 

 

Deset firmi koje gazduju sa 22 male hidroelektrane (mHE), od biznisa prodaje struje u prethodnim godinama, pa do kraja prošle godine, prikazalo je dobit od preko 21,5 miliona eura, saopštili su iz Akcije za socijalnu pravdu (ASP).

Iz ove organizacije podsjećaju da su biznis mHE razvile vlade Demokratske partije socijalista. Do poslova su došli uglavnom bliski vrhu te partije po političkom, rodbinskom, kumovskom-prijateljskom ključu.

Podsticaj za mHe, kao obnovljive izvore energije, plaćaju građani. Prema zvaničnim podacima na terenu imamo 33 mHE koje su sagrađene po osnovu šeme podsticaja. Biznis šema je obuhvatala dodjelu koncesija za proizvodnju struje iz mHE na period od 27 do 30 godina, a koncesionar dobija pravo na subvencije u prvih 12 godina, koje plaćaju potrošači kroz račune na struju, a dio se izdvaja iz državne kase, naveli su iz ASP.

Male HE uglavnom se nalaze na nerazvijenom sjeveru, gdje mještani godinama ukazuju da su im uništile rijeke. Ilustrativan je primjer Andijevice na čijoj teritoriji se nalazi deset malih HE, devet privatnih i samo jedna opštinska. Godišnje vlasnici mHE sa područja ove opštine od njih zarade oko četiri miliona eura, a budžet Andijevice je 2,5 miliona. No u ovoj opštini su donekle zadovoljni jer su se izborili za procenat od šest odsto koje naplaćuju malim HE za koncesuju na vode. U drugim opštinama taj je procenat svega 0,5 odsto. Koncesije se naplaćuju preko Ministarstva finansija, a 70 odsto pripada lokalnim samoupravama, dok 30 odsto ide u državni budžet. Prema projekcijama mHE će u tri decenije, koliko će biti u privatnom vlasništvu, zaraditi oko 120 miliona eura. Opštini Andijevica će u tom periodu pripasti samo devet miliona eura.

U susjednim Beranama Hidroenergija Montenegro je razgranala posao sa  malim hidroelektranama. ,,Hidroenergija Montenegro, koja gazduje sa osam mHE, a do kraja prošle godine je nagomilala dobiti oko devet miliona eura“, navode iz ASP-a.

Ova kompanija je u vlasništvu Olega Obradovića i Ranka Radovića, kome su vlasništvo ustupili Ranko Ubović i Aleksandar Mijajlović, nezvanični vlasnici kompanije Bemaks.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 12. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo