Povežite se sa nama

PARALELE

Simboli nacija

Objavljeno prije

na

Američki slavista Endru B. Vahtel zapazio je da većina istočnoevropskih nacija u traganju za svojim identitetom u njegovoj samopotvrdi ima nacionalnu književnost i nacionalnog pjesnika, prateći metod koji je u XIX vijeku uspostavio Herder. Mađari tako imaju Šandora Petefija, Poljaci Adama Mickijeviča, Rusi Aleksandra Puškina. Kad su Južni Sloveni u pitanju slična je situacija – Franc Prešeren kod Slovenaca, Ivan Mažuranić kod Hrvata, Petar II Petrović kod Crnogoraca, stvarali su književne spomenike koji su pomogli proces samoidentifikacije. Njihova najveća snaga ležala je u sposobnosti da izraze kolektivni identitet. Situaciju kod balkanskih Slovena komplikuje slučaj u kome se Mažuranić ne smatra samo hrvatskim pjesnikom, no i ilirskim i proto – jugoslovenskim, a istorija je potvrdila da je Njegoš nacionalni pjesnik i kod Srba, i kod Jugoslovena i kod Crnogoraca. (Vahtel, 2004, 132)

Uzrok tome treba tražiti u političkim procesima na Balkanu od sredine XIX vijeka na ovamo, procesima nacionalnoga oslobeđenja, potom ujedinjenja, pa razjedinjenja, ponovnog ujedinjenja i ponovnog razjedinjenja Južnih Slovena. Crna Gora, koja je u početku tih kretanja dala Njegoša i imala faktičku nezavisnost, bila je jedna od najvažnijih kopči južnoslovenske inkluzije. Začeci proto – jugoslovenskog nacionalizma iz sredine XIX vijeka razlikovali su se od viđenja jugoslovenstva na kraju XIX vijeka. Od ideje koja nije priznavala vjerske i kulturne razlike i koja je naciji pristupala kolektivistički – ističući zajedništvo (čak i s Bugarima) ona će se pretvoriti u jednu vrstu kohezije opterećene frojdovskim „narcizmom” malih razlika. U velikom identitetu pokazaće se više manjih identiteta – hrvatski, slovenački, bošnjački, makedonski, srpski i crnogorski, koji je opet specifičan zbog svog „srpskog” ideološkog predznaka u tome periodu, zbog programskih načela crnogorske političke elite koja je nastojala ovladati „srpstvom” i potom preuzeti ulogu južnoslovenskog Pijemonta. Zato je upotreba Njegoša najinteresantnija u Crnoj Gori, budući da se u njoj prepliću tri identiteta – crnogorstvo, srpstvo i jugoslovenstvo.

U kontinualnom sagledavanju srpske i jugoslovenske prošlosti crnogorska teritorija dopunjavala je „rupe” koje su nastajale usljed diskontinuiteta. Njen prostor od sredine XIX vijeka postaje interesantan svim sukcesivnim programima na Balkanu, a uz Crnu Goru redovno je išao i Njegoš kao jedna od njenih personifikacija – onaj ko je pośedovao Njegoša pośedovao je Crnu Goru. Sličnu sudbinu crnogorskoga velikana nalazimo u našem bliskom okruženju. Studija istaknute bugarske intelektualke Marije Todorove Bones of contention: the living archive of Vasil Levski and the making Bulagria's national hero bavi se posthumnom sudbinom bugarskoga nacionalnog heroja i jednoga od simbola bugarske nacije – Vasila Levskoga. Između Njegoša i Levskoga postoje brojne paralele – obojica su igrali izuzetnu antiosmansku ulogu i promovisali nacionalno oslobođenje, obojica su umrli prije četrdesete godine, Levski je jedan dio života proveo kao svešteno lice, ali je crkvu napuštio i nije živio monaški; obojica su proglašavani za svečeve, kosti obje ove ličnosti više su nego obični posmrtni ostaci, ali što je najvažnije – nakon smrti Vasil Levski postaje bitan gotovo svim kasnijim bugarskim vlastima. Kako uočava Todorova, on je postao jedina ujedinjujuća i nesporna figura koju je prihvatio čitav niz međusobno neusaglašenih stranaka, institucija, pokreta i ideologija. Bio je evociran kao krajnji autoritet i nalazio se na svakom katarištu: vjernika i ateista, republikanaca i monarhista, konzervativaca i radikala. Levski je za Bugare odigrao ulogu metaforičkog „ljepila” koji je u simboličkoj ravni kohezirao naciju.

I ono što posebno povezuje Njegoša i Levskoga jeste činjenica da za obojicu postoji praksa koju je uočila Todorova na primjeru svog junaka: „neuobičajena koncentracija konkurentnih i osporavajućih diskursa i aproprijacija za istu figuru”. Jednostavno, toliko su bili bitni za izgradnju vlastitih nacija da je njihov post mortem „život” morao biti politički instrumentalizovan.

Boban BATRIĆEVIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

MALTA MALA, A KRIMINAL I KORUPCIJA OGROMNI: A patriotizam vrišti  

Objavljeno prije

na

Objavio:

Premijer Malte Džozef Muskat je uspio tokom dva mandata transformisati Maltu u zemlju naširoko poznatu po kriminalu, korupciji, nepotizmu i gušenju medija. Takav, bio je rado viđen gost i poslovni partner vlastima u Crnoj Gori. Više mu ne cvjetaju ruže. Malta je članica EU,  i on je pod velikim  međunarodnim pritiskom

 

Nedavni međunarodni pristisak na premijera Malte Džozefa Muskata da se konačno počne rješavati slučaj ubijene istraživačke novinarke Dafne Karuane Galicije,  kao i problemi koje je istraživala,  izazvao je pravu političku buru na malenom mediteranskom ostrvu od nepunih 490 hiljada stanovnika na površini od svega 318km2. Do skora smatran nedodorljivim,  on je uspio  tokom dva mandata transformisati Maltu u zemlju naširoko poznatu po kriminalu, korupciji, nepotizmu i gušenju medija. Ovaj 45-ogodišnjak je došao na čelo Laburističke (Radničke) partije 2008., četiri godine nakon ulaska Malte u EU. Isticao se kao progresivan, liberalan političar koji se zalagao za ukidanje biznis barijera i svega što stoji na putu napretka Malte u sklopu evropske porodice. Zalagao se i za liberalizaciju društva u malenoj, plemenski povezanoj konzervativnoj katoličkoj zemlji i za priznanje istopolnih brakova što će se i desiti u njegovom drugom mandatu. Na parlamentarnim izborima 2013. njegovi laburisti su na valu velikih obećanja osvojili nadmoćnih 54 posto glasova i on je postao premijer.

Jedan od noviteta njegove politike je bio uveđenje programa ekonomskog državljanstva za strance koji investiraju od 650 hiljada do milion eura u Maltu. Ubrzo se pokazalo da se kriteriji za malteško državljanstvo  svode na količinu novca koju je trebalo uplatiti u posebni fond. Malta je kroz taj program prihodovala preko 600 miliona eura od kojih je dio iskorišten za eliminaciju budžetskog deficita. Njegova vlada postala je meta brojnih kritika jer su mnogi kriminalci i sumnjivi likovi iz Rusije, Azerbejdžana i drugih azijskih zemalja postali malteški i EU državljani. Muskat je na silne kritike odgovorio tako što je njegova vlada prestala objavljivati godišnje podatke o novim državljanima putem investicija i proglasila ih tajnim pozivajući se na evropski zakon o zaštiti podataka ličnosti. Tako su širom otvorena  vrata sumnjivim investitorima iz čitavog svijeta.

Drugi veliki,  lišen transparentnosti, projekat je bio prijelaz sa fosilnih goriva na LNG tečni gas i novu gasnu elektranu vrijednu 450 miliona eura. Malta je  potpisala sporazum sa azerbejdžanskim SOCAR-om (takođe prisutnim u našoj zemlji, prvenstveno kroz projekat Porto Novi). Obavezala se , uz dopuštenje Evropske Komisije, da sav tečni gas kupuje od Azerbejdžena. Kasnije su procurili detalji da se Malta obavezala da plaća fiksnu cijenu i do dva puta veću od tržišne.  Istraživačka novinarka Dafne Galicija napala je vladu za prikrivanje detalja ugovora i očiglednu korupciju.  Za direktora državne energetske kompanije Elektrogas pod čijim okriljem je izgrađena nova elektrana na jugu ostrva je postavljen Jorgen Fenek,  tajkun, jedan od najbogatijih Maltežana sa velikim iskustvom u  vođenju kazina ali nikakvim u energetici. Protežirali su ga tadašnji ministar energetike Konrad Mizi i Kit Šembri- šef kabineta predsjednika vlade, koji su i omogućili sklapanje takvog ugovora sa “prijateljima iz Azerbejdžana”.

 

Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 6. decembra
ili na www.novinarnica.net 

Komentari

nastavi čitati

PARALELE

Revolveri u naoružanju crnogorske vojske

Objavljeno prije

na

Objavio:

Iako je bajonet itekako bio popularan početkom XX vijeka u vježbama za blisku borbu, crnogorski vojnici nijesu voljeli da se puno oslanjaju na njega jer im je smetao pri ciljanju. Zbog toga je u vojnim krugovima crnogorske vojske odlučeno da je za blisku borbu najbolje koristiti revolver. Time se računalo da jedan dobar strijelac može da savlada pet do sedam neprijatelja u borbi prsa u prsa. Mnogi izvještaji, naročito oni iz Drugoga balkanskoga rata kazuju nam da su Crnogorci upravo zbog toga bili izuzetno opasni u jurišima kad se približe neprijatelju, što su dobro ośetili bugarski vojnici. (više…)

Komentari

nastavi čitati

PARALELE

Njegoš na ratištu devedesetih

Objavljeno prije

na

Objavio:

O upotrebi velikog pjesnika u različite svrhe do sada je puno napisano. No, posebno zanimljivom čini se njegova epizoda u toku „rata za mir”. Slijepo slijedeći instrukcije Slobodana Miloševića, crnogorska vlast uzela je aktivnog učešća u raspadu Jugoslavije. Ljeta 1991. godine sprovedena je mobilizacija rezervnoga sastava JNA u Crnoj Gori, koja je septembra mjeseca raspoređena po istočnoj Hercegovini i okolini Dubrovnika. (više…)

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo