Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Tezgarenje na veliko

Objavljeno prije

na

Ispalo je: nađeš zgradu, nešto para, uknjižiš se u Privredni registar i eto ti fakulteta. Crna Gora je tako početkom ove godine dobila četiri nova privatna fakulteta na sjeveru: Fakultet za biofarming i Fakultet za sport u Beranama, Fakulteta za računovodstvo, reviziju i trgovinu u Andrijevici i Fakultet za održivi turizam i hotelijerstvo u Plavu.  Ministarstvo prosvjete zaustavilo je upis studenata na ova četiri fakulteta, pošto se ispostavilo da nemaju licencu. Zakon nije tako dosljedno primjenjivan, upozorio je Radenko Pejović, predsjednik Savjeta za visoko obrazovanje, kada su se upisivali studenti na Univerzitet Donja Gorica, premijera Mila Đukanovića. GOSTUJUĆI PROFESORI I BIVŠI FUNKCIONERI: Ministarstvu očigledno nijesu mnogo značila imena osnivača ovih fakulteta. A nije da nema zanimljivih: tu su, recimo, Jovan Babović, predsjednik gradskog odbora SPS u Novom Sadu i nekadašnji ministar šumarstva Srbije, Sefer Međedović, nekadašnji poslanik Skupštine Crne Gore i dekan Pravnog fakulteta u Novom Pazaru, Šandor Reperger, lokalni političar iz Bečeja, inače raspoložen za otvaranje fakulteta i po Bečeju. Na spisku osnivača našlo se i nekoliko profesora angažovanih na državnom Univerzitetu Crne Gore: Dragutin Đulić, Beranac koji je gostujući profesor na Prirodno-matematičkom i Metalurško-tehnološkom fakultetu u Podgorici, Bećir Kalač, profesor na Fakultetu za menadžment u saobraćaju i komunikacijama u Beranama i njegov kolega Vujadin Vešović, takođe profesor Fakulteta za menadžment u saobraćaju i komunikacijama u Beranama, inače nekadašnji dekan Saobraćajnog fakulteta u Beogradu, i Dragomir Kićović, gostujući profesor na geografiji na Filozofskom fakultetu u Nikšiću.

Ostalo su uglavnom profesori sa fakulteta i viših škola u Srbiji.

Osnivači su, šta će, priznali da nemaju licence, ali su objasnili da imaju podršku lokalnih vlasti, te pojedinih ministarstava. Nije im uzeti za zlo što su mislili da je to sasvim dovoljno. Oni se, u svakom slučaju, do septembra nadaju licenci.

BEZ STRATEGIJE: Vlasti državnog Univerziteta ni dalje se, međutim, ne plaše konkurencije i toga što im kadar može prebjeći na privatne fakultete. Ne smeta im ni što privatni fakulteti, nelicencirani ali uz podršku vlasti, niču kao pečurke. Dok se priča o privatnim univerzitetima i licencama zahuktavala, Anđelko Lojpur, prorektor za nastavu na državnom Univerzitetu veselo je za Pobjedu cvrkutao o velikom zadovoljstvu broja upisanih studenata, koji su „prepoznali kvalitet državnog univerziteta”.

“Sada kada više nemamo monopol i kada nismo jedini na obrazovnom tržištu Crne Gore, do izražaja je došla, i konačno u potpunosti se potvrdila misija Univerziteta”, objasnio je on. “Konkurencija je potrebna i da nas čini ‘mlađim’, spremnijim na promjene i izazove koji dolaze sa tržišta rada….,”.

I tako dalje, raspjevao se prorektor.

Lojpur, ali ni ostali funkcioneri Univerziteta, nijesu se ni osvrnuli na pojedinačna upozorenja, poput upozorenja Radenka Pejovića koji je podsjetio da Crna Gora još nema strategiju o razvoju visokog obrazovanja, te da fakulteti ne bi nicali na sve strane, da je imamo. Strategija je neophodna da utvrdi koji su profili potrebni tržištu rada, te da se u skladu sa tim otvaraju novi fakulteti. Kako privatni, tako i državni.

Strategija bi takođe morala da se pozabavi i statusom državnog Univerziteta i njegovim kadrovskim i ostalim kapacitetima. Iako je nekoliko ovdašnjih profesora nakon osnivanja privatnog univerziteta Donja Gorica ukazivalo na pokušaj urušavanja državnog univerziteta, te da Crna Gora „ima kadra tek za jedan dobar evropski univerzitet”, o tome se dalje nije ozbiljno raspravljalo. Mirjana Kuljak, profesorica Ekonomskog fakulteta kazala je tada da će dok se startegija donese „možda većina profesora biti na privatnim fakultetima”. Ministar prosvjete Sreten Škuletić odavno je obećao da će ona biti završena najkasnije do kraja 2008. Nije ispunio obećanje.

“Nikako da se u budžetu predvide pare za strategiju”, objasnio je Pejović.

PARA IPAK IMA: Kad bi Minstarstvo nekako odvojilo pare za donošenje ove strategije, možda bi se i uštedjelo. Osim što ne bi proizvodili nezaposlene, na red bi došla i pitanja o finansiranju Univerziteta. Dok se pare u budžetu za državni Univerzitet iz godine u godinu smanjuju, crnogorski građani izdvajaju istu sumu, popriličnu, za gostujuće profesore.

Ove godine Univerzitet je planirao da u te svrhe odvoji oko 730 hiljada eura, bez putnih troškova. Prošle godine gostujući profesori Crnu Goru su koštali oko milion eura – 594.840 eura za honorare, plus nešto oko 390 hiljada eura za njihove putne troškove i smještaj. Prethodne, 2007. godine, ista situacija – oko 550 hiljada eura, plus troškovi – oko 330 hiljada eura godišnje. Ako se uzima u obzir da se isto toliko, ili manje, godišnje izdvaja za naučno-istraživački rad, onda to i nije mala cifra.

„Crna Gora ima deficitarnih kadrova kad su u pitanju univerzitetski profesori i neke od njih stvarno nema ko da zamijeni”, objašnjavaju naši upućeni sagovornici. Problem je u tome, slažu se, što se cifra iz godine u godinu – ne smanjuje. Bez obzira na rastući broj magistara i doktora nauka. Naprotiv, gostujućih profesora je sve više. U 2007. godini ih je bilo 204 na nivou Univerziteta, a naredne, 2008 – 228.

I dok se novac troši na profesore sa strane, novca nema za univerzitetski podmladak. “Kadrovska politika je veoma restriktivna. Mladim perspektivnim kadrovima, saradnicima i docentima, zatvorena su vrata Univerziteta, što se obrazlaže nedostatkom sredstava u budžetu”, nedavno je na okruglom stolu o visokom obrazovanju kazao Pejović.

TEZGAROŠA NAJVIŠE NA FPN: U broju honorarnih profesora prednjače četiri fakulteta, napominje se i u jednom od biltena Univerziteta Crne Gore: Filozofski fakultet, Fakultet političkih nauka, Arhitektonski i Medicinski fakultet.

Medicinski i Arhitektonski fakultet mogu se još pravdati mladošću. Filozofski fakultet ima opravdanje u velikim brojem novootvorenih smjerova sa deficitarnim kadrom. A i trebalo je nadomjestiti odlazak profesora Novaka Kilibarde na UDG. Ostaje, međutim, nerazjašnjeno šta se dešava sa Fakultetom političkih nauka.

Unazad nekoliko godina, ovaj fakultet ima svega pet zaposlenih. Broj gostujućih profesora raste. Tako ih je 2007. godine bilo 21, a sljedeće – 23. Fakultet političkih nauka, otuda, izgleda kao produžnica istog fakulteta u Beogradu. Istovremeno, pregledom raspisanih konkursa za nova radna mjesta tokom protekle tri godine, u biltenima Univerziteta, lako je ustanoviti da je konkurs na ovom fakultetu raspisan tek dva puta, a radilo se o napredovanju već zaposlenih.

Razlog, međutim, objašnjavaju naši sagovornici, nije samo to što Crna Gora nema odgovarajućeg kadra. Plastičan primjer: Filip Kovačević, doktor političkih nauka, koji je svoje znanje sticao na kalifornijskom univerzitetu, umjesto na FPN, zaposlen je na Fakultetu za turizam. Kovačević, međutim, nije jedini. „Ne traži se samo znanje, nego i politička podobnost”, kažu naši sagovornici.

Novim zakonom o visokom obrazovanju, upozoravali su i svi kandidati za rektore, univerzitet je pretvoren u – vladin univerzitet. Ne čudi otuda što univerzitetske vlasti ne brinu novi privatni fakulteti, tezgarenje na veliko i nedostatak strategije.

Premijer sigurno ima strategiju.

Milena PEROVIĆ KORAĆ

Komentari

DRUŠTVO

VLADA I PROSVJETA: Bolje tri dan štrajkovati, nego tri mjeseca pregovarati

Objavljeno prije

na

Objavio:

Razočaranost roditelja i podsmijeh učenika pratili su tri dana štrajka, do koga je došlo zbog neodgovornosti vlasti da se suoči sa problemom. Kad prijetnje i političke egzibicije nijesu uspjele, dogovor je postignut za tri dana, nakon tri mjeseca ignorisanja

 

,,Oćemo li kupat đecu ili ne”, jedan je od duhovitih komentara na društvenim mrežama tokom neizvjesnosti oko odlaska učenika u školu. U nedjelju veče roditelji i učenici su  do  kasno čekali što će im nastavnici javiti: ide li se ili ne ide sjutra u školu? Većina učenika u školu ipak nije išla. Javnost je pratila kako vlast pokušava da se što prije izvuče iz neugodne situacije u koju je sebe dovela.

Nakon tri dana štrajka, Sindikat prosvjete i Vlada postigli su sporazum. Koeficijenti u prosvjeti će se uvećati od 1. jula za 10 odsto, a od 1. septembra najmanje 17 odsto. Dogovor je postignut nakon trosatnih pregovora na sjednici Glavnog odbora Sindikata prosvjete kojoj su prisustvovali premijer Milojko Spajić i  ministri prosvjete i finansija, Anđela Jakšić-Stojanović i Novica Vuković. Premijer i ministar prosvjete skoro cijeli februar nijesu imali kad da se sastanu sa prosvjetarima, zbog ranije preuzetih obaveza i putovanja.

Da je prosvjeta ovoj, kao i prethodnim vladama, sporedna briga  bilo je jasno kada su prosvjetni radnici iz medija saznali da neće biti ništa od već dogovorenog povećana plata koje su očekivali od januara ove godine.

Prosvjetari su tražili da se poštuje Granski kolektivni ugovor, prema kojem ih je sljedovalo 10 odsto bruto povećanja od 1. januara ove godine. Iz Vlade su im odgovorili da Ministartsvo finansija taj trošak nije planiralo, te da je za to kriva prošla  Vlada. Sindikat je krajem decembra organizovao štrajk upoozorenja,  i dao  rok do kraja januara za dogovor  o povećanju zarada. Ako dogovora ne bude, najavili su – štrajk. Radna grupa u kojoj su predstavnici ministarstva i sindikata nije se sastajala nakon srijede, 7. februara, kada su imali prvi i jedini sastanak. Tada su nadležne obavijestili  da 19. februara kreću u štrajk.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 23. februara ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

KAKO SE SUDI BIVŠIM PRAVOSUDNIM I DRŽAVNIM ZVANIČNICIMA: Dugo putovanje u nepoznato

Objavljeno prije

na

Objavio:

Spore istrage i još sporija suđenja. To je razlog što afere u kojima su akteri visokopozicionirani zvaničnici pravosuđa, policije, izvršne i lokalnih vlasti često padnu u zaborav prije nego dobiju adekvatan sudski epilog

Spore istrage i još sporija suđenja. To je razlog što afere u kojima su akteri visokopozicionirani zvaničnici pravosuđa, policije, izvršne i lokalnih vlasti često padnu u zaborav prije nego dobiju adekvatan sudski epilog.

Ko se danas sjeća afere Abu Dabi fond? Istraga o navodnim zloupotrebama prilikom dodjele kredita za razvoj poljoprivredne proizvodnje, koju u očima javnosti personifikuje bivši ministar poljoprivrede Petar Ivanović traje makar od početka 2020. Optužnica je podignuta krajem prošle godine i još nije dobila sudsku potvrđu. A onda slijedi suđenje koje bi, prema dosadašnjim iskustvima, moglo trajati godinama. Samo do prve, nepravosnažne presude.

Suđenje bivšoj predsjednici Vrhovnog suda i, prethodno, Vrhovnoj državnoj tužiteljki Vesni Medenici počelo je, nakon što je optužnica podignuta u oktobru 2022, ali postupak, uslijed mnogobrojnih odlaganja ročišta, još nije odmakao dalje od iznošenja odbrane optuženih. Nedavno ročište odloženo je za sredinu marta, zbog nedolaska na suđenje jednog od optuženih koji se brani sa slobode.

Svetlana ĐOKIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 23. februara ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

SJEVER OČIMA STATISTIKE: Manje ljudi, manje i posla

Objavljeno prije

na

Objavio:

Trenutno u Podgorici, koja broji preko 180.000 stanovnika, ima svega 6.700 nezaposlenih, što bi značilo da je svaki 27. stanovnik nezaposlen, a u Beranama koje, po poslednjem popisu, imaju nešto više od 25.000 žitelja –  svaki šesti. U Budvi, koja po skorašnjem popisu broji 26.667 stanovnika ima svega  759 nezaposlenih

 

Uprkos tome što su na sjeveru za deset godina utrošeni milioni kroz razne programe za nezaposlena lica, koje je realizovao Zavod za zapošljavanje Crne Gore,  ukupan broj nezaposlenih u sjevernim opštinama, od 2013. do 2022. godine se povećao za 13.142 osobe. Kako objasniti da broj stanovnika, što je pokazao poslednji popis, na sjeveru drastično pada, a nezaposlenost dramatično raste?

Prema podacima bjelopolsjke NVO “Euromost” broj nezaposlenih najviše se povećao u Rožajama, za 4.410 lica, gdje su 2013. godine imali 1.184 nezaposlena lica, dok je taj broj 2022. godine porastao na 5.594 nezaposlena lica. Slijede Berane i Petnjica koji su zajedno 2013. godine imali 2.135 nezaposlena lica, dok je taj broj u ovim opštinama povećan ukupno za 3.937, tako da je u Beranama u 2022. godini bilo 4.932 nezaposlenih lica, dok je u Petnjici imalo 1.140 nezaposlenih lica. Plav je 2013. godine zajedno sa sadašnjom opštinom Gusinje imao 502 nezaposlena lica, dok 2022. godine opština Plav ima 2.187, a sadašnja samostalna opština Gusinje 757 nezaposlenih lica. Na petom mjestu je Bijelo Polje sa 761 više nezaposlenih lica više nego prije deset godina.

Jedina opština na sjeveru Crne Gore u kojoj se smanjio broj nezaposlenih lica za 147, po ovim podacima, je Žabljak.

Berane je, čini se, eklatantan primjer u negativnom i zabrinjavajućem smislu ove statistike. Svaki šesti stanovnika Berana je nezaposlen, što je posljedica katastrofalne tranzicije i zatvaranja skoro svih velikih privrednih kolektiva u ovom gradu. Prema podacima Zavoda za zapošljavanje Crne Gore zaključno sa decembrom prošle godine, na Birou rada u Beranama nalazilo se 4.248 lica, ili oko 11 odsto od ukupnog broja nezaposlenih u Crnoj Gori, (38.161 lice). Kao poseban problem ističe se podatak da u Beranama ima izrazito veliki broj nezaposlenih sa fakultetskim diplomama.

Podaci, takođe, govore da je u Beranama više nezaposlenih, nego radno angažovanih lica, uz podsjećanje da broj penzionera i socijalno ugroženih premašuje cifru od 6.000. Predsjednik opštine Berane Vuko Todorović izjavio je nedavno da je nezaposlenost jedan od gorućih problema koji nije lako riješiti. “Uzroke ovakvog stanja treba tražiti u izraženim regionalnim razlikama u Crnoj Gori, jer je više nego očigledno da sjeverni region po svim parametrima zaostaje za centralnim i južnim. Takođe, ovakvom stanju su kumovale i pogubne privatizacije u našem gradu, zahvaljujući kojima su skoro svi privredni subjekti zatvoreni. Zatvaranjem fabrika ljudi su se preselili na biro rada i zato, između ostalog, imamo ovako zabrinjavajući situaciju”, kaže Todorović.

Aktuelni predsjednik opštine Berane smatra da bi država morala aktivno da se uključi u rješavanje ovog problema. “Bez pomoći države mi se ne možemo sami kao lokalna samouprava suočiti sa problemom velikog odliva stanovništva, što je pokazao poslednji popis, kao i ovakvom nezaposlenošću. Bez hitnih mjera sa državnog nivoa, ovakvi trendovi se neće zaustaviti, ni kada se radi o migracijama i odlivu stanovništva, ni kada je riječ o katastrofalnom stanju u pogledu broja nezaposlenih.”

Da se Crna Gora suočava sa drastičnim regionalnim razlikama ukazuje i podatak da trenutno u Podgorici, koja broji preko 180.000 stanovnika, ima svega 6.700 nezaposlenih, što bi značilo da je svaki 27 stanovnik nezaposlen, a u Beranama koje, po poslednjem popisu, broje nešto više od 25.000 žitelja –  svaki šesti. U Budvi, koja po skorašnjem popisu broji 26.667 stanovnika ima svega  759 nezaposlenih.

Monitor  je pisao i o tome da od skoro 3,5 hiljada penzionera u Beranama koji su članovi jednog od dva udruženja penzionera, njih čak dvije hiljade i devedeset je sa najnižom penzijom, što dodatno usložnjava socijalnu situaciju u ovom gradu i iziskuje hitne državne mjere.

Tek iz današnje vizure vidljivo je u kojoj mjeri su politički bili motivisani projekti poput onog “Posao za vas”, kada je 2008. godine  u ovom gradu podijeljen veliki broj kredita za samozapošljavanje i pokretanje biznis projekata. Tada je obećavano da će Crna Gora postati veliko gradilište i da će uvoziti radnu snagu. Koliko  je situacija u ovom sjevernom gradu uprkos takvim projektima i porukama gora nego u to vrijeme, govori i podatak da je broj nezaposlenih za poslednjih deceniju i po porastao za čak dvije hiljade. Da broj stanovnika u beranskoj opštini opada, a broj nezaposlenih raste govori i činjenica da je 2007. godine Berane imalo oko 36.000 stanovnika, od čega je 2.135 bilo nezaposlenih.

“Nakon ove analize i ovolikog povećanog broja nezaposlenih u opštinama na sjeveru Crne Gore postavlja se pitanje, zašta su utrošeni milioni eura, koji su dati za zapošljavanje građana na i smanjivanje broja nezaposlenih lica”, kaže za Monitor direktor NVO “Euromost” Almer Mekić.

On smatra da se taj novac trošio nenamjenski. “To je razlog da smo zatražili od Vlade Crne Gore da konačno stane na kraj zloupotrebama kroz razne programe zapošljavanja, jer se  kroz zvanične podatke vidi da je taj novac išao negdje drugo i da ni jedan projekat nije bio održiv, niti je ima bilo kakvih rezultata”, dodaje Mekić. “Prioritet svih prioriteta ako želimo da zaustavimo migraciju stanovništva na sjeveru Crne Gore mora biti zapošljavanje i otvaranje radnih mjesta, ali ne na ovakav način kakav je do sada bio.”

                       Tufik SOFTIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo