Povežite se sa nama

OKO NAS

TIHI UBICA – NARKOMANIJA MEĐU MLADIMA U CRNOJ GORI: Beznađe koje raste

Objavljeno prije

na

Do droge mladi u Crnoj Gori mogu da dođu i za pola sata. Nerijetko je konzumiraju i u dvorištu škola, najčešće marihuanu, a u porastu je i upotreba teških psihoaktivnih supstanci. Mnogi od njih uporedo pate i od psihičkih poremećaja. O tome se nedovoljno govori, a fali i podrška cjelokupnog društva, saglasni su sagovornici Monitora

 

,,Konzumiraju drogu gdje stignu, uglavnom u školskom dvorištu. Biraju mjesta gdje ih kamere ne mogu usnimiti, a oni koji žele da dođu do „robe“ njima prilaze. U većini slučajeva radi se o marihuani“, tvrdi učenik A.S. iz Elektrotehničke škole Vaso Aligrudić u Podgorici.
Da je narkomanija jedan od gorućih problema mladih u Crnoj Gori pokazalo je i prošlogodišnje istraživanje Ombudsmana Djeca i bolesti zavisnosti u Crnoj Gori. Prema tom istraživanju, koje je obuhvatilo 37 osnovnih i 25 srednjih škola, marihuanu koristi više od 11 odsto učenika, dok u prosjeku preko osam učenika konzumira teške droge. ,,Polovina zavisnika od teških droga koristi jednu supstancu, a druga polovina dvije i više supstanci. Učenici u Crnoj Gori u značajno većoj mjeri od prosjeka EU zemalja koriste ilegalne (teške) droge”, navodi se u istraživanju. Čak 16 odsto učenika tvrdi da se nedozvoljene supstance često konzumiraju u školi, a pored ovoga, u porastu je i upotreba sintetičkih droga, koje su jeftine i lako dostupne.
,,Oni za koje znam da koriste marihanu to rade iza škole. A ranije i kod požarnih stepenica. Najproblematičnija je laka dostupnost droga”, kaže učenik Ž.K. iz Ekonomske škole Mirko Vešović u Podgorici. Preko 25 odsto učenika koje je obuhvatilo istraživanje Ombudsmana iznosi sličan stav. Do droge, ukoliko se želi doći, potrebno je zabrinjavajućih od pola do nekoliko sati.
Dijana Milošević iz JU Kakaricka Gora, ustanove za smještaj, rehabilitaciju i resocijalizaciju korisnika psihoaktivnih supstanci u Podgorici, za Monitor kaže da od marihuane uglavnom sve počinje: ,,Period adolescencije je sam po sebi najveći krizni period svakog pojedinca kada se prirodno javlja problem identiteta, poteškoće u prihvatanju autoriteta, kao i sklonost eksperimentisanju sa „zabranjenim stvarima”. Sve ovo pogoduje da adolescent dođe u kontakt sa psihoaktivnim supstancama. Uporno opstaje zabluda među mladima da marihuana nije droga ili je „laka droga” olakšava ulazak u ovaj problem, zato što je najčešće upravo marihuana prva supstanca koju zavisnici konzumiraju. Osim što ostavlja posljedice na psihu konzumenta, ovo je zabluda koja ih može koštati života”.
Prema njenim riječima, razlozi zašto se mladi upuštaju u narkomaniju su uglavnom nezadovoljstvo, zabrinutost ili pobuna protiv autoriteta, dosada, porodični problemi, vršnjačko nasilje kao i to što smatraju da su im cigarete, alkohol ili droga neka vrsta „pristupnice” određenoj grupi vršnjaka.
,,Iza sale naše škole često možete vidjeti starije momke koji djeci daju marihuanu. To je gotovo svakodnevica i omiljeno mjesto za okupljanje”, kaže još jedan učenik Elektrotehničke škole Vaso Aligrudić.
Monitor se ovim povodom obratio većini srednjih škola u Podgorici. Na pitanje na koji način rade na suzbijanju ovog problema, ni poslije više nedjelja čekanja, nije stigao odgovor.
,,Ne radi se dovoljno sa adolescentima u školama kada je riječ o narkomaniji, ali razlog za to nije u školama, već u nedovoljnoj uključenosti institucija, koje bi trebalo više da se bave ovim problemom. Ne možemo očekivati da se škola bavi i obrazovanjem djece i da bude policajac i neko ko će pored ostalih obaveza raditi sa djecom na suzbijanju ove pojave. Zato im treba pomoć i od institucija, kao i od civilnog sektora. Ovom pojavom se moraju se svi zajedno baviti, a svake godine sve je više izražena u obrazovnim ustanovama”, kažu za Monitor iz NVO Euromost, čiji je jedan od glavnih ciljeva doprinos u borbi protiv droge i svih oblika zavisnosti.
Zloupotreba droga raste svuda u svijetu, pa tako i u našoj zemlji, bez obzira na akcije koje se sprovode i kroz zdravstveni, obrazovni, pravni sistem, ističe psihološkinja Nataša Vuković, koja u sklopu akcija NVO Euromost radi sa vršnjačkim edukatorima. ,,Broj uživaoca droga postaje naročito izražen među mladima, među srednjoškolcima, pa i starijim osnovcima. Nijedna droga nije bezopasna. Neophodna je kontinuirana, sistemska i sistematska akcija cjelokupnog društva. Cilj prije svega mora biti da djeca i mladi nikada ne posegnu za drogom”.
Prema njenim riječima, neadekvatna pomoć i nedostatak oslonca porodice, prvenstveno roditelja koji nisu uspjeli da ostvare odnos povjerenja sa svojom djecom, i koji nisu uspjeli da „nametnu“ poželjne uzore, čine da mladi postanu „laka meta“.
„Proslave osamnaestih rođendana su posebno problematične. Dešava se da se iznajme stanovi, gdje se miješaju i po dvije ili tri vrste droga i velike količine alkohola. Uglavnom se radi o maturantima iz gimnazije. Moja kćerka je otišla na jedan takav rođendan i zvala me u šoku i strahu da je pokupim. Nije znala šta se dešava tamo. A tek roditelji o tome nemaju pojma”, kaže za Monitor Patricija Pobrić, direktorka NVO Naša Akcija.
Ona tvrdi da dubljem ulasku u narkomaniju nerijetko prethode već neke kriminalne radnje: ,,Obično se još u trećem razredu srednje škole mladi regrutuju da kupuju lične karte za glasanje od strane starijih učenika. Ta djeca krenu poslije i u narkomaniju. Oni su „nosilje“ i lako ih je uloviti za sitni kriminal. Od tog novca kasnije kupuju motore i automobile”.
Mnogi u narkomaniju uđu jer očekuju da će im droga olakšati svakodnevno suočavanje sa problemima. Mnogi i iz radoznalosti, sa onim, dobro poznatim – ‘samo da probam’. Na pitanje zašto neko postaje zavisnik, a neko ne, naročito ako su osobe rasle u sličnim okolnostima ili čak u istoj porodici, Nataša Vuković kaže da nema jasnog i sigurnog odgovora: ,,Jedini siguran zaključak je da jasno treba savjetovati svakog da i ne proba psihoaktivnu supstancu jer se unaprijed ne zna da li je neko osjetljiv na nju, što bi značilo da i jednokratno unošenje već stvara psihičku potrebu za ponovnim uzimanjem supstance. Takvi pacijenti u praksi postoje i za njih je zajednička karakteristika da im se „droga odmah dopala”.
Iz Euromosta kažu da se, pored suzbijanja preprodaje droga, mora raditi i na unapređivanju prevencije narkomanije kod mladih: ,,Euromost je nakon obuke prvih vršnjačkih edukatora, sada proširio radionice, osim u Bijelom Polju, i u drugim opštinama na sjeveru, kao što su Plav, Gusinje i Rožaje. Brojnost učesnika najbolje pokazuje kolika je njihova zainteresovanost. Ali, da bi u tome bilo nekog uspjeha, potrebno non-stop komunicirati sa mladima i slušati šta oni govore. Nema prevelike vajde u tome da dođe neko od stručnjaka i da im objašnjava šta je droga i kako izgleda”.
Nataša Vuković za Monitor ističe da su za narkomaniju usko vezani mentalni problemi kod mladih osoba. Njega uma i mentalnog zdravlja je još uvijek tabu tema u Crnoj Gori. ,,Istina je da posljednjih godina sve više mladih ljudi traži pomoć i savjet psihologa, ali još uvijek stidljivo, skoro uvijek uz molbu da se nigdje ne evidentira posjeta i da roditelji ne saznaju, jer je njima, najčešće, vrlo teško da prihvate činjenicu da im dijete ide kod psihologa ili psihijatra”, kaže ona.
I odnos države je sličan. ,,U našoj zemlji ne postoji ustanova u kojoj bi se liječili mladi ljudi koji imaju neku duševnu bolest”, upozorava Vuković.
U Crnoj Gori se u Institutu za javno zdravlje (IJZ) od 2013. godine vodi Nacionalni registar za narkomaniju, ali on funkcioniše samo na osnovu podataka iz zdravstvenih ustanova. O onima koji nisu prijavljeni nema informacija. Prema posljednjim procjenama, u Crnoj Gori ima više od 15.000 zavisnika od droga.
Koliko je od toga mladih i djece, ne zna se precizno. Rezultati istraživanja obeshrabruju. Sagovornici Monitora saglasni su u jednom – nedostaje komunikacije i saradnje između institucija, škola, roditelja i mladih. A problem zavisnosti nije problem pojedinca, već čitavog društva.

Milo POPOVIĆ
Andrea JELIĆ

Komentari

Izdvojeno

PODRŠKA ŽENSKOM PREDUZETNIŠTVU NA SJEVERU: Mrvice iz opštinskih kasa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Većina opština ispoštovala je formalnu obavezu, pa su i ove godine opredijelili sredstva za podršku sugrađankama koje bi da pokrenu ili unaprijede svoje biznise. Međutim, prema broju i vrsti projekata kojima su konkurisale, jasno je da se žene na sjeveru još sa strahom upuštaju u preduzetništvo

 

Prema ocjeni Privredne komore Crne Gore (PKCG) žensko preduzetništvo je najbrže rastuća kategorija u preduzetničkom svijetu. Podrška s lokalnog nivoa tom vidu ženskih poslovnih incijativa, ipak, na sjeveru, stagnira već tri godine. U većini opština, bez obzira na visnu budžeta, sredstva koja se godišnje izdvaju da osnaže žene preduzetnice ne prelazi 10.000 eura. Tako je, na primjer, u Brenama, čija je opštinska kasa ove godine „teška“ više od devet miliona eura, ali i u Kolašinu i Mojkovcu čiji su dvanaestomjesečni prihodi polovinu tog iznosa.

Odluku da pomažu sugrađankama, koje bi da se oprobaju ili unaprijede svoje biznise, opštine u Crnoj Gori nijesu donijele same. Ženska politička mreža (ŽPM) uspjela je 2018. godine da se izbori da se u lokalnim budžetima opredijele posebna sredstva namijena podsticaju razvoja ženskog preduzetništva. Naredne godine, oko 15 opština uvelo je posebnu budžetsku liniju za podršku preduzetništvu  svojih sugrađanki.

No, od tada do danas, sredstva koja se izdvaju za tu namjenu ostaju ista, s izuzetkom rijetkih opština koje su ih povećale. Na primjer, nakon što je dvije godine zaredom u budžetu Opštine Bijelo Polje za žensko preduzetništvo izdvajano po 10.000 eura, ove godine su taj iznos udvostručili. Očekivano, s obzirom na to da su bjelopljski prihodi i rashodi planirani na skoro 12,5 milona eura.

Berane ne slijedi taj primjer. Iz budžeta će ove, kao i prethodne dvije  godine,  izdvojiti  samo 10.000 eura za sufinasiranje biznis planova žena u tom gradu.

Iz Opštine su najavili da će podržati projekte koji podstiču ekonomski razvoj opštine, predviđaju otvaranje novih radnih mjesta, podstiču razvoj poljoprivrede i ruralnog područja… Prednost će imati i projekti koji podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizam, doprinose afirmaciji i valorizaciji kulturnog potencijala…

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

BOGATSVO LJEKOVITOG I AROMATIČNOG BILJA U CRNOJ GORI: OD KANTARIONA DO BRĐANKE: Zaboravljeni rasadnik mogućnosti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Crna Gora je, sa svojih četiri hiljade vrsta biljaka koje žive na njenoj teritoriji, u odnosu na svoju veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Šanse za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima

 

Sakupljanje ljekovitog i aromatičnog bilja može biti veoma isplativa  djelatnost u Crnoj Gori. Oko četiri hiljade vrsta bilja živi na njenoj teritoriji. Od toga, preko 700 vrsta ljekovitog bilja je u upotrebi. Flora Evrope broji oko 11 hiljada različitih biljaka, a Balkansko poluostrvo oko devet.  Crna Gora je, u odnosu na veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Mogućnosti za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima.

,,Prepoznavanje i poznavanje biljaka je velika vještina koja se stiče godinama”, objašnjava za Monitor biološkinja Dragana Saveljić. Pravilno sakupljanje ljekovitog bilja podrazumijeva posjedovanje osnovnog botaničkog znanja – sposobnost poznavanja vrste i njene biologije i ekologije, gdje raste, kako se razmnožava, u kojoj fazi je najbolje brati i slično. ,,Iako naizgled veoma slične, biljke se među sobom veoma razlikuju po sastavu i kvalitetu biljne droge. Ako se sakupi biljka koja nema upotrebnu vrijednost, sve mora da se baci, trud propada. Još je gore da  ljekovitu biljku zamijenite sa potencijalno ili stvarno otrovnom, odnosno štetnom vrstom.  Bilo je trovanja ljudi, i sa fatalnim ishodom, zbog nepoznavanja ljekovite flore”, kaže Saveljićeva.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ŠUME I POHARE: Ima li kraja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore upozoravaju da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta.  Ovih su dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem kako bi se hitno zaustavila  nezakonita eksploatacija državnih šuma od privilegovanih koncesionara, tajkuna

 

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore poručili su da se hitno mora zaustaviti dalja nezakonita eksploatacija državnih šuma od, kako kažu, privilegovanih koncesionara. Preciznije – tajkuna.

Oni su se ovih dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem i njegovim saradnicima. Cilj je definisanje daljih koraka oko gazdovanja državnim šumama.

Koliko štete trpe drvoprerađivači, građani, lokalne samouprave i država od gazdovanja neki od njih su stavili i na papir.

Plavljanin Edin Šarkinović kaže da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta. Prema njegovim riječima, koncesionari dobijaju drvnu masu po cijeni sedamnaest eura za kubik.

„Bilo koji od njih, koji se mogu na prste ruke prebrojati, za neku za njih smiješnu količinu od 5.000 kubika dobije za 85.000 eura, a PDV na tu sumu iznosi 17.500 eura. Ako bi tu količinu sirovine izrezali, osušili i uglačili na standardnu debljinu, dobili bi vrijednost od 1.550.000 eura, a PDV bi bio 325.000 eura” – kaže Šarkinović.

On napominje da bi složenije obrade, poput izrade vrata, dostizale trostruko veće iznose. „Ovo dovoljno govori koliko se gubi što nema finalne obrade i što se izvozi oblovina” – objašnjava Šarkinović. Da ovakav način gazdovanja šumama nije pošten i ne donosi nikakvu dodatnu vrijednost Crnoj Gori, prošle sedmice saopštio je i premijer Krivokapić. On je najavio suzbijanje mnogih problema koji su, kako je rekao, prerasli  čak i u organizovani kriminal. „Došlo je vrijeme da se stane na put svima koji bjesomučno koriste šume, uništavaju puteve, a ne daju nikakve dodatne vrijednosti Crnoj Gori” – izjavio je premijer prilikom posjete Beranama.

Ta izjava premijera Krivokapića je ohrabrila drvoprerađivače da se okupe u Plavu. Saglasili su se da se samo zajedničkim djelovanjem svih drvoprerađivača i nevladinih organizacija koje se bave zaštitom prirodnih i drugih vrijednosti, može zaustaviti pohara i uništavanje državnih šuma.

„Ovaj skup su podržale 62 nevladine organizacije iz čitave Crne Gore. Konačno se mora stati na kraj nezakonitim radnjama. Zadatak radnog tijela kojeg smo formirali biće da se u razgovoru sa premijerom Kivokapićem i njegovim saradnicima iznađe najbolji model za upravljanje državnim šumama. Tu se, prije svega, moraju zaštititi interesi lokalnog stanovništva i dati šansa drvoprerađivačima da, baveći se finalnom preradom drveta, lako dolaze do sirovine, što do sada nije bio slučaj” – kaže Esko Barjaktarović, drvoprerađivač iz Plava. Sa tog skupa je poručeno da se više ne smije dozvoliti da koncesionari sa strane raubuju državne šume, a da pritom lokalno stanovnioštvo ne može da obzbijedi ni ogrjevno drvo.

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo