Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Tragično iskustvo bez pouke

Objavljeno prije

na

Kada je u jesen prošle godine u časopisu Geology, listu američkog Geološkog društva, objavljena senzacionalna vijest da području Jadrana prijeti opasnost od cunamija i pratećih, velikih potresa tla, malo je ko to upozorenje ozbiljno shvatio. Prema rezultatima istraživanja američkih stručnjaka za seizmiku otkriven je novi aktivni tektonski rascjep čiji djelovi prolaze ispod Jadranskog mora. Glavni istraživač sa Univerziteta Arizona u Tusonu, Ričard Benet tvrdio je tom prilikom da rascjep nastaje na dijelu gdje prednji rub evroazijske ploče nasijeda i klizi preko bivšeg dijela afričke ploče, koji bi mogao prouzrokovati veliki zemljotres u regionu južne Italije, Hrvatske, Crne Gore i Albanije!? Otkriveni rasjed po navodima istraživača na svom najjužnijem kraju povezan je sa seizmički aktivnom zonom na jugu, koja je izazvala veliki potres u Dubrovniku 1667, koji je, podsjećanja radi, razornom snagom iste godine pogodio i Budvu, te onaj potres 1979. u Crnoj Gori. Samo šest mjeseci kasnije nakon objavljivanja ovog otkrića snažan, katastrofalan zemljotres jačine 6,3 stepena Rihterove skale pogodio je centralnu planinsku oblast Abruco u Italiji, koja se nalazi oko 100 km sjeveroistočno od Rima. Razorni zemljotres koji je najjače pogodio stari grad Akvilu, glavni grad provincije Abruco, odnio je najmanje 294 žrtve, registrovano je oko 1.170 povrijeđenih, uz ogromna razaranja i velike materijalne štete.
Aprilska katasrofa u Italiji ostaviće na desetine hiljada ljudi bez svojih domova, prema prvim procjenama najmanje oko 30 hiljada ljudi ostaće bez posla, a obnova postradale regije stajaće oko 12 milijardi eura.

ČUDNE PODUDARNOSTI: Zemljotres u Italiji gotovo se poklopio sa godišnjicom aprilske katastrofe u Crnoj Gori. Kao što je poznato u razornom potresu koji se dogodio u nedjelju, 15 aprila 1979. godine, na dan zajedničkog Uskrsa vjernika katoličke i pravoslavne vjere, sa magnitudom od 7,0 Rihterove skale i intenzitetom od 9 stepeni Merkalijeve, izgubljen je 101 život. Materijalna šteta koju je pretprjela Crna Gora, procijenjena je na 4,5 milijarde dolara. Najviše su stradali primorski gradovi Kotor, Budva, Bar, Ulcinj, Tivat i Herceg Novi, uz razaranje oko 250 naselja u unutrašnjosti.

Istorija potresa u Italiji na više načina povezana je sa dešavanjima u Crnoj Gori. Godinu dana kasnije, 1980. godine u zemljotresu koji pogađa regiju Kampanje strada oko 3.000 ljudi! Neobičnost vezana za posljednji zemljotres u Italiji svakako su predviđanja tragičnog događaja. Nakon Amerikanca Ričarda Beneta i italijanski seizmolog Đoakino Đulijani, istraživač nacionalnog instituta Gran Saso upozoravao je stanovnike Akvile na dolazeću katastrofu. Njegova upozorenja ostala su bez odjeka, optužen je za izazivanje panike među stanovništvom i negiran od strane stručnjaka.

ŠKOLA BEZ UČENIKA: Zemljotres u Italiji pokrenuo je u Crnoj Gori raspravu o kvalitetu gradnje odnosno o poštovanju seizmičkih standarda. Poznato je da je nakon zemljotresa, koji je bio najveća katastrofa te vrste u Jugoslaviji i jedna od većih u Evropi, tadašnji Republički Zavod za urbanizam i projektovanje u Titogradu objedinjavao niz značajnih aktivnosti u svjetskim razmjerama na analizi svih seizmičkih aspekata. Snimljeno je preko 64.000 oštećenih objekata. Na osnovu podataka i analiza rađene su studije povredljivosti za svaku opštinu. Ondašnji direktor Zavoda, profesor Božidar Pavićević rado naglašava da je Crna Gora tada postala vrhunska škola novog načina urbanističkog planiranja. Veliki broj stručnjaka iz Amerike, Evrope i Japana bio je angažovan u okviru projekta Ujedinjenih nacija,UNDP-YUG 79/104, pod nazivom Projekat Prostorni plan Republike i generalni planovi opštinskih centara. Projektom je rukovodio arhitekta Adolf Ciborovski. „Prostorni plan je bio zasnovan na dokumentu projekta čije su vodeće premise smanjenje seizmičkog rizika i zaštita okoline, sa integralnim pristupom planiranju razvoja. Prvi put usvojen je koncept da se smanjenje seizmičkog rizika uvede u proces urbanističkog planiranja. U Crnoj Gori je tada zaključeno da se arhitektonski oblici moraju prilagoditi otpornosti na zemljotres i planiranje postaviti u skladu sa tim”, podsjeća profesor Pavićević. Može se reći da je naznačeni opšti koncept na izvjestan način prisutan u mnogim savremenim programima Evropske unije, kaže Pavićević. ,,Nažalost, uprkos svim tim poukama sa atributom ,nadvremenskih lekcija’ najopštijeg značaja, koje prevazilaze njihovo vezivanje za lokalni događaj i nekoliko godina nakon njega može se reći da su ona najvećma ignorisane upravo u zemlji njihovog izvorišta”, navodi Pavićević u jednom od svojih članaka objavljenih povodom revizije Prostornog plana Crne Gore u kome preporuke iz navedene Studije povredljivosti nisu našle primjenu.

bozidar-pavicevicGRADITELJSKI FUŠERAJ: U zemljotresu u Italiji porušene su pored starih naselja i neke od novih zgrada. To je bio razlog da tužilac Alfredo Rosini pokrene istragu o kvalitetu gradnje na tim objektima. „Moramo da utvrdimo da li su neke zgrade zidane samo od pijeska ili kao u pojedinim slučajevima, bez upotrebe armature”, izjavio je tužilac Rosini.
Ne znamo ko bi u sličnoj situaciji mogao odgovarati u Budvi na primjer, u kojoj se bespravno, što znači bez odgovarajućeg nadzora grade hoteli, kompleksi, stambena naselja… U turističkom mjestu u kome je Stari grad gotovo sravnjen, u kome su se hoteli na Slovenskoj plaži za nekoliko sekundi složili kao kutije šibica, gradilo se godinama kao da potresa nikada nije ni bilo. Samo je Stari grad Budva nakon obnove konzerviran za dalju gradnju i razvoj, dok se u njegovoj bližoj i daljoj okolini gradilo bez osnovnih pravila. Sa stanovišta seizmičke sigurnosti Budva je primjer pogrešnog ponašanja. Među zgradama u močvarnom budvanskom polju nema ulica, prolaza, stanari se mogu rukovati kroz prozore susjednih zgrada. Prodato je u njima na hiljade novih stanova, a da ni jedna od građevina nije dobila ni upotrebnu dozvolu. Nikada nije urađena revizija projekata tih zgrada ili tehnički pregledi. Stručnjaci upozoravaju da velika opasnost prijeti od klizišta na kojima su naselja već podignuta i na kojima se planiraju novi graditeljski poduhvati. Poput gradnje niza stambenih kompleksa na brdu Spas iznad Budve. Ili onim objektima na kojima su dodavani novi spratovi. Takav je slučaj sa hotelom Avala na kome su bez dodatnih obezbjeđenja nadzidana dva do tri sprata na prethodnih šest etaža. Ohrabrena mirovanjem tla u posljednjih trideset godina, aktuelna vlast se odvažila na gradnju solitera u regionu koji je označen devetim stepenom seizmičnog rizika.  U sred Slovenske plaže planirana je gradnja dva solitera sa po 35 spratova. Na mjestu Turističkog naselja Slovenska plaža koje je rađeno prema usvojenom konceptu zaštite i podignuto na ravnoj betonskoj ploči sa najviše tri sprata.  „Mora se voditi računa o koncentraciji objekata, o gustini stanovanja i resursa koji se tamo nalaze. Sa gustinom i koncentracijom bilo da se gradi u širinu ili visinu povećava se rizik do nivoa koji je teško kontrolisati. Najavljeni planski koncept sa brojnim soliterima apsurdno visoke spratnosti u datom okruženju na bi se mogao drugačije označiti nego katastrofičnim. Kako u odnosu na prirodnu i već izgrađenu sredinu u kojoj se lociraju, tako još i više sa apekta povećanja ionako vrlo visokog nivoa seizmičkog rizika”, smatra profesor Pavićević.

 

Branka Plamenac

Komentari

DRUŠTVO

GUBICI NA VODOVODNOJ MREŽI: Curi na sve strane  

Objavljeno prije

na

Objavio:

U Podgorici svake godine mimo cijevi istoči vode u vrijednosti od oko sedam miliona eura. U podgoričkom Vodovodu  kažu da godinama rade na smanjenju gubitaka na mreži, ali sporo ide. Gubici su sa blizu 62 odsto  2010. smanjeni na 49 odsto. U ostalim gradovima gubici dostižu nevjerovatnih 70 odsto

 

U Podgorici se svake godine zbog velikih gubitaka na mreži prospe vode u tržišnoj vrijednosti od oko sedam miliona eura. U posljednjih sedam godina  prosuli smo više od 40 miliona eura vode, iznio je računicu Zoran Mikić, odbornik URA u Skupštini Glavnog grada.  Dodatno je pojasnio da se od vode koju smo prosuli, zbog gubitaka na mreži, moglo napuniti više od 50.000 olimpijskih bazena.

I dok se mnoge zemlje u svijetu suočavaju sa nedostatkom pijaće vode, a sva predviđanja govore da će ona u budućnosti imati vrijednost tečnog zlata, kod nas se ona ne samo ne štedi već se i obilato prosipa. ,,Vizionarski” sada djeluje ideja bivšeg predsjednika Filipa Vujanovića koji se za svojih mandata više puta trudio da vodu, koju ionako prosipamo, prodajemo arapskim zemljama za naftu. Kako ta, kao ni mnoge druge, ideja nije zaživjela voda nam i dalje sve više teče mimo cijevi.

Smanjenje gubitaka na vodovodnoj mreži je izazov i jedan od prioritetnih zadataka, kaže za Monitor  Filip Makrid, izvršni direktor doo Vodovod i kanalizacija Podgorica.

On ističe da je ovo preduzeće uspjelo da ukupne gubitke smanji sa nevjerovatnih 61,77 odsto, koliko su iznosili u 2010. godini na sadašnjih između 48 i 49 odsto.

Iz podgoričkog vodovoda objašnjavaju da svaki vodovodni sistem u svijetu ima tehničke gubitke, na koje utiču starost i kvalitet ugrađene vodovodne mreže. Tehnički gubici se u razvijenim zemljama kreću od 18-22%. U Podgorici tehnički gubici iznose 25-28%.

 

Pročitajte više u štampanom izanju Monitora od 17. januara ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

ČEMU SE ZAPADNI BALKAN NADA U 2020.: Ima li luke spasa poslije oluje

Objavljeno prije

na

Objavio:

U prvoj polovini ove godine Evropskom unijom će predsjedavati Hrvatska, a potom Njemačka. Od najmlađe članice EU se očekuje probijanje blokade procesa proširenja. Prvi potezi su ohrabrujući

 

Sa novom garniturom u Evropskoj komisiji i sa početkom predsjedavanja Hrvatske Evropskom Unijom naziru se  povoljniji vjetrovi iz Brisela prema našoj regiji. To  je  neophodno za šest država na jugoistoku Evrope za koje je prošla godina praktično bila izgubljena što se tiče procesa integracija. Čak bi se moglo zaključiti da je zbog francuskog veta regija vraćena dvije godine unazad. Odluku Pariza albanski premijer Edi Rama uporedio je sa “ostavljanjem broda na moru usred oluje”.

No, izvjestilac Evropskog Parlamenta za ovu regiju, hrvatski socijaldemokratata Tonino Picula, smatra kako je francuski predsjednik Emanuel Makron “napravio grešku” blokiranjem pristupnih pregovora Albanije i Sjeverne Makedonije, ali da je ujedno “postigao neplanirano”: uspio je pažnju EU vratiti na pitanje proširenja. Od trenutka “francuske blokade” pristupnih pregovora sa Tiranom i Skopljem gdje je to uslovljeno reformom čitavog procesa pristupanja, sve najznačajnije institucije i najviši zvaničnici EU su jasno podržali evropsku perspektivu Zapadnog Balkana. “Ta evropska perspektiva je snažan alat za stabilizaciju ove regije koja je u proteklih tridesetak godina preživjela čak pet ratova”, ističe Picula.

Pored nove predsjednice EK, njemačke političarke Ursule fon der Lejen, i novi šef diplomatije EU, Španac Žozep Borel, i povjerenik za proširenje, Mađar Oliver Varhelji, su se već na početku svojih mandata jasno založili za nastavak procesa integracije zemalja Zapadnog Balkana u EU.

Borel je u srijedu preduzeo prve konkretne korake potvrđujući odlučnost i spremnost na lični angažman da djeluje kao medijator u procesu pregovaranja između Srbije i Kosova. Na taj način ovaj nekadašnji španski ministar vanjskih poslova, zemlje koja nije priznala nezavisnost Kosova, raspršio je nade Beograda da će i sa nove funkcije visokog predstavnika EU nastaviti dosadašnju politiku prema Prištini. On je pozvao sve stranačke lidere na Kosovu da ubrzano formiraju novu vladu “u interesu Kosova i njegovih stanovnika”, na koju se čeka već 100 dana.

Analitičari u Briselu ocijenili su da su Beograd i Priština dobili jasnu poruku da će se u na samitu EU u Zagrebu početkom maja dogoditi značajan obrt kad je riječ o politici Unije prema proširenju na Zapadni Balkan. Upravo je probijanje blokade procesa proširenja EU ono što se najviše očekuje tokom hrvatskog predsjedavanja ovom organizacijom.

 

Pročitajte više u štampanom izanju Monitora od 17. januara ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

TRENIRANJE STROGOĆE NAD MEDIJIMA: Pokazno hapšenje

Objavljeno prije

na

Objavio:

Nakon nesporne profesionalne greške, tužilaštvo, na poziv Vlade, ekspresno hapsi novinarku Anđelu Đikanović. Ne osvrću se organi mnogo na pravila kada treba trenirati strogoću. Izuzimaju iz regula sve one koji za njih lažu i uzbunjuju javnost

 

U poplavi huškanja i predviđanja sukoba koji su prije Božića objavljivali  prorežimski i neki opozicioni mediji, informacija da će pripadnici specijalne kosovske specijalne jedinice ROSU biti na raspolaganju u Crnoj Gori za Badnji dan izazvala je posebnu pozornost.

Pola sata nakon što ju je objavio portal FOS media Vlada je demantovala  vijest, uz tvrdnju da lažna infomacija ima za cilj da uznemiri javnost i izazove nerede. Vlada je zatražila od tužilaštva da hitno reaguje. Tužilaštvo je, na poziv Vlade, ekspresno reagovalo, i ubrzo je glavna urednica tog portala, Anđela Đikanović, inače autorica teksta, uhapšena zbog krivičnog djela izazivanje panike i nereda. Preventivno da ne bi ponovila krivično djelo određeno joj je zadržavanje do 72 sata. Đikanović je nakon hapšenja dala otkaz na mjesto glavne urednice.

Puštanje novinarke iz zatvora tražili su Društvo profesionalnih novinara Crne Gore, Udruženje novinara Crne Gore, Sindikat medija, Centar za istraživačko novinarstvo… Uprkos objavljivanju lažne vijesti, hapšenje  novinara ne može biti opravdano, naveli su na svom Tviter nalogu Reporteri bez granica, a portparolka Evropske komisije Ana Pisonero-Hernandez saopštila je da je Evopska komisija upoznata sa slučajem hapšenja Đikanović i prati ga.

Sudija za istragu podgoričkog Osnovnog suda Miladin Pejović ukinuo je 6. januara pritvor Đikanović. Obrazložio je da ne postoje posebne okolnosti koje ukazuju da će osumnjićena ponoviti krivično djelo.

,,Tokom nepotrebnog hapšenja koleginice i treniranja strogoće nad novinarima, policija je ponovo dovela u pitanje novinarsku obavezu na zaštitu izvora time što je oduzela telefon i kompjuter koleginici. Njeno pravo da ne oda izvore, garantovano i Zakonom o medijima, povređeno je”, ističe u izjavi za Monitor Mila Radulović, predsjednica Društva profesionalnih novinara.

Ta priča prerasta jedan slučaj. Zaštita izvora informacija predstavlja osnovni uslov za rad novinara i slobodu medija. Pravo novinara da ne otkrije svoje izvore dio je prava na slobodu izražavanja u skladu sa članom 10 Konvencije, navodi se u obrazloženju Ministarstva kulture koje priprema novi Zakon o medijima.

Ne dešava se ništa slučajno. U  novom zakonu predviđen je izuzetak od dosadašnjeg pravila, koji glasi da je novinar dužan da otkrije izvor informacija kada je to neophodno radi zaštite interesa nacionalne i javne bezbjednosti, teritorijalne cjelovitosti, zaštite zdravlja i otkrivanja krivičnih djela zaprijećenih kaznom od pet godina godina ili više.  Kako je kod nas nacionalna bezbjednost veoma širok i proizvoljan pojam, novinari bi kada se ovaj zakon usvoji mogli da dođu pod još jači pritisak revnosnih tužilaca.

S druge strane odgovornost novinara i urednika mora biti sve veća u poplavi lažnih informacija koje sve češće plasiraju različiti centri moći. Uz sve to ide i tabloizacija medija čije najgore primjere imamo priliku da pratimo ove nedjelje u srpskim tabloidima koji na naslovnoj strani prenose ispovjest pedofila o tome koliko je puta silovao svoju žrtvu.

 

Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 10. januara 2020. godine
ili na www.novinarnica.net 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo