Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Tragično iskustvo bez pouke

Objavljeno prije

na

Kada je u jesen prošle godine u časopisu Geology, listu američkog Geološkog društva, objavljena senzacionalna vijest da području Jadrana prijeti opasnost od cunamija i pratećih, velikih potresa tla, malo je ko to upozorenje ozbiljno shvatio. Prema rezultatima istraživanja američkih stručnjaka za seizmiku otkriven je novi aktivni tektonski rascjep čiji djelovi prolaze ispod Jadranskog mora. Glavni istraživač sa Univerziteta Arizona u Tusonu, Ričard Benet tvrdio je tom prilikom da rascjep nastaje na dijelu gdje prednji rub evroazijske ploče nasijeda i klizi preko bivšeg dijela afričke ploče, koji bi mogao prouzrokovati veliki zemljotres u regionu južne Italije, Hrvatske, Crne Gore i Albanije!? Otkriveni rasjed po navodima istraživača na svom najjužnijem kraju povezan je sa seizmički aktivnom zonom na jugu, koja je izazvala veliki potres u Dubrovniku 1667, koji je, podsjećanja radi, razornom snagom iste godine pogodio i Budvu, te onaj potres 1979. u Crnoj Gori. Samo šest mjeseci kasnije nakon objavljivanja ovog otkrića snažan, katastrofalan zemljotres jačine 6,3 stepena Rihterove skale pogodio je centralnu planinsku oblast Abruco u Italiji, koja se nalazi oko 100 km sjeveroistočno od Rima. Razorni zemljotres koji je najjače pogodio stari grad Akvilu, glavni grad provincije Abruco, odnio je najmanje 294 žrtve, registrovano je oko 1.170 povrijeđenih, uz ogromna razaranja i velike materijalne štete.
Aprilska katasrofa u Italiji ostaviće na desetine hiljada ljudi bez svojih domova, prema prvim procjenama najmanje oko 30 hiljada ljudi ostaće bez posla, a obnova postradale regije stajaće oko 12 milijardi eura.

ČUDNE PODUDARNOSTI: Zemljotres u Italiji gotovo se poklopio sa godišnjicom aprilske katastrofe u Crnoj Gori. Kao što je poznato u razornom potresu koji se dogodio u nedjelju, 15 aprila 1979. godine, na dan zajedničkog Uskrsa vjernika katoličke i pravoslavne vjere, sa magnitudom od 7,0 Rihterove skale i intenzitetom od 9 stepeni Merkalijeve, izgubljen je 101 život. Materijalna šteta koju je pretprjela Crna Gora, procijenjena je na 4,5 milijarde dolara. Najviše su stradali primorski gradovi Kotor, Budva, Bar, Ulcinj, Tivat i Herceg Novi, uz razaranje oko 250 naselja u unutrašnjosti.

Istorija potresa u Italiji na više načina povezana je sa dešavanjima u Crnoj Gori. Godinu dana kasnije, 1980. godine u zemljotresu koji pogađa regiju Kampanje strada oko 3.000 ljudi! Neobičnost vezana za posljednji zemljotres u Italiji svakako su predviđanja tragičnog događaja. Nakon Amerikanca Ričarda Beneta i italijanski seizmolog Đoakino Đulijani, istraživač nacionalnog instituta Gran Saso upozoravao je stanovnike Akvile na dolazeću katastrofu. Njegova upozorenja ostala su bez odjeka, optužen je za izazivanje panike među stanovništvom i negiran od strane stručnjaka.

ŠKOLA BEZ UČENIKA: Zemljotres u Italiji pokrenuo je u Crnoj Gori raspravu o kvalitetu gradnje odnosno o poštovanju seizmičkih standarda. Poznato je da je nakon zemljotresa, koji je bio najveća katastrofa te vrste u Jugoslaviji i jedna od većih u Evropi, tadašnji Republički Zavod za urbanizam i projektovanje u Titogradu objedinjavao niz značajnih aktivnosti u svjetskim razmjerama na analizi svih seizmičkih aspekata. Snimljeno je preko 64.000 oštećenih objekata. Na osnovu podataka i analiza rađene su studije povredljivosti za svaku opštinu. Ondašnji direktor Zavoda, profesor Božidar Pavićević rado naglašava da je Crna Gora tada postala vrhunska škola novog načina urbanističkog planiranja. Veliki broj stručnjaka iz Amerike, Evrope i Japana bio je angažovan u okviru projekta Ujedinjenih nacija,UNDP-YUG 79/104, pod nazivom Projekat Prostorni plan Republike i generalni planovi opštinskih centara. Projektom je rukovodio arhitekta Adolf Ciborovski. „Prostorni plan je bio zasnovan na dokumentu projekta čije su vodeće premise smanjenje seizmičkog rizika i zaštita okoline, sa integralnim pristupom planiranju razvoja. Prvi put usvojen je koncept da se smanjenje seizmičkog rizika uvede u proces urbanističkog planiranja. U Crnoj Gori je tada zaključeno da se arhitektonski oblici moraju prilagoditi otpornosti na zemljotres i planiranje postaviti u skladu sa tim”, podsjeća profesor Pavićević. Može se reći da je naznačeni opšti koncept na izvjestan način prisutan u mnogim savremenim programima Evropske unije, kaže Pavićević. ,,Nažalost, uprkos svim tim poukama sa atributom ,nadvremenskih lekcija’ najopštijeg značaja, koje prevazilaze njihovo vezivanje za lokalni događaj i nekoliko godina nakon njega može se reći da su ona najvećma ignorisane upravo u zemlji njihovog izvorišta”, navodi Pavićević u jednom od svojih članaka objavljenih povodom revizije Prostornog plana Crne Gore u kome preporuke iz navedene Studije povredljivosti nisu našle primjenu.

bozidar-pavicevicGRADITELJSKI FUŠERAJ: U zemljotresu u Italiji porušene su pored starih naselja i neke od novih zgrada. To je bio razlog da tužilac Alfredo Rosini pokrene istragu o kvalitetu gradnje na tim objektima. „Moramo da utvrdimo da li su neke zgrade zidane samo od pijeska ili kao u pojedinim slučajevima, bez upotrebe armature”, izjavio je tužilac Rosini.
Ne znamo ko bi u sličnoj situaciji mogao odgovarati u Budvi na primjer, u kojoj se bespravno, što znači bez odgovarajućeg nadzora grade hoteli, kompleksi, stambena naselja… U turističkom mjestu u kome je Stari grad gotovo sravnjen, u kome su se hoteli na Slovenskoj plaži za nekoliko sekundi složili kao kutije šibica, gradilo se godinama kao da potresa nikada nije ni bilo. Samo je Stari grad Budva nakon obnove konzerviran za dalju gradnju i razvoj, dok se u njegovoj bližoj i daljoj okolini gradilo bez osnovnih pravila. Sa stanovišta seizmičke sigurnosti Budva je primjer pogrešnog ponašanja. Među zgradama u močvarnom budvanskom polju nema ulica, prolaza, stanari se mogu rukovati kroz prozore susjednih zgrada. Prodato je u njima na hiljade novih stanova, a da ni jedna od građevina nije dobila ni upotrebnu dozvolu. Nikada nije urađena revizija projekata tih zgrada ili tehnički pregledi. Stručnjaci upozoravaju da velika opasnost prijeti od klizišta na kojima su naselja već podignuta i na kojima se planiraju novi graditeljski poduhvati. Poput gradnje niza stambenih kompleksa na brdu Spas iznad Budve. Ili onim objektima na kojima su dodavani novi spratovi. Takav je slučaj sa hotelom Avala na kome su bez dodatnih obezbjeđenja nadzidana dva do tri sprata na prethodnih šest etaža. Ohrabrena mirovanjem tla u posljednjih trideset godina, aktuelna vlast se odvažila na gradnju solitera u regionu koji je označen devetim stepenom seizmičnog rizika.  U sred Slovenske plaže planirana je gradnja dva solitera sa po 35 spratova. Na mjestu Turističkog naselja Slovenska plaža koje je rađeno prema usvojenom konceptu zaštite i podignuto na ravnoj betonskoj ploči sa najviše tri sprata.  „Mora se voditi računa o koncentraciji objekata, o gustini stanovanja i resursa koji se tamo nalaze. Sa gustinom i koncentracijom bilo da se gradi u širinu ili visinu povećava se rizik do nivoa koji je teško kontrolisati. Najavljeni planski koncept sa brojnim soliterima apsurdno visoke spratnosti u datom okruženju na bi se mogao drugačije označiti nego katastrofičnim. Kako u odnosu na prirodnu i već izgrađenu sredinu u kojoj se lociraju, tako još i više sa apekta povećanja ionako vrlo visokog nivoa seizmičkog rizika”, smatra profesor Pavićević.

 

Branka Plamenac

Komentari

DRUŠTVO

POLICIJSKA TORTURA I KAKO JE SPRIJEČITI: Teška ruka pendrek-demokratije

Objavljeno prije

na

Objavio:

Evropski komitet za sprečavanje mučenja (CPT) je ukazao na „nestandardne predmete“ – bejzbol palice i električne kablove – koje je pronašao u CB Podgorica, koji je naveden i kao lokacija na kojoj su žrtve policijske torture mučene

 

Zvjersko prebijanje Jovana Grujičića, Benjamina Mugoše i M.B., poslednji je u nizu slučajeva koji bacaju sjenku na postupanje uniformisanih službenika Uprave policije. Taj događaj, istovremeno, u fokus javnosti vraća dilemu da li se crnogorska policija vraća davno oprobanim metodama iznuđivanja priznanja od osumnjičenih.

Repertoar torture  je, prema tvrdnjama pretučene trojke, raznovrstan: navlačenje pancirnih prsluka na gornji dio tijela i udaranje bejzbol palicama preko istih, udaranje po tabanima, upotreba elektro-šokera na više djelova tijela uključujući genitalije, davljenje plastičnom kesom, šamaranje, repetiranje pištolja… Zbog onog što su preživjeli oni su podnijeli  krivičnu prijavu, u kojoj su detaljno naveli šta su im policajci radili, u maju, nakon što su ih uhapsili zbog sumnje da su učestvovali u postavljanju eksplozivne naprave ispred kafe bara Grand i porodične kuće policijskog službenika Duška Golubovića.

Iz NVO Akcija za ljudska prava (HRA) ističu da se u ovom slučaju, na osnovu službenih dokumenata, zna ko su službenici CB Podgorica koji su učestvovali u ispitivanju. Batinaši su, ipak, i dalje nepoznati. I pored toga što je Grujičićev otac podnio krivičnu prijavu protiv svih koji su, kako tvrdi, učestvovali u otmici njegovog sina iz psihijatrijske bolnice u Kotoru, ali i onih koji su ga pretukli u Centru bezbjednosti. „ … je Jovana tjerao, izmučenog i imrcvarenog, da hoda na ruke i noge u prostoriji dok je on istovremeno pokušavao da ga jaše, praveći selfije mobilnim telefonom uz riječi ‘svima ću ovo da pošaljem da vide kakav si mangup’. Napominjem da su zadnje dvije metode slomile Jovana koji je nakon toga njima rekao da će sve da prizna i da potpiše izjave koje su mu dali. Nakon tog priznanja Jovanu je zaprijećeno da ne smije tražiti advokata“, dio je prijave koju je podnio Grujičićev otac.

Opis mučenja koji smo tu vidjeli odgovara taktikama mučenja koje su u Latinskoj Americi protiv ljevičara koristili pripadnici vojnih hunti, kaže za Monitor Tea Gorjanc – Prelević. „Što reče neko, samo što ih iz helikoptera nisu bacali u more“.

Svetlana ĐOKIĆ

Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka sedmog avgusta ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

OPŠTINA BUDVA DVA MJESECA U FINANSIJSKOJ BLOKADI: Pritisak težak desetine miliona

Objavljeno prije

na

Objavio:

Očekuje se da novoformirana odbornička većina održi sjednicu budvanskog parlamenta u subotu, 08. avgusta, na čijem će se dnevnom redu, pored planiranih smjena članova raznih upravnih odbora i Savjeta RTV Budva, naći i dirigovana odluka o podizanju kredita za vraćanje miliona Vladi

 

Da su životi građana Budve manje važni od vlasti, političkih igara i finansijskih špekulacija, pokazuje  situacija u kojoj zaposleni u ovoj turističkoj opštini dva ili tri mjeseca ne primaju zarađene plate. Usred turističke sezone i otežanih životnih uslova zbog epidemije korona virusa, oko hiljadu zaposlenih početkom ljeta ostalo je bez mjesečnih zarada.

Voljom ministra finansija Darka Radunovića, po čijem je nalogu Privredni sud uveo privremenu mjeru blokade računa Opštine krajem maja, uoči sveobuhvatne akcije preotimanja vlasti u Budvi, zaposleni u lokalnoj upravi nijesu primili dvije zarađene plate. Radnicima u JU Muzeji i galerije Budve i Javnom servisu RTV Budva duguju tri lična dohotka.

Podsjećamo, Ministarstvo finansija isplatilo je krajem prošle godine 29,3 miliona eura austrijsko-njemačkoj firmi WTE/EVN na ime aktiviranih garancija koje je dala Vlada za projekat izgradnje postrojenja za preradu otpadnih voda u Bečićima. Iako postupak oko dokazivanja stvarnog iznosa uloženih sredstava u izgradnju  kolektora u naselju Vještice nije okončan, kao ni istražni postupak državnog tužilaštva, Vlada je na prvi zahtjev Njemaca isplatila tražene milione, koje sada potražuje od Opštine Budva.

Naplata milionskog troška iz budžeta Vlade jedan je od razloga izvršenog prevrata u Budvi, nasilne promjene legalno izabrane vlasti u kojoj su učestvovale brojne državne institucije. Uz pomoć jakih policijskih snaga na čelne funkcije u Opštini postavjeni su predstavnici nove odborničke većine, DPS, Crnogorske, SD i nezavisnog odbornika Stevana Džakovića. Glavni zadatak tako ustoličenih predsjednika Opštine Nikole Divanovića (DPS) i predsjednice Skupštine, Anđele Ivanović iz Crnogorske, je zaduživanje Budve za 30-ak miliona eura, kako bi Vlada nadomjestila minus u svojoj kasi. Odluka o kreditnom zaduženju mora biti donijeta do kraja avgusta, za kada su zakazani redovni lokalni izbori.

DPS pokazuje potpuno odsustvo brige za egzistenciju građana zaposlenih u opštinskoj administraciji i njihovih porodica, jer na računu Opštine ima novca  za isplatu plata. Pravnim i fizičkim nasiljem Budva je dovedena u ponižavajuću situaciju, da joj sa republičkog nivoa diriguju načinom upravljanja sopstvenim sredstvima, da jedan ministar lokalnoj samoupravi može da zabrani isplatu zarađenih plata iz redovnih opštinskih prihoda. Budva koja je najznačajnija turistička opština u Crnoj Gori,  iz koje Vlada ubira milione prihoda po raznim osnovama, trpi dvomjesečno iživljavanje Vladinih institucija nad građanima ovog grada.

Svakodnevne scene na vratima Opštine gdje pripadnici privatnog obezbjeđenja ne dozvoljavaju ulazak u opštinske prostorije odbornicima sa liste Demokrata i DF-a, pokazuju da ponižavanje Budve i njenih građana kao da nema granica. Te scene posredstvom medija odlaze u svijet.

Branka PLAMENAC

Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka sedmog avgusta ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

NASTAVLJEN ŠESTOGODIŠNJI RAT KOTORSKIH KLANOVA: Nove žrtve starog sukoba

Objavljeno prije

na

Objavio:

Policija i tužilaštvo ispituju mogućnost da je ubistvo Saše Klikovca osveta za pokušaj likvidacije Podgoričanina Igora Krstovića, 28. januara u Zeti

 

Taman kad se pomislilo da između zaraćenih kotorskih kriminalnih grupa kavčana i škaljaraca vlada primirje, hicima u Podgoričanina Sašu Klikovca (38), poslata je poruka da kraja rata nema na vidiku. Klikovac je likvidiran u subotu, nešto prije 10 sati, ispred porodičnog restorana Kod Crnogorca u naselju Cijevna, nadomak Podgorice. I dalje nepoznata osoba u njega je, u trenutku kad je ulazio u automobil, ispalila pet hitaca kalibra 9 milimetara, ne ostavljajući mu šansu da preživi.

Kako to obično slijedi u ovakvim slučajevima, osim pretrage mjesta zločina i obližnjih naselja, pripadnici policije obavili su i razgovor sa desetak osoba koje se u njihovim evidencijama vode kao članovi škaljarskog kriminalnog klana. Od pomoći im nijesu bili ni snimci sa kamera postavljenh na obližnjim objektima, na kojima su, za sada, uočili samo vozilo (golf) za koje sumnjaju da ima veze sa ovom likvidacijom, jer je njegovo kretanje primijećeno i nekoliko dana prije zločina.

,,Za sada nema ništa novo u tom pravcu, provjeravamo da li to vozilo ima ikakve veze sa zločinom, odnosno da li su ga možda koristile ubice kako bi sa sigurnošću utvrdili navike ubijenog“, objašnjava naš sagovornik iz policije. Sumnje da je Klikovac žrtva krvavog rata koji već šest godina traje između kavčana i škaljaraca potvrđuje uključenost u istragu i  pripadnika Specijalnog policijskog tima za borbu protiv organizovanog kriminala i korupcije.

Naši sagovornici dodaju da se ispituje mogućnost da je ubistvo Klikovca osveta za pokušaj likvidacije Podgoričanina Igora Krstovića (35) 28. januara u Zeti. Krstović, prema operativnim podacima policije, važi za osobu blisku škaljarcima čije su vođe, Igor Dedović i Stevan Stamatović, ubijene 19. januara u Atini.

Desetak dana kasnije napadači su sačekali Krstovića u blizini njegove kuće u mjestu Balijače i ispalile više od 20 hitaca u njega, dok je bio u vozilu. Krstović je uspio da preživi kišu metaka, a istražitelji za pokušaj njegove likvidacije terete braću StanišićVidoja i Radoslava, te Dragišu Bulatovića sa kojima je ubijeni Klikovac bio blizak.

Istražitelji vjeruju da je Vidoje Stranišić 28. januara 2020. godine u Podgorici pomogao u napadu na Krstovića koji je zadobio teške povrede. Kako pokazuju nalazi istrage, Vidoje Stanišić je NN osobama obećao prikrivanje krivičnog djela i tragova. „Za sada dva NN lica su vozilom golf  koje je prethodno ukradeno i na kojem su bile postavljene ukradene registarske oznake, pratili I. K. i iz vozila u pokretu ispalili su najmanje 15 metaka u njegovom pravcu, nakon čega su napadači pobjegli“, piše u odluci Apelacionog suda kojom se Stanišiću produžava pritvor.

Napadači su dovezli vozilo na Kakaricku goru gdje su ih po prethodnom obećanju sačekali okrivljeni Bulatović i Vidoje Stanišić koji su zapalili vozilo u kojem se nalazila i automatska puška. „Iz priloženih dokaza proizilazi da je vozilo golf  koji je pronađen zapaljen u mjestu Kakaricka gora ukraden u avgustu 2018. godine u Srbiji. Iz izvještaja o DNK vještačenju Forenzičkog centra proizilazi da je na plastičnoj boci koja je pronađena na mjestu paljenja vozila utvrđeno prisustvo biološkog materijala koji potiče od D. B. i okrivljenog V. S.“, stoji u citiranom rješenju sudija Apelacionog suda.

Klikovac je prema operativnim podacima policije godinama važio za bezbjednosno interesantnu osobu. On se najprije vodio kao pripadnik lokalne kriminalne grupe Zagoričani, koja je ime dobila po podgoričkom naselju u kome živi većina članova te grupe. Većina njih je, zbog raznih krivičnih djela, boravila iza spuških bedema. Osuđivani su zbog napada na službeno lice, nedozvoljenog držanja oružja, posjedovanja i trgovine drogom, iznude, računarske prevare. Iza brave su se sprijateljili sa pripadnicima kavačkog klana i na taj način podigli svoju kriminalnu grupu na veći nivo.

Da je poznanstvo stečeno iza brave dovelo do toga da ova lokalna kriminalna organizacija bude naslonjena direktno na kavački klan, neka vrsta njihove ekspoziture u Podgorici, potvrđeno je i fotografijama koje su objavile Vijesti, a na kojima se vidi da su upravo vođe „zagoričke“ grupe dočekale, po izlasku iz zatvora, vođu kavačkog klana Slobodana Kašćelana.

Lokalna zagorička grupa nije jedina koja se u Spužu priklonila moćnim kotorskim narkoklanovima. Dobro upućeni sagovornici tvrde da je upravo Uprava za izvršenje krivičnih sankcija  (doskorašnji ZIKS) mjesto gdje su mnogi manje poznati kriminalci dobili svoje mjesto u mnogo poznatijim i opasnijim grupama uključenim u međunarodnu trgovinu narkoticima.

Rat kotorskih klanova počeo je zbog nestanka velikog tovara droge u Valensiji. Zbog skupocjenog bijelog praha od tada je ubijeno blizu 50 ljudi, a policijski podaci govore kako većina ubijenih nije direktno učestvovala u nabavci, niti u nestanku te droge.

Crnogorska policija zvanično je saopštila da su ubistva posljedica sukoba između dvije jake kriminalne grupe iz Kotora. Indirektno su saopštavali da je krađa vrijednog tovara uzrok krvavog, uličnog rata između klanova koji su svojevremeno bili jedna ekipa poznata kao škaljarska grupa. Odmah nakon nestanka droge u novembru 2014. godine i zvanično je započeo rat.

Prvi hici ispaljeni su upravo u Valensiji, kada je ranjen kasnije ubijeni Budvanin Goran Đuričković (48). Par mjeseci nakon pucnjave u Valensiji 19. februara 2015. godine u Podgorici je dignut u vazduh blindirani audi Podgoričanina Milana Vujotića, bliskog Slobodanu Kašćelanu (55) i Radoju Zviceru, navodnim vođama kavačkog klana.

Dan kasnije pala je prva žrtva krvavog rata – Goran Radoman. On je ubijen u Beogradu 20. februara 2015. godine. Ubica je u njega, iz kalašnjikova, ispalio najmanje 25 hitaca. Srpski istražitelji još su bez pomaka u toj istrazi. Njegov egzekutor nikada nije identifikovan, mada bezbjednosne službe, prema nezvaničnim informacijama, imaju operativne podatke o mogućem počiniocu ovog zločina.

Nakon Radomanovog ubistva, uslijedile su mafijaške likvidacije u Crnoj Gori, Srbiji, Bosni i Hercegovini, Njemačkoj, Austriji, Grčkoj, izvedene na način koji smo do tada mogli vidjeti samo na filmovima. Među mnogobrojnim žrtvama tih obračuna našlo se i nekoliko osoba koje nemaju nikakve veze sa kriminalom i kriminalnim klanovima, već su imale tu nesreću da se nađu na liniji vatre raspomamljenih ubica. Tako je dva mjeseca nakon ubistva Gorana Radomana, 17. aprila 2015, u Budvi ubijen Saša Marković, prva slučajna žrtva kokainskog rata. Navodno je i tada meta egzekutora bio njegov kum Goran Đuričković. Ubistvo Markovića, budvanskog biznismena i nekadašnjeg poslanika u Skupštini Crne Gore do danas nije rasvijetljeno. A kriminalci su proširili front, sa mjesta u kojima su živjeli, praktično na cio Balkan i dobar dio Evrope.

Svetlana ĐOKIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo