Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Nasukane milijarde

Objavljeno prije

na

Beneto, Fereti i ostali graditelji plovećih palata, koje favorizuju bogataši, tonu pošto svjetska ekonomska kriza pogađa i brodogradnju. Biznis s luksuznim jahtama u Evropi se nasukao. Prodaja skupih pomodnih brodova za uživanje opada poslije decenije rasta bez presedana. Tokom tog perioda neki mali, porodični brodograditelji izrasli su u globalne igrače koji su gradili brodove za neke od najbogatijih ljudi na planeti. BORBA ZA OPSTANAK: Sada, ove kompanije otpuštaju radnike i pregovaraju s povjeriocima, nastojeći da ostanu na površini. U francuskom Benetu, najvećem proizvođaču jedrenjaka na svijetu, saopštili su početkom aprila da će ukinuti 600 radnih mjesta, ili oko 10 odsto. Preduzeće je 1884. u mjestu Kroa de Vu osnovao Benžamin Beneto, a šezdesetih uveliko unaprijedili unuci Anet i Andre Beneto Ru pošto su usvojili liniju plovila od fiberglasa. U periodu od 1997. do 2007, godišnja prodaja porasla im je sa 235 miliona dolara na 1,4 milijarde – da bi tokom 2008. opala za 50 odsto.

Beneto je samo jedna od mnogih kompanija koje su u nevolji. Tako je italijanski Fereti, jedan od dva najveća proizvođača luksuznih jahti, zaključio početkom aprila sporazum s povjeriocima o reprogramiranju duga od oko 1,4 milijardi dolara.
Grupa Fereti osnovana je 1971. u Forliju i jedna je od nekoliko evropskih proizvođača jahti koje su pokupovale akcionarske firme, u ovom slučaju londonski Kandover u poslu vrijednom 1,6 milijardi dolara. No, proizvođač jahti nije uspio da plati kamatu ranije ove godine i Candover je sada otpisao cjelokupnu investiciju.
Banke koje su finansirale posao Feretija i Kandovera, pak, uzimaju svoj dio. Prema aprilskom sporazumu, kreditori, uključujući i Kraljevsku banku Škotske (RBS) otpisaće gotovo polovinu od 1,4 milijarde dolara duga, u zamjenu za približno 52 odsto akcija kompanije.
Još jedno privatno akcionarsko društvo Bein kapital 2007. kupilo je njemačkog konstruktora jahti Bavaria Yachtbau za 1,75 milijardi dolara. Agencija Rojters, međutim, u februaru je citirajući interne dokumente kompanije izvijestila da je Bein u potpunosti otpisao vrijednost investicija u jednom od najvećih evopskih proizvođača jahti.

LOŠE VIJESTI: Njemačka Bavaria Yachtbau ima 600 zaposlenih i godišnje proizvede oko 2.500 jedrenjaka i motornih jahti. U kompaniji ne objelodanjuju podatke o prometu, a njen direktor Andres Cardenas tvrdi da ne planiraju obustaviti proizvodnju.
Drugi proizvođači jahti, ipak tonu. Dva manja francuska igrača, Kuaš i Rodriguez Group, posljednjih su nedjelja zatražili privremenu zaštitu od sudova za bankrot dok se bore da restrukturiraju svoje dugove.
Graditeljima jahti, po običaju, potrebno je mnogo sredstava tokom prvih mjeseci u godini dok završavaju brodove koje kupcima treba isporučiti prije ljetnje sezone jedrenja. ,,To je razlog što nam sada stiže mnogo loših vijesti”, smatra Tomas Alzita, industrijski analitičar u pariskoj Fortis banci.
Najveći globalni graditelj jahti od preko 80 stopa, koje najviše vole šeici s Bliskog istoka i ruski oligarsi italijanski je Azimut-Beneti a prate ga Ferreti i Rodrigez.
Azimut-Beneti iz Vijaređa, jedino brodogradilište na svijetu koje je Showboats International magazine šest puta za redom proglasio za ,,broj 1.”, takođe je pogođeno globalnom krizom. Kompanija je suočena s protestima radnika koje mora slati na prinudni odmor.
Evropski graditelji jahti već su prošli kroz jednu rundu integracije, u kojoj su veće kompanije pokupovale one manje i slabije. Da li je na pomolu nova runda preuzimanja? Analitičar Alzita smatra da to nije vjerovatno: ,,Velike grupe više vole da čuvaju svoju gotovinu.” Za one manje on, međutim, prognozira bankrotstva.
Takva kretanja sigurno će imati uticaj na ukupnu industriju putovanja i turizma, koja ionako prolaze kroz teška vremena zbog globalne ekonomske krize. Nešto od toga moglo bi se osjetiti i u crnogorskom turizmu.

ŠKAKLJIVO VRIJEME: Prvi test mogao bi biti za ovaj mjesec najavljena prodaja prvih 29 stanova u tivatskom Porto Montenegro. Kako je sredinom aprila pisao londonski Sandi tajms, da bi bio zamišljen konačni izgled tog projekta, treba dobro napregnuti oči i upotrijebiti mnogo mašte.
U ovom trenutku, jedina plovila u luci su zarđale podmornice iz stare JNA, motorna jahta koja je nekada pripadala predsjedniku Titu, jedan elegantni jedrenjak za obuku i brod za krstarenje koji je nekada plovio rijekom Senom. Tu je, takođe, i veliki crveno-bijeli kran, koji treba da bude svjetionik za brodove koji se približavaju. Dozvole za gradnju izdate su tek prošlog mjeseca, jedini dio koji je do sada završen je molo ukrašen palminim drvećem iz Španije, od kojih jedno već izgleda kao da su ga pojeli moljci, primijetio je reporter nedjeljnog izdanja konzervativnog londonskog dnevnika Tajms,uz zaključak da je svjetska recesija škakljivo vrijeme za promociju novih skupih projekata.
,,Interesovanje britanskih investitora za Crnu Goru u potpunosti je nestalo krajem prošlog ljeta”, izjavila je Maja Dragović, poslovna konsultantkinja, koja savjetuje britanske investitore. “Prije dvije ili tri godine, bilo je garantovanih desetak britanskih kupaca nedjeljno; sada ih praktično nema, iako graditelji koji su ovdje završavaju započete projekte. Drugi pokušavaju da prodaju imovinu uz velike popuste od 10 do 50 odsto”.
Sandi tajms, u opširnom članku navodi i da “ima i drugih nezgoda”. Tivat nije najljepši grad i prvi stanovnici Porto Montenegra moraće da provedu nekoliko godina, živeći pored gradilišta. Uz to, voda i struja se neočekivano isključuju po nekoliko sati, pogotovu ljeti.

Desetkovanje bogatstva

,,Ambiciozni planovi za transformaciju male balkanske države Crne Gore u raj za vlasnike superjahti možda zapadaju u probleme,” navodi se na internet sajtu Wealth-Bulletin.com za upravljanje imovinom u svijetu. Wealth-Bulletin.com, iz sastava svjetski čuvene Dau Džons (Dow Jones) američke kompanije za izdavaštvo i finansijske informacije primijetio da ,,ukoliko produbljivanje globalne recesije nije bilo dovoljno zabrinjavajuće za razvoj Porto Montenegra, vrijednog 650 miliona eura, možda će to biti desetkovanje bogatstva usljed finansijske krize jednog od milijardera koji su podržali projekat u Tivtu.” Misli se, naravno, na ruskog tajkuna Olega Deripasku, koji je bio primoran da ustupi udio u nekoliko kompanija, poslije zahtjeva da namiri dugove i zatraži pomoć od ruske vlade za njegov Rusal. ,,I pored svojih problema, Deripaska ostaje u potpunosti privržen projektu Porto Montenegro, u kojem ima udio od sedam odsto, sudeći po glasnogovorniku”, navedeno je na sajtu. Wealth-Bulletin.com podsjeća i da su u britanskim medijima razmatrane veze tog oligarha s lordom Mendelsonom, britanskim ministrom poslovanja, pošto je Deripaska na svojoj superjahti Kvin Kej od 80 miliona funti (90 miliona eura) gostio prošlog ljeta tog političara. Prema sajtu, dok je Mendelson bio evropski komesar za trgovinu, Evropska unija je podržala pristup Crne Gore u Svjetsku trgovinsku organizaciju i smanjila carine na uvoz aluminijuma u Evropu. ,,Oba su poteza koristila Deripaski, čija fabrika aluminijuma KAP čini 20 odsto ukupnog društvenog proizvoda Crne Gore i 80 odsto njenog izvoza,” navedeno je dalje. Wealth-Bulletin.com ističe da je otvaranje Porto Montenegra pomjereno za godinu dana u nadi da će stvari biti pokrenute prije zahuktavanja globalne recesije. Takođe, oborena je cijena u odnosu na sve druge marine za superjahte na Mediteranu, takođe je konstatovano na sajtu.

Milan BOŠKOVIĆ

Komentari

DRUŠTVO

HOTELI SVETI STEFAN I MILOČER I DALJE ZATVORENI: Statis optužuje premijera za prijetnje sudijama

Objavljeno prije

na

Objavio:

Javni poziv kompanije Adriatic properties na saradnju pretvorio se u niz neprimjerenih optužbi i kvalifikacija na račun Vlade i premijera Zdravka Krivokapića, kojeg potpisnici optužuju da utiče na rad crnogorskog pravosuđa na način da lično prijeti pojedinim sudijama u sporovima koje zakupac vodi protiv države Crne Gore i Opštine Budva

 

Prepiska između predstavnika Vlade i zakupca hotelskog kompleksa Sveti Stefan i Miločer, kompanije Adriatic properties povodom zatvaranja/otvaranja hotela za ovu turističku sezonu, dostigla je krajem jula kulminaciju. Više se ne  biraju riječi i uvrede koje jedna strana upućuje drugoj.

U posljednjem u nizu javnih saopštenja kompanije Adriatic properties i Aman resorts pozvale su predstavnike Vlade na saradnju u rješavanju nezavidne trenutne situacije. Najpoznatije ljetovalište na Crnogorskom primorju i dalje je zatvoreno, uprkos poodmakloj turističkoj sezoni.

Ponovljen je zahtjev  u kojem tvrde da jedino  traže uvjerenje da mogu nastaviti da upravljaju luksuznim risortom u skladu sa međunarodnim standardima. ,,Bez upada, uznemiravanja, zastrašivanja ili oštećenja rizorta”.

Međutim, ovaj javni poziv  na saradnju pretvorio se u niz neprimjerenih kvalifikacija na račun Vlade i premijera Zdravka Krivokapića. Njega  potpisnici optužuju da utiče na rad crnogorskog pravosuđa na način da lično prijeti pojedinim sudijama u sporovima koje zakupac vodi protiv države Crne Gore i Opštine Budva.

,,U lokalnim medijima čitamo šokantne izvještaje da premijer prijeti lokalnom sudiji da će, ukoliko odluči u našu korist, zahtijevati da se protiv njega podnese krivična prijava tvrdeći da je institucija radila protiv interesa države”, navodi se u saopštenju koje su objavile Vijesti.

Da bi se zabrinuto upitali kakva se poruka ovakvim aktivnostima premijera šalje aktuelnim i potencijalnim investitorima u smislu demokratije i političke stabilnosti u Crnoj Gori.

Petros Statis nije potpisan ispod teksta saopštenja za javnost. Ali  prepoznatljiva je retorika predsjednika Odbora direktora kompanije Adriatic properties, čiji je osnivač of-šor kompanija Aidway investments Ltd, registrovana na Britanskim Djevičanskim Ostrvima.

I pored detaljne pretrage nije bilo moguće naći niti jedan tekst u medijima na temu u kojoj se pominju prijetnje premijera Krivokapića nekom od sudija. Ko je, gdje i kada objavio  takvu informaciju, Statis nije podijelio sa čitaocima. Teško je povjerovati da bi informacija o direktnom miješanju premijera Crne Gore u nadležnost pravosuđa ostala na marginama medijske scene u Crnoj Gori. Naprotiv, takva skandalozna vijest, našla bi se na naslovnicima vodećih medija i bila važna  vijest na svim TV stanicama i portalima. Ne bi bila ekskluziva tamo nekog lokalnog medija, ili onih medija koje Statis kontroliše.

Problematičan je i drugi dio neutemeljenog javnog opanjkavanja premijera, po kojem je u pitanju prijetnja lokalnom sudiji nekog lokalnog suda.

Od nižih sudova u Budvi radi samo Sud za prekršaje, dok se sporovi građana i privrednih subjekata sa teritorije opštine Budva uglavnom vode pred Osnovnim sudovima u Kotoru ili na Cetinju. U slučaju spora o kome govore u Adriatic propertiesu, navedeni sudovi nisu nadležni, pa ne može biti riječi o lokalnom sudu ni o lokalnom sudiji.

Podsjećamo, početkom jula kompanija Adriatic properties preko svojih advokata predala je Privrednom sudu u Podgorici predlog za određivanje privremene mjere kojom se državi Crnoj Gori zabranjuje da preduzima mjere i radnje koje mogu  nanijeti štetu ovoj kompaniji kao i zabranu da se vrše promjene na imovini koja je predmet Ugovora o zakupu hotela Sveti Stefan i Miločer kao i ugovora o zakupu hotela Kraljičina plaža.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

VIŠE STANOVNIKA UMIRE NEGO ŠTO SE RAĐA: Epidemija Bijele kuge u Crnoj Gori

Objavljeno prije

na

Objavio:

Korona, siromaštvo, iseljavanje, besperspektivnost neki su od razloga što je u Crnoj Gori prošle godine, prvi put od Drugog svjetskog rata, zabilježen negativni prirodni priraštaj. Negativan trend se ove godine pogoršava

 

Prirodni priraštaj u Crnoj Gori na kraju aprila bio je čak minus 1.218, a bijela kuga je prisutna u 21 od 24 opštine, pokazali su, početkom ovog mjeseca prezentovani, podaci Monstata. Od početka godine do kraja aprila rođeno je 2.178 beba, a preminulo je 3.396 građana. Pozitivan prirodni priraštaj bilježi se u Budvi gdje je broj rođenih za sedam veći od umrlih, Rožajama 13, a u Podgorici, koja je grad koji ima najviše rođenih, svega dva.

Crna Gora je prošlu godinu završila sa negativnim prirodnim priraštajem, jer je broj preminulih za 1 odsto veći od broja rođenih. To je prvi put od Drugog svjetskog rata, da je priraštaj negativan. Na kraju 2020. prirodni priraštaj je bio negativan u 17 opština, a tokom ove došlo je do povećanja negativnih trendova u još četiri grada, najviše na sjeveru zemlje. U pljevaljskoj opštini natalitet je u konstantnom padu, za šest mjeseci 2021. godine rođene su 62 bebe. U maju je rođeno 17, a u junu 10 beba. Statitički podaci govore da se posljednjih godina u Pljevljima na godišnjem nivo rađa do 200 beba, a prije dvadeset godina rađalo se i do 1.300 djece. Ove godine se prvi razred upisuje 160 đaka prvaka, a prije 30 godina upisivalo se 450.

Sa prosječnom platom od 300 eura na sjeveru ne može se planirati porodica, pa se mladi iz ovih krajeva stalno sele u inostranstvo i prema jugu države. Nezvanični, pošto zvaničnih nema, podaci govore da je Crnu Goru u posljednje tri decenije napustilo oko 150.000 građana. Nezaposlenost, male plate a ogromne cijena stanova, razlog su što se mladi u Crnoj Gori, najkasnije u Evropi, odvajaju od porodice, tek sa 32 godine.

Poslovna politika većine preduzeća je da se žene još uvijek prilikom intervjua pitaju da li planiraju zasnivanje porodice, što im se ubraja u otežavajuću okolnost. A majke su prve koje, kada nastupi kriza, ostaju bez posla.

Na sve ovo tokom prošle i ove godine nadodala se i korona kriza. ,,Kada je pandemija počela već smo imali najavu negativnih trendova kada je u pitanju priraštaj. Ta priča o koroni je bila iznenađujuća i razarajuća za društvo. Tako da su se pored svih društvenih faktora sada umiješali i biološko medicinski faktori koji su doveli do pada prirodnog priraštaja”, ocjenio je nedavno za Radio Slobodnu Evropu demograf Miroslav Doderović.

U Crnoj Gori je, do sada, od korona virusa umrlo 1624 osoba. Prema analizi Vijesti u periodu od jula 2020. do aprila 2021. svaka peta smrt bila je povezana s koronavirusom.

Prema podacima Uprave za statistiku Monstat i Instituta za javno zdravlje porast mortaliteta ne ogleda se samo u preminulima od posljedica virusa. Od jula (2020) do aprila (2021), izuzevši zvanične žrtve korone, umrlo je 535 osoba više u odnosu na petogodišnji prosjek. Kada se uporedi sa istim mjesecima 2020. i 2019. godine, umrlo je 598 osoba više.

,,Dodatan broj smrtnih slučajeva može biti indirektno vezan za koronavirus ili može biti posljedica oslabljenog pristupa zdravstvenoj zaštiti tokom kovid krize”, izjavio je za Vijesti direktor Instituta za javno zdravlje Igor Galić.

U prvim mjesecima pandemije sami pacijenti su izbjegavali odlaziti u bolnice zbog rizika od COVID19, a tokom prošle godine  imali smo zatvaranje ambulanti na sekundarnom i tercijarnom nivou, podsjeća za Monitor epidemiološkinja iz Instituta za javno zdravlje Milena Popović Samardžić: ,,Kad se tome pridruže dugoročne posljedice COVID-19 infekcije može se postaviti sumnja da konačan broj umrlih od COVIDa nije definitivan i da može biti značajno veći”.

Ona kaže da porast broja smrtnih slučajeva daje potpuniju sliku uticaja pandemije na mortalitet, što se samo iz prijavljenih smrtnih slučajeva od COVID 19 ne može zaključiti. ,,Da bismo izmjerili stvarni uticaj pandemije na moratalit pored registrovanih umrlih od COVID 19 potrebno je analizirati i excess deaths, tj. promjenu u broju umrlih u poređenju sa prosjekom za isti period prethodne godine”, kaže.

Podaci govore da je tokom 2020. umrlo 430 muškaraca i 268 žena više u poređenju sa 2019. Najveći porast u broju smrtnih slučajeva u odnosu na 2019. godinu zabilježen je starosnoj strukturi iznad 65 godina. ,,Trend rasta mortaliteta tokom 2021 nastavio je da raste. Tokom januara broj preminulih je veći za preko 200 u odnosu na isti period prethodne godine. Taj trend rasta mortaliteta se nastavio i u narednim mjesecima što samo govori o ozbiljnosti ove pandemije. Kada se uz to uzmu u obzir i dugoročne posljedice COVIDa ili nešto što je već u literaturi poznato kao long COVID a što je čest uzrok vraćanja pacijenata u bolnicu u periodu od tri do šest mjeseci nakon inicijalne pojave simptoma, ponovno zauzimanje hospitalnih kapaciteta, pa i povećan rizik od smrti u prvih šest mjeseci od inicijalne infekcije, jasno je da će konačna slika ove pandemije što se tiče broja žrtava biti mnogo ozbiljnija”, zaključuje Popović-Samardžić.

Usljed kovid krize, tokom prošle godine, jedna od preporuka Nacionalnog koordinacionog tijela za borbu protiv zaraznih bolesti bila je da parovi odgode planove za proširenje porodice.

Kovid je dodatno ogolio negativne trendove koji odavno traju, a koje država do sada nije preduprjeđivala. Nakon što su početkom ovog mjeseca  objavljeni alarmanti podaci o padu nataliteta, reagovala je jedino Socijalistička narodna partija koja je poručila da nova vlast rješavanju problema negativne stope prirodnog priraštaja mora pristupiti krajnje ozbiljno, jer se radi o trendovima koji bi upalili „crveni alarm“ i kod država sa neuporedivo većim brojem stanovnika. U većini ostalih partija alarm se pali samo na priče iz davnina.

Sredinom aprila je objavljeno da će se pitanjima koja se tiču nataliteta baviti skupštinski odbor za Rodnu ravnopravnost.

Dugoročne prognoze, koje su još 2017. godine objavile Ujedinjene nacije govore da će u 2100. Broj stanovnika u Crnoj Gori biti za 200.000 manji nego danas i iznositi 437.000 ljudi. Polovinu stanovništva će činiti stariji od 60 godina.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

ZNACI: Vakcinacija zakočila

Objavljeno prije

na

Objavio:

U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru, najavljuje epidemiološkinja Milena Popović-Samardžić

 

U Crnoj Gori je do srijede prvu dozu vakcine primilo 165.022 građanina (36,1 odsto punoljetnog stanovništva), a dvije doze 147.184 (32,2 odsto). Od 4. maja, kada je počela masovna vakcinacija protiv korona virusa, ukupno je dato 312.206 doza vakcina.

Vakcinacija ne teče brzinom kojom bismo željeli, kaže za Monitor epidemiološkinja Instituta za javno zdravlje Milena Popović – Samardžić. ,,Građani odlažu vakcinaciju za septembar. Moramo ih upozoriti da je za kompletiranje vakcinacije i konsolidaciju imunog odgovora potrebno dva mjeseca od primanja prve doze. Sada se vakcinišemo da bismo bili bezbjedni u oktobru”.

Ona ponavlja apel Instituta na građane da ne oklijevaju i ne odlažu vakcinaciju. ,,Vakcine protiv COVID-19 su bezbjedne i učinkovite u domenu prevencije teških formi bolesti i fatalnih ishoda. Efikasnost vakcina u prevenciji simptomatske infekcije izazvane delta sojem je niža nego što je bila u odnosu na alfa soj. Svaka nova mutacija virusu daje veću otpornost na vakcinu. To je upravo jedan od razloga zašto vakcinacija mora biti brža i obuhvat mora biti veći jer virus mutira u osjetljivom domaćinu”, kaže Popović-Samardžić.

Predviđa se da nas očekuje teška zima, ako se globalni proces vakcinacije nastavi ovom dinamikom i virus nastavi da mutira ovom brzinom.

,,Podsjetiću da je u Jugoslaviji tokom 1972. za mjesec dana vakcinisano 18 miliona ljudi od variole vere. U epidemiji najvažniji je brz odgovor. Vakcinacija je dobrovoljna i umnogome zavisimo od solidarnosti. Mladi ljudi koji upravljaju pandemijom vakcinisani su u veoma malom procentu. U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. To je  bolje nego prije mjesec dana ali i dalje nedovoljno. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće nam poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru”, zaključuje Popović-Samardžić.

P.NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo