Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Www. teče mojim venama

Objavljeno prije

na

,,Liječimo zavisnost od interneta”, ,,Skidamo s fejsbuka” – ovakvim i sličnim porukama sve brojnije ordinacije i savjetovališta pozivaju pacijente na liječenje od zavisnosti koja nastaje nakon svakodnevnih, bespotrebnih, dreždanja za kompjuterom.

Ono što je zajedničko svim internet zavisnicima bježanje je od životnih problema – usamljenosti, nedaća na poslu, školi, u porodici, lošeg zdravstvenog stanja ili nečeg drugog. Pri tome, oni veliku količinu vremena ulažu u aktivnosti koje nemaju nikakve veze sa stvarnim životom, poslom, učenjem, hobijima ili su im totalno nepotrebni, a često i elemente privatnog života prenose u omiljeno virtuelno okruženje. Uprkos tome što postoje dokumentovani sociopatološki fenomeni uzrokovani korišćenjem interneta, globalna svjetska mreža ima daleko više važnih i neophodnih prednosti.

INTERNET NAŠ NASUŠNI: Iako mnogi stanovnici Crne Gore tek otkrivaju prednosti i čari rukovanja kompjuterom i lutanja beskrajnim internet prostranstvima – naši stručnjaci tvrde da i mi ulazimo u opasnu zonu.

,,U Crnoj Gori se smanjuje broj zavisnika od narkotika, a povećava broj zavisnika od internet društvenih mreža”, objašnjava prim. dr med. Novak Praščević, subspecijalista za bolesti zavisnosti. ,,Pedeset sedam miliona stanovnika planete Zemlje dan započinje i završava s Fejsbukom. Četvrtini djece u Engleskoj Fejsbuk je bitniji od porodice. U svijetu je broj korisnika Fejsbuka u stalnom porastu i u maju ove godine iznosio je 500 miliona”, kaže dr Novak Praščević. A u Crnoj Gori više od 160 hiljada stanovnika pripada Fajsbuk porodici. Dr Praščević tvrdi da je opsjednutost virtuelnim prijateljstvima – zavisnost od odnosa na internetu – posljednjih godina u takvom porastu da i kod nas da predstavlja opasnu realnost. ,,Nemilosrdno trošenje vremena, zapostavljanje obaveza, zapuštanje postojećih međuljudskih odnosa, to je Fejsbuk virtuelna realnost i predstavlja novi model socijalne interakcije”, objašnjava dr Praščević.

Internet zavisnici međusobno komuniciraju sa 400 riječi, od kojih je barem pedesetak potpuno nerazumljivo generaciji njihovih očeva, a riječi kao što su atačment, difolt, resetovanje, donloudovanje, poklapaju se sa žargonom mladih zavisnika od psihoaktivnih supstanci, koji takođe imaju svoj rječnik, potpuno nerazumljiv okolini.

PARALELNA STVARNOST: Termini „zavisnost od interneta” ili „internet zavisnost” ušli su u upotrebu 1995. godine. I od tada se nauka intenzivno bavi ovom pojavom. Dr Praščević tvrdi da se kod „tehnološke zavisnosti” ne stvara fiziološka zavisnost kao kod alkoholizma ili narkomanije, već samo psihološka.

Neka od istraživanja govore da je neko ko provodi na internetu više od 38 sati nedjeljno, odnosno, gotovo šest sati dnevno, nesumljivo postao zavisnik. „Realno gledano, u našim uslovima svako ko uz aktivnosti vezane za internet provede svakodnevno četiri, što je 28 sati nedjeljno, duboko je zagazio u zavisnost”, smatra dr Praščević. Ipak, neko ko zbog posla ili edukacije, sate i sate provodi uz kompjuter, kaže on, ne može biti proglašen zavisnikom.

Da je paralelna stvarnost sve prisutnija u našim životima, pokazuju i najnoviji statistički podaci. Društvena mreža Fejsbuk uspjela je nadmašiti pretraživač Gugl u broju minuta koje korisnici provedu na njihovim stranicama. Fejsbuk je sada na prvom mjestu sa 41.1 milijardu minuta mjesečno, dok smo na Googlu proveli ukupno 39.8 milijardi minuta, a na Jahuu 37.7 milijardi minuta.

Vrijeme odmora je pokazalo, zapravo, kakav društveni život vodimo i kako koristimo svoje slobodno vrijeme. Upravo tokom avgusta je skočio broj korisnika Fejsbuka i tada je ova društvena mreža izbila na prvo mjesto. Sve i da je vrijeme provedeno za kompjuterom korisno potrošeno, može ugroziti zdravlje. Dugotrajan rad za računarom ubraja se u ozbiljne faktore rizika za nastanak i razvoj raznovrsnih patoloških stanja i oboljenja, čija težina varira od relativno bezopasnih do krajnje ozbiljnih, pa i potencijalno smrtonosnih.

MODEL PONAŠANJA: Dr Praščević kaže kako su štetnom djejstvu komponenti računarske opreme izloženi gotovo svi organski sistemi, a budući da profesionalni rad za računarom ima karakter pasivnog posla, najčešće se javljaju poremećaji u funkcionisanju lokomotornog sistema. Oni nastaju kao posljedica dugotrajnog statičkog opterećenja kičmenog stuba, nefiziološkog položaja i ponavljanih neprirodnih pokreta ekstremiteta. Stručnjaci objašnjavaju da nije tehnologija, internet u ovom slučaju, faktor koji stvara zavisnost, već to radi određen model ponašanja. Internet, dakle, sam po sebi ne predstavlja osnov za razvoj zavisnosti, već je njegova „krivica” u tome sto omogućava razvijanje i upražnjavanje oblika socijalne interakcije koja neke ljude privlači u mjeri većoj od poželjne.

Terapija se, kaže dr Prašćević, ne razlikuje mnogo od tretmana drugih vrsta zavisnosti. Riječ je o klasičnoj psihosocijalnoj terapiji, a specifično je, da dok traje liječenje, pristup internetu ne mora biti zabranjen. Pritom, pacijenti jedino ne mogu da koriste ono od čega se liječe, a to je u ogromnom broju slučajeva Fejsbuk. Sveobuhvatan i individualni tretman traje godinu, sprovodi se u četiri faze, a glavni cilj jeste promjena patološkog obrasca ponašanja i usmjeravanje pacijenata na zdrave oblike života.

Posljedice

„Zavisnost od interneta u poređenju sa zavisnostima od alkohola ili od droga mnogo je manje štetna i za samog zavisnika i za njegovu okolinu, ali ipak postoje štetne posljedice”, objašnjava za Monitor dr Praščević. U osnovi svake zavisnosti je lučenje takozvanih neurotransmitera zadovoljstva, a apstinencijalni sindrom liči na onaj koji se razvija kada se prekine s uzimanjem droge – blaga glavobolja, opsesivno razmišljanje o objektu zavisnosti, stomačne tegobe, ali i nevoljni pokreti prstima koji simuliraju rad na tastaturi. U svijetu već postoje udruženja za liječenje zavisnosti od interneta po uzoru na „Anonimne alkoholičare” – grupe bivših zavisnika od alkohola koje su polovinom 20. vijeka napravile revoluciju u psihološkoj terapeutskoj praksi. Patološka upotreba nije isto što i zavisnost od interneta. Zavisnik potpuno nekontrolisano provodi sve slobodno vrijeme ispred računara, zanemarujući svoje obaveze, prijatelje, ranija interesovanja. U nekim slučajevima zapostavlja i svoj fizički izgled, kaže dr Praščević. Kao i kod kockanja, u ovoj vrsti zavisnosti postoji poremećaj kontrole impulsa, neobuzdana, kompulsivna upotreba interneta. Javljaju se depresija, anksioznost, nesanica, razdražljivost, zloupotreba psihoaktivnih supstanci, apstinencijalna kriza. Procjenjuje se da u ukupnoj populaciji korisnika interneta ima pet do deset odsto onih koje možemo nazvati zavisnicima.

Marijana BOJANIĆ

Komentari

DRUŠTVO

VIŠE STANOVNIKA UMIRE NEGO ŠTO SE RAĐA: Epidemija Bijele kuge u Crnoj Gori

Objavljeno prije

na

Objavio:

Korona, siromaštvo, iseljavanje, besperspektivnost neki su od razloga što je u Crnoj Gori prošle godine, prvi put od Drugog svjetskog rata, zabilježen negativni prirodni priraštaj. Negativan trend se ove godine pogoršava

 

Prirodni priraštaj u Crnoj Gori na kraju aprila bio je čak minus 1.218, a bijela kuga je prisutna u 21 od 24 opštine, pokazali su, početkom ovog mjeseca prezentovani, podaci Monstata. Od početka godine do kraja aprila rođeno je 2.178 beba, a preminulo je 3.396 građana. Pozitivan prirodni priraštaj bilježi se u Budvi gdje je broj rođenih za sedam veći od umrlih, Rožajama 13, a u Podgorici, koja je grad koji ima najviše rođenih, svega dva.

Crna Gora je prošlu godinu završila sa negativnim prirodnim priraštajem, jer je broj preminulih za 1 odsto veći od broja rođenih. To je prvi put od Drugog svjetskog rata, da je priraštaj negativan. Na kraju 2020. prirodni priraštaj je bio negativan u 17 opština, a tokom ove došlo je do povećanja negativnih trendova u još četiri grada, najviše na sjeveru zemlje. U pljevaljskoj opštini natalitet je u konstantnom padu, za šest mjeseci 2021. godine rođene su 62 bebe. U maju je rođeno 17, a u junu 10 beba. Statitički podaci govore da se posljednjih godina u Pljevljima na godišnjem nivo rađa do 200 beba, a prije dvadeset godina rađalo se i do 1.300 djece. Ove godine se prvi razred upisuje 160 đaka prvaka, a prije 30 godina upisivalo se 450.

Sa prosječnom platom od 300 eura na sjeveru ne može se planirati porodica, pa se mladi iz ovih krajeva stalno sele u inostranstvo i prema jugu države. Nezvanični, pošto zvaničnih nema, podaci govore da je Crnu Goru u posljednje tri decenije napustilo oko 150.000 građana. Nezaposlenost, male plate a ogromne cijena stanova, razlog su što se mladi u Crnoj Gori, najkasnije u Evropi, odvajaju od porodice, tek sa 32 godine.

Poslovna politika većine preduzeća je da se žene još uvijek prilikom intervjua pitaju da li planiraju zasnivanje porodice, što im se ubraja u otežavajuću okolnost. A majke su prve koje, kada nastupi kriza, ostaju bez posla.

Na sve ovo tokom prošle i ove godine nadodala se i korona kriza. ,,Kada je pandemija počela već smo imali najavu negativnih trendova kada je u pitanju priraštaj. Ta priča o koroni je bila iznenađujuća i razarajuća za društvo. Tako da su se pored svih društvenih faktora sada umiješali i biološko medicinski faktori koji su doveli do pada prirodnog priraštaja”, ocjenio je nedavno za Radio Slobodnu Evropu demograf Miroslav Doderović.

U Crnoj Gori je, do sada, od korona virusa umrlo 1624 osoba. Prema analizi Vijesti u periodu od jula 2020. do aprila 2021. svaka peta smrt bila je povezana s koronavirusom.

Prema podacima Uprave za statistiku Monstat i Instituta za javno zdravlje porast mortaliteta ne ogleda se samo u preminulima od posljedica virusa. Od jula (2020) do aprila (2021), izuzevši zvanične žrtve korone, umrlo je 535 osoba više u odnosu na petogodišnji prosjek. Kada se uporedi sa istim mjesecima 2020. i 2019. godine, umrlo je 598 osoba više.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

ZNACI: Vakcinacija zakočila

Objavljeno prije

na

Objavio:

U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru, najavljuje epidemiološkinja Milena Popović-Samardžić

 

TXT: U Crnoj Gori je do srijede prvu dozu vakcine primilo 165.022 građanina (36,1 odsto punoljetnog stanovništva), a dvije doze 147.184 (32,2 odsto). Od 4. maja, kada je počela masovna vakcinacija protiv korona virusa, ukupno je dato 312.206 doza vakcina.

Vakcinacija ne teče brzinom kojom bismo željeli, kaže za Monitor epidemiološkinja Instituta za javno zdravlje Milena Popović – Samardžić. ,,Građani odlažu vakcinaciju za septembar. Moramo ih upozoriti da je za kompletiranje vakcinacije i konsolidaciju imunog odgovora potrebno dva mjeseca od primanja prve doze. Sada se vakcinišemo da bismo bili bezbjedni u oktobru”.

Ona ponavlja apel Instituta na građane da ne oklijevaju i ne odlažu vakcinaciju. ,,Vakcine protiv COVID-19 su bezbjedne i učinkovite u domenu prevencije teških formi bolesti i fatalnih ishoda. Efikasnost vakcina u prevenciji simptomatske infekcije izazvane delta sojem je niža nego što je bila u odnosu na alfa soj. Svaka nova mutacija virusu daje veću otpornost na vakcinu. To je upravo jedan od razloga zašto vakcinacija mora biti brža i obuhvat mora biti veći jer virus mutira u osjetljivom domaćinu”, kaže Popović-Samardžić.

Predviđa se da nas očekuje teška zima, ako se globalni proces vakcinacije nastavi ovom dinamikom i virus nastavi da mutira ovom brzinom.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

BUDVA UOČI GODIŠNJICE IZBORA BEZ KOALICIONOG DOGOVORA: Carević samo Demokratama nudi savez

Objavljeno prije

na

Objavio:

Nije baš jasno zašto je Marko – Bato Carević izašao sa ovakvom ponudom iako je znao da ona neće biti prihvaćena. U ranijim izjavama prvi čovjek budvanskih Demokrata, Mijomir Pejović kazao je, kako među potpisnicima koalicionog sporazuma o formiranju vlasti moraju da se nađu svi oni koji čine vladajuću većinu na državnom nivou. Uključujući i GP URA koja do sada nije učestvovala u pregovorima

 

Uskoro se navršava godina od izborne pobjede Demokratskog fronta i Demokratske Crne Gore na lokalnim izborima u Budvi, ali taj jubilej, po svemu sudeći, neće biti obilježen sklapanjem postizbornog koaliconog sporazuma o formiranju vlasti u najvećoj turističkoj opštini. Tokom proteklog desetomjesečnog perioda vlast u Budvi funkcionisala je, sa neznatnim izmjenama, na podjeli resora između DF-a i Demokrata ustanovljenoj na osnovu rezultata  prethodnih lokalnih izbora održanih 2016. godine. Kako se odnos snaga na avgustovskim izborima promijenio u korist stranaka koje čine Demokratski front, one očekuju i novu raspodjelu i veći udio u vlasti u opštini Budva.

Nakon izbora izostao je ozbiljan  dijalog među strankama kojima su Budvani iskazali povjerenje. Zamijenjen je međusobnim optužbama i žestokim kritikama čak i u okviru izbornih koalicija. Postkoalicioni dogovor nije postignut, ali je u međuvremenu došlo do preraspodjele mandata među strankama.

Lider lokalnog DF-a i predsjednik  Opštine Budva Marko – Bato Carević  nedavno je sa pobjedničke liste DF-a koja je osvojila 14 odborničkih mandata, isključio dvije partije, SNP i Pravu Crnu Goru. U odmazdi prema dojučerašnjim partnerima koji nisu glasali za njegov godišnji izvještaj, odlučio je i da im oduzme i sve funkcije koje su njihovi kadrovi zauzeli. Time se budvanski DF sveo  na 11 odborničkih mjesta. Desetak dana kasnije Carević ponovo intrigira političku scenu u Budvi miroljubivom ponudom Demokratama, o podjeli vlasti na novim osnovama.

Predsjednik Carević poslao je mejl Demokratskoj CG sa predlogom sporazuma o postizbornoj koalicionoj saradnji, konstituisanju, organizaciji i vršenju vlasti u Opštini. Ponuda se odnosi na zajedničko formiranje gradske uprave u punom trajanju mandata, do 2024. godine. Nova koalicija imala bi ukupno 17 mandata, odnosno tijesnu većinu od 33 odbornička mjesta u SO Budva.

Sporazum predviđa da se budvanska vlast uspostavi na sljedećim osnovama- Demokratski front sa 11 mandata ostvario bi učešće u vlasti sa 64,7 odsto a Demokratama sa 6 odbornika preostaje 35,3 odsto. Kolač vlasti u Budvi bio bi precizno podijeljen na dvije političke opcije.

„Potpisnici sporazuma konstatuju da se vlast konstituiše uz postojanje potpunog legitimmiteta i legaliteta koje su članice koalicije ostvarile na istorijskim izborima održanim 30. avgusta 2020. za šta postoji nesporno utvrđena volja većine građana Budve. Vlast u Opštini Budva uspostavlja se na osnovu temeljnih načela demokratije, Ustava CG, Zakona o izboru odbornika i poslanika, Zakona o lokalnoj samoupravi, Statuta Opštine Budva…. uz poštovanje principa izborne volje građana i proporcionalno broju osvojenih glasova odborničkih mandata“, navodi se u predlogu sporazuma.

Predlog za formiranje vlasti potpisale su tri partije članice DF-a,  Nova srpska demokratija, Demokratska narodna partija i Pokret za promjene. Njime je jasno stavljeno do znanja da se ne odnosi na isključene SNP i Pravu CG.

„Vlast u Opštini Budva uspostavlja se na period punog trajanja mandata, odnosno na period od četiri godine od dana posljednjih izbora za izbor odbornika u SO Budva. Potpisnici sporazuma ostaju otvoreni za participaciju drugih političkih subjekata u vlasti koji dijele iste ili slične stavove i principe političkog djelovanja bez ucjena u bilo kom segmentu i pravcu djelovanja. Potpisnici sporazuma se obavezuju da u skupštinskom radu koordiniraju rad klubova odbornika radi postizanja što većeg stepena saglasnosti po svim pitanjima koje spadaju u djelokrug rada Skupštine opštine Budva kao i izvršne vlasti. Obavezuju se da poštuju princip jedinstvenog djelovanja i glasanja u SO Budva za odluke koje  je zakonom i Statutom Opštine predviđeno da se odlučuje većinom glasova od ukupnog broja odbornika“, navedeno je u tekstu.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo