Povežite se sa nama

INTERVJU

ARNE KENIG, PREDSJEDNIK EVROPSKE FEDERACIJE NOVINARA: Kazne kao ucjena

Objavljeno prije

na

Nadali smo se da će sa odlaskom režima Slobodana Miloševića i njemu srodnih i često po novinare i medije ne mnogo manje opasnih režima u regionu, polako nestajati ili se bar vidljivo smanjivati problemi novinara i medija. Ispostavilo se da smo imali prevelika očekivanja. Da se i nove ili novo-stare vlasti koje reklamiraju tzv. evropske vrijednosti, sporo ili nikako ne oslobađaju navika u tretmanu slobode govora i informisanja, najbolji su primjer postupci vođeni za ubistva novinara. U Srbiji su ovih dana sva medijska udruženja i najveće medijske asocijacije uputile protestno pismo predsjedniku Borisu Tadiću, slažući se da je opstrukcija donošenja medijske strategije, postala nešto preko čega se ne može preći. O lošem stanju medijskih sloboda u više zemalja Centralne u Istočne Evrope i potrebi snažne solidarnosti razgovarali smo sa prvim čovjekom Evropske federacije novinara, švedskim novinarem i novinarskim liderom, Arneom Kenigom. MONITOR: Do koje mjere je ekonomska i finansijska kriza uticala na položaj novinara u Evropskoj uniji i u čitavoj Evropi?Ko je u najlošijem položaju?
KENIG: Ova kriza je na mnoge načine negativno delovala na položaj novinara i novinarstvo, i u pogledu gubitka zaposlenja ali i kada je reč o smanjivanju napora da novinarstvo bude kvalitetno. U Velikoj Britaniji i Španiji hiljade novinara je izgubilo posao, ali u čitavoj Evropi se vodi borba za bolja mesta u novinarstvu. Trebalo bi imati na umu da mnogi novinari nisu posao izgubili zbog finansijske krize , iako to tvrde izdavači. Izgubili su posao zato što profiti kompanija nisu bili dovoljno visoki, jer profiti nisu bili u skladu sa odlukama i očekivanjima menadžmenta.

MONITOR: Vaša se organizacija pretežno bavi radnim pravima novinara i medijskih radnika kao i sindikalnom saradnjom. Šta možete da ponudite svojim članovima?
KENIG: Evropska federacija novinara nudi solidarnost, znanje i obuku, politički rad u Briselu na zakonodavstvu koje će uvećati medijske slobode i radno pravo. To je mreža koja može da pomogne u praktičnim stvarima i kao što udruženja u jednoj zemlji pomažu svojim članovima,EFJ pomaže njima. Mi to možemo da uradimo do stepena jedne vrlo široke političke kampanje. Na primer, sada to radimo u korist šezdeset osam turskih novinara koji su u turskim zatvorima samo zbog toga što su radili svoj posao.

MONITOR: Kakva je međuzavisnost ekonomskog položaja novinara, visokih novčanih kazni i granica nezavisnosti i novinarskog profesionalizma?
KENIG: Videli smo to u mnogim slučajevima da se visoke novčane kazne koriste da bi se ili uplašio novinar ili medij ili medijska organizacija naterala na ćutanje. U nekim slučajevima to ide čak do potpunog uništavanja medija, do zatvaranja medija ili medijske organizacije. Evropska federacija novinara se bori protiv zakonodavstava koje sadrže kriminalizaciju optužbe za klevetu.

MONITOR: U Evropi ima dosta nedovršenih postupaka koji traju već godinama… Da li EFN (EFJ) prati sudske postupke za ubistva novinara?
KENIG: Mi dajemo godišnji izvještaj o ubistvima novinara, i to je izvještaj koji se objavljuje u okviru izveštaja Međunarodne federacije novinara (IFJ), u kojoj Evropska federacija novinara učestvuje u najvećem stepenu. Borimo se protiv nekažnjivosti, u Rusiji su Međunarodna federacija novinara i Evropska federacija novinara uključene u zajednički rad sa ruskim kolegama. Napravljena je detaljna baza podataka o nasilju nad novinarima i ubistvima novinara. Način na koji smo prikupljali ove podatke obezbedio je osnov za zakonske postupke protiv ubica. To je za nas važan zadatak, da radimo na stvaranju situacije gde će oni koji ubijaju novinare ili izdaju naloge za ta ubistva, biti privedeni pravdi na isti način kao što međunarodna zajednica nastoji da pravdi privede ratne zločince.

MONITOR: Da li Evropska federacija novinara osim a svojim članicama u pojedinim evropskim zemljama sarađuje i sa državnim institucijama?
KENIG: Da biste bili članica Evropske federacije novinara morate biti nezavisni od državne vlasti, od vlade u tim zemljama.Ali može biti saradnje u pojedinim slučajevima kada je ta nezavisnost jasna, kada je ona već pokazana.

MONITOR: U našem regionu imamo nekoliko ubistava novinara ,Dade Vujasinović, Slavka Ćuruvije i Milana Panića u Srbiji, Duška Jovanovića u Crnoj Gori, Iva Pukanića i Nika Franića u Hrvatskoj. Šta su glavni razlozi za nekompletnost istraga nekih od tih ubistava, ili kao u slučajevima Pukanića i Franića, za nepostojanje optužnice protiv nalogodavaca?
KENIG: Nemam detaljne informacije za neke od ovih slučajeva ubistava, ali smatram da je od najveće važnosti da vlade u potpunosti ispune svoju obavezu da zaštite svoje građane, a to znači i da omoguće postizanje pravde za one koji su žrtve zločina. Novinari služe društvu i njihov posao je izuzetno važan deo svakog demokratskog sistema. Nedopustivo je i ne može se tolerisati da oni koji ubijaju novinare ne odgovaraju za svoje zločine.

MONITOR: U Crnoj Gori su tri novine – Vijesti, Monitor i Dan osuđeni da plate oko trinaest miliona eura. Kakav je stav uprave Evropske federacije novinara prema toliko visokim novčanim kaznama za novinare i medije?
KENIG: Kao što sam vam već rekao, mi vrlo negativno gledamo na sisteme za koje se vidi da su im osnovni ciljevi u primeni kaznenih mera da se mediji zatvore, da se uguše. To je posebna forma cenzure.

MONITOR: Kod nas je u velikoj mjeri dovršena privatizacija državnih medija. Ali sada imamo probleme sa njihovim novim vlasnicima, koliko strancima toliko i domaćim.Ali ima i medija kao što su državna agencija Tanjug i dnevnik Politika u Srbiji, Pobjeda u Crnoj Gori, Vjesnik u Hrvatskoj koje su još u potpunom ili značajnom stepenu državne. Da li se radi o „sistemskoj grešci”?
KENIG: Onda kada država poseduje medije, sistemi javnih servisa su najbolji način za to. Jedan zaista nezavisni javni servis je, na primer, britanski BBC, koji bi mogao biti model za vaše javne servise. Ovde je najvažnija stvar da postoji jasna „bezbednost” tih servisa od vlasnika,tolika da se vlasnik nikako ne meša u odluke koje se donose o informativnim sadržajima, da ga nema u „news rooms”. Na taj način država mora da pristane na jednu veoma pasivnu ulogu, kao vlasnik.

MONITOR: U junu ove godine, Evropska federacija novinara održaće godišnju skupštinu u Beogradu. Nedavno ste u ime vaše organizacije reagovali na prijetnje upućene RTV B92. Pisali ste predsjedniku Srbije Borisu Tadiću i drugim srpskim zvaničnicima. Jeste li dobili neki odgovor?
KENIG: Evropska federacija novinara je zabrinuta za situaciju u vezi sa medijskim slobodama u nekoliko zemalja Centralne i Istočne Evrope, ali ništa manje ni u slučaju novog medijskog zakona u Mađarskoj.Mi smo se sreli sa predsednikom Srbije i razgovarali smo sa vladom. Mislimo da je ovo dobra prilika da odemo kod naših kolega u Srbiji i baš tamo održimo naš godišnji skup, nadajući se da bismo tako mogli da ih podržimo, njih i druge kolege iz regiona, u ovim za sve nas važnim pitanjima.

MONITOR: Šta mislite hoće li Vikiliks afera izazvati promjenu, nešto što je već nazvano „novim žurnalizmom”?
KENIG: Vikiliks je pokazao kako je teško sprečiti otkrivanje informacija,kako je nemoguće zauvek ih držati u tajnosti. Pozdravljam ovaj razvoj dogadjaja u kojem sada Vikiliks sve više i više teži tome da radi sa tradicionalnim medijima tako da njihovi izvori mogu da se proveravaju od strane profesionalnih novinara. Tako se uvode i etička pravila da bi se kada je to ipak očekivano napravila što manja šteta, koja bi mogla nastati tokom postupka izveštavanja i objavljivanja.

Nastasja RADOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

INTERVJU

DRAGOLJUB VUKOVIĆ, NOVINAR: Otvoren prostor za pregrupisavanja na političkoj sceni

Objavljeno prije

na

Objavio:

Sasvim je izvjesno da Pokret Evropa sad nema kapaciteta da postane ozbiljna i demokratski ustrojena politička organizacija, što otvara prostor za moguća pregrupisavanja postojećih političkih aktera ali i, moguće, pojavljivanje nekih novih. Bez obzira na to kakvi će biti krajnji ishodi ovih procesa, izgledno je da oni sada neće voditi političkoj stabilizaciji i snaženju aktuelne izvršne vlasti. Ne bih se iznenadio da već naredne godine imamo vanredne parlamentarne izbore

 

 

MONITOR: Kako vidite izlazak iz PES-a predsjednika države Jakova Milatovića, i isključenje ministra pravde iz te partije Andreja Milovića?

VUKOVIĆ: Prvo što mi pada na pamet je komentar predsjednika te partije i aktuelnog premijera Milojka Spajića na pitanje novinara vezano za sjednicu Odbora za bezbjednost i odbranu Skupštine Crne Gore na kojoj je ministar Milović bio targetiran kao problematičan tip od strane šefa Specijalnog policijskog tima. Spajić je tada rekao da ono što se čulo na sjednici „priliči muškoj svalačionici iz IVa, IVb… razreda…“ Aktuelna dešavanja u njegovoj stranci su takođe uporediva sa nadgornjavanjem tinejdžera u svlačionici željnih dokazivanja i moći.

Pokret Evropa sad meni liči na grupu ljudi koja se okupila sticajem okolnosti i koju ne povezuje nikakva čvrsta ideološka armatura, osim želje za dokazivanjem i moći. Čim te armature nema, onda su diobe i odlasci dio neke političke normalnosti. Osim toga, već na početku su pokazali da nijesu odmakli od autoritarnih modela političkog organizovanja u kome se insistira na monolitnosti i lojalnostim, a ne na unutarpartijskom pluralizmu koji kroz argumentovanu debatu vodi do odluka većine koje poštuje partijska manjina. U autoritarnim partijama i neistomišljenike u svojim redovima doživljavaju kao neprijatelje koje treba eliminisati, tako da mi se čini da Evropa sad funkcioniše po tome modelu.

Milatovićevo istupanje vidim kao dio pragmatičnog otklona od Spajićeve i Vladine olako obećane brzine reformi i boljeg života i mapiranje, u zavjetrini funkcije predsjednika države, neke izvjesnije vlastite političke budućnosti.

Iza Milovićevog isključenja izgleda da takođe stoji pragmatizam, kojim partijsko vođstvo žrtvuje važnu figuru zarad produžetka partije i zaštite ’kralja’.

MONITOR: Kako se to  može odraziti na buduće političke procese i funkcionisanje vlasti?

VUKOVIĆ: Sasvim je izvjesno da Pokret Evropa sad nema kapaciteta da postane ozbiljna i demokratski ustrojena politička organizacija, što otvara prostor za moguća pregrupisavanja postojećih političkih aktera ali i, moguće, pojavljivanje nekih novih. Bez obzira na to kakvi će biti krajnji ishodi ovih procesa, izgledno je da oni sada neće voditi političkoj stabilizaciji i snaženju aktuelne izvršne vlasti. Ne bih se iznenadio da već naredne godine imamo vanredne parlamentarne izbore.

Milena PEROVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka prvog marta ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

INTERVJU

TATJANA LAZAREVIĆ, UREDNICA PORTAL KOSSEV: Tope se posljednje ružičaste naočare Srba sa Kosova

Objavljeno prije

na

Objavio:

Ciljano katastrofičnom” politikom iz Beograda , kosovskim vlastima se sve vrijeme, izgleda, obezbjeđuje alibi

 

MONITOR: Nedavno se navršilo 16 godina otkako je Skupština Kosova proglasila nezavisnost. Kada se govori o Kosovu, uvijek su u fokusu odnosi Albanaca i Srba. Mijenjale su se vlasti i u Beogradu i u Prištini, koliko i kako su se mijenjali međuetnički odnosi, i „zvanični“ i „nezvanični“?

LAZAREVIĆ: Odnosi srpskog i albanskog naroda su se dodatno zaoštrili unazad nekoliko godina. I jedni i drugi nastupaju sa pozicija samoviktimizacije i optuživanja druge strane za zlodela. Dijalog izostaje, a javni prostor je sa obe strane kontaminiran mržnjom, promocijom nasilja i propagande. Kod srpske zajednice dominira i strah, pride. Samoopredeljenje je podiglo očekivanja svom biračkom telu kada je u pitanju odnos prema Srbiji, Severu Kosova, kao i svojevrsnom istorijskom revizionizmu, i u taj balon su poslednju godinu dana uvukli i one koji su tradicionalno bili naklonjeniji drugim strankama – pre svega PDK, kao i LDK, i AAK. Ovakva situacija koincidira upravo sa promenom vlasti u Prištini. Dvadeset pet godina nakon konflikta, do pomirenja srpskog i albanskog naroda nije došlo, ali se život tokom godina normalizovao do nivoa izgrađene konstruktivne komunikacije, dijaloga i saradnje – bilo na pojedinačnom, ili lokalno-opštinskom nivou; ili čak, epizodno, i između samih pregovaračkih strana. Sa takvom je praksom prekinuto dolaskom Samoopredeljenja na vlast. Kako je za tango potrebno dvoje, zvanični Beograd prenaglašava već očigledne negativne efekte politike Samoopredeljenja po Srbe sa Kosova u meri izjednačavanja ‘kurtizacije’ Severa sa ‘okupacijom’, iako je sam Sever pod međunarodnom vojnom i administrativnom jurisdikcijom još od ‘99-sa čim se Srbija saglasila, kao i postepenim prenošenjem jurisdikcija na kosovske vlasti. Sever je de fakto militarizovan merama Prištine. Citiraću i utisak koji je vidjiv na severu – “ciljano katastrofičnom” politikom iz Beograda , kosovskim vlastima se sve vreme, izgleda, obezbeđuje alibi za postupke koje jedino iskreno ne odobravaju Srbi sa Kosova, ali i čija se volja ni za jednu stranu istinski ne računa.

Nastasja RADOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka prvog marta ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

INTERVJU

BUDISLAV MINIĆ, ADVOKAT: Daleko od suštinskih promjena u pravosuđu

Objavljeno prije

na

Objavio:

Ne samo hvalisanje aktuelne vlasti već i hvalospjevi dobijeni od međunarodnih partnera koji su neskrivenim olakšanjem prokomentarisali prekid dugovremene blokade vrha pravosuđa, kazuje o dubini potonuća na koje smo bili svikli s vladama i nakon promjene vlasti

 

 

MONITOR: Ministarstvo evropskih poslova opet je saopštilo da očekuje završna mjerila za poglavlje 23, 24 u junu ove godine. Gdje je Crna Gora kada je u pitanju vladavina prava danas i koliko je realno da ispunimo zadatke koji se od nas traže u tom zahtjevnom poglavlju do ljeta da bi dobili završna mjerila?

MINIĆ: Crna Gora i danas, kao i u prethodnom periodu, simulacija demokratije i vladavine prava. Ona značajno zaostaje u zadovoljenju prije svega svojih potreba u oblasti uspostavljanja vladavine prava a onda i u ispunjenju zadataka na putu priključenja Evropskoj uniji. Taj značajan zaostatak dijelom je posljedica svjesne opstrukcije od strane dobitnika tranzicije koji su do 30. avgusta 2020. godine bili na vlasti i koncipirali pravni, obrazovni, kao i ukupni sistem u skladu sa svojim ličnim, grupnim i drugim partikularnim interesima, na štetu opštih, u sistemu rigidne partitokratije transformisane u mafiokratiju.

Ispunjenje zadataka u vezi sa dosadašnjim mjerilima za poglavlja 23 i 24 nije bilo pretjerano zahtjevno. Odnosilo se na ispunjenje nužnih pretpostavki za uspostavljanje osnova za izgradnju i otpočinjanje djelovanja pravosuđa u skladu sa evropskim standardima.  Međutim, ključni problem je predstavljalo odsustvo političke volje vladajućih struktura da se iskreno posvete tom cilju. Njegovo  ispunjenje je predstavljalo ozbiljnu prijetnju najvišim nosiocima vlasti i njima bliskim strukturama “ostvarenim” u vrijeme i na način koji zahtijevaju ozbiljna preispitivanja u pravičnim postupcima pred samostalnim i nezavisnim organima efikasnog pravosuđa, koncipiranog od kredibilnih i kompetentnih ljudi na svim nivoima.

Dosadašnje  (podsticajne) ocjene našeg napretka od strane međunarodnih partnera, pozitivnije su od iskustva nas praktičara u svakodnevnom suočavanju sa tim sistemom. Vjerujem da će  ubuduće najozbiljniji problem biti ljudski potencijal obrazovan u postojećem obrazovnom sistemu i sa radnim iskustvom i navikama dosadašnjeg pravosuđa.

MONITOR: Vlasti se za sada hvale izborom upražnjenih pozicija u vrhu pravosuđa. Koliko je dobro obavljen taj zadatak?

MINIĆ: Ne samo hvalisanje aktuelne vlasti već i hvalospjevi dobijeni od međunarodnih partnera koji su neskrivenim olakšanjem prokomentarisali prekid dugovremene blokade vrha pravosuđa, kazuje o dubini potonuća na koje smo bili svikli s Vladama i nakon promjene vlasti.

Sa iskustvom neposrednog očevica protivustavnog dijeljenja pravde i zastupanja imovinskopravnih interesa Crne Gore od strane dviju izabranih sutkinja Ustavnog suda Crne Gore kažem da je forma zadovoljena a suština, nažalost, nepromijenjena i opredijeljena dominacijom neodgovrne partitokratije.

MONITOR: Ministar pravde najavio je brojne izmjene zakona koje se tiču pravosuđa, od kojih su neke osporavane, kao i novi specijalni sud. Kako komentarišete te najave?

MINIĆ: Kao sve zbrzavane aktivnosti o stvarima za koje je neophodno najšire uključenje, inače našeg preskromnog potencijala, kompetentnih ljudi. Te izmjene se  kvalitetno mogu donijeti nakon svestranog stručnog sagledavanja stanja i mjera u skladu sa sveobuhvatno utvrđenim potrebama.

MONITOR: Doskorašnja zastupnica u Strazburu Valentina Pavličić podnijela je tužbu protiv Vlade zbog razrešenja. Kako komentarišete oluku Vlade da razriješi zastupnicu Pavličić prije odluke Ustavnog suda?

MINIĆ: Karakterističan volunatrizam od strane ove kao i prethodnih Vlada nakon “osvježenja”. Uz  ignorantski odnos prema neophodnim procedurama, i bez temeljinog  pristupa u oblasti razrješenja i imenovanja.

MONITOR: Ove sedmice uhapšen je jedan od suvlasnika kompanije Bemax i više drugih osoba zbog šverca cigareta. Kako vidite tu akciju SDT –a?

MINIĆ: Kao jedan u nizu primjera odlučnosti odgovornog nosioca pravosudne funkcije na čelu SDT-a  da radi svoj posao, uprkos odsustvu neophodnih kadrovskih, prostornih i ostalih uslova. To pokazuje  suštinsku razliku koja se postiže pravilnim izborom/smjenom GST-a.

Nadam se sličnoj promjeni i izborom VDT-a. No, moje strepnje su brojne i, bojim se, vrlo realne u pogledu mnogih  neophodnih faktora za uspješan ishod rada posvećenih nosilaca složenih, izazovnih i višestruko opasnih pravosudnih funkcija u ambijentu (kakav je crnogorski) decenijama kontaminirane države i društva.

MONITOR: Mnoge optužnice vezane za visoke funkcionere i organizovani kriminal još čekaju epilog. Koliko je pravosuđe u stanju da ih iznese?

MINIĆ: Nepoznat mi je kvalitet tih optužnih akata. Međutim, poznavajući sudski sistem plašim se da nije u pitanju moj pesimizam već realan strah za ishod i najkvalitetnijih optužnica pred netaknutim ostatkom sudstva koncipiranog od strane “ostvarenih” mafiokratskih struktura u svim trima granama vlasti. Nažalost, poznati su ponižavajući prostorni i ostali uslovi prvenstveno  za rad tužilaštva, ali i neodgovarajući kapaciteti i kriterijumi prijema i napredovanja u sudskoj vlasti. U  kontinitetu. Sve uz apsolutnu nedoraslost vladajuće i opozicione “političke elite” izazovima prijeko potrebne temeljite reforme sudstva i  uopšte  pravosuđa.

Zbog brojnih limitirajućih činjenica pesimista sam u pogledu skorije transformacije pravosuđa. Kontinuirane su  barijere promjenama u vidu nepromijenjene neodgovornosti svih vlasti tokom proteklih godina i decenija.

MONITOR: Uprkos obećanjima, SDT  još čeka podršku vezanu za prostorne i druge kapacitete. Šta to govori? 

MINIĆ: To svjedoči o nezrelom društvu. Nerealna su očekivanja laičke javnosti od pravosuđa u postojećim ljudskim i svim ostalim kapacitetima, tačnije ograničenjima. Zbog donosioca odluka koji su  nedorasli situaciji, odluke izostaju a nerijetko je bolje da se takve ne donose.  Partitokrate su jednako siromašnih stručnih kapaciteta,  a  njihove odluke su  vođene ličnim i partikularnim interesima, sa enormno naraslim kvazipopulizmom nakon “osvježenja” od 30.08.2020. godine. U odsustvu neophodne građanske svijesti u crnogorskom društvu,  oni se samo pod pritiskom spoljnih činilaca,  u vezi sa ispunjenjem uslova za pristupanje Evropskoj uniji , bave pravosuđem. I to u mjeri koja nije nastavak zastoja u tom procesu koji su svjesno napravile mafiokrate,  a  nakon njihove smjene nastavile partitokratske strukture zarobljene prizemnim ličnim i međupartijskim (i unutarpartijskim) obračunima.

Suvišno je ponavljati odsustvo neophodnog uticaja stručne javnosti u pravcu suštinskih promjena u pravosuđu i u državi i društvu u cjelini.

Milena PEROVIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo