Povežite se sa nama

DRUŠTVO

BUDŽET I EKONOMSKE PROJEKCIJE ZA 2015. GODINU: Ne brinimo dobro biti neće

Objavljeno prije

na

U Skupštini Crne Gore započela je rasprava o prijedlogu zakona o budžetu za narednu, 2015. godinu. Vladine želje i obećanja mogu se predstaviti s nekoliko brojki: predloženi budžet za narednu godinu iznosi 1,56 milijardi eura, dok su izvorni budžetski prihodi planirani u iznosu od 1,32 milijarde.

Iskustvo nas uči da ova vlada, baš kao i njene prethodnice, pravi ozbiljne greške i na prihodnoj i na rashodnoj strani Zakona o budžetu. Bude li usvojen u predloženom obliku, budžetu će iduće godine nedostajati oko 635 miliona eura. Trećina tog iznosa (206 miliona) odnosi se na prvu godinu gradnje dionice autoputa Smokovac – Mateševo, dok je ostatak neophodno obezbijediti za vraćanje dospjelih kredita i emitovanih državnih obveznica. Samo za prispjele kamate država će, tokom naredne godine, platiti oko 70 miliona eura.

,,Namjeravamo da redukujemo učešće potrošnje koja nema razvojni karakter”, saopštio je ministar Radoje Žugić pred Odborom za ekonomiju, finansije i budžet. Potom je odgovorio i na očekivanja penzionera i zapošljenih u javnom sektoru – prosvjeta, zdravstvo, vojska – koji su, prema važećim zakonima i kolektivnim ugovorima, očekivali povećanje zarada: ,,U narednoj godini zarade bi trebalo da ostanu na istom nivou sve do momenta dok dođemo do održivog nivoa javne potrošnje, odnosno do ravnoteže prihoda i rashoda u budžetu”. Uz finansijsku tojagu, ministar je ponudio i šargarepu: ,,Mislim da smo jako blizu tom cilju”. Brojke, međutim, ne idu u prilog te tvrdnje.

Na parlamentu je da procijeni da li je Vlada, zaista, opravdano spriječena da izvrši preuzete obaveze i potpisom ovjerena obećanja. Ili je stvar u prioritetima. ,,Ako bi ispunili sve zahtjeve potrošačkih jedinica za povećanje izdvajanja iz budžeta, uvećali bismo budžetski deficit za 30 miliona eura”, kaže ministar Žugić. Praktično u isto vrijeme pred poslanicima se našao i završni račun budžeta za 2013. godinu. Sve skupa sa izvještajem Državne revizorske institucije prema kome je samo te godine iz budžeta nezakonito potrošeno 22,5 miliona eura. Ne računajući 107 miliona eura koje je država izgubila plaćajući nezakonito izdate garancije za Kombinat aluminijuma i 23 miliona potrošenih za plaćanje sudskih presuda. Kada sagledamo kako je, u jednoj godini, potrošeno tih 150 miliona eura, tada potpuno drugačiju dimenziju poprimi i tih 30 miliona koliko, navodno, na godišnjem nivou vrijede državne obaveza prema zapošljenima u javnom sektoru, a koje vlada neće izvršiti zbog ,,mjera finansijske konsolidacije”.

Uostalom, upravo je na sjednici Odbora za ekonomiju i finansije, u prisustvu ministra Žugića, predsjednik Senata DRI Milan Dabović ukazao na činjenicu da u predloženom zakonu o budžetu nije na valjan način iskazan porast neizmirenih obaveza. ,,Iz iskustva znamo da smo svake godine imali rast neizmirenih obaveza”, kazao je Dabović.

I pored toga, u vladajućoj koaliciji ostaju nepopravljivi optimisti. Tako poslanik SDP Damir Šehović cijeni da je budžet za narednu godinu bolji u odnosu na prethodne. ,,Možemo biti zadovoljni realnošću njegovog planiranja”, rekao je Šehović naglašavajući kako se u narednoj godini očekuju zadovoljavajuće stope ekonomskog rasta. „Ulazimo u novu razvojnu fazu. Očekujemo više stope rasta, realizaciju kapitalnih projekata, ali i nastavak finansijske konsolidacije”, obećavao je Šehović. I nije bio jedini. Pominjalo se u započetoj raspravi o budžetu da će naredne godine društveni proizvod u Crnoj Gori rasti po stopi od 2,5 do, čini se nedostižnih, pet procenata.

Kao da je poslanicima vladajuće DPSDP koalicije ostao nepoznat prošlonedjeljni nastup premijera Mila Đukanovića u Privrednoj komori Crne Gore, u kome je on, vrlo nedvosmisleno, najavio mogućnost ulaska u novu (treću po redu) recesiju.

,,Zapadni Balkan je pred trećom recesijom, iako djeluje dobro što će Crna Gora i ove godine imati rast od dva do 2,5 odsto, s obzirom na to da ekonomija djeluje po principu spojenih sudova, zbog onoga što vidimo u okruženju, ne možemo se nadati ničem dobrom”, rekao je Đukanović samohvaleći se kako je izvršna vlast ,,u prethodnom periodu uspješno obavila konsolidaciju javnih finansija”.

Činjenica da naredne godine moramo pozajmiti skoro 400 miliona eura kako bi platili državne obaveze nastale u mandatima premijera Mila Đukanovića i Igora Lukšića dobro govori o stvarnom karakteru te ,,konsolidacije”. Doda li se tome i potencijalna finansijska bomba mogućeg raskusuravanja sa A2A na način što bi država morala otkupiti akcije koje je, skupa sa malim akcionarima, prodala 2009. za više od 300 miliona eura, dolazimo do ,,opozicione” priče o kratkoročnoj i dugoročnoj neodrživosti državnih finansija.

Kako god, stižemo do pitanja – zašto je Vlada Crne Gore projektovala budžet za narednu godinu računajući na ekonomski rast ako njen predsjednik najavljuje novu, treću po redu, recesiju? Neko tu nekoga ne shvata sasvim ozbiljno. Ili se svi skupa igraju sa egzistencijom građana Crne Gore.

Nije dugo trebalo da Đukanović iz raspoloženja ,,ne možemo se nadati ničemu dobrom” pređe u fazu oduševljenja sopstvenim uspjesima. ,,Autoput je ne samo simbol, već konkretan dokaz blisko bolje, bogatije i srećnije budućnosti naših građana”, ustvrdio je premijer nakon što je odgledao kompjutersku animaciju putovanja 43 kilometra dugom četvrtinom autoputa Bar – Boljare. Koji bi – kada bi bio izgrađen – predstavljao samo manju (doduše i skuplju) polovinu autoputa Bar – Beograd. A i taj bi, takođe pod uslovom da bude izgrađen, pravi značaj dobio tek kada bi bio produžen na istok, do Bukurešta i sjevera (Budimpešta). Premijer, kao da je sve to gotova stvar, Ranku Krivokapiću i prisutnim Kinezima objašnjava kako je predstojeći posao ,,najbolja potvrda ispravnosti ekonomske i ukupne državne politike, koja je od najzaostalije jugoslovenske republike dovela Crnu Goru do pozicije najrazvijenije države Zapadnog Balkana” (citat preuzet u pisanoj formi sa sajta Vlade Crne Gore).

Prešutimo ovu neukusnu šalu o ,,najrazvijenijoj državi”. I podsjetimo premijera kako je zemlja kojom on gospodari četvrt vijeka, pred njegovo stupanje na prijesto imala suficit u razmjeni sa inostranstvom (uz Sloveniju, bila je jedina članica SFRJ čiji je izvoz bio veći od uvoza), trgovačku flotu od 40-ak brodova, ozbiljnu industriju, pristojno školstvo i danas nedostižnu zdravstvenu i socijalnu zaštitu.

Biće da Krivokapić i Kinezi to, svakako, znaju. A premijer niže: ,,Iskustva malih i velikih ekonomija i država pokazuju da je za ekonomski rast i razvoj, osim snažnih institucija, vladavine prava, efikasne administracije i povoljnog poslovnog ambijenta, presudno važan i kvalitet infrastrukture”. To je, bez sumnje, tačno. Crna Gora nema ništa od pobrojanog.

Autori viceva ovdje bi ubacili dosjetku: Ne bi imali ni drugi – bilo male ili velike ekonomije – da ih vodi Milo Đukanović. Mi se vraćamo priči o budžetu za sljedeću godinu. On će biti održiv ukoliko se bude radilo na štednji, kaže ministar Žugić. ,,Svi smo uskraćeni za svoje ambicije”, pojasnio je suvlasnik novoizgrađene vile na morskoj obali predstavnici Udruženja roditelja djece sa smetnjama u razvoju, koji su molili za više novca. Na fasadama su osvanuli novi grafiti sa porukom Pomozimo Milošu – 14525. I dok građani pokušavaju skupiti novac neophodan za liječenje teško povrijeđenog mladića iz Bara, država planira da sa bankarskim garancijama većim od sto miliona eura (ponovo) pomogne domaće i strane investitore.

Partneri održali lekciju

,,Moramo ozbiljno razmišljati o tome kako da povećamo proizvod i rast, unaprijedimo konkurentnost i pametnim razvojem domaće privrede stvorimo uslove za održivu ekonomiju”, saopštio je premijer Milo Đukanović okupljenoj političko-ekonomskoj eliti u Privrednoj komori, uz poentu: ,,Crnoj Gori nedostaje preduzetničkih znanja i kulture, na šta se moramo usredsrijediti…”.

Konkretne prijedloge za unapređenje crnogorske ekonomske slike momentalno je ponudio podgorički biznismen Tomislav Čelebić. Vlasnik kompanije Čelebić, koji je zbog svojih građevinskih poduhvata dobio nadimak ,,šampion divlje gradnje”, i jedan od suvlasnika Univerziteta Donja Gorica (Čelebić to vlasništvo dijeli sa premijerom Đukanovićem, Veselinom Vukotićem i Draganom Vukčevićem) zbog čega mu prijatelji iz kruga tranzicionih pobjednika tepaju ,,rektore”, imao je dva prijedloga.

Jedan od glavnih problema privrede, zaključuje Tomislav Čelebić na vlastitom primjeru, odnosi se na legalizaciju nelegalno sagrađenih objekata. ,,Postoji oko 100.000 objekata sagrađenih nelegalno, za šta su štete nemjerljive”, rekao je Čelebić – siguran da je ,,veliki broj vlasnika zainteresovan za plaćanje obaveza u razumnom roku, jer bi tako dobili bolju infrastrukturu i veću vrijednost za te objekte”.

Šta je sa onima koji su u zakonskom roku platili propisane dažbine, odnosno nijesu prekoračili dozvoljene građevinske gabarite?

Umjesto te dileme, Čelebić se osvrnuo na neusklađenost obrazovnog sistema sa potrebama ovdašnjeg tržišta rada. ,,Akcenat treba staviti na osnovno i srednje obrazovanje i usmjeravanje mladih ljudi na ono što su potrebe tržišta”, poručio je suvlasnik UDG-a. Izgleda da u Crnoj Gori pod vlašću DPS-a i njegovih tajkuna poslovi budućnosti pretpostavljaju završenu osnovnu školu (nije obavezno svih devet razreda) i jake mišice. Odnosno duge noge. Bravo tajkuni!

Zoran RADULOVIĆ

Komentari

DRUŠTVO

VIŠE STANOVNIKA UMIRE NEGO ŠTO SE RAĐA: Epidemija Bijele kuge u Crnoj Gori

Objavljeno prije

na

Objavio:

Korona, siromaštvo, iseljavanje, besperspektivnost neki su od razloga što je u Crnoj Gori prošle godine, prvi put od Drugog svjetskog rata, zabilježen negativni prirodni priraštaj. Negativan trend se ove godine pogoršava

 

Prirodni priraštaj u Crnoj Gori na kraju aprila bio je čak minus 1.218, a bijela kuga je prisutna u 21 od 24 opštine, pokazali su, početkom ovog mjeseca prezentovani, podaci Monstata. Od početka godine do kraja aprila rođeno je 2.178 beba, a preminulo je 3.396 građana. Pozitivan prirodni priraštaj bilježi se u Budvi gdje je broj rođenih za sedam veći od umrlih, Rožajama 13, a u Podgorici, koja je grad koji ima najviše rođenih, svega dva.

Crna Gora je prošlu godinu završila sa negativnim prirodnim priraštajem, jer je broj preminulih za 1 odsto veći od broja rođenih. To je prvi put od Drugog svjetskog rata, da je priraštaj negativan. Na kraju 2020. prirodni priraštaj je bio negativan u 17 opština, a tokom ove došlo je do povećanja negativnih trendova u još četiri grada, najviše na sjeveru zemlje. U pljevaljskoj opštini natalitet je u konstantnom padu, za šest mjeseci 2021. godine rođene su 62 bebe. U maju je rođeno 17, a u junu 10 beba. Statitički podaci govore da se posljednjih godina u Pljevljima na godišnjem nivo rađa do 200 beba, a prije dvadeset godina rađalo se i do 1.300 djece. Ove godine se prvi razred upisuje 160 đaka prvaka, a prije 30 godina upisivalo se 450.

Sa prosječnom platom od 300 eura na sjeveru ne može se planirati porodica, pa se mladi iz ovih krajeva stalno sele u inostranstvo i prema jugu države. Nezvanični, pošto zvaničnih nema, podaci govore da je Crnu Goru u posljednje tri decenije napustilo oko 150.000 građana. Nezaposlenost, male plate a ogromne cijena stanova, razlog su što se mladi u Crnoj Gori, najkasnije u Evropi, odvajaju od porodice, tek sa 32 godine.

Poslovna politika većine preduzeća je da se žene još uvijek prilikom intervjua pitaju da li planiraju zasnivanje porodice, što im se ubraja u otežavajuću okolnost. A majke su prve koje, kada nastupi kriza, ostaju bez posla.

Na sve ovo tokom prošle i ove godine nadodala se i korona kriza. ,,Kada je pandemija počela već smo imali najavu negativnih trendova kada je u pitanju priraštaj. Ta priča o koroni je bila iznenađujuća i razarajuća za društvo. Tako da su se pored svih društvenih faktora sada umiješali i biološko medicinski faktori koji su doveli do pada prirodnog priraštaja”, ocjenio je nedavno za Radio Slobodnu Evropu demograf Miroslav Doderović.

U Crnoj Gori je, do sada, od korona virusa umrlo 1624 osoba. Prema analizi Vijesti u periodu od jula 2020. do aprila 2021. svaka peta smrt bila je povezana s koronavirusom.

Prema podacima Uprave za statistiku Monstat i Instituta za javno zdravlje porast mortaliteta ne ogleda se samo u preminulima od posljedica virusa. Od jula (2020) do aprila (2021), izuzevši zvanične žrtve korone, umrlo je 535 osoba više u odnosu na petogodišnji prosjek. Kada se uporedi sa istim mjesecima 2020. i 2019. godine, umrlo je 598 osoba više.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

ZNACI: Vakcinacija zakočila

Objavljeno prije

na

Objavio:

U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru, najavljuje epidemiološkinja Milena Popović-Samardžić

 

TXT: U Crnoj Gori je do srijede prvu dozu vakcine primilo 165.022 građanina (36,1 odsto punoljetnog stanovništva), a dvije doze 147.184 (32,2 odsto). Od 4. maja, kada je počela masovna vakcinacija protiv korona virusa, ukupno je dato 312.206 doza vakcina.

Vakcinacija ne teče brzinom kojom bismo željeli, kaže za Monitor epidemiološkinja Instituta za javno zdravlje Milena Popović – Samardžić. ,,Građani odlažu vakcinaciju za septembar. Moramo ih upozoriti da je za kompletiranje vakcinacije i konsolidaciju imunog odgovora potrebno dva mjeseca od primanja prve doze. Sada se vakcinišemo da bismo bili bezbjedni u oktobru”.

Ona ponavlja apel Instituta na građane da ne oklijevaju i ne odlažu vakcinaciju. ,,Vakcine protiv COVID-19 su bezbjedne i učinkovite u domenu prevencije teških formi bolesti i fatalnih ishoda. Efikasnost vakcina u prevenciji simptomatske infekcije izazvane delta sojem je niža nego što je bila u odnosu na alfa soj. Svaka nova mutacija virusu daje veću otpornost na vakcinu. To je upravo jedan od razloga zašto vakcinacija mora biti brža i obuhvat mora biti veći jer virus mutira u osjetljivom domaćinu”, kaže Popović-Samardžić.

Predviđa se da nas očekuje teška zima, ako se globalni proces vakcinacije nastavi ovom dinamikom i virus nastavi da mutira ovom brzinom.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

BUDVA UOČI GODIŠNJICE IZBORA BEZ KOALICIONOG DOGOVORA: Carević samo Demokratama nudi savez

Objavljeno prije

na

Objavio:

Nije baš jasno zašto je Marko – Bato Carević izašao sa ovakvom ponudom iako je znao da ona neće biti prihvaćena. U ranijim izjavama prvi čovjek budvanskih Demokrata, Mijomir Pejović kazao je, kako među potpisnicima koalicionog sporazuma o formiranju vlasti moraju da se nađu svi oni koji čine vladajuću većinu na državnom nivou. Uključujući i GP URA koja do sada nije učestvovala u pregovorima

 

Uskoro se navršava godina od izborne pobjede Demokratskog fronta i Demokratske Crne Gore na lokalnim izborima u Budvi, ali taj jubilej, po svemu sudeći, neće biti obilježen sklapanjem postizbornog koaliconog sporazuma o formiranju vlasti u najvećoj turističkoj opštini. Tokom proteklog desetomjesečnog perioda vlast u Budvi funkcionisala je, sa neznatnim izmjenama, na podjeli resora između DF-a i Demokrata ustanovljenoj na osnovu rezultata  prethodnih lokalnih izbora održanih 2016. godine. Kako se odnos snaga na avgustovskim izborima promijenio u korist stranaka koje čine Demokratski front, one očekuju i novu raspodjelu i veći udio u vlasti u opštini Budva.

Nakon izbora izostao je ozbiljan  dijalog među strankama kojima su Budvani iskazali povjerenje. Zamijenjen je međusobnim optužbama i žestokim kritikama čak i u okviru izbornih koalicija. Postkoalicioni dogovor nije postignut, ali je u međuvremenu došlo do preraspodjele mandata među strankama.

Lider lokalnog DF-a i predsjednik  Opštine Budva Marko – Bato Carević  nedavno je sa pobjedničke liste DF-a koja je osvojila 14 odborničkih mandata, isključio dvije partije, SNP i Pravu Crnu Goru. U odmazdi prema dojučerašnjim partnerima koji nisu glasali za njegov godišnji izvještaj, odlučio je i da im oduzme i sve funkcije koje su njihovi kadrovi zauzeli. Time se budvanski DF sveo  na 11 odborničkih mjesta. Desetak dana kasnije Carević ponovo intrigira političku scenu u Budvi miroljubivom ponudom Demokratama, o podjeli vlasti na novim osnovama.

Predsjednik Carević poslao je mejl Demokratskoj CG sa predlogom sporazuma o postizbornoj koalicionoj saradnji, konstituisanju, organizaciji i vršenju vlasti u Opštini. Ponuda se odnosi na zajedničko formiranje gradske uprave u punom trajanju mandata, do 2024. godine. Nova koalicija imala bi ukupno 17 mandata, odnosno tijesnu većinu od 33 odbornička mjesta u SO Budva.

Sporazum predviđa da se budvanska vlast uspostavi na sljedećim osnovama- Demokratski front sa 11 mandata ostvario bi učešće u vlasti sa 64,7 odsto a Demokratama sa 6 odbornika preostaje 35,3 odsto. Kolač vlasti u Budvi bio bi precizno podijeljen na dvije političke opcije.

„Potpisnici sporazuma konstatuju da se vlast konstituiše uz postojanje potpunog legitimmiteta i legaliteta koje su članice koalicije ostvarile na istorijskim izborima održanim 30. avgusta 2020. za šta postoji nesporno utvrđena volja većine građana Budve. Vlast u Opštini Budva uspostavlja se na osnovu temeljnih načela demokratije, Ustava CG, Zakona o izboru odbornika i poslanika, Zakona o lokalnoj samoupravi, Statuta Opštine Budva…. uz poštovanje principa izborne volje građana i proporcionalno broju osvojenih glasova odborničkih mandata“, navodi se u predlogu sporazuma.

Predlog za formiranje vlasti potpisale su tri partije članice DF-a,  Nova srpska demokratija, Demokratska narodna partija i Pokret za promjene. Njime je jasno stavljeno do znanja da se ne odnosi na isključene SNP i Pravu CG.

„Vlast u Opštini Budva uspostavlja se na period punog trajanja mandata, odnosno na period od četiri godine od dana posljednjih izbora za izbor odbornika u SO Budva. Potpisnici sporazuma ostaju otvoreni za participaciju drugih političkih subjekata u vlasti koji dijele iste ili slične stavove i principe političkog djelovanja bez ucjena u bilo kom segmentu i pravcu djelovanja. Potpisnici sporazuma se obavezuju da u skupštinskom radu koordiniraju rad klubova odbornika radi postizanja što većeg stepena saglasnosti po svim pitanjima koje spadaju u djelokrug rada Skupštine opštine Budva kao i izvršne vlasti. Obavezuju se da poštuju princip jedinstvenog djelovanja i glasanja u SO Budva za odluke koje  je zakonom i Statutom Opštine predviđeno da se odlučuje većinom glasova od ukupnog broja odbornika“, navedeno je u tekstu.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo