Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Disanje za vratom

Objavljeno prije

na

,,Medeni mjesec” u odnosima između zvanične Podgorice i Brisela simbolički je označen odlaskom doskorašnjeg šefa Delegacije EU Leopolda Maurera, a suštinski otpočinjanjem tzv. pristupnih pregovora. To se potvrdilo početkom oktobra kroz veoma kritičan izvještaj o napretku naše zemlje, te posebno izjavama Maurerovog nasljednika Mitje Drobniča. Ovaj Slovenac, koji pripada desnom političkom spektru u svojoj zemlji, jasno je poručio crnogorskim čelnicima: ,,Nas ne interesuje toliko što ste sve napravili, nego što još nijeste”. On nakon par mjeseci provedenih u Crnoj Gori vjeruje da zna formulu kako se riješiti organizovanog kriminala. ,,Zna se ko su kriminalci i to se lako sankcioniše”, navodi Drobnič. U tom slučaju, nova vlada će imati pune ruke posla. Uostalom, EU je, prema njegovim riječima, i do sada očekivala više hapšenja u Crnoj Gori. Stoga će protivkorupcijska politika u narednom periodu postati najvažnija društvena tema u ovoj zemlji.

Ispunjenje zahtjevnih zadataka koje EU traži nije samo crnogorski specifikum. Iako bi 1. jula naredne godine trebalo da postane punopravna članica Unije, Brisel dnevno pred Hrvatsku postavlja nove zadatke. Mnogo više to zahtijeva Njemačka, zemlja koja je snažno insistirala kod svojih saveznika na prijemu Hrvatske. U Zagrebu su frapirani posljednjim izjavama najviših njemačkih zvaničnika, uključujući predsjednika Bundestaga Norberta Lamerta, koji javno ističe da naš zapadni susjed još nije spreman da uđe u EU. ,,Ne smije biti popusta za nadu”, kaže Rupreht Polenc, predsjednik parlamentarnog Odbora za vanjsku politiku i član Hrišćansko-demokratske unije, stranke kancelarke Angele Merkel.

Takav stav pojašnjava njegov kolega iz redova opozicionih socijaldemokrata Mihael Rot: ,,Na Hrvatskoj moramo utvrditi politički primjer za ostale zemlje”. On kaže da Hrvatska najprije mora ukloniti manjkavosti koje je utvrdila Evropska komisija, na primjer sudske postupke koji predugo traju, stanje u upravi koje nije sređeno, te da se borba protiv korupcije mora dosljedno sprovoditi. ,,U suprotnom, Bundestag ne bi trebao ratifikovati Sporazum o pristupanju Hrvatske”, dodaje Rot.

Kako će se njemački poslanici o tom prijedlogu izjasniti na proljeće, već je sada jasno da će se vlada premijera Zorana Milanovića morati namučiti da u narednih osam mjeseci ispuni sve kriterijume koje traže pedantni Njemci. Niko više u EU ne želi da se ponove negativna iskustva Rumunije i Bugarske. Na njihovom slučaju se pokazalo da nakon pristupanja Uniji političke snage u nekoj zemlji nemaju motivacije da nastave sa reformama. Zato su te dvije države u svakom pogledu – od visine plata preko borbe protiv korupcije pa sve do pravosuđa, na začelju EU.

Uprkos svemu, politika proširenja se ni u Berlinu ni u Briselu ne dovodi u pitanje. EU samo više ne želi primati nove ,,pacijente”. Visoki funkcioner u njemačkom Ministarstvu spoljnih poslova Nikolaus Graf Lambsdorf je uvjeren da za zemlje Zapadnog Balkana evropska perspektiva nema alternativu. ,,Jedina alternativa koja mi pada na pamet bila bi nazadovanje te regije zbog nedovoljnog napretka. To nije i ne može biti u našem interesu”, dodaje on. Na sumnje u svrsishodnost evropskih integracija koje se u posljednje vrijeme često javljaju u Njemačkoj, profesor Hans-Jirgen Akst sa Univerziteta u Duizburgu, odgovorio je kontrapitanjem: ,,Što bi bilo da nemamo Evropu? To pitanje sebi jednostavno moramo postaviti i onda će sve drugo biti znatno relativizovano”.

Ako bez EU ne mogu Njemci, još manje mogu građani Crne Gore. Samo evropski pritisak ćera crnogorske zvaničnike na reforme, iako su one u najdubljem interesu ogromne većine građana u ovoj zemlji. Pa, ko se ne sjeća da su do samo prije neku godinu naši čelnici govorili da ovđe ne postoje korupcija i organizovani kriminal?! A tek pranje novca! Ko je razmišljao o poboljšanju administrativnih kapaciteta, kontroli javnih nabavki ili o slobodnom pristupu informacijama. Na sreću, to postaje civilizacijski standard koji ne može mimoići Crnu Goru.

Crna Gora pogurana i interesima Brisela i Berlina da politiku proširenja na najjeftiniji način ,,održe u životu”, od kraja 2008. godine relativno brzo napreduje prema EU.

Samo na istinski evropskoj platformi u Crnoj Gori je moguće osigurati stabilnost, mobilisati i pokrenuti društvo i prevladati vještački održavane podjele. Sve drugo predstavlja neodgovorno i bagatelno trošenje vremena i resursa. Ako vlada ne bude mogla da se suoči sa neumitnim evropskim dnevnim redom, neće moći da pregura ni polovinu mandata.

Pregovori sa EU su, kako navodi hrvatski analitičar Davor Gjenero, eufemizam. ,,Pregovora u pravom smislu nema. Radi se samo o tome da se pravni, politički, ekonomski i socijalni sistem Crne Gore mora prilagoditi pravilima koji važe u Uniji”, kaže on. Ako se zna da Crna Gora nema nijednu privrednu granu s kojom bi dovela u pitanje odnose na zajedničkom evropskom tržištu, kao što je kod Hrvatske bio slučaj sa brodogradnjom, onda naša zemlja relativno brzo može postati članica EU. Naročito u situaciji kada EU i ojačana i konsolidovana opozicija stalno ,,dišu za vratom” uzdrmanoj vladajućoj koaliciji. Osvajanje principa smjenjivosti vlasti, biće nepisani uslov za ostvarivanje crnogorskog evropskog sna.

Mustafa CANKA

Ekonomist: „Počinje borba za moć”

Londonski nedjeljnik Ekonomist je primijetio kako u Crnoj Gori ni jedna vlada nikada nije promijenjena putem glasačkih kutija od 1990. Ipak su najnoviji parlamentarni izbori promijenili političkui reljef. DPS je i dalje najveća partija i predvodiće sljedeću vladu. No, dvije nove političke snage su ušle u parlament, kao drugoplasirana i četvrtoplasirana grupacija.

„Sada će početi borba za moć. Đukanović, koji je i dalje predsjednik partije prepustio je funkciju premijera Igoru Lukšiću 2010, nagovijestivši u kampanji da bi se opet mogao kandidovati.”

Ekonomist procjenjuje da je Miodrag Lekić, lider nove koalicije Demokratski front i bivši ministar inostranih poslova koji se razišao sa Milom Đukanovićem, ozbiljan opozicioni kandidat za Predsjednika. „Mnogi vjeruju da je samo Milo Đukanović sposoban da ga pobijedi na predsjedničkim izborima zakazanim na proljeće,” dodaje list. Po Ekonomistu „većina građana Crne Gore vjeruje da, ko god bio na funkciji premijera, biće pod nadzorom Đukanovića.”

„Ekonomist citira Mitju Drobniča, predsjedavajućeg kancelarije EU u Podgorici, koji je rekao da početak pregovora o članstvu u EU dovoljno govori. No, on dodaje da borba protiv organizovanog kriminala i korupcije „mora da dosegne što je moguće više u političkoj i ekonomskoj eliti”.

Stevo Muk, politički analitičar, kaže da je Crna Gora bila uspješna u usvajanju pretpristupnih zakona za ulazak u EU ali da je njihovo sprovođenje „veoma slabo”. Kad je riječ o borbi protiv korupcije, primjećuje Muk, Crnoj Gori nedostaju ključni preduslovi: redovne smjene vlade na izborima, prenio je Ekonomist.

M. B.

Komentari

DRUŠTVO

POLITIKA ISPRED TURIZMA: Sezona pod prinudnom upravom

Objavljeno prije

na

Objavio:

Sa nivoa Nacionalne turističke organizacije nema validnih procjena o uspješnosti ovogodišnje turističke sezone. Procjene su se pravile na osnovu unaprijed ugovorenih hotelskih kapaciteta i potražnje na tržištu. U crnogorskom turizmu nema više ugovorenih kapaciteta, nema velikih turoperatora i čarter linija. NTO najavljuje dobar buking iz Velike Britanije iako nijedan turoperator iz te zemlje ne radi organizovano Crnu Goru

 

Turizam je glavna privredna grana u Crnoj Gori. Budva je  centar crnogorskog turizma u kojem se ostvaruje oko 50 odsto ukupnog prihoda. Ta opštepoznata činjnica nije bila presudna za  određivanje datuma održavanja lokalnih izbora u Opštini u kojoj je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava.

Izbori su bili zakazani za 5 jun. kako bi se uzavrela politička situacija u gradu stabilizovala i sva pažnja novoizabrane vlasti usmjerila na djelatnost od čijih prihoda se puni gradska kasa i od koje zavisi ukupan razvoj grada. Međutim, politički interesi stranaka nove parlamentarne većine kojima izbori početkom juna nisu odgovarali, stavljeni su iznad  turizma i ekonomije.

Lokalni izbori u Budvi pomjereni su za 23. oktobar, što znači da će tokom čitave turističke sezone najvažniju turističku opštinu voditi pet Vladinih povjerenika sa svim ovlašćenjima koja po zakonu imaju i legalno birani odbornici.

Kako će Budva u predstojećoj sezoni funkcionisati bez potpune vlasti i učešća predstavnika građana, teško je prognozirati. Turistička sezona 2022. jedna je od najneizvjesnijih jer počinje u jeku rata koji bukti usred Evrope, u Ukrajini, i velike ekonomske krize koja je uslijedila. Crnogorski turizam ovoga ljeta ne može da računa na najbrojnije turiste iz Ukrajine i Rusije koji su u ukupnom turističkom prometu naše zemlje učestvovali i do 30 procenata.

Zbog rata u Ukrajini, kome se ne nazire kraj, i obostranih ekonomskih sankcija koje su Crna Gora i Rusija jedna drugoj uvele, suspendovan je avio-prevoz sa ovih destinacija za aerodrom Tivat. Za ljetovanje u Crnoj Gori opredijeliće se uglavnom oni Rusi koji imaju nekretnine u Crnoj Gori. Dolazak na Crnogorsko primorje postao je za Ruse preskup, putuje se preko Beograda i Istanbula sa kartom koja staje više od 1.000 eura.

Hotelijeri i vlasnici privatnog smještaja nadaju se da će gubitak istočnog tržišta biti nadoknađen pronalaskom novih emitivnih destinacija i uvođenjem sezonskih avio- linija ka Sjevernoj i Zapadnoj Evropi. Ipak nisu preveliki optimisti da će se nakon  pandemije koja je obilježila prošlogodišnju sezonu i novih okolnosti rata i ekonomske krize koja trese veliki broj zemalja, dostići nivo turističkog prometa iz 2019. godine.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 13. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

IZBORNI GALIMATIJAS: Po volji vladajuće većine

Objavljeno prije

na

Objavio:

Već zakazani lokalni izbori u jeku turističke sezone, objedinjeni su i odloženi za oktobar. Iz nove vladajuće većine objasnili su da društvo treba relaksirati neprestane izborne trke, dok opozicija tvrdi da se radi o bježanju od izvora. Iz dijela nevladinog sektora, kao i ranije, upozoravaju na nezakonitost

 

 I pored toga što je predsjednik Crne Gore Milo Đukanović raspisao lokalne izbore u više crnogorskih opština koji su trebali da se održe u jeku turističke sezone, bar turisti mogu da odahnu – do njih neće doći. Nova parlamentarna većina se potrudila da izbore objedini i odloži za oktobar, sve slijedeći DPS praksu nedržanja zakona kao pijan plota. Nova opozicija upozorava na hajdučiju i pravni haos i poentiraju da je odluka politička jer novoj većini u ovom trenutku ne odgovaraju izbori.

Krenimo redom. Skupština Crne Gore je 5. maja usvojila dopune Zakona o lokalnoj samoupravi kojima je predviđeno da se izbori u 14 gradova objedine i odgode do 30. oktobra. Dopune, za koje je glasalo 45 poslanika, protiv je bilo 16, su predložili članovi nove parlamentarne većine iz SNP-a, URA-e, DPS-a, Bošnjačke stranke i SDP-a.

Predlagači zakona iz redova nove parlamentarne većine pozvali su se na javni interes da građani na lokalnim izborima glasaju istog dana, te na potrebu građana i društva da se ne bude non-stop u izbornoj kampanji. Upozorili su i da iza objedinjavanja izbora u jednom danu stoje Evropska komisija, OEBS i ODIR, te da je to jedna od preporuka iz posljednjeg izvještaja Evropske komisije.

Da je ovo zakon o bježaniji od izbora, tvrde sada opozicione Demokrate. Oni tvrde da je ovo akt bez presedana kojim se uvodi pravni haos u izborni sistem. Demokratski front (DF) je napustio sjednicu Skupštine zbog, kako su kazali, pravnog nasilja vladajuće većine, uz najavu vaninstitucionalne borbe.

Predsjednik Đukanović, koji je već raspisao izbore za Bijelo Polje i Šavnik za 12. jun, za 5. jun vanredne u Budvi, Tivtu, a redovne u Plužinama i Žabljaku, vratio je Skupštini dopune zakona. On je upozorio da bi odluka vladajuće većine, u kojoj je sada i njegov DPS, mogla ,,otvoriti više bitnih pravnih pitanja, odnosno nedoumica, koje nastaju u karakterističnim političkim situacijama, uz pretpostavljenu refleksiju na polje crnogorskog ustavnog sistema i postulata ustavnog prava uopšte”.

Novi premijer Dritan Abazović je na ovu odluku Đukanovića odgovorio da će skupštinska većina ponovo izglasati dopune i da će Đukanović morati da ih potpiše.

,,Ukoliko Skupština ponovo usvoji isti zakon, predsjednik je dužan da ga proglasi”, kazao je u izjavi Pobjedi Đorđije Blažić, dekan Fakulteta za državne i evropske studije.

Nakon što su poslanici Skupštine Crne Gore i drugi put usvojili dopune Zakona o lokalnoj samoupravi, Đukanović ih je, poštujući zakonsku proceduru, potpisao.

Blažić je upozorio na pravni galimatijas koji može izazvati pravne i institucionalne probleme u funkcionisanju pojedinih državnih organa, ali i lokalne samouprave: ,,Pravni sistem se ne prilagođava interesima partija već građanima i sa takvom praksom se mora prekinuti”.

Saga oko lokalnih izbora je upravo pokazatelj kako se sve podređuje partijskim interesima. Dopune Zakona o lokalnoj samoupravi prvi put su povučene iz skupštinske procedure u novembru, iako su njegovi potpisnici bili svi predstavnici tadašnje vlasti. To se desilo nakon što koalicija Crno na bijelo nije prihvatila amandmane SNP-a koji je trebalo da garantuju da će odluka predsjednika države o raspisivanju izbora na Cetinju, Petnjici i Mojkovcu prestati da važi.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 13. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

IMPROVIZACIJA VLASTI U TURISTIČKOJ METROPOLI: Budva u rukama povjerenika

Objavljeno prije

na

Objavio:

Odlaganje izbora za oktobar posebno pogađa primorske opštine Budvu i Tivat u kojima je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava. Predsjednik Milo Đukanović raspisao je izbore u ovim opštinama za 05. jun. Političke partije već su započele izbornu kampanju. U obavezi su da izborne liste za odbornike u lokalnim parlamentima predaju najkasnije do 11. maja

 

Da od lošeg može biti gore pokazuje politička situacija u Budvi u kojoj je na snazi prinudna uprava, koja se dodatno usložnjava ukoliko Skupština Crne Gore usvoji predlog za odlaganje lokalnih izbora u većini crnogorskih opština za 30. oktobar.

Odbor za politički sistem, u srijedu 4. maja, predložio je usvajanje Predloga zakona o dopuni  Zakona o lokalnoj samoupravi kojim bi se omogućilo odlaganje održavanja izbora u Podgorici i 13 opština u kojima su oni zakazani ili se očekuje njihovo zakazivanje u redovnom zakonskom roku, sa obrazloženjem stvaranja normativnog okvira za održavanje svih lokalnih izbora u jednom danu. Predlog su podržali poslanici partija nove parlamentarne većine, DPS, SDP, URA i SNP.

Pomjeranje lokalnih izbora preko utvrđenog zakonskog roka za njihovo održavanje i određivanje datuma koji odgovaraju partijama koje kroje aktuelnu većinu u parlamentu, predstavlja grubo kršenje izbornog zakonodavstva i pravila fer i poštene izborne utakmice. To je akt samovolje i straha od raspoloženja birača koje pokazuju najnovija istraživanja javnog mnjenja,  ocjenjuju predstavnici stranaka koji se tome protive.

Odlaganje izbora za oktobar posebno pogađa primorske opštine Budvu i Tivat u kojima je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava. Predsjednik Milo Đukanović raspisao je vanredne izbore u ovim opštinama za 5. jun. Političke partije već su započele izbornu kampanju. U obavezi su da izborne liste za odbornike u lokalnim parlamentima predaju najkasnije do 11. maja. Očekivalo se da će Odbor za politički sistem napraviti izuzetak za ove dvije opštine i potvrditi zakazani termin izlaska građana na birališta, kako bi u predstojeću turističku sezonu startovale sa novom lokalnom upravom, ali to u predlogu nisu učinili.

Ukoliko se izbori ne održe u zakazanom terminu, dvije turističke opštine ne mogu ostati u rukama povjerenika Vlade duže nego što je Zakonom o izboru odbornika i poslanika predviđeno. A to je najduže do 100 dana od dana raspisivanja izbora. Đukanović je izbore u Tivtu raspisao 12. marta a u Budvi 02. aprila ove godine.

Nakon isteka maksimalnih 100 dana prinudne uprave, opštine Budva i Tivat našle bi se u zoni bezvlašća ili nezakonite i neustavne improvizacije vlasti sa povjerenicima kojima je istekao mandat, tokom trajanja čitave turističke sezone, odnosno punih šest mjeseci.

Solomonsko rješenje za vakum koji bi nastupio u Budvi i Tivtu odlaganjem izbora bez preciziranja datuma održavanja, odnosno najkasnije do 30. oktobra, po ispravljenom predlogu predlagača izmjene Zakona, riješio bi se produženjem mandata povjerenika do konstituisanja nove skupštine, kad god to bilo.

Skupštinu Budve vodi Odbor povjerenika od 5 članova koji trenutno predstavljaju zakonodavnu vlast u najvećoj turističkoj opštini u zemlji. To su pojedinci izabrani na konkursu Ministarstva javne uprave, digitalnog društva i medija, iza kojih ne stoji volja građana. Konkurs je raspisan po kriterijumima koje je odredilo Ministarstvo javne uprave jer Zakon o lokalnoj samoupravi nije propisao način i kriterijume za izbor kandidata za ovo Vladino tijelo kome su data ogromna ovlašćenja.

U fotelji predsjednika Skupštine opštine Budva tako se, putem konkursa, našla Sonja Vukićević, mašinska inženjerka iz Budve, kao predsjednica Odbora povjerenika. Nije ispoštovan uslov konkursa po kome su „prioritet stručne reference iz oblasti prava, ekonomije ili sistema lokalne samouprave“. Odbor povjerenika ima sve nadležnosti lokalnog parlamenta propisane čl 38. Zakona o lokalnoj samoupravi. To u praksi znači da tih pet lica, dva člana iz reda zaposlenih u ministarstvima i tri iz Budve, upravljaju Opštinom čiji je budžet težak oko 40 miliona eura.

Scene iz budvanske skupštinske sale  postale su nadrealne. Dok su 33 odbornika budvanskog parlamenta kao predstavnici izborne volje građana Budve izražene na izborima 30. avgusta 2020. raspuštanjem Skupštine poslati kućama, petoro ljudi izabrani putem javnog konkursa sjede u odborničkim klupama i vode grad. Ako im se „rok važnosti“ produži do oktobra, opština Budva ulazi u stanje bezakonja.

Odbor povjerenika može donositi sve pravne akte Opštine, stratešeke planove razvoja, programe uređenja prostora, budžet i završni račun budžeta…Odbor raspolaže nepokretnom imovinom Opštine, odlučuje o finansijskom zaduživanju i davanju garancija, potvrđuje mandate odbornicima, bira i razrješava predsjednika Skupštine i predsjednika Opštine Budva i razmatra i usvaja izvještaj o radu predsjednika. Mogu odlučivati o zaradama lokalnih funkcionera i službenika… Otvorene su im sve mogućnosti, pa i za eventualne zloupotrebe.

Prinudna uprava  u Skupštini rezultat je političke nesposobnosti Demokratskog fronta i Demokrata u Budvi. Sa ukupno osvojenih 20 odborničkih mandata imali su lagodnu većinu za formiranje vlasti i podizanje Budve iz pepela koji je ostao iza trodecenijske vlasti DPS-a i njenih satelita. Sada DPS ponovo odlučuje i produžava agoniju lokalne samouprave u Budvi odgađanjem izbora na duži rok.

Bogata turistička metropola nije zaslužila ovakav krah avgustovske izborne pobjede. Lične sujete i pogrešna predstave o sopstvenoj moći pojedinih stranačkih prvaka, bile su preče od poštovanja birača. Nisu bili u stanju da formiraju funkcionalnu vlast u gradu koji raspolaže godišnjim prihodima  od nekoliko desetina miliona eura. Duže od godinu i po dana turistički grad je blokiran,  bez uticaja javnosti na razvojne, kulturne i društvene procese. Kao da su stanovnici Budve i lokalna uprava dva odvojena svijeta, bez dodirnih tačaka i zajedničkih interesa. Vlast, oličena isključivo u jednoj osobi, predsjedniku Opštine Marku Batu Careviću, postala je dovoljna sama sebi.

Uprkos drugačijim očekivanjima, prinudna uprava nije ugrozila fotelju predsjednika  Carevića. Čini se da je njegova pozicija sa povjerenicima jača nego što je bila ranije, sa legitimnim predstavnicima građana, izabranim odbornicima političkih partija. Sada i formalno sam upravlja najvećom turističkom opštinom na Crnogorskom primorju.

Branka PLAMENAC

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo