Povežite se sa nama

DRUŠTVO

GUBICI NA VODOVODNOJ MREŽI: Curi na sve strane  

Objavljeno prije

na

U Podgorici svake godine mimo cijevi istoči vode u vrijednosti od oko sedam miliona eura. U podgoričkom Vodovodu  kažu da godinama rade na smanjenju gubitaka na mreži, ali sporo ide. Gubici su sa blizu 62 odsto  2010. smanjeni na 49 odsto. U ostalim gradovima gubici dostižu nevjerovatnih 70 odsto

 

U Podgorici se svake godine zbog velikih gubitaka na mreži prospe vode u tržišnoj vrijednosti od oko sedam miliona eura. U posljednjih sedam godina  prosuli smo više od 40 miliona eura vode, iznio je računicu Zoran Mikić, odbornik URA u Skupštini Glavnog grada.  Dodatno je pojasnio da se od vode koju smo prosuli, zbog gubitaka na mreži, moglo napuniti više od 50.000 olimpijskih bazena.

I dok se mnoge zemlje u svijetu suočavaju sa nedostatkom pijaće vode, a sva predviđanja govore da će ona u budućnosti imati vrijednost tečnog zlata, kod nas se ona ne samo ne štedi već se i obilato prosipa. ,,Vizionarski” sada djeluje ideja bivšeg predsjednika Filipa Vujanovića koji se za svojih mandata više puta trudio da vodu, koju ionako prosipamo, prodajemo arapskim zemljama za naftu. Kako ta, kao ni mnoge druge, ideja nije zaživjela voda nam i dalje sve više teče mimo cijevi.

Smanjenje gubitaka na vodovodnoj mreži je izazov i jedan od prioritetnih zadataka, kaže za Monitor  Filip Makrid, izvršni direktor doo Vodovod i kanalizacija Podgorica.

On ističe da je ovo preduzeće uspjelo da ukupne gubitke smanji sa nevjerovatnih 61,77 odsto, koliko su iznosili u 2010. godini na sadašnjih između 48 i 49 odsto.

Iz podgoričkog vodovoda objašnjavaju da svaki vodovodni sistem u svijetu ima tehničke gubitke, na koje utiču starost i kvalitet ugrađene vodovodne mreže. Tehnički gubici se u razvijenim zemljama kreću od 18-22%. U Podgorici tehnički gubici iznose 25-28%.

Pored gubitaka koje bilježe i uređene države, specifičnost Crne Gore je da ima i komercijalne gubitke. Oni se ne odnose na tehničke probleme, već  proističu iz ovdašnjeg mentaliteta i nemoći institucija. Naime, komercijalni gubici su posljedica nelegalnih priključaka i krađe vode. Ispitujući ovaj problem Vodovod je došao do podataka da na krađu vode otpada blizu 18% od ukupnih komercijalnih gubitaka, koja se najvećim dijelom dešava u  prigradskim naseljima.

,,Razlog ovako visokog procenta je nemogućnost pristupa mreži, jer veći dio iste prolazi kroz privatna imanja. Jedino rješenje je izmještanje tih cjevovoda na javnu površinu, što je dugotrajan proces koji zahtijeva značajna finansijska ulaganja”, kaže Makrid. On ističe da je država  prepoznala ovaj problem i kroz Zakon o obezbjeđivanju zdravstveno ispravne vode za ljudsku upotrebu regulisala pitanje smanjenja gubitaka, odnosno Zakon je jasno predvidio način priključivanja na vodovodnu mrežu.

Iz podgoričkog vodovoda najavljuju da se otpočelo sa realizacijom pilot projekta za smanjenje gubitaka na dijelu vodovodnog sistema Podgorice i potpisani su ugovori sa slovenačkom firmom Petrol i Siemens Crna Gora. Cilj projekta je povećanje efikasnosti sistema vodosnabdijevanja i stvaranje ušteda na svim poljima, kroz sanaciju gubitaka. Oblast koja je obuhvaćena pilot projektom odnosi se na područje Donje i Gornje Gorice, Donjih Kokota, kao i naselja Beri, Farmaci, Lekići i Grbavci. Završetak realizacije ovog projekta očekuje se u drugoj polovini ove godine.

Ono što je porazno je da su gubici, iako veliki, u Glavnom gradu najmanji upoređujući ih sa prosječnim gubicima u vodovodnim sistemima na teritoriji  Crne Gore koji iznose blizu 70 odsto.

Monitor je već pisao da se svi gradski vodovodi u Crnoj Gori godinama nose sa velikim brojem nenaplaćenih potraživanja, dio građana jednostavno odbija da plaća vodu, neracionalnim i neefikasnim poslovanjem, nesrazmjernim brojem zaposlenih. A najveći problem su gubici na mreži, koji su posljedica neulaganja i dotrajalosti vodovodne infrastrukture. U Herceg Novom, na putu do potrošača, izgubi se blizu 60 odsto vode u ljetnjim i oko 70 odsto u zimskim mjesecima. Gubici su posljedica toga što u Bijelom Polju, na primjer, vodovodna i  kanalizaciona mreža datira iz 1961. godine. U Nikšiću je prosječna starost cijevi 35 godina, a pojedini djelovi postavljeni su još 1931. godine.

Ne samo zbog starosti, zamjena kompletne vodovodne mreže u Crnoj Gori  je neophodna prvenstveno jer se uglavnom radi o azbestno-cementnim cijevima koje su u Evropskoj uniji odavno zabranjene usljed opasnosti od kancerogenosti, ako bi prilikom njihovog pucanja vlakna azbesta dospjela u vodu.

Odbornik URA Mikić je iznio da bi se zamjenom azbestno-cementnih cijevi, smanjili gubici vode, povećala sigurnost i stabilnost vodosnabdijevanja i značajno povećala ekonomičnost poslovanja Vodovoda, ali i ispunili zahtjevi EU.

Makrid kaže da se kontinuirano u svim djelovima sistema u Podgorici  vrši zamjena dotrajale mreže sa akcentom na azbest-cementne cijevi. ,,Aktivno učešće u zamjeni dotrajale mreže ima i Glavni grad kroz rekonstrukciju saobraćajnica i zamjenu kompletnih hidrotehničkih instalacija. Trenutno u sistemu Glavnog grada ima oko  136  kilometara azbest-cementnih cijevi registrovanih u katastru ovog društva”.  On naglašava da su prije 15 godina azbest-cementne cijevi bile dominantne u vodovodnom sistemu Glavnog grada Podgorice, te da se ovaj procenat sa 60 odsto, smanjio na današnjih 18 odsto.

,,Svake godine u izgradnju nove i rekonstrukciju postojeće vodovodne mreže, Glavni grad i DOO Vodovod i kanalizacija ulože milion eura, sa ciljem povećanja sigurnosti i kvaliteta vodosnabdijevanja stanovnika Glavnog grada”, zaključuje Makrid.

,,Nas raduje najava zamjene azbest-cementnih cijevi na nivou grada ali ono što nas brine jeste dinamika najavljenih radova. Ukoliko bi se mijenjalo pet kilometara ovih cijevi godišnje to znači da bi zamjena svih azbestnih cijevi u gradu trajala skoro 28 godina”, kazao je Mikić.

On navodi da je projekcijom dugoročnog snadbijevanja vodom Crne Gore, koja posebno tretira Glavni grad a koju je uradio Građevinski fakultet u Podgorici krajem 1998. godine predviđeno da je do 2020. godine potrebno uložiti više od 30 miliona eura u mrežu i hidrotehničke instalacije kako bi se gubici na mreži do ove godine smanjili na 25 odsto. ,,Od početka 2000. godine, Vodovod je u hidrotehničke instalacije na teritoriji grada uložio preko 40 miliona eura, a gubici na mreži su godinama unazad visoki i kreću se iznad 48 odsto’’, kazao je  Mikić.

Ključno rješenje da se značajno smanji gubitak je zamjena azbest-cementnih cijevi na teritoriji cijele države. Predsjednik Skupštine Udruženja vodovoda Bojan Lazović, je početkom prošle godine najavio projekat zamjene azbestnih plastičnim cijevima. Objasnivši da će se završetkom tog posla obezbijediti dobar kvalitet vode za piće, poboljšati pritisak u vodovodnom sistemu, otkloniti negativni uticaj azbesta i enormno poboljšati ekonomičnost vodovoda zbog otklanjanja ogromnih gubitaka koji sada u pojedinim opštinama iznose i do 70 odsto. Jedini problem je cijena – oko 100 miliona eura.

Iz Udruženja vodovoda za Monitor kažu da bi trošenje para na zamjenu cijevi bilo veoma opravdano ali i nužno s obzirom na dotrajalost i neblagovremena ulaganja i zamjene u vodovodnoj mreži u Crnoj Gori. Ekonomskom analizom lako se može doći do računice da se ovom zamjenom uložena sredstva vraćaju veoma brzo – u periodu od osam do 10 godina, kažu iz Udruženja. Objašnjavaju da je završen idejni projekat zamjene azbest-cementnih cijevi u vodovodima Crne Gore, uz pomoć  UNDP-a i slovačke Vlade. Sada je neophodno obezbijediti 800.000 eura za glavni projekat, za koji kako kažu iz Udruženja imaju obećanja od UNDP-a i Vlade Crne Gore.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

DRUŠTVO

BUDVA,  NESLAVAN EPILOG PROJEKTA VIJEKA: Njemci otišli – ostavili oštećeno postrojenje

Objavljeno prije

na

Objavio:

Zajedničko u dva vrijedna projekta, koji se tiču mora i čiste morske vode, PPOV i Osmoza čiji pogubni efekti deceniju kasnije potresaju lokalnu upravu je odabir istog partnera, njemačke kompanije WTE (Wasertechnik GmbH), koja je dio austrijskog konzorcijuma EVN grupe. Ova kompanija je ostavila Budvi afere, nedovršena ili potpuno neupotrebljiva postrojenja i milionska dugovanja

 

Među mnogim aferama bivše lokalne uprave u Budvi, čiji su funkcioneri označeni kao članovi organizovane kriminalne grupe kojom je rukovodio bivši funkcioner DPS-a  Svetozar Marović, kojima je budžet  opštine olakšan za stotine miliona eura, izdvajaju se dva projekta, a oba se tiču mora i čiste morske vode. Izdvajaju se po obimu pohare građana Budve, po biografijama strateških partnera i scenarijima za izvlačenje novca iz bogate budvanske kase i mogli bi poslužiti kao dobar scenario za seriju kriminalističkih filmova sa predivnim autentičnim lokacijama.

Riječ je o dva projekta koji su Opštinu Budva do sada koštali više od 130.000 miliona eura. Prvi, projekat Osmoza osmišljen je za preradu slane morske vode u slatku, pogodnu i za piće,d ok se drugi odnosi na preradu otpadnih, kanalizacionih voda koje se potom čiste ispuštaju u more. Zajedničko u oba projekta čiji pogubni efekti deceniju kasnije potresaju lokalnu upravu jee odabir istog partnera, njemačke kompanije WTE (Wasertechnik GmbH), koja je dio austrijskog konzorcijuma EVN grupe. Ova kompanija koja se vrlo brzo prilagodila domaćem  načinu korupcionaškog poslovanja ostavila je Budvi afere, nedovršena ili potpuno neupotrebljiva postrojenja i milionska dugovanja.  Oba projekta, i Osmoza i PPOV pod istragom su Specijalnog tužilaštva.

Projekat desalinizacije morske vode iz 2008 godine promovisan kao epohalan poduhvat tadašnje lokalne urpave na čelu sa Rajkom Kuljačom, najavljivan je i kao prvi takav projekat na Balkanu. Posao izgradnje dobila je firma Montenegro Osmoza, anonimnih makedonskih državljana. Postrojenje je koštalo 8 miliona eura, ali nikada nije proradilo u punom kapacitetu. Budvanska avantura oko desalinizacije predstavlja jedan od najzamršenijih poslova u kome je teško ući u trag novca koji je završavao u privatnim džepovima. Nazivi firmi koje gazduju postrojenjem ubrzano se mijenjaju a sa njima i njihovi vlasnici.

 

Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 14. februara Ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

GRAD HOTEL NA MONTENEGRO BERZI: Da li se prodaje Sveti Stefan

Objavljeno prije

na

Objavio:

Objava Montenegroberze da će se dionice kompanije Sveti Stefan Hoteli, pod šifrom SSHO, naći na njenom slobodnom tržištu,izazvala je burnu rekaciju javnosti. Na nedavnom zasijedanju lokalnog parlamenta u Budvi odbornici URA oštro su kritikovali ova dešavanja i gazdovanje svetostefanskim hotelima uopšte

 

Nakon nedavne organizacione podjele najveće hotelske kuće u Crnoj Gori, HTP Budvanska rivijera, na dva samostalna preduzeća, Budvanska rivijera AD i Sveti Stefan Hoteli AD Budva, akcije ovih kompanija našle su se u dva navrata na Montenegro berzi. Prva prodaja dionica odvojenih hotelskih kompanija odigrala se neposredno nakon restrukturiranja, u avgustu, dok je drugi plasman akcija na berzansko tržište aktiviran početkom februara ove godine. Za sada nije poznato da li je ovih dana došlo do neke kupoprodaje ili je u pitanju samo vraćanje  tržišnog načina prometa akcija koje su u rukama privatnika. U oba preduzeća vlasnička struktura je ostala identična nakon razdvajanja. Većinu akcija posjeduje Vlada, 41,6 odsto, Fond PIO raspolaže sa 12,8 odsto kapitala i Zavod za zapošljavanje 4,2 odsto, što čini takozvani državni paket od 58 odsto vlasništva u obje novostvorene hotelske kuće. U rukama privatnih kompanija i manjinskih akcionara, nalazi se ostatak od 42 odsto  vrijednosti imovine. Srbijanska AIK banka u vlasništvu biznismena Miodraga Kostića posjeduje 15,2 odsto akcija, dvije kompanije budvanskog STRATEX-a imaju 15 odsto, dok se mali dio akcija vodi na skrivene kastodi račune.

Dakle, crnogorska Vlada putem većinskog paketa akcija i dalje kontroliše imovinu poznatih budvanskih hotela i nema podataka o tome da se može trgovati ovim državnim dionicama. Prilikom podjele preduzeća bilo je govora kako će Vlada nastojati da od privatnih kompanija otkupiti akcije preduzeća Sveti Stefan Hoteli, čime će bisere crnogorske turističke ponude, grad hotel Sveti Stefan i hotel Miločer vratiti pod svoje okrilje.Do tada, državni paket akcija nije na prodaju niti može biti bez odobrenja Savjeta za privatizaciju i raspisivanja javnog tendera, saznajemo u upravi Budvanske rivijere. Prilikom podjele preduzeća koja je izvršena u junu prošle godine, najavljena je privatizacija hotela koji su ostali u sastavu Budvanske rivijere, hotela Palas i Kastellastva u Petrovcu, hotela Aleksandar i Mogren zajedno sa poznatim Turističkim naseljem Slovenska plaža u Budvi. Očekuje se raspisivanje javnog tendera za njihov konačan prelazak u privatno vlasništvo.

Prilikom prvog izlaska na berzu, u avgustu prošle godine, jedini kupac bila je Univerzal Capital banka u vlasništvu grčkog biznismena Petrosa Statisa, predstavnika zakupaca hotela Sveti Stefan i Miločer, koja je sa skrivenog kastodi računa za nepoznate klijente kupila 5.040 akcija novih firmi, Budvanska rivijera i Sveti Stefan Hoteli. Da li je povratak na berzansku trgovinu akcijamabudvanskih hotela prilika da zakupac elitnih crnogorskih hotela ukrupni svoj udio u vlasništvu kompanije, uskoro će se znati. Postojale su špekulacije o tome kako se trguje akcijama koje su u posjedu Stratex-a, budvanske firme čiji je vlasnik Nail Emilfarb, suvlasnik turističkog naselja Zavala.

Ukupna kapitalna vrijednost kompanije „Sveti Stefan Hoteli“ nakon izdvajanja iz zajedničke firme iznosi 25,85 miliona eura, raspolaže sa 8.110.763 akcija čija je nominalna vrijednost 3,187 eura.

Budvanska rivijera procijenjena je na 55,4 miliona eura, sa 8 miliona akcija takođe, čija je vrijednost duplo veća, 6,7 eura.

Objava Montenegroberze da će se dionice kompanije Sveti Stefan Hoteli, pod šifrom SSHO, naći na njenom slobodnom tržištu,izazvala je burnu rekaciju javnosti. Na nedavnom zasijedanju lokalnog parlamenta u Budvi odbornici URA oštro su kritikovali ova dešavanja i gazdovanje svetostefanskim hotelima uopšte.

„Grad hotel „Sveti Stefan“, jedan od dva vodeća brenda nekadašenje zajedničke države, nije na prodaju i pod hitno treba pokrenuti krivični postupak protih svih lica uključenih u svojevrsnu otimačinu paštrovskih kuća na ostrvu“, navodi se u reagovanju opštinskog odbora ove stranke.

„Ovo nije prvi put da pozivamo nadležne da reaguju, dok tužilaštvo nijemo ćuti na naše pozive, a Vlada Crne Gore nastavlja saradnju sa firmom koja iz godine u godinu bilježi milionske gubitke. U isto vrijeme ta firma najavljuje novih 70 miliona ulaganja u hotel „Kraljičina plaža“, što predstavlja podatak koji bi po prirodi i logici stvari morao biti posao i alarm za tužioca“, navodi u saopštenju  Blažo Rađenović, član opštinskog odbora URA-e.

Zaista je teško razumjeti da elitno ljetovalište sa jedinstvenim gradom-hotelom Sveti Stefan i Miločerom, smješteno na najatraktivnijem dijelu Crnogorskog primorja, godinama bilježi samo minuse u poslovanju uprkos zvaničnim podacima o vanrednim uspjesima proteklih turističkih sezona. Bar tako stoji u finansijskim izvještajima firme Adriatic properties Doo, koja u ime osnivača, of šor kompanije Aidwey Investment LLC, vodi zakup hotela.  Prijavljeni gubici u poslovanju mjere se milionima eura. U izvještajima poreskoj upravi gubitak za turističku sezonu 2017. iznosio je6,3 miliona eura dok je u 2018. bio 5,7 miliona.Luskuzni hoteli, raskošna priroda, uz kilometar atraktivnih pješčanih plaža kojim gazduje takođe,   Petrosu Statisu i partnerima ne mogu nikako donijeti profit. Samo gubitke. Pa otuda i pitanje, odakle će se naći suma od 73 miliona eura, koja će navodno biti uložena u izgradnju novog hotelsko-apartmanskog kompleksa u Miločeru, na mjestu starog porušenog hotela Kraljičina plaža, ako ne prodajom stanova. Može se samo pretpostaviti cijena kvadrata stana u miločerskoj šumi, nadomak poznate, male, Kraljičine plaže.

Poznati turistički kompleks izgleda prilično zapušteno, izgubio je prepoznatljiv sjaj, ljepotu i raskoš. Nekadašnji uređeni i održavani parkovi ispred Svetog Stefana i hotela Miločer, nestali su. Raznobojno sezonsko cvijeće i nisko mediteransko rastinje koje je krasilo ove površine živi u sjećanju posjetilaca na prohujalebolje dane, kada je Svetac poslovao sa profitom u istom iznosu u kojem zakupac, strateški partner Vlade, ostvaruje gubitak.Otvoreno je veliko gradilište za gradnju apartmana i stanova za tržište, sjeku se stoljetni borovi, mijenja se ambijent Miločera pod pritiskom kapitala nepoznatog porijekla. Dok vlasnici dijela akcija ovog turističkog rizorta međusobno trguju.

Iz URA-e prijete novim građanskim protestima zbog lošeg odnosa prema Svecu i Miločeru, pozivaju Vladu da raskine štetan ugovor sa firmom Adriatic properties i tužilaštvo da preispita slučaj transformacije i berzanskog usitnjavanja hotelskih  preduzeća. Iako trenutno ne postoji mogućnost potpune prodaje grada-hotel Sveti Stefan bez takve odluke Vlade Crne Gore, vlasnici kuća na poznatom ostrvu, koje su im oduzete u ime višeg, javnog interesa, pretvaranja srednjevjekovnog naselja Paštrovića u luksuzni hotel i podizanja turističke ponude Crne Gore na najviši nivo, traže svoj udio u vidu akcija u novostvorenoj hotelskoj kompaniji. Koliko su ovakva očekivanja realna i kako će se stvari odvijati na Svecu, pokazaće vrijeme koje dolazi.

Branka PLAMENAC

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

IMA LI ŽIVOTA POKRAJ TERMOELEKTRANE: Tihi ubica zaposjeo Pljevlja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Podaci SZO pokazuju da 22 odsto svih smrti u Pljevljima mogu da se pripišu zagađenju vazduha. Za nepunih pola vijeka broj stanovnika se gotovo prepolovio. Termoelektrana Pljevlja, ipak, od ekoloških standarda poštuje samo ono što mora, kažu naši sagovornici. Projekat toplifikacije nije ni na vidiku, nadležni ćute, a vrijeme polako ističe

 

Termoelektrana Pljevlja još  ne koristi savremene metode kako bi zaštitila životnu sredinu i zdravlje stanovnika Pljevalja. Prema riječima Milorada Mitrovića, predsjednika NVO Breznica, u TE razmišljaju samo kako da ostvare štto veći profit, a od ekoloških standarda poštuju samo ono što moraju.

Iz TE Pljevlja objašnjavaju da će ovu godinu obilježiti početak ekološke sanacije prvog bloka termoelektrane uz rekultivaciju postojeće deponije šljake i pepela. Projekti su vrijedni preko 60 miliona eura. ,,Realizacijom ovih projekata TE će proizvoditi električnu energiju po najvišim evropskim standardima bez rizika po životnu sredinu. Biće izgrađen i izvor toplote za grijanje grada i doniraće se još oko tri miliona eura za izgradnju primarnog toplovoda. Ekološkom rekonstrukcijom, sve emisije i produkti sagorijevanja uglja i hemijskih procesa koji se odvijaju prilikom proizvodnje električne energije, biće svedeni na granice ispod dozvoljenih, u skladu sa zakonskom regulativom naše države i evropskim direktivama o emisijama iz termo izvora na ugalj”, piše na oficijalnom sajtu TE.

Ništa ne bi bilo problematično u tvrdnjama nadležnih da se o projektu toplifikacije, kao jedinom rješenju za zagađenost u Pljevljima, ne govori već godinama. Na njega su i stanovnici Pljevalja zaboravili. Mještanka Pljevalja N.N je prestala da se nada promjeni: ,,Djeca mi zimi gotovo i ne izlaze napolje. Vazduh je toliko zagađen, što od termoelektrane, što od rudnika uglja, što od samih domaćinstava. Živimo tako godinama. Mnogi odlaze iz Pljevalja, a kako se čini, i mi ćemo”.

Milorad Mitrović kaže da projekat toplifikacije u Pljevljima zahtijeva ozbiljnu strategiiju: ,,Ovo je veoma skup, dugotrajan i zahtijevan projekat, posebno sekundarna mreža koja se provlači kroz gusto naseljene djelove grada. U pojedinim naseljima je projekat neizvodljivo uraditi zbog raštrkanosti objekata. Koliko će prosječnog Pljevljaka koštati grijanje iz gradskog toplovoda? Besplatno biti neće. Da li će se naplaćivati po metru kubnom zagrijanog prostora ili po jedinici isporučene kalorične moći, niko ne zna, a to je ključna stvar. U svakom slučaju, spaljivanje fosilnih goriva će imati štetne posljedice sve dok ih budemo koristili”.

Iz NVO Green Home su u jednom od svojih istraživanja objavili: ,,Iako je toplifikacija bila obaveza Elektroprivrede, ni nakon 30 godina rada i oko 40 miliona tona uglja koje je termoelektrana sagorjela, taj projekat nije realizovan. Nije jasno definisan ni Nacrtom Detaljnog prostornog plana TE Pljevlja. U istom dokumentu, jasno je zato naveden njegov negativan uticaj na rad drugog bloka zbog oduzimanja dijela snage za potrebe toplifikacije”.

U Akcionom planu implementacije Strategija razvoja energetike Crne Gore do 2025. godine piše: ,,Snabdijevanje Pljevalja daljinskom toplotom iz novog bloka poslije ulaska tog bloka u Elektroenergetski sistem u 2020. godini za sada nije uzeto u obzir jer zavisi od više elemenata i to od rezultata studije opravdanosti izgradnje drugog bloka, konačne odluke investitora u TE Pljevlja, kao i lokalne zajednice”.

Iz NVO Green Home dodatno objašnjavaju: ,,Projekat toplifikovanja Pljevalja trajao bi od 20 do 25 godina i izvodio bi se fazno. Njegov završetak bi se mogao očekivati tek oko 2050. godine, a samo bi 70 odsto građana na kraju bilo snadbdijevano daljinskim grijanjem. Iako obaveza drugih, sada je projekat toplifikacije obaveza lokalne zajednica sa potrebnim ulaganjima od 20 miliona eura. Te račune bi plaćali građani Crne Gore, ne oni koji vrše eksploataciju uglja i ostvaruju profit”.

Način poslovanja TE zaprepastio je javnost u julu 2019. godine, kada je došlo do pomora ribe u Ćehotini i Vezišnici. Drenažni sistemi i cijevi iz kojih se izlivaju otpadne vode TE Pljevlja nalaze se, nezaštićeni, u neposrednoj blizini rijeka koje dalje mogu da prenose te štetne materije, ugrožavajući živi svijet pred sobom. ,,Ti drenažni sistemi su dio zastarele tehnologije, i to je najbolji dokaz kakve oni “savremene” metode koriste u cilju smanjenja negativnog uticaja na životnu sredinu. I nakon pomora ribe, oni i dalje vrše ispuštanja viškova iz svog proizvodnog procesa”, objašnjava Vaso Knežević, NVO aktivista i predsjednik Sportsko-ribolovnog kluba (SRK) Lipljen u Pljevljima.

Kako objašnjavaju upućeni sagovornici Monitora, cijevi bi trebalo da pepeo i šljaku sa vodom transportuju na deponiju Maljevac. Međutim, kada se otvore drenažni ventili, oni umjesto na deponiju idu u vodotok Vezišnice. To se radi često.

Valja ukazati na to da je da je za novog direktora TE, nakon ovog ekocida, ponovo imenovan Luka Jovanović. On je bio na čelu termoelektrane u vrijeme sličnih dešavanja, poput onih kada je pjena od čišćenja rashladnog tornja TE Pljevlja prekrivala voćnjake u okolini ili kada je prašina sa deponije Maljevac zasipala Pljevlja.

Na tenderu za izvođenje radova na najavljenoj ekološkoj rekonstrukciji prvog bloka TE Pljevlja pobijedio je konzorcijum Dec International-Bemax-BB Solar-Permonte, dostavivši ponudu od 54,4 miliona eura. Firma BB Solar u suvlasništvu je sina predsjednika Crne Gore, Mila Đukanovića, Blaža Đukanovića, koji je i ranije oštro kritikovan zbog svojih poslovnih poteza u oblasti solarne i hidroenergije.

,,Projekat je u značajnoj mjeri u tajnosti. Plan za rekonstrukciju prvog bloka predviđa samo priključak za toplotni izvor, a tek treba izraditi studiju glavnog projekta i utvrditi broj potrošača koji bi bio obuhvaćen toplifikacijom, potom faze u kojima bi se radila, pronalazak kreditora za gradnju i na kraju cijenu sistema grijanja za Pljevljake. Čini se da EPCG pokušava da značajno uveća snagu postojećeg bloka sa 225 MW na 300 MW, što će uticati na veću cijenu investicije, a nejasno je da li će za tu snagu bloka biti u potpunosti zadovoljeni strogi evropski ekološki standardi”, kaže za Monitor Ines Mrdović, pravna savjetnica NVO Akcija za socijalnu pravdu.

Prema njenim riječima, pitanje je da li će investicija na kraju koštati 54,4 miliona ili više: ,,Očito je da EPCG već ulazi u kašnjenje ranijih rokova za rekonstrukciju prvog bloka TE. To bi u neko dogledno vrijeme moglo rezultirati plaćanjem penala zbog zagađenja, osim ako EPCG ne računa da će joj biti odobreni dodatni sati rada TE, dok ne okonča njenu rekonstrukciju”.

Prema studiji Svjetske zdravstvene organizacije (SZO) iz 2016. godine koncentracija zagađenja vazduha u Pljevljima redovno prelazi zakonom propisane vrijednosti. Podaci SZO pokazuju da 22 odsto svih smrti u Pljevljima mogu da se pripišu zagađenju vazduha.

U 2017. godini, prema izvještaju Epidemiološke službe, u Pljevljima je registrovano 395 prvih posjeta ljekaru zbog maligniteta. U 2018. godini, prema izvještaju Instituta za javno zdravlje 675. Brojke govore sve.

Turobni su i posljednji podaci Monstata, koji su samo potvrdili trend smanjenja stanovnika Pljevalja. Procjenjuje se da u ovom gradu trenutno živi oko 27 hiljada ljudi. Prema popisu iz 2011. godine, Pljevlja su imala 30.786 stanovnika, a to je pet hiljada manje nego na popisu iz 2003. godine i 16 hiljada manje u odnosu na popis iz 1971. godine, kada je registrovan najveći broj stanovnika u ovoj opštini. U posljednjih devet godina u Pljevljima je rođeno 1 694 djece dok je u istom periodu umrlo 3 749 Pljevljaka. Poređenja radi, tu se sedamdesetih godina prošlog vijeka rađalo 1 200 beba godišnje.

Vrijeme ističe dok lični interesi pojedinaca imaju primat nad zdravljem građana Crne Gore. ,,Prosječan Pljevljak je kao bolesnik u komi. Svega je svjestan i sve vidi i čuje, samo što ne može da priča. Strpljiv je, miran i čeka kraj”, zaključuje Milorad Mitrović.

                                                                                                                                          ANDREA JELIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo