Povežite se sa nama

OKO NAS

MLADI NA SJEVERU: Fali svega, osim nezadovoljstva

Objavljeno prije

na

Mladi na sjeveru nezadovljni su načinom na koji se njihov „glas“ čuje u društvu, prilikama koje im se nude. Slobodno vrijeme provode, većinom,  po kafićima, a internet koriste uglavnom, za društvene mreže

 

Nezadovljni su uslovima u kojima žive,  sanjaju o statusu „sam svoj gazda“, a istovremno su  svjesni da su pred njima nepremostive barijere. To pokazuju rezultati  istraživanja, rađenog za potrebe izrade lokalnih akcionih planova za mlade u sjevernim opštinama.

Oko 67 odsto mladih, u Bijelom Polju, i preko 57, u Kolašinu,  žele da započnu sopstveni posao.  Glavne prepreke, smatraju ispitanici, su  nedostatak novca, nedovoljno  podrške lokalne uprave i države i malo praktičnih znanja i vještina. U skoro svim opštinama,  gdje je ankteiranje obavljeno, mladi smatraju da su za dobijanje posla vrlo bitne veze i lična poznanstva.

Lani,  u oktobru,  na evidenciji na evidenciji bjelopljskog Zavoda za zapošljavanje (ZZZ)  bilo je  657 mladih osoba, koje traže posao. Većina je žena i čak 238 sa završenim fakuletom.  U Rožajama je  najveći broj nezaposlenih među tom populacijom, sa završenim III i IV stepenom obrazovanja.  Na evidenciji mojkovačke kancelarije ZZZ je 120 nezaposlenih,  mlađih od 30 godina.

„Veliki broj anketiranih mladih razočarani su načinom zapošljavanja. Prema njihvom mišljenju, najveći problemi su zapošljavanje ‘preko veze’,  neuzimanje u obzir stručnosti pojedinaca, politička  pripadnost,  loše informisanje o slobodnim radnim mjestima…“- piše u LAPM Rožaja , koji važi do ove godine.

U  Mojkovcu  su deficitarna skoro sva zanimanja u građevinarstvu, sva zanatska zanimanja,  izuzev frizera, vozači poljoprivrednih mašina, konobari, visokokvalifikovani kuvari za rad u turizmu… Na evidenciji ZZZ u tom gradu,  među mladima je  tretnutno najviše diplomiranih ekonomista i mendžera u ekonomiji.

Istraživanje, u okviru kojeg je, anketirano 317 mladih Mojkovčanki i Mojkovčana, pokazalo je i da je toj  populaciji potrebno više informacija iz ZZZ,  računarski i jezički kursevi, edukativne i informativne radionice o načinima samozapošljavanja …

Više od trećine ispitanika u Kolašinu  ocijenili su da žive loše.  Uslovima života u Kolašinu zadovoljno je 26 odsto. Mladi i u tom gradu misle  da su za zaposlenje najvažnija lična poznastva.

Omladina Mojkovca, koja u opštini čine petinu stanovništva, prema rezultatima istraživanja, uzima najveće učešće u političkom angažovanju, o čemu svjedoči, kako se navodi u LAPM,   brojnost u podmladcima svih političkih partija na lokalnom nivou.         Prema tom dokumentu  trećinu odborničkih mjesta u lokalnom parlemntu zauzimaju mlađi od 30 godina.

Slobodno vrijeme, mladi na sjeveru, prema rezulatima anketa, najviše provode u ugostiteljskim objektima, sa prijateljima. Razloga za to je mnogo, a najvažniji su – malo  kulturnih sadržaja namijenjenih toj populaciji, nedostatak novca za putovanja, nepostojanje volonterskih organizacija…

Nepostojanje omladinskog kulturnog centra, loša informisanost o kulturnim dešavanjima, loša promocija domaćih talenata, kulturna ponuda neadekvatna mladima, nepromovisanje hobija, loša ponuda novih knjiga, nepostojanje pozorišta, slaba kulturna angažovanost na seoskom području, nedovoljno razvijena ekološka kultura kod mladih…To su probelmi, koje su naveli mladi u Rožajama.

Njihove vršnjake i vršnjakinje u Kolašinu najviše na interetu zanimaju muzika i  društvene mreže. Samo oko  19 odsto interent koristi za opšte informacije, a 12 odsto za informacije iz kulture i klađenje.

Alarmantni su i rezultati istraživanja koji se odnose na zdravstvenu zaštitu mladih. Većina ne koristi ili ne zna za savjetovalište namijenjeno njima, a pomoć ljekara  traže samo kada su prinuđeni. Za većinu ispitanika demotivišuće su gužve pred ambulantama i „slabo funkcionisanje sistema zakazivanja pregleda kod izabrannog doktora“.

„ Izjavili su da ne koriste usluge savjetovališta kako zbog nepovjerenja i(li) stida, i da su nedovoljno upoznati sa radom postojećih savjetovališta. Ukazali su da su glavni problemi u Rožajama bolesti zavisnosti, polne bolesti, bolesti poremećaja metabolizma, broj mladih ljudi koji voze u alkoholisanom stanju i nerijetko su povrijeđeni u saobraćajnim nesrećama“- objašnjeno je u LAPM.

Bjelopljsko, mojkovačko i kolašinsko savjetovalište, takođe su  slabo  posjećeni.  Pored neiformisanosti, ispitanicu su istakli tu zdravstvenu instituciju zaobilaze i zbog stida.  U LAPM  piše i  da nedostatak ljekarskog kadra u Kolašinu u velikoj mjeri utiču na nedovoljan kvalitet zdravstvene zaštite. Iako nemaju običaj da se  javljaju ljekaru i odlaze na redovne preglede više od  91 odsto ispitanika, u toj opštini, naveli da im je  zdravlje najvažnije.

Prema rezulatima anketa, u nekoliko gradova, kao razlog za kasno stupanje u brak, ispitanicu su naveli ekonomsku zavisnosti od porodice, nezaposlenost  i nemogućnosti odvojenog života.

Veliko je nezadovljstvo i mogućnostima za neformalno i stanjem u formalnom obrazovanju.  Čak 57 odsto  konsultovanih mladih Bjelopljaca smatraju da u tom gradu nema dovoljno oblika neformalnog obrazovanja za njih. Skoro četvrtina i ne zna za te mogućnosti. Preko 80 odsto ih je ocijenilo kako  je vrlo bitno dodatno usavršavanje kroz obuke koje nijesu dio formalnog obrazovanja .Loši uslovi u školama – loše opremljeni kabinet, nedostatak praktične nastave, nepostojanje asistenata za osobe sa invaliditetom tokom školovanja, nedostatak stručnih predmeta u školama…-probemi su koje ispitanici sa sjevera  vide u školskom sistemu.

U Rožajama smatraju da su prioriteti otvaranje Šumarskog fakulteta, izgradnja i otvaranje još jedne osnovne škole na gradskom području, povećanje broja stipendija, otvaranje novih smjerova u srednjim uvođenje vjeronauke, organizovanje besplatnih škola stranih jezika…

„ Mobilnost mladih, u smislu putovanja (obrazovnih, turističkih…) u druge zemlje je na jako niskom nivou. Mladi nemaju informacije o mogućnostima stipendiranja, učešća u međunarodnim seminarima, treninzima, poslovnim prilikama. Mladi koji ostaju u Kolašinu su učaureni u gradu i nemaju dovoljno informacija o dešavanjima u svijetu, novim trendovma, načinima uključivanja…“- piše u nacrtu LAPM.

                                                                                      Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

Izdvojeno

PODRŠKA ŽENSKOM PREDUZETNIŠTVU NA SJEVERU: Mrvice iz opštinskih kasa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Većina opština ispoštovala je formalnu obavezu, pa su i ove godine opredijelili sredstva za podršku sugrađankama koje bi da pokrenu ili unaprijede svoje biznise. Međutim, prema broju i vrsti projekata kojima su konkurisale, jasno je da se žene na sjeveru još sa strahom upuštaju u preduzetništvo

 

Prema ocjeni Privredne komore Crne Gore (PKCG) žensko preduzetništvo je najbrže rastuća kategorija u preduzetničkom svijetu. Podrška s lokalnog nivoa tom vidu ženskih poslovnih incijativa, ipak, na sjeveru, stagnira već tri godine. U većini opština, bez obzira na visnu budžeta, sredstva koja se godišnje izdvaju da osnaže žene preduzetnice ne prelazi 10.000 eura. Tako je, na primjer, u Brenama, čija je opštinska kasa ove godine „teška“ više od devet miliona eura, ali i u Kolašinu i Mojkovcu čiji su dvanaestomjesečni prihodi polovinu tog iznosa.

Odluku da pomažu sugrađankama, koje bi da se oprobaju ili unaprijede svoje biznise, opštine u Crnoj Gori nijesu donijele same. Ženska politička mreža (ŽPM) uspjela je 2018. godine da se izbori da se u lokalnim budžetima opredijele posebna sredstva namijena podsticaju razvoja ženskog preduzetništva. Naredne godine, oko 15 opština uvelo je posebnu budžetsku liniju za podršku preduzetništvu  svojih sugrađanki.

No, od tada do danas, sredstva koja se izdvaju za tu namjenu ostaju ista, s izuzetkom rijetkih opština koje su ih povećale. Na primjer, nakon što je dvije godine zaredom u budžetu Opštine Bijelo Polje za žensko preduzetništvo izdvajano po 10.000 eura, ove godine su taj iznos udvostručili. Očekivano, s obzirom na to da su bjelopljski prihodi i rashodi planirani na skoro 12,5 milona eura.

Berane ne slijedi taj primjer. Iz budžeta će ove, kao i prethodne dvije  godine,  izdvojiti  samo 10.000 eura za sufinasiranje biznis planova žena u tom gradu.

Iz Opštine su najavili da će podržati projekte koji podstiču ekonomski razvoj opštine, predviđaju otvaranje novih radnih mjesta, podstiču razvoj poljoprivrede i ruralnog područja… Prednost će imati i projekti koji podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizam, doprinose afirmaciji i valorizaciji kulturnog potencijala…

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

BOGATSVO LJEKOVITOG I AROMATIČNOG BILJA U CRNOJ GORI: OD KANTARIONA DO BRĐANKE: Zaboravljeni rasadnik mogućnosti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Crna Gora je, sa svojih četiri hiljade vrsta biljaka koje žive na njenoj teritoriji, u odnosu na svoju veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Šanse za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima

 

Sakupljanje ljekovitog i aromatičnog bilja može biti veoma isplativa  djelatnost u Crnoj Gori. Oko četiri hiljade vrsta bilja živi na njenoj teritoriji. Od toga, preko 700 vrsta ljekovitog bilja je u upotrebi. Flora Evrope broji oko 11 hiljada različitih biljaka, a Balkansko poluostrvo oko devet.  Crna Gora je, u odnosu na veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Mogućnosti za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima.

,,Prepoznavanje i poznavanje biljaka je velika vještina koja se stiče godinama”, objašnjava za Monitor biološkinja Dragana Saveljić. Pravilno sakupljanje ljekovitog bilja podrazumijeva posjedovanje osnovnog botaničkog znanja – sposobnost poznavanja vrste i njene biologije i ekologije, gdje raste, kako se razmnožava, u kojoj fazi je najbolje brati i slično. ,,Iako naizgled veoma slične, biljke se među sobom veoma razlikuju po sastavu i kvalitetu biljne droge. Ako se sakupi biljka koja nema upotrebnu vrijednost, sve mora da se baci, trud propada. Još je gore da  ljekovitu biljku zamijenite sa potencijalno ili stvarno otrovnom, odnosno štetnom vrstom.  Bilo je trovanja ljudi, i sa fatalnim ishodom, zbog nepoznavanja ljekovite flore”, kaže Saveljićeva.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ŠUME I POHARE: Ima li kraja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore upozoravaju da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta.  Ovih su dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem kako bi se hitno zaustavila  nezakonita eksploatacija državnih šuma od privilegovanih koncesionara, tajkuna

 

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore poručili su da se hitno mora zaustaviti dalja nezakonita eksploatacija državnih šuma od, kako kažu, privilegovanih koncesionara. Preciznije – tajkuna.

Oni su se ovih dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem i njegovim saradnicima. Cilj je definisanje daljih koraka oko gazdovanja državnim šumama.

Koliko štete trpe drvoprerađivači, građani, lokalne samouprave i država od gazdovanja neki od njih su stavili i na papir.

Plavljanin Edin Šarkinović kaže da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta. Prema njegovim riječima, koncesionari dobijaju drvnu masu po cijeni sedamnaest eura za kubik.

„Bilo koji od njih, koji se mogu na prste ruke prebrojati, za neku za njih smiješnu količinu od 5.000 kubika dobije za 85.000 eura, a PDV na tu sumu iznosi 17.500 eura. Ako bi tu količinu sirovine izrezali, osušili i uglačili na standardnu debljinu, dobili bi vrijednost od 1.550.000 eura, a PDV bi bio 325.000 eura” – kaže Šarkinović.

On napominje da bi složenije obrade, poput izrade vrata, dostizale trostruko veće iznose. „Ovo dovoljno govori koliko se gubi što nema finalne obrade i što se izvozi oblovina” – objašnjava Šarkinović. Da ovakav način gazdovanja šumama nije pošten i ne donosi nikakvu dodatnu vrijednost Crnoj Gori, prošle sedmice saopštio je i premijer Krivokapić. On je najavio suzbijanje mnogih problema koji su, kako je rekao, prerasli  čak i u organizovani kriminal. „Došlo je vrijeme da se stane na put svima koji bjesomučno koriste šume, uništavaju puteve, a ne daju nikakve dodatne vrijednosti Crnoj Gori” – izjavio je premijer prilikom posjete Beranama.

Ta izjava premijera Krivokapića je ohrabrila drvoprerađivače da se okupe u Plavu. Saglasili su se da se samo zajedničkim djelovanjem svih drvoprerađivača i nevladinih organizacija koje se bave zaštitom prirodnih i drugih vrijednosti, može zaustaviti pohara i uništavanje državnih šuma.

„Ovaj skup su podržale 62 nevladine organizacije iz čitave Crne Gore. Konačno se mora stati na kraj nezakonitim radnjama. Zadatak radnog tijela kojeg smo formirali biće da se u razgovoru sa premijerom Kivokapićem i njegovim saradnicima iznađe najbolji model za upravljanje državnim šumama. Tu se, prije svega, moraju zaštititi interesi lokalnog stanovništva i dati šansa drvoprerađivačima da, baveći se finalnom preradom drveta, lako dolaze do sirovine, što do sada nije bio slučaj” – kaže Esko Barjaktarović, drvoprerađivač iz Plava. Sa tog skupa je poručeno da se više ne smije dozvoliti da koncesionari sa strane raubuju državne šume, a da pritom lokalno stanovnioštvo ne može da obzbijedi ni ogrjevno drvo.

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo