Povežite se sa nama

OKO NAS

KO I KAKO KORISTI MINERALNE SIROVINE NA SJEVERU: Po odobrenju lokalnih uprava i bez kontrole

Objavljeno prije

na

Osim davanja koncesija, za koje je nadležna Vlada, mineralne sirovine eksploatišu se i prema odobrenjima lokalnih uprava. Iako zakon precizno definiše u kojim slučajevima ta odobrenja mogu biti data, mještani tvrde da kamen sa ležišta odvoze privilegovani, bez kontrole količina

 

Shodno članovima  23 i 24  Zakona o rudarstvu, lokalne uprave mogu dozvoliti eksploataciju mineralnih sirovina (šljunak, pijesak i kamen) bez ugovora o koncesijama, za koje je nadležna država. Takva odobrenja daju se ukoliko je riječ o korišćenju mineralnih sirovina za dobijanje građevinskog materijala za sopstvene potrebe. Parcela u tom slučaju mora biti vlasništvo preduzeća ili pojedinca koji eksploatiše. Takođe, prema zakonu, opštine mogu dati odobrenje ako se materijal koristiti za održavanje lokalnih infrastrukturnih objekata. Kako tvrde mještani nekoliko sela, ali i ekološki aktivisti, upravo ta mogućnost ostavlja prostor da „privilegiovana preduzeća nekontrolisano koriste kamen i značajno zarađuju“.

Oni upozoravaju i da lokalne uprave nemaju mehanizme da kontrolišu namjenu i količine materijala, nakon što dozvole iskopavanje.

Iz Ekološkog društva (ED)  Breznica  krajem prošlog mjeseca kazali su da  vlada opšti nered kada je u pitanju eksploatacija kamena u pljevaljskom kraju. Navodno, pojedine kompanije dobile su odobrenja da koriste kamen u kamenolomu „Bušnje”. Na toj lokaciji nekada je koncesiju imala kompanija Vektra, koja je odavno izgubila to pravo.

„U kamenolomu „Bušnje” eksploatacija kamena se odvija bez ikakve kontrole. Kamen se odvozi po potrebi pojedinih privrednih društava ali je ta eksploatacija nezakonita… Čitav prostor treba urediti kao što je bio. Ukoliko se daje nekome koncesija, taj treba da održava kamenolom i da plaća koncesiju. Kompanija Vektra je izgubila pravo na tu koncesiju i zato sve oznake ove kompanije treba da se uklone“, rekao je Milorad Mitrović, predsjednik ED „Breznica” On je upozorio i na činjenicu da je u mjestu Boljanići otvoren kamenolom za potrebe rekonstrukcije magistralnog pravca Pljevlja–Metaljka. Na mjestu kamenoloma nema nikakvih oznaka, što, objašnjava Mitrović, navodi na sumnju da izvođač i podizvođači radova kamen eksploatišu bez odobrenja.

„Bilo je mnogo slučajeva da pojedina preduzeća kopaju šljunak ‘na divlje’ i da isti taj šljunak prodaju lokalnim i državnim preduzećima.  Neki izvođači radova na rekonstrukciji pojedinih puteva koriste besplatan kamen. Od  države naplaćuju svoje usluge, a ne plaćaju koncesiju na kamen i šljunak“, kaže predsjednik ED Breznica.

Komapnija Bemaks jedina je plaćala koncesiju na kamen na području te opštine. Vektra ranije koncesije nije plaćala oko deset godina.

Sa nekoliko lokacija u kolašinskoj opštini, kažu mještani, kamen se bez mjere mjesecima odvozi.  Naročito je ,tvrde, alarmantno stanje u Bakovićima, ali i  na još nekoliko lokacija u strom kamenolomu Gradina kod sela Vojkovići.

„Ne zna se koliko je kamena odvezeno sa tih lokacija. Uglavnom to radi jedno preduzeće. Nikad niko nije kontrolisao količine. Navodno, sve se radi po odobrenjima iz Opštine“, kaže  jedan od mještana.

Opština Kolašin ni prošle, ali ni u prvih šest mjeseci ove godine, nije imala prihoda od naknada za eksploataciju mineralnih sirovina.

Kako je kazao sekretar za finansije, imovinu i ekonomski razvoj dr Dragan Bulatović, tokom ove godine izdata su dva odborenja  za eksploataciju mineralnih sirovina. Oba, objasnio je on, data su firmi Doo Keker. Sekretar tvdi da su poštovane odredbe Zakona o rudarstvu. Dok se jedno odobrenje odnosi na eksplataciju na privatnom vlasništvu, drugo je dato za četiri opštinske parcele.

„Prvo odobrenje dato Doo Keker odnosi se na eksploataciju mineralnih sirovina za dobijanje građevinskog materijala za sopstvene potrebe sa parcele koja je u njihovom vlasništvu. Kako Opština Kolašin nema adekvatan kadar koji bi vršio nadzor nad tom eksploatacijom, rješenjem je naloženo Doo Keker da angažuje o svom trošku licencirenu geodetsku firmu koja će utvrditi početno – nulto stanje zemljišta i vršiti nadzor nad sprovođenjem eksploatacije odobrene količine materijala“ – tvrdi Bulatović.

Takođe, kako kaže, preduzeće Keker je obavezno da „po završetku radova dostavi izvještaj o izvršenom nadzoru nad sprovođenjem eksploatacije zajedno sa izvještajem o završetku radova“.

Istom preduzeću, rekao je sekretar, odobrenje za ekploataciju na opštinskim parcelama je dato uz uslov da odobrenu količinu materijala koristiti za održavanje lokalnih infrastrukturnih objekata. Lokacije na kojima eksploatiše su gradska deponija  u Bakovićima i sanaciji puta do katuna Vranjak na Bjelasici.

„Komunalno nam je dostavilo tačnu količinu materijala koja je potrebna za navedene radove, a firma Keker je obavezana kao i u prethodnom slučaju da angažuje licenciranu geodetsku firmu koja će obaviti  nadzor  i o tome dostaviti izvještaj“, objašnjava sekretar za finasije, imovinu i ekonomski razvoj.

On kaže i da je preduzeće Keker oslobođeno plaćanja naknade za eksploataciju mineralnih sirovina.  U prvom slučaju „jer je riječ o eksploataciji sa privatne parcele za lične potrebe“, dok se u drugom slučaju „radi o održavanju lokalne infrastrukture od javnog interesa“.

„U prethodnom periodu to preduzeće je u različitim vanrednim situacijama Opštini pružalo pomoć angažovanjem svog ljudstva i mehanizacije za šta nijesu tražili bilo kakvu naknadu. Osim navedenih, drugih zahtjeva za eksploataciju mineralnih sirovina nijesmo imali i nijesmo izdavali odobrenja po tom osnovu“,  kazao je Bulatović.

U susjednom Mojkovcu, za razliku od Kolašina, ipak, imaju prihode od eksploatacije šljunka, pijeska i kamena. Prošle godine po tom osnovu prihodovali su 27.000 eura, a prihod planiran za ovu godinu je skoro duplo veći.

Iz tamošnje lokalne uprave nijesu odgvorili na pitanja Monitora koliko su i kome dali odobrenja za ekplataciju mineralnih sirovina.

Prihodi sjevernih opština po tom osnovu variraju od nula do, čak, 1,15 milona eura, koliko se prošle godine slilo u pljevaljsku opštinsku kasu. Iz većine lokalnih uprava nijesu zvanično odgovorili na koji način kontrolišu količinu mineralne sirovine koja se koristi po odobrenjima. Nezvanično, objašnjavaju da za to, uglavnom, nemaju kadrovskih kapaciteta.

U državnom planu eksploatacije mineralnih sirovina za period 2019– 2028. godine navedeno je da je arhitektonsko-građevinski ili ukrasni kamen najznačajnija nemetalična mineralna sirovina u Crnoj Gori.

Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

Izdvojeno

ANDRIJEVICA I MALE HIDROELEKTRANE: Preko suda do stvarnog prihoda

Objavljeno prije

na

Objavio:

U krivičnoj prijavi Opštine navodi se da je Hidroenergija Andrijevica  za oporezivanje prijavila samo vrijednost objekta mašinskih kućica, a ne i vrijednost opreme dvije male HE.  Kazali su da se tako za dvije godine došlo do 47.950 eura neprikazanog poreskog duga

 

 

Opština Andrijevica podnijela je krivičnu prijavu ODT Berane protiv kompanije Hidroenergija Andrijevica doo radi utaje poreza, čime je, kako je rečeno, budžet ove sjeverne opštine  u 2022. i 2023. godini oštećen za 47.950 eura. Sve to se dogodilo prije uvođenja privremenih mjera, odnosno prinudne uprave, pa je pitanje da li će Odbor povjerilaca podržati naum da se u ovom postupku ide do kraja i stvari istjeraju na čistac.

Prema pregledu u Centralnom registru privrednih subjekata stopostotni vlasnik Hidroenergije je Miloš Bojović. Kompanija je registrovana 2015. godine, a promjena statuta je izvršena u oktobru 2020. godine, neposredno poslije političkih promjena na državnom i na lokalnom nivou u ovom gradu.

U prijavi se navodi da odgovorni u doo Hidroenergija Andrijevica , u poreskoj prijavi koju su dostavili nadležnom opštinskom poreskom organu, nijesu prikazali stvarnu vrijednost malih hidroelektrana Štitska rijeka i Umski potok i da su na taj način, umanjujući osnov za plaćanje poreza na nepokretnosti, pričinili krivično djelo.

Iz  doo Hidroenergija Andrijevica su 4. aprila 2022. godine podnijeli nadležnom opštinskom organu poresku prijavu za građevinske objekte malih hidroelektrana Štitska rijeka i Umski potok prikazujući da njihova knjigovodstvena vrijednost iznosi 131.750 eura. Nakon toga je nadležni opštinski organ donio rješenje i preduzeću po ovom osnovu utvrdio porez na ove objekte u iznosu od 1.317 eura na godišnjem nivou (jedan odsto knjigovodstvene vrijednosti).

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 19. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

PRVOSTEPENA PRESUDA ZA UBISTVO ŠEJLE BAKIJE: 40 godina zatvora za femicid

Objavljeno prije

na

Objavio:

Tridesetjednogodišnji Ilir Đokaj osuđen je u podgoričkom Višem sudu na kaznu zatvora od 40 godina za teško ubistvo bivše nevjenčane supruge Šejle Bakije

 

Tridesetjednogodišnji Ilir Đokaj osuđen je u podgoričkom Višem sudu na kaznu zatvora od 40 godina za teško ubistvo bivše nevjenčane supruge Šejle Bakije (19), 30. septembra 2021. godine, na Karabuškom polju u Tuzima.

Sudija Veljko Radovanović izrekao je Đokaju jedinstvenu kaznu zatvora za teško ubistvo, ubistvo u pokušaju – ranio je Šejlinog oca, i nedozvoljeno držanje oružja i eksplozivnih materija. Djelo je, kako je kazao sudija Radovanović, izvršeno sa umišljajem i iz niskih pobuda.

Sudija je rekao da je sud nesumnjivo, na osnovu provedenih dokaza, odbrane okrivljenih, izjava svjedoka i materijalnih dokaza, utvrdio da je okrivljeni sa umišljajem, iz niskih pobuda i osjećaja sebičnosti, ubio Šejlu,koja je odbijala da obnovi ljubavnu vezu s njim.

Odlučujući o visini kazne, sud je cijenio da nije bilo olakšavajućih okolnosti, dok je od otežavajućih okolnosti imao u vidu raniju osuđivanost optuženog, kao i činjenicu da je ubistvo izvršeno ispred kuće oštećene u prisustvu njene porodice, kazao je sudija Radovanović u obrazloženju presude. Sudija je podsjetio da optuženi nije priznao izvršenje krivičnog djela, pa mu sud tu činjenicu nije mogao uzeti kao olakšavajuću okolnost.

Advokat Srđan Lješković, branilac okrivljenog Ilira Đokaja, izjavio je novinarima nakon što je sud izrekao presudu, da je ta presuda donijeta pod pritiskom javnosti, te da sudovi olako donose ovakve presude od 40 godina zatvora. ,,Naravno da će odbrana izjaviti žalbu, posebno što je svaki naš zahtjev za izvođenje dokaza odbijen. Smatram da dokaze koje smo predložili, da smo ih izveli, sigurno je da bi presuda bila sasvim drugačija”, zaključio je advokat Lješković, ističući da se možda radi o ubistvu ili nehata ili na mah, a da je siguran da nije ubistvo iz niskih pobuda.

,,S obzirom na to da je odluka prvostepena, očekujem da će odbrana uložiti žalbu Apelacionom sudu Crne Gore, ali vjerujem da je ovakva presuda u ovom trenutku kakva-takva satisfakcija porodici”, izjavila je advokatica oštećene porodice Tijana Živković.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 19. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

OKO NAS

POČELA SEZONA POŽARA NA SJEVERU: Nespremni, tradicionalno

Objavljeno prije

na

Objavio:

I na početku ovogodišnje sezone požara, država ima samo jedan avion koji može biti podrška vatrogascima u gašenju požara. Ne uvijek.  Sa vatrenom stihijom bore se samo pripadnici Službe zaštite i spašavanja  uz pomoć neobučenih i neopremljenih mještana

 

 

Požar u dijelu Nacionalnog parka (NP) Durmitor i dijelu Prošćenskih planina, u vrijeme pisanja ovog teksta, bio je, prema informacijama iz mojkovačke Službe zaštite i spašavanja (SZS), pod kontrolom. Dok poslednje informacije pred štampanje ovog broja Monitora govore da je ugašen. Da obuzdaju vatrenu stihiju, nakon nekoliko dana,  vatrogasci, zaposleni u NP Durmitor i mještani uspjeli su tek u srijedu poslije podne. Izgorjelo je, prema prvim nezvaničnim procjenama, više od pet hektara stare i mlađe borove šume u NP.

Na telefonske pozive Monitora  direktor NP Durmitor Pero Popović nije  odgovarao, a mojkovački vatrogasci,  kako kažu, ne znaju da procijene kolika je šteta napravljena flori i fauni zaštićenog područja.

Zvanična saopštenja iz Javnog preduzeća za Nacionalne parkove Crne Gore (JPNPCG), tokom trajanja požara,  bila su, na momente,  dramatična. U više  navrata tražili su pomoć Direktorata za vanredne situacije Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP)  i Vojske. “Naši zaposleni su danima na terenu sa minimalnim sredstvima za gašenje požara, pa samim tim rizikuju svoje zdravlje i život. Direktorat za vanredne situacije MUP-a je reagovao u nedjelju i poslao kanader, međutim ovdje je potrebna duža i temeljnija intervencija iz vazduha,  jer je teren nepristupačan i vatra se brzo širi. Ugrožen je biljni i životinjski svijet NP. Apelujem i pozivam državne organe i službe da nam pomognu jer je riječ o požaru koji prijeti da će progutati ogromna prostranstva u parku i van njega”, poručio je utorak, 9. aprila,  direktor Popović.

Podrška u obuzdavanju vatrene stihije stigla je kratkotrajno samo dva puta, u nedjelju, 7. aprila, kada je požar primijećen, i u srijedu,  kada je u dva navrata avionom Direktorata gašen požar. Mojkovački vatrogasci pretpostavljaju da je požar zahvatio dio NP, odnosno, dio Prošćenskih planina još u petak, dva dana nakon što je primijećen.  Kasnije, kako kaže komandir SZS Marinko Medojević za Monitor, vatru je bilo teško kontrolisati, jer je vjetar raznosio na  prostor od 10 do 16 hektara šuma i pašnjaka.  On izbjegava da komentariše koliko bi štete i posla za vatrogasce bilo manje da se učestalije i sa više kanadera intervenisalo iz vazduha.

„Teško je to reći, jer je vjetar činio svoje, a vatra se spustila duboko u kanjon Tare.  Naš zadatak je bio da odbranimo 10-ak stambenih obejekata u mjestu Stup, do kojih se požar primakao.  Naše  ekipe bile   su danima na toj lokaciji. Avion je došao u nedjelju, ali vjetar je bio jak, pa je bilo malo koristi od  gašenja iz vazduha. Međutim, u srijedu, tokom dva naleta,  mnogo više je učinjeno, pa je u poslijepodnevnim satima, zajedničkim snagama, požar konačno lokalizovan“, ispričao nam je Medojević.

Ovogodišnju sezonu požara država ponovo dočekuje sa samo jednim ispravnim protivpožarnim avionom. Kako je, početkom marta,  agenciji MINA kazao vršilac dužnosti (vd) generalnog direktora Direktorata za zaštitu i spašavanje Miodrag Bešović, flotu Direkcije aviohelikopterske jedinice čine dva dvomotorna srednja višenamjenska helikoptera i tri jednomotorna turboelisna protivpožarna aviona. „Trenutno je ispravan jedan protivpožarni avion, a kada je u pitanju predstojeća požarna sezona radimo na tome da se letjelice u fazi popravke i servisiranja stave u funkciju i očekujemo da će jedan dio njih biti spreman“, rekao je tada  Bešović. On je objasnio i da  budžetom za ovu godinu nije planirana nabavka novih vazduhoplova, ali  da će pokušati da „u skladu sa mogućnostima,  kroz međunarodne grantove bude nabavljen  jedan protivpožarni  avion“.

Dok izostaje značajnija  podrška „iz vazduha“, i pored poboljšanja opreme minulih godina, vatrogasci u sjevernim opštinama  i dalje se žale da nijesu dovoljno opremljeni i spremni da se uhvate u koštac sa učestalim požarima. U Crnoj Gori je  660 vatrogasaca-spasilaca i 177 specijalizovanih vatrogasnih vozila. Ekološki aktivisti godinama unazad  tvrde da su nedostatak opreme i ljudstva, nepostojanje adekvatnog sistema civilne zaštite i značajnijeg broja obučenih volontera, najslabije tačke sistema zaštite i spašavanja u Crnoj Gori.

„Nijesmo adekvatno uključili nove tehnologije, poput dronova za gašenje i praćenje požara, nemamo dovoljno modernih vozila, naši avioni za borbu protiv požara su konstantno prizemljeni ili oštećeni. Godinama nijesmo obnovili tu flotu, a bez podrške iz vazduha borba protiv požara u periodu suša je skoro nemoguća“,  izjavio je nedavno ekološki i građanski aktivista Aleksandar  Dragićević.

Sistem zaštite i spašavanja u Crnoj Gori uspostavljen je nakon obnove nazavisnosti 2006. godine, u skladu sa evropskim principom decentralizacije vlasti. Trebalo bi da ga čine  građani, preduzetnici, organi i službe lokalnih samouprava i državni organi.  Nekad vrlo efikasan sistem, nažalost, nikad nije uspješno obnovljen, a sa zvaničnih adresa su objašnjavali da je razlog za to manjak novca.

U svakoj lokalnoj samoupravi,  jednom godišnje,  predsjednici  opština donose naredbe o preventivnim mjerama zaštite od požara.  Tim aktima  daju  su uputstva i rok njihove realizacije za građane, preduzeća i lokalne službe. Naredbama je, između ostalog, zabranjeno loženje vatre na otvorenom prostoru u periodu kad su vremenski uslovi povoljni za izbijanje požara, trijebljenje imanja paljenjem bez prethodnog dogovora sa SZS, naređuje se kontinuirano održavanje i uređivanje okućnica, formiranje protivpožarnog pojasa oko objekata… Upravu za šume predsjednici opština obavezuju na “čišćenje i uklanjanje posječenog drveća i otpadnih grana u kompleksima šuma” i da operativne karte za svaki šumski kompleks i upotrebljivi šumski put na području opštine i dostave SZS.

Svaki novi požar pokaže da niti ima masovnije pomoći vatrogascima niti se veći dio preventivnih mjera poštuje. Sudeći po tome što neme sankcija za one koji se ne pridržavaju mjera, jasno je i da se ne sprovodi ni kontrola poštovanja izdatih naredbi. Nekoliko desetina požara koji su bili aktivni od početka aprila na sjeveru države, prema procjeni vatrogasaca, izazvani su ljudskim faktorom, uglavnom nepažljivim paljenjem vatre pri čišćenju imanja.  Sve su lokalizovali pripadnici SZS,  tek ponegdje uz pomoć mještana.

Tokom 10-ak minulih dana  vatrogasci su gasili požare u  mjestu   Bjelogrivac na Bjelasici, a gorjelo je i u Lepencu i Slatini. U istom periodu i bjelopoljski vatrogasci su imali mnogo posla, a najintenzivniji je bio požar na  Obrovu.  Tokom minulog vikenda SZS u tom gradu  intervenisala je  na 14 lokacija. Ugroženi su bili stambeni i pomoćni objekti, u Goduši škola i borova šuma, na Slijepač mostu trafostanica, na Mjatovom  kolu  trafostanica i  u  Panjskoj  luki i Obrovu stubovi dalekovoda  i repetitor.

Krajem marta, u velikom požaru u pljevaljskom selu Pandurica, udaljenom od grada 40-ak km izgorjela je kuća i pomoćni objekat. Iz pljevaljske SZS su objasnili da je u tom požaru gorjela trava, nisko rastinje, ali i značajan dio smrčeve šume. Istovremno aktivni su bili požari i u  Čavanju i Pušonjskom dolu  u Mjesnoj zajednici  (MZ) Kosanica i selu Mataruge, gdje je vatra došla na stotinjak metara od kuća. Prije nekoliko dana izgorio je hektar šume i na području kolašinske opštine, na prostoru Bukovičkog potoka i Sušca. Šta je sljedeće?

                                                                   Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo