Povežite se sa nama

DRUŠTVO

KOTOR: UNESCO UZALUD UPOZORAVA: Gradnja u zaštićenoj uvali Glavati

Objavljeno prije

na

Koliko je Vlada iskrena u namjeri da postupi po preporukama Komiteta UNESCO-a koje se tiču zabrinjavajućeg stanja očuvanosti prirodnog i kulturno-istorijskog područja Kotora, upisanog na Listu Svjetske baštine daleke 1979. godine, pokazuje niz kontradiktornih poteza koje preduzima.

Vlada premijera Duška Markovića donijela je 2. februara ove godine Akcioni plan za Kotor pod pritiskom oštrih upozorenja upućenih Crnoj Gori sa posljuednje sjednice Komiteta UNESCO u Istanbulu, održanoj u julu prošle godine, koja se odnose na posljedice prekomjerne urbanizacije zaštićenog područja koje mogu dovesti do brisanja Kotora sa Liste svjetske baštine.

Akcionim planom naloženo je stavljanje van snage kompletne prostorno-planske dokumentacije za teritoriju opštine Kotor, svih lokalnih i državnih planskih dokumenata, sa rokom izvršenja do kraja prvog kvartala tekuće godine, do donošenja novog Prostorno-urbanističkog plana Opštine koji mora biti usklađen sa zahtjevima i dokumentima UNESCO.

Zadati rok je istekao polovinom marta a nijedna strana, ni Vlada ni lokalna uprava u Kotoru nisu izvršile svoj dio posla. Može se reći da je Akcioni plan već na startu propao, iako su za njegovu realizaciju zadužena tri ministarstva i kotorska javna uprava.

Dok se u javnosti glumi zabrinutost za nastalu situaciju, iza kulisa se nastavlja sa praksom koja Akcioni plan sabotira. Nadležnima u Kotoru stiglo je uputstvo iz Ministarstva održivog razvoja da ne koče realizaciju investicija i izdavanja građevinskih dozvola po započetim procedurama, posebno za područje Kostanjice, u javnosti poznato po drastičnoj devastaciji prostora. Nova kotorska vlast stopirala je izdavanje više građevinskih dozvola za gradnju u Kostanjici, ali će nakon intervencije MORTA po svemu sudeći, odobriti njihovo izdavanje.

Nastavljene su i aktivnosti oko realizacije projekta izgradnje turističko-stambenog kompleksa na lokaciji Glavati, jednoj od rijetkih neizgrađenih zona Bokokotorskog zaliva, čija je urbanizacija predmet pojačanog interesovanja eksperata UNESCO.

Uvala Glavati sa crkvom Sv. Ane na Prčanju, jedno je od rijetkih u potpunosti očuvanih autentičnih srednjevjekovnih imanja kotorske vlastele, koje je u srednjem vijeku pripadalo poprodici Glavati iz Kotora, po kojoj i danas nosi ime.

Bivša vlast u Kotoru donijela je Lokalnu studiji lokacije Glavati-Prčanj 2015. godine, uprkos oštrim upozorenjima ICOMOS-a savjetodavnog tijela UNESCO i stavom Komiteta sa zasijedanja u Dohi, u junu 2014, kojima je ukazivano na zabrinjavajuću degradaciju dijela prostora Boke, lokacija Morinj, Glavati, Kostanjica… čije prirodne vrijednosti gube odlike izuzetne univerzalne vrijednosti zahvaljujući kojima je postala dio svjetske baštine od značaja za cijelo čovječanstvo.

Odluku o donošenju LSL Glavati-Prčanj u zahvatu od 24 hektara, potpisala je bivša predsjednica Opštine Marija Ćatović još 2008. godine. Glasovima većine odbornika u SO Kotor LSL je usvojena krajem 2015. godine.

Saglasnost na LSL Glavati-Prčanj dalo je Ministarstvo održivog razvoja i turizma potpisom sekretara Zorana Tomića. Ista je stigla i od Uprave za zaštitu kulturnih dobara, od direktorice Anastazije Miranović. Pokazalo se kao i obično, da su privatni interesi povlašćenih investitora , firme Premia iz Kotora i vlasnika zemljišta, firme Hexagon iz Podgorice, iznad opšteg interesa očuvanja statusa zaštićenog područja Kotora i interesa države Crne Gore koja trpi kritike zbog galopirajuće urbanizacije prirodnih resursa Boke. Nikakve preporuke, upozorenja i izvještaji UNESCO-ovih eksperata, moćne investitore ne mogu zaustaviti.

U martu 2016. Ministarstvo održivog razvoja i turizma firmi Premia izdaje Urbanističko-tehničke uslove za izgradnju turističko-stambenog kompleksa na zelenoj livadi Glavati, ukupne izgrađene površine od 40.000 kvadrata.

Direktorica Miranović najprije odbija da izda konzervatorske uslove za izradu tehničke dokumentacije, navodeći kao prepreku čitav niz dokumenata, izvještaj ICOMOS-a, Odluke Komiteta UNESCO sa zasjedanja u Dohi i Istanbulu i predviđene aktivnosti oko izrada studija HIA, Procjene uticaja na kulturnu baštinu koje se moraju dostaviti Centru za svjetsku baštinu na ocjenu do kraja 2017. godine.

„Ukoliko se planirane intervencije odobre kroz pozitivnu ocjenu Procjene uticaja na kutlurnu baštinu (HIA) pristupiće se propisivanju konzervatorksih uslova i izradi projektne dokumentacije”, navodi Miranovićeva u decembru 2016.

Međutim, uprkos tome, Opština Kotor pokrenula je proceduru za raspisivanje međunarodnog javnog konkursa za arhitektonsko rješenje turističkog kompleksa Glavati, na zahtjev i o trošku investitora. Taj posao sačekao je novu kotorsku upravu koja konkurs nije obustavila, nego prihvatila, uz navodne ograde i pozivanja na preuzete obaveze prema zahtjevima UNESCO.

Predsjednik Opštine Vladimir Jokić ističe da su ipak promijenili neke članove žirija najavljenog konkursa, umjesto sveprisutne Anastazije Miranović i arhitekte Gorana Radevića, imenovali su profesoricu Jelisavetu Kalezić i dekana Arhitektonskog fakulteta Svetislava Popovića.

Ubrzo je i direktorica Miranović izvela verbalno-pravnu vratolomiju, pa umjesto konzervatorskih uslova investitoru izdaje Smjernice za izradu Idejnog arhitektonskog rješenja turističkog kompleksa u zahvatu LSL Glavati-Prčanj, dvadesetak dana nakon donošenja Akcionog plana.

Povodom Akcionog plana i uloge Uprave za zaštitu kulturnih dobara za nastalu situaciju u Kotoru, Društvo prijatelja bokeške baštine iz Kotora uputilo je Otvoreno pismo ministru kulture Janku Ljumoviću.

Šest potpisnika, arhitekte Marija Nikolić, Aleksandra Kapetanović, Katarina Nikolić, Slobodan Bobo Mitrović, konzervator Jasminka Grgurević i matematičar i umjetnički fotograf Stevan Kordić „pozivaju Ministarstvo kulture da konačno uzme aktivno i stručno učešće u zaštiti Svjetske kulturne baštine” i traže da se povuku Smjernice koje je izdala direktorica Miranović za LSL Glavati.

Zahtijevaju da se odmah donese Studija zaštite kulturnih dobara na području opštine Kotor, koja je izrađena i usaglašena od strane članova radne grupe u novembru 2015, za potrebe PUP-a Kotora, koja će služiti za izradu sveobuhvatne HIA koja se zahtijeva od strane Komiteta za Svjetsku baštinu, te da se izrada HIA povjeri stručnom ekspertu iz oblasti zaštite kulturne baštine sa iskustvom u izradi studija za područja Svjetske baštine.

Inače izrada niza HIA studija prema Akcionom planu, povjerena je Arhitektonskom fakultetu iz Podgorice.

Društvo prijatelja bokeške baštine traži da se „pokrene postupak odgovornosti nadležnih lica koja su dovela do ovakvog stanja i preduzmu neophodne mjere kako bi se zaustavilo nestručno i veoma štetno djelovanje onih koji su plaćeni da štite našu kulturnu baštinu”.

Iako nije pomenuto njeno ime, prigovori se odnose na rad direktorice Anastazije Miranović i njeno postupanje u nizu slučajeva degradacije prostora u kotorskoj opštini, posebno urbanizacije uvale Glavati i Turskog rta na Verigama.

„LSL Glavati planira gradnju na neizgrađenom prostoru koji se u svim UNESCO-ovim dokumentima pominje imenom kao jedan od lokaliteta važnih za očuvanje atributa koji su Područje doveli na Listu svjetske baštine. To je zadnji planski dokument koji je Opština donijela nakon završetka Studije zaštite kulturnih dobara koja je ovaj lokalitet prepoznala kao jedan od ključnih za očuvanje izuzetne univerzalne vrijednosti”, navodi se u pismu.

„Uprava za zaštitu kulturnih dobara godinama je odbijala dati saglasnost na ovaj planski dokument, a onda je suprotno svim tim stavovima direktorka Uprave potpisala saglasnost na isto plansko rješenje. Uprava je dala saglasnost i za gradnju na Turskom rtu kao i na ‘druge’ razvojne projekte i planove. Svi planovi zbog kojih se dovodi u pitanje status područja Kotora na Listi svjetske baštine usvojeni su od strane Opštine Kotor, Ministarstva održivog razvoja i turizma a uz saglasnost Uprave za zaštitu kulturnih dobara. Sada ti isti treba da realizuju Akcioni plan”, upozoravaju ministra Ljumovića

Autori otvorenog pisma vjeruju da se jedino ispunjavanjem iznijetih zahtjeva može krenuti sa implementacijom mjera koje su neophodne kako bi područje Kotora ostalo na Listi svjetske baštine.

Planovi za područje svjetske baštine iz Banja Luke

Dok bivša oštinska vlast u Kotoru raspisivala međunarodni javni konkurs za jedan turistički kompleks privatnog investitora, za izradu ključnih urbanističkih planova angažovala je firmu iz Banja Luke. Poziciju ekskluzivng obrađivača niza detaljnih urbanističkih planova i lokalnih studija lokacija u Kotoru zauzela je firma AG Infoplan iz Budve, koja potom taj posao predaje Urbanističkom zavodu Republike Srpske iz Banja Luke. Tako ispada da je monopol na plansko uređenje vrijednog područja svjetske baštine imala neka podizvođačka firma koja posao nije dobila putem javnog tendera. Planska rješenja za Dobrotu, Morinj, Orahovac, Prčanj, Glavati i mnoge druge lokacije u Kotoru stigla su iz Banja Luke.

Branka PLAMENAC

Komentari

DRUŠTVO

ZNACI: Oko 98 odsto novooboljelih nevakcinisani građani

Objavljeno prije

na

Objavio:

vakcina

Epidemiolozi ponavljaju apel za vakcinaciju i iznose podatke da je od 1. aprila, među otkrivenim slučajevama oboljelih od korona virusa, oko 98 odsto njih nije bilo vakcinisano ili nije bilo propisno vakcinisano

Od 9,6 hiljada građana, koji su od 1. aprila do ove nedjelje zaraženi korona virusom, 98 odsto njih nije bilo propisno vakcinisano, saopšteno je iz Instituta za javno zdravlje (IJZ).

Epidemiolog IJZ-a Milko Joksimović kazao je da je u tom periodu korona virusom zaraženo čak 9,4 hiljade građana koji nijesu uopšte bili vakcinisanim ili su dobili samo prvu dozu.

„Ili nijesu prošle tri do četiri sedmice od revakcinacije, jer se sve vrijeme prije toga osoba ne može smatrati propisno zaštićenom, pošto imunom sistemu treba vrijeme da odreaguje na vakcinu i da se postigne zaštitni efekat“, precizirao je Joksimović.

Kako je naveo, od 9,6 hiljada novozaraženih, samo je 200 građana koji su bili vakcinisani u cjelosti i kojima je od druge doze prošlo tri do četiri sedmice i koji se smatraju propisno vakcinisanima.

„To znači da, prema trenutnim podacima, od 1. aprila do danas, među otkrivenim slučajevama oboljelih od korona virusa, oko 98 odsto njih nije bilo vakcinisano ili nije bilo propisno vakcinisano“, istakao je Joksimović.

Epidemiološkinja Instituta za javno zdravlje Milena Popović – Samardžić izjavila je da je na osnovu podataka praćenja vaksinisanih primijećeno da broj zaraženih među vakcinisanima drastično pada 28 dana nakon druge doze. ,,Vakcinacija pruža visok stepen zaštite od teže forme bolesti i fatalnih ishoda i to preko 90 odsto. Simptomi koje dobiju vakcinisane osobe biće na nivou prehlade”, rekla je Popović – Samardžić. Najavila je i da će do kraja septembra u Crnu Goru stići 100.000 doza Fajzer vakcina.

R.M.

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

HOTELI SVETI STEFAN I MILOČER I DALJE ZATVORENI: Statis optužuje premijera za prijetnje sudijama

Objavljeno prije

na

Objavio:

Javni poziv kompanije Adriatic properties na saradnju pretvorio se u niz neprimjerenih optužbi i kvalifikacija na račun Vlade i premijera Zdravka Krivokapića, kojeg potpisnici optužuju da utiče na rad crnogorskog pravosuđa na način da lično prijeti pojedinim sudijama u sporovima koje zakupac vodi protiv države Crne Gore i Opštine Budva

 

Prepiska između predstavnika Vlade i zakupca hotelskog kompleksa Sveti Stefan i Miločer, kompanije Adriatic properties povodom zatvaranja/otvaranja hotela za ovu turističku sezonu, dostigla je krajem jula kulminaciju. Više se ne  biraju riječi i uvrede koje jedna strana upućuje drugoj.

U posljednjem u nizu javnih saopštenja kompanije Adriatic properties i Aman resorts pozvale su predstavnike Vlade na saradnju u rješavanju nezavidne trenutne situacije. Najpoznatije ljetovalište na Crnogorskom primorju i dalje je zatvoreno, uprkos poodmakloj turističkoj sezoni.

Ponovljen je zahtjev  u kojem tvrde da jedino  traže uvjerenje da mogu nastaviti da upravljaju luksuznim risortom u skladu sa međunarodnim standardima. ,,Bez upada, uznemiravanja, zastrašivanja ili oštećenja rizorta”.

Međutim, ovaj javni poziv  na saradnju pretvorio se u niz neprimjerenih kvalifikacija na račun Vlade i premijera Zdravka Krivokapića. Njega  potpisnici optužuju da utiče na rad crnogorskog pravosuđa na način da lično prijeti pojedinim sudijama u sporovima koje zakupac vodi protiv države Crne Gore i Opštine Budva.

,,U lokalnim medijima čitamo šokantne izvještaje da premijer prijeti lokalnom sudiji da će, ukoliko odluči u našu korist, zahtijevati da se protiv njega podnese krivična prijava tvrdeći da je institucija radila protiv interesa države”, navodi se u saopštenju koje su objavile Vijesti.

Da bi se zabrinuto upitali kakva se poruka ovakvim aktivnostima premijera šalje aktuelnim i potencijalnim investitorima u smislu demokratije i političke stabilnosti u Crnoj Gori.

Petros Statis nije potpisan ispod teksta saopštenja za javnost. Ali  prepoznatljiva je retorika predsjednika Odbora direktora kompanije Adriatic properties, čiji je osnivač of-šor kompanija Aidway investments Ltd, registrovana na Britanskim Djevičanskim Ostrvima.

I pored detaljne pretrage nije bilo moguće naći niti jedan tekst u medijima na temu u kojoj se pominju prijetnje premijera Krivokapića nekom od sudija. Ko je, gdje i kada objavio  takvu informaciju, Statis nije podijelio sa čitaocima. Teško je povjerovati da bi informacija o direktnom miješanju premijera Crne Gore u nadležnost pravosuđa ostala na marginama medijske scene u Crnoj Gori. Naprotiv, takva skandalozna vijest, našla bi se na naslovnicima vodećih medija i bila važna  vijest na svim TV stanicama i portalima. Ne bi bila ekskluziva tamo nekog lokalnog medija, ili onih medija koje Statis kontroliše.

Problematičan je i drugi dio neutemeljenog javnog opanjkavanja premijera, po kojem je u pitanju prijetnja lokalnom sudiji nekog lokalnog suda.

Od nižih sudova u Budvi radi samo Sud za prekršaje, dok se sporovi građana i privrednih subjekata sa teritorije opštine Budva uglavnom vode pred Osnovnim sudovima u Kotoru ili na Cetinju. U slučaju spora o kome govore u Adriatic propertiesu, navedeni sudovi nisu nadležni, pa ne može biti riječi o lokalnom sudu ni o lokalnom sudiji.

Podsjećamo, početkom jula kompanija Adriatic properties preko svojih advokata predala je Privrednom sudu u Podgorici predlog za određivanje privremene mjere kojom se državi Crnoj Gori zabranjuje da preduzima mjere i radnje koje mogu  nanijeti štetu ovoj kompaniji kao i zabranu da se vrše promjene na imovini koja je predmet Ugovora o zakupu hotela Sveti Stefan i Miločer kao i ugovora o zakupu hotela Kraljičina plaža.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

VIŠE STANOVNIKA UMIRE NEGO ŠTO SE RAĐA: Epidemija Bijele kuge u Crnoj Gori

Objavljeno prije

na

Objavio:

Korona, siromaštvo, iseljavanje, besperspektivnost neki su od razloga što je u Crnoj Gori prošle godine, prvi put od Drugog svjetskog rata, zabilježen negativni prirodni priraštaj. Negativan trend se ove godine pogoršava

 

Prirodni priraštaj u Crnoj Gori na kraju aprila bio je čak minus 1.218, a bijela kuga je prisutna u 21 od 24 opštine, pokazali su, početkom ovog mjeseca prezentovani, podaci Monstata. Od početka godine do kraja aprila rođeno je 2.178 beba, a preminulo je 3.396 građana. Pozitivan prirodni priraštaj bilježi se u Budvi gdje je broj rođenih za sedam veći od umrlih, Rožajama 13, a u Podgorici, koja je grad koji ima najviše rođenih, svega dva.

Crna Gora je prošlu godinu završila sa negativnim prirodnim priraštajem, jer je broj preminulih za 1 odsto veći od broja rođenih. To je prvi put od Drugog svjetskog rata, da je priraštaj negativan. Na kraju 2020. prirodni priraštaj je bio negativan u 17 opština, a tokom ove došlo je do povećanja negativnih trendova u još četiri grada, najviše na sjeveru zemlje. U pljevaljskoj opštini natalitet je u konstantnom padu, za šest mjeseci 2021. godine rođene su 62 bebe. U maju je rođeno 17, a u junu 10 beba. Statitički podaci govore da se posljednjih godina u Pljevljima na godišnjem nivo rađa do 200 beba, a prije dvadeset godina rađalo se i do 1.300 djece. Ove godine se prvi razred upisuje 160 đaka prvaka, a prije 30 godina upisivalo se 450.

Sa prosječnom platom od 300 eura na sjeveru ne može se planirati porodica, pa se mladi iz ovih krajeva stalno sele u inostranstvo i prema jugu države. Nezvanični, pošto zvaničnih nema, podaci govore da je Crnu Goru u posljednje tri decenije napustilo oko 150.000 građana. Nezaposlenost, male plate a ogromne cijena stanova, razlog su što se mladi u Crnoj Gori, najkasnije u Evropi, odvajaju od porodice, tek sa 32 godine.

Poslovna politika većine preduzeća je da se žene još uvijek prilikom intervjua pitaju da li planiraju zasnivanje porodice, što im se ubraja u otežavajuću okolnost. A majke su prve koje, kada nastupi kriza, ostaju bez posla.

Na sve ovo tokom prošle i ove godine nadodala se i korona kriza. ,,Kada je pandemija počela već smo imali najavu negativnih trendova kada je u pitanju priraštaj. Ta priča o koroni je bila iznenađujuća i razarajuća za društvo. Tako da su se pored svih društvenih faktora sada umiješali i biološko medicinski faktori koji su doveli do pada prirodnog priraštaja”, ocjenio je nedavno za Radio Slobodnu Evropu demograf Miroslav Doderović.

U Crnoj Gori je, do sada, od korona virusa umrlo 1624 osoba. Prema analizi Vijesti u periodu od jula 2020. do aprila 2021. svaka peta smrt bila je povezana s koronavirusom.

Prema podacima Uprave za statistiku Monstat i Instituta za javno zdravlje porast mortaliteta ne ogleda se samo u preminulima od posljedica virusa. Od jula (2020) do aprila (2021), izuzevši zvanične žrtve korone, umrlo je 535 osoba više u odnosu na petogodišnji prosjek. Kada se uporedi sa istim mjesecima 2020. i 2019. godine, umrlo je 598 osoba više.

,,Dodatan broj smrtnih slučajeva može biti indirektno vezan za koronavirus ili može biti posljedica oslabljenog pristupa zdravstvenoj zaštiti tokom kovid krize”, izjavio je za Vijesti direktor Instituta za javno zdravlje Igor Galić.

U prvim mjesecima pandemije sami pacijenti su izbjegavali odlaziti u bolnice zbog rizika od COVID19, a tokom prošle godine  imali smo zatvaranje ambulanti na sekundarnom i tercijarnom nivou, podsjeća za Monitor epidemiološkinja iz Instituta za javno zdravlje Milena Popović Samardžić: ,,Kad se tome pridruže dugoročne posljedice COVID-19 infekcije može se postaviti sumnja da konačan broj umrlih od COVIDa nije definitivan i da može biti značajno veći”.

Ona kaže da porast broja smrtnih slučajeva daje potpuniju sliku uticaja pandemije na mortalitet, što se samo iz prijavljenih smrtnih slučajeva od COVID 19 ne može zaključiti. ,,Da bismo izmjerili stvarni uticaj pandemije na moratalit pored registrovanih umrlih od COVID 19 potrebno je analizirati i excess deaths, tj. promjenu u broju umrlih u poređenju sa prosjekom za isti period prethodne godine”, kaže.

Podaci govore da je tokom 2020. umrlo 430 muškaraca i 268 žena više u poređenju sa 2019. Najveći porast u broju smrtnih slučajeva u odnosu na 2019. godinu zabilježen je starosnoj strukturi iznad 65 godina. ,,Trend rasta mortaliteta tokom 2021 nastavio je da raste. Tokom januara broj preminulih je veći za preko 200 u odnosu na isti period prethodne godine. Taj trend rasta mortaliteta se nastavio i u narednim mjesecima što samo govori o ozbiljnosti ove pandemije. Kada se uz to uzmu u obzir i dugoročne posljedice COVIDa ili nešto što je već u literaturi poznato kao long COVID a što je čest uzrok vraćanja pacijenata u bolnicu u periodu od tri do šest mjeseci nakon inicijalne pojave simptoma, ponovno zauzimanje hospitalnih kapaciteta, pa i povećan rizik od smrti u prvih šest mjeseci od inicijalne infekcije, jasno je da će konačna slika ove pandemije što se tiče broja žrtava biti mnogo ozbiljnija”, zaključuje Popović-Samardžić.

Usljed kovid krize, tokom prošle godine, jedna od preporuka Nacionalnog koordinacionog tijela za borbu protiv zaraznih bolesti bila je da parovi odgode planove za proširenje porodice.

Kovid je dodatno ogolio negativne trendove koji odavno traju, a koje država do sada nije preduprjeđivala. Nakon što su početkom ovog mjeseca  objavljeni alarmanti podaci o padu nataliteta, reagovala je jedino Socijalistička narodna partija koja je poručila da nova vlast rješavanju problema negativne stope prirodnog priraštaja mora pristupiti krajnje ozbiljno, jer se radi o trendovima koji bi upalili „crveni alarm“ i kod država sa neuporedivo većim brojem stanovnika. U većini ostalih partija alarm se pali samo na priče iz davnina.

Sredinom aprila je objavljeno da će se pitanjima koja se tiču nataliteta baviti skupštinski odbor za Rodnu ravnopravnost.

Dugoročne prognoze, koje su još 2017. godine objavile Ujedinjene nacije govore da će u 2100. Broj stanovnika u Crnoj Gori biti za 200.000 manji nego danas i iznositi 437.000 ljudi. Polovinu stanovništva će činiti stariji od 60 godina.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo