Povežite se sa nama

DRUŠTVO

OSTAVŠTINA MINISTARKE BRATIĆ: Prosvjeta u v.d. stanju

Objavljeno prije

na

U čistkama tokom protekle godine resor na čijem čelu je Vesna Bratić otpustio je više od 250 direktora obrazovnih ustanova, stavljajući im na teret da su zloupotrijebili službeni položaj. Do sada ih je zbog nezakonitih smjena tužilo 157 direktora i direktorica. Većinu obrazovnih ustanova i dalje vode vršioci dužnosti

 

Viši sud u Podgorici potvrdio je presudu danilovgradskog Osnovnog suda da je Ministarstvo prosvjete, nauke, kulture i sporta u januaru prošle godine mimo zakona smijenilo direktora Policijske akademije Bobana Šaranovića.

U čistkama tokom protekle godine resor na čijem čelu je Vesna Bratić otpustio je više od 250 direktora obrazovnih ustanova, stavljajući im na teret da su zloupotrijebili službeni položaj. Do sada ih je zbog, kako se i sudski pokazuje, nezakonitih smjena tužilo 157 direktora i direktorica.

„Presuda kojom je poništeno rješenje o razrješenju jednog od prvih direktora koje je razriješilo ministrastvo Vesne Bratic postala je pravosnažna čime je sud stavio tačku na tvrdnje ministarstva da je sve urađeno po zakonu“, kaže za Monitor Šaranovićev advokat Mladen Tomović.

Sudovi su utvrdili da se bez adekvatnog i zakonitog postupka kojim bi se u posebnom postupku utvrdila eventualna odgovornost ne može smjenjivati. Tomović kaže da postoji jasna analogija između ovog prvog pravosnažno presuđenog slučaja i ostalih razrješenja direktora u ostalim obrazovnim ustanovama. „Sva rješenja su tipska, i u svim rješenjima o razrješenju direktora stoji – neizvršavanje službene dužnosti, odnosno neformiranje školskog odbora, što bi bio pandan zloupotrebi položaja. Sud je decidno potvrdio da bez prethodnog postupka utvrđivanja odgovornosti za povredu radne obaveze, odnosno zloupotrebu položaja direktora nema govora o zakonitom razrješenju, tako da je ovom presudom već uspostavljena sudska praksa u svim ovim slučajevima“.

Advokat savjetuje smijenjene direktore koji su podnijeli tužbu da traže naknadu štete od trenutka smjene do isteka mandata na koji su postavljeni od strane Ministarstva. Kako je većina smijenjenih direktora nastavila da radi u obrazovanju, nadoknadiće im se razlika između nastavničke i direktorske plate do isteka mandata.

Iako su mediji pisali da se radi o milionskim iznosima, iznosi će biti značajno manji jer je većina smjenjenih direktora nastavilo radni odnos kao nastavnici, a značajan broj je bio na sredini ili pri kraju mandata.

„Ako govorimo o situaciji kada je bivši direktor ostao da radi kao nastavnik, radi se o potraživanju koja se kreću od 100 do 150 eura za svaki mjesec do kraja mandata uvećan za iznos kamate od momenta dospijeća do presuđena i od presuđenja do konačne isplate. U situaciji kada se potražuje cjelokupna zarada, taj iznos se može kretati u rasponu  od 600 do 900 eura pomnoženo sa brojem mjeseci do isteka mandata na koji je kao direktor bio imenovan i uvećan za iznos zakonske kamate“, objašnjava Tomović.

Da je ministarka prije stihijskog smjenjivanja direktora morala prethodno sprovesti individualne postupke za utvrđivanje odgovornosti direktora koje je smijenila, smatra Snežana Kaluđerović, viša pravna savjetnica Centra za građansko obrazovanje (CGO).

„Trebalo je naći razloge njihove odgovornosti za razrešenje. Na taj način bi svakako poslali drugačiju poruku javnosti, da se direktori smjenjuju sa razlogom usred mandata. Ovako toga nije bilo, već je jasno da je većina tih smjena bio čist politički revanšizam. To posljedično vodi velikoj materijalnoj šteti koja će proisteći nakon pokrenutih sudskih postupaka poput ovog primjera, a već smo govorili  o tome da  je sigurno neće snositi ministarka“, kaže za Monitor Kaluđerović.

Ministarka je još malo pa okončala mandat tako da nikakve odgovornosti neće biti, a štetu će platiti građani. Ipak, da se podsjetimo da je ministarka Bratić isticala da su smjene direktora nužne kako bi se depolitizovao školski sistem.

Da bi „spasli“ obrazovanje, skupštinska većina krajem maja prošle godine usvaja izmjene Opšteg zakona o obrazovanju i vaspitanju, kojim će, kako su objasnili, biti legalizovana smjena direktora i pomoćnika direktora crnogorskih škola i vrtića. Zakon je 4. juna objavljen u Službenom listu, a stupio je na snagu 12. juna.

Na ove izmjene stigla su brojna upozorenja i negodovanja. Iz Sindikata prosvjete su naveli da sa njima nije bilo konsultacije oko izmjena zakona. Upozorili su da smjene i izbori novih direktora u trenutku kada se završava školska godina i započinju pripreme za novu komplikuju situaciju u obrazovnom sistemu. U Prosvjetnoj zajednici Crne Gore (PZCG) ocijenili su da je razrješenje oko 260 direktora škola i vrtića u isto vrijeme i objavljivanje novih konkursa za ta upražnjena mjesta dovelo do haotičnog stanja, jer će se „teško moći kontrolisati regularnost i pravičnost pri zapošljavanju“.

U novembru je javnost saznala kako je depolitizacija školstva tekla – po Dontovom koeficijentu i broju mandata u Skupštini podijeljen je izborni plijen u školama, vrtićima, domovima učenika, između partija vladajuće većine. U Skupštini je poslanik Raško Konjević podsjetio ministarku Bratić da je kazala „da partijske knjižice niti su bile niti će biti ikakva komparativna prednost dok je na čelu Ministarstva, nikakve Dontove formule, Arhimedove, Njutnove ili neki drugi zakoni, osim Zakona o opštem obrazovanju nijesu primjenjivani“. „Evo vam Dontova formula“, kazao je Konjević i pokazao tabelu. A u njoj od 120 obrazovnih institucija DF-u pripalo 48 direktorskih mjesta plus 15 direktora PzP-a, i SNP je dobio 15 direktorskih mjesta u obrazovnim institucijama, Demokrate čak 30, a URA 12 direktora.

Navedena „demokratizacija“ obrazovanja dovela je do toga da ministarka Bratić na kraju svog mandata prosvjetu ostavlja u v.d. stanju. Naime, Ministarstvo prosvjete, nauke, kulture i sporta još nije izabralo direktore u većini osnovnih i srednjih škola, već te ustanove i dalje vode vršioci dužnosti, čime se krši procedura po raspisanom konkursu, potvrdili su medijima iz Sindikata prosvjete.

Većini direktora produžen je mandat vršioca dužnosti što je mimo zakona, jer v.d. stanje u školama ne smije biti duže od šest mjeseci.

„Dio direktora je dobio rješenje, ali dobar dio škola ima direktore koji su još u v.d. stanju. Pojavila su se tumačenje da v.d. direktor ne može da imenuje pomoćnika, iako su  sistematizovana ta mjesta. Za te direktore to je vrlo nezavidna situacija, nemaju slobodu i moraju sve sami da rade“, kaže za Monitor predsjednik Sindikata prosvjete Radomir Božović.

On upozorava da može da se desi da nova vlast, novi ministar prosvjete tim direktorima zahvali na saradnji iako su sami odradili dobar dio posla u prethodnom periodu. „Preuzeli su odgovornost, a sada su ostavljeni na tankom ledu.

I Kaluđerović kaže da produživanje v.d. stanja, osim što je nezakonito, proizvodi i sistemske probleme jer v.d. direktori škola ne mogu donositi odluke.

„Praksa je do sada pokazala da je bilo značajnih kršenja zakonske procedure u izborima direktora. Imali smo situaciju u Elektrotehničkoj školi u Podgorici da je Ministarstvo prekršilo ostavljeni rok od 15 dana u kome je traženo izjašnjenje Nastavničkog vijeća o predloženom kandidatu. Ministarka Bratić je odmah, ne poštujući rok, uputila školi odluku o imenovanju novog direktora u punom mandatu. Odluka o izboru tamošnjeg direktora je datirana na period prije upućivanja zahtjeva  ministarstva školi da se izjasni Nastavničko vijeće o kandidatu“, kaže Kaluđerović.

Ona objašnjava da se ovakvim postupanjem obesmišljava zakonska procedura.

I pored obećanja, nova vlast je samo nastavila sa praksom u kojoj ministar odlučuje o postavljenjima u obrazovnim institucijama.

„Nekada je bila praksa da se pita prvo nastavničko vijeće, školski odbor, pa lokalna zajednica. Ministar je samo potpisivao. Sada ministar ima ključnu riječ. Iako je Sindikat urgirao da se izvrši depolitizacija. Niko nije slušao naše reakcije, nije bilo ni javne rasprave, nije bilo želje da se taj problem sistemski riješi, skupštinska većina je odlučila po svome“, kaže Božović.

Da li će nova većina izvući prosvjetu iz v.d. stanja i, što je važnije, da li će imati želje da sistemski rješava probleme i otvori put ka depolitizaciji školstva? Ali, ovaj put isprave.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

DRUŠTVO

POLITIKA ISPRED TURIZMA: Sezona pod prinudnom upravom

Objavljeno prije

na

Objavio:

Sa nivoa Nacionalne turističke organizacije nema validnih procjena o uspješnosti ovogodišnje turističke sezone. Procjene su se pravile na osnovu unaprijed ugovorenih hotelskih kapaciteta i potražnje na tržištu. U crnogorskom turizmu nema više ugovorenih kapaciteta, nema velikih turoperatora i čarter linija. NTO najavljuje dobar buking iz Velike Britanije iako nijedan turoperator iz te zemlje ne radi organizovano Crnu Goru

 

Turizam je glavna privredna grana u Crnoj Gori. Budva je  centar crnogorskog turizma u kojem se ostvaruje oko 50 odsto ukupnog prihoda. Ta opštepoznata činjnica nije bila presudna za  određivanje datuma održavanja lokalnih izbora u Opštini u kojoj je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava.

Izbori su bili zakazani za 5 jun. kako bi se uzavrela politička situacija u gradu stabilizovala i sva pažnja novoizabrane vlasti usmjerila na djelatnost od čijih prihoda se puni gradska kasa i od koje zavisi ukupan razvoj grada. Međutim, politički interesi stranaka nove parlamentarne većine kojima izbori početkom juna nisu odgovarali, stavljeni su iznad  turizma i ekonomije.

Lokalni izbori u Budvi pomjereni su za 23. oktobar, što znači da će tokom čitave turističke sezone najvažniju turističku opštinu voditi pet Vladinih povjerenika sa svim ovlašćenjima koja po zakonu imaju i legalno birani odbornici.

Kako će Budva u predstojećoj sezoni funkcionisati bez potpune vlasti i učešća predstavnika građana, teško je prognozirati. Turistička sezona 2022. jedna je od najneizvjesnijih jer počinje u jeku rata koji bukti usred Evrope, u Ukrajini, i velike ekonomske krize koja je uslijedila. Crnogorski turizam ovoga ljeta ne može da računa na najbrojnije turiste iz Ukrajine i Rusije koji su u ukupnom turističkom prometu naše zemlje učestvovali i do 30 procenata.

Zbog rata u Ukrajini, kome se ne nazire kraj, i obostranih ekonomskih sankcija koje su Crna Gora i Rusija jedna drugoj uvele, suspendovan je avio-prevoz sa ovih destinacija za aerodrom Tivat. Za ljetovanje u Crnoj Gori opredijeliće se uglavnom oni Rusi koji imaju nekretnine u Crnoj Gori. Dolazak na Crnogorsko primorje postao je za Ruse preskup, putuje se preko Beograda i Istanbula sa kartom koja staje više od 1.000 eura.

Hotelijeri i vlasnici privatnog smještaja nadaju se da će gubitak istočnog tržišta biti nadoknađen pronalaskom novih emitivnih destinacija i uvođenjem sezonskih avio- linija ka Sjevernoj i Zapadnoj Evropi. Ipak nisu preveliki optimisti da će se nakon  pandemije koja je obilježila prošlogodišnju sezonu i novih okolnosti rata i ekonomske krize koja trese veliki broj zemalja, dostići nivo turističkog prometa iz 2019. godine.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 13. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

IZBORNI GALIMATIJAS: Po volji vladajuće većine

Objavljeno prije

na

Objavio:

Već zakazani lokalni izbori u jeku turističke sezone, objedinjeni su i odloženi za oktobar. Iz nove vladajuće većine objasnili su da društvo treba relaksirati neprestane izborne trke, dok opozicija tvrdi da se radi o bježanju od izvora. Iz dijela nevladinog sektora, kao i ranije, upozoravaju na nezakonitost

 

 I pored toga što je predsjednik Crne Gore Milo Đukanović raspisao lokalne izbore u više crnogorskih opština koji su trebali da se održe u jeku turističke sezone, bar turisti mogu da odahnu – do njih neće doći. Nova parlamentarna većina se potrudila da izbore objedini i odloži za oktobar, sve slijedeći DPS praksu nedržanja zakona kao pijan plota. Nova opozicija upozorava na hajdučiju i pravni haos i poentiraju da je odluka politička jer novoj većini u ovom trenutku ne odgovaraju izbori.

Krenimo redom. Skupština Crne Gore je 5. maja usvojila dopune Zakona o lokalnoj samoupravi kojima je predviđeno da se izbori u 14 gradova objedine i odgode do 30. oktobra. Dopune, za koje je glasalo 45 poslanika, protiv je bilo 16, su predložili članovi nove parlamentarne većine iz SNP-a, URA-e, DPS-a, Bošnjačke stranke i SDP-a.

Predlagači zakona iz redova nove parlamentarne većine pozvali su se na javni interes da građani na lokalnim izborima glasaju istog dana, te na potrebu građana i društva da se ne bude non-stop u izbornoj kampanji. Upozorili su i da iza objedinjavanja izbora u jednom danu stoje Evropska komisija, OEBS i ODIR, te da je to jedna od preporuka iz posljednjeg izvještaja Evropske komisije.

Da je ovo zakon o bježaniji od izbora, tvrde sada opozicione Demokrate. Oni tvrde da je ovo akt bez presedana kojim se uvodi pravni haos u izborni sistem. Demokratski front (DF) je napustio sjednicu Skupštine zbog, kako su kazali, pravnog nasilja vladajuće većine, uz najavu vaninstitucionalne borbe.

Predsjednik Đukanović, koji je već raspisao izbore za Bijelo Polje i Šavnik za 12. jun, za 5. jun vanredne u Budvi, Tivtu, a redovne u Plužinama i Žabljaku, vratio je Skupštini dopune zakona. On je upozorio da bi odluka vladajuće većine, u kojoj je sada i njegov DPS, mogla ,,otvoriti više bitnih pravnih pitanja, odnosno nedoumica, koje nastaju u karakterističnim političkim situacijama, uz pretpostavljenu refleksiju na polje crnogorskog ustavnog sistema i postulata ustavnog prava uopšte”.

Novi premijer Dritan Abazović je na ovu odluku Đukanovića odgovorio da će skupštinska većina ponovo izglasati dopune i da će Đukanović morati da ih potpiše.

,,Ukoliko Skupština ponovo usvoji isti zakon, predsjednik je dužan da ga proglasi”, kazao je u izjavi Pobjedi Đorđije Blažić, dekan Fakulteta za državne i evropske studije.

Nakon što su poslanici Skupštine Crne Gore i drugi put usvojili dopune Zakona o lokalnoj samoupravi, Đukanović ih je, poštujući zakonsku proceduru, potpisao.

Blažić je upozorio na pravni galimatijas koji može izazvati pravne i institucionalne probleme u funkcionisanju pojedinih državnih organa, ali i lokalne samouprave: ,,Pravni sistem se ne prilagođava interesima partija već građanima i sa takvom praksom se mora prekinuti”.

Saga oko lokalnih izbora je upravo pokazatelj kako se sve podređuje partijskim interesima. Dopune Zakona o lokalnoj samoupravi prvi put su povučene iz skupštinske procedure u novembru, iako su njegovi potpisnici bili svi predstavnici tadašnje vlasti. To se desilo nakon što koalicija Crno na bijelo nije prihvatila amandmane SNP-a koji je trebalo da garantuju da će odluka predsjednika države o raspisivanju izbora na Cetinju, Petnjici i Mojkovcu prestati da važi.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 13. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

IMPROVIZACIJA VLASTI U TURISTIČKOJ METROPOLI: Budva u rukama povjerenika

Objavljeno prije

na

Objavio:

Odlaganje izbora za oktobar posebno pogađa primorske opštine Budvu i Tivat u kojima je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava. Predsjednik Milo Đukanović raspisao je izbore u ovim opštinama za 05. jun. Političke partije već su započele izbornu kampanju. U obavezi su da izborne liste za odbornike u lokalnim parlamentima predaju najkasnije do 11. maja

 

Da od lošeg može biti gore pokazuje politička situacija u Budvi u kojoj je na snazi prinudna uprava, koja se dodatno usložnjava ukoliko Skupština Crne Gore usvoji predlog za odlaganje lokalnih izbora u većini crnogorskih opština za 30. oktobar.

Odbor za politički sistem, u srijedu 4. maja, predložio je usvajanje Predloga zakona o dopuni  Zakona o lokalnoj samoupravi kojim bi se omogućilo odlaganje održavanja izbora u Podgorici i 13 opština u kojima su oni zakazani ili se očekuje njihovo zakazivanje u redovnom zakonskom roku, sa obrazloženjem stvaranja normativnog okvira za održavanje svih lokalnih izbora u jednom danu. Predlog su podržali poslanici partija nove parlamentarne većine, DPS, SDP, URA i SNP.

Pomjeranje lokalnih izbora preko utvrđenog zakonskog roka za njihovo održavanje i određivanje datuma koji odgovaraju partijama koje kroje aktuelnu većinu u parlamentu, predstavlja grubo kršenje izbornog zakonodavstva i pravila fer i poštene izborne utakmice. To je akt samovolje i straha od raspoloženja birača koje pokazuju najnovija istraživanja javnog mnjenja,  ocjenjuju predstavnici stranaka koji se tome protive.

Odlaganje izbora za oktobar posebno pogađa primorske opštine Budvu i Tivat u kojima je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava. Predsjednik Milo Đukanović raspisao je vanredne izbore u ovim opštinama za 5. jun. Političke partije već su započele izbornu kampanju. U obavezi su da izborne liste za odbornike u lokalnim parlamentima predaju najkasnije do 11. maja. Očekivalo se da će Odbor za politički sistem napraviti izuzetak za ove dvije opštine i potvrditi zakazani termin izlaska građana na birališta, kako bi u predstojeću turističku sezonu startovale sa novom lokalnom upravom, ali to u predlogu nisu učinili.

Ukoliko se izbori ne održe u zakazanom terminu, dvije turističke opštine ne mogu ostati u rukama povjerenika Vlade duže nego što je Zakonom o izboru odbornika i poslanika predviđeno. A to je najduže do 100 dana od dana raspisivanja izbora. Đukanović je izbore u Tivtu raspisao 12. marta a u Budvi 02. aprila ove godine.

Nakon isteka maksimalnih 100 dana prinudne uprave, opštine Budva i Tivat našle bi se u zoni bezvlašća ili nezakonite i neustavne improvizacije vlasti sa povjerenicima kojima je istekao mandat, tokom trajanja čitave turističke sezone, odnosno punih šest mjeseci.

Solomonsko rješenje za vakum koji bi nastupio u Budvi i Tivtu odlaganjem izbora bez preciziranja datuma održavanja, odnosno najkasnije do 30. oktobra, po ispravljenom predlogu predlagača izmjene Zakona, riješio bi se produženjem mandata povjerenika do konstituisanja nove skupštine, kad god to bilo.

Skupštinu Budve vodi Odbor povjerenika od 5 članova koji trenutno predstavljaju zakonodavnu vlast u najvećoj turističkoj opštini u zemlji. To su pojedinci izabrani na konkursu Ministarstva javne uprave, digitalnog društva i medija, iza kojih ne stoji volja građana. Konkurs je raspisan po kriterijumima koje je odredilo Ministarstvo javne uprave jer Zakon o lokalnoj samoupravi nije propisao način i kriterijume za izbor kandidata za ovo Vladino tijelo kome su data ogromna ovlašćenja.

U fotelji predsjednika Skupštine opštine Budva tako se, putem konkursa, našla Sonja Vukićević, mašinska inženjerka iz Budve, kao predsjednica Odbora povjerenika. Nije ispoštovan uslov konkursa po kome su „prioritet stručne reference iz oblasti prava, ekonomije ili sistema lokalne samouprave“. Odbor povjerenika ima sve nadležnosti lokalnog parlamenta propisane čl 38. Zakona o lokalnoj samoupravi. To u praksi znači da tih pet lica, dva člana iz reda zaposlenih u ministarstvima i tri iz Budve, upravljaju Opštinom čiji je budžet težak oko 40 miliona eura.

Scene iz budvanske skupštinske sale  postale su nadrealne. Dok su 33 odbornika budvanskog parlamenta kao predstavnici izborne volje građana Budve izražene na izborima 30. avgusta 2020. raspuštanjem Skupštine poslati kućama, petoro ljudi izabrani putem javnog konkursa sjede u odborničkim klupama i vode grad. Ako im se „rok važnosti“ produži do oktobra, opština Budva ulazi u stanje bezakonja.

Odbor povjerenika može donositi sve pravne akte Opštine, stratešeke planove razvoja, programe uređenja prostora, budžet i završni račun budžeta…Odbor raspolaže nepokretnom imovinom Opštine, odlučuje o finansijskom zaduživanju i davanju garancija, potvrđuje mandate odbornicima, bira i razrješava predsjednika Skupštine i predsjednika Opštine Budva i razmatra i usvaja izvještaj o radu predsjednika. Mogu odlučivati o zaradama lokalnih funkcionera i službenika… Otvorene su im sve mogućnosti, pa i za eventualne zloupotrebe.

Prinudna uprava  u Skupštini rezultat je političke nesposobnosti Demokratskog fronta i Demokrata u Budvi. Sa ukupno osvojenih 20 odborničkih mandata imali su lagodnu većinu za formiranje vlasti i podizanje Budve iz pepela koji je ostao iza trodecenijske vlasti DPS-a i njenih satelita. Sada DPS ponovo odlučuje i produžava agoniju lokalne samouprave u Budvi odgađanjem izbora na duži rok.

Bogata turistička metropola nije zaslužila ovakav krah avgustovske izborne pobjede. Lične sujete i pogrešna predstave o sopstvenoj moći pojedinih stranačkih prvaka, bile su preče od poštovanja birača. Nisu bili u stanju da formiraju funkcionalnu vlast u gradu koji raspolaže godišnjim prihodima  od nekoliko desetina miliona eura. Duže od godinu i po dana turistički grad je blokiran,  bez uticaja javnosti na razvojne, kulturne i društvene procese. Kao da su stanovnici Budve i lokalna uprava dva odvojena svijeta, bez dodirnih tačaka i zajedničkih interesa. Vlast, oličena isključivo u jednoj osobi, predsjedniku Opštine Marku Batu Careviću, postala je dovoljna sama sebi.

Uprkos drugačijim očekivanjima, prinudna uprava nije ugrozila fotelju predsjednika  Carevića. Čini se da je njegova pozicija sa povjerenicima jača nego što je bila ranije, sa legitimnim predstavnicima građana, izabranim odbornicima političkih partija. Sada i formalno sam upravlja najvećom turističkom opštinom na Crnogorskom primorju.

Branka PLAMENAC

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo