Povežite se sa nama

DRUŠTVO

PRVI UČINCI NERADNE NEDJELJE: Glavni dobitnici benzinske pumpe

Objavljeno prije

na

Građani se još navikavaju na neradnu nedjelju. Subotom su gužve u supermarketima, a nedjeljom na benzinskim pumpama

 

Nedjelja je, neuobičajen prizor ispred benzinske pumpe u Podgorici. Ljudi čekaju u redu da kupe namirnice. ,,Nedjeljom sada zaradimo koliko bismo inače za deset dana“, kaže radnica za kasom.  Od stupanja na snagu zakonskog rješenja o neradnoj nedjelji prošlo je mjesec dana, a građani  se još  privikavaju na novine.

Oni koji zaborave da nedjeljom piljare više ne rade, sada hleb, sokove ili cigare kupuju na benzinskim pumpama. Cijene se razlikuju od onih u prodavnicama, a neke su drastično veće, poput cijena slatkiša i potrepštine za higijenu.

Za sada to ne ometa kupce. ,,Nedjeljom imamo toliko posla, da smo morali da zaposlimo još jednu radnicu. Ljudi dolaze i kupuju svašta, od paštete do toalet papira“, kaže radnik ove benzinske pumpe.

S obzirom na to da se sada na benzinskim pumpama može kupiti gotovo sve što i u običnim prodavnicama, postavlja se pitanje da li se zakonsko rješenje o neradnoj nedjelji zloupotrijebljava porastom ilegalne konkurencije. Odgovor za Monitor daje Vesna Simović Zvicer, doktorka pravnih nauka i članica Sudskog savjeta: ,,Pojave kojima svjedočimo, a na koje ste ukazali u postavljenom pitanju, samo su jedna od posljedica izmjena Zakona o unutrašnjoj trgovini. Ovo je dokaz spremnosti poslodavaca da koriste sve pravne praznine i da zloupotrijebe rješenja koja su kreirana u cilju unapređenja zaštite prava zaposlenih”.

Vesna Simović Zvicer kaže da su izmjene i dopune Zakona o unutrašnjoj trgovini, među kojima se nalazi i rješenje o neradnoj nedjelji, bile nepotrebne. Dovoljno je bilo primijeniti Zakon o radu koji reguliše sedmični odmor: ,,Predmet Zakona o unutrašnjoj trovini je određen u članu 1 ovog zakona, i to: uslovi i oblici vršenja trgovine, zaštita od nelojalne konkurencije u trgovini i nadzor nad primjenom ovog zakona. Dakle, ostavarivanje prava iz radnog odnosa, pa i prava na sedmični odmor nije i ne može biti predmet Zakona o unutrašnjoj trgovini. Ova pitanja su predmet sistemskog zakona u ovoj oblasti, a to je Zakon o radu”, kaže ona.

Zakon o radu predviđa da se sedmični odmor koristi nedeljom. ,,Dakle, pravilo o neradnoj nedelji već je uređeno Zakonom o radu koji uz to reguliše izuzetke –  ako priroda posla i organizacija rada to zahtijeva, u tom slučaju je poslodavac dužan da odredi drugi dan za korišćenje sedmičnog odmora. Mišljenja sam da ni priroda posla ni organizacija rada u trovinama u Crnoj Gori nije takva da je neophodno da rad organizuju nedeljom”, kaže Vesna Simović Zvicer.

Ona ističe da je ne iznenađuju propusti u primjeni zakona, jer nova rješenja nisu nastala kao rezultat socijalnog dijaloga: ,,Zabrinjavajuća je činjenica da ni nacrt ni predlog  Zakona o unutrašnjoj trgovini nijesu dostavljeni na razmatranje Socijalnom savjetu, iako je visoki funkcioner Ministarstva ekonomije član Socijalnog savjeta. To nažalost, ukazuje na nizak nivo svijesti o važnosti socijalnog dijaloga, i to od onih koji bi tu svijest moralii da imaju”.

Atmosfera na pijaci u Podgorici je radna svakoga dana.  Vrijedno se slažu voće i povrće. O učinku neradne nedjelje na promet radnici na pijaci u Gintašu imaju podijeljeno mišljenje.

Prodavačica Ljiljana Đurišić kaže da se stanje na glavnoj gradskoj pijaci nije značajno promijenilo od početka primjene neradne nedjelje: ,,Sve je isto kao i ranije, osim što se tu i tamo pojavi neka nova osoba.  Iskrena da budem, ja sam očekivala da ni mi nećemo raditi nedjeljom, jer bi dobro bilo da imamo barem jedan slobodan dan”.

Voće i povrće skuplje je na pijaci nego u prodavnicama, a neke cijene su znatno veće. Na primjer, kupus u prodavnicama košta oko 70 centi, dok se na pijaci može kupiti po cijeni od euro do euro ipo. Pasulj u trgovačkim lancima poput Laković ili Voli košta oko euro i 70 centi, a na pijaci čak 2 eura i 50 centi. Mnogi radnici na pijaci smatraju da su veće cijene razlog zbog čega sve manje ljudi posjećuje pijacu. ,,Obično se namirnicama snabdiju subotom. Kupe šta im treba iz supermarketa, ipak  to polako prelazi u naviku”, kaže Ljiljana Đurišić.

Optimističniji je prodavac koji je skoro cijeli životni vijek posvetio pijaci. ,,Mnogo je bolji promet sada nedeljom nego što je ranije bio”, kaže on. Ne smatra da prodaja na pumpama može da ugrozi ostale prodavce: ,,Na pumpama se oduvijek kupovalo svašta.  Nije to ništa novo. Svakako, niko nije lud da kupuje po većim cijenama, osim ako nije neophodno. Kupovina namirnica subotom postaće rutina”.

Većina trgovaca ne dijeli njegovo mišljenje. Oni su nedavno od Ministarstva ekonomije zatražili zabranu ovakvog ponašanja benzinskih pumpi. ,,Stav Ministarstva je da takvo ponašanje nije nezakonito i da je na nivou slučaja, ali ako takvo ponašanje postane praksa, bićemo prinuđeni da donosimo mjeru smanjenja izuzeća, tako što ćemo dozvoliti rad nedjeljom samo benzinskim pumpama na magistralnim i regionalnim putevima. Ne smijemo staviti ostale trgovce u neravnopravan položaj”, saopštila je nedavno nakon sastanka u Privrednoj komori ministarka ekonomije Dragica Sekulić.

Vesna Simović Zvicer kaže da treba podržati sva rješenja koja imaju za cilj zaštitu prava zaposlenih. Međutim, o položaju zaposlenih u trgovini ipak najbolje govori nepostojanje sindikata i kolektivnog ugovora za ovu granu djelatnosti: ,,Obrazloženje kojima se želi naglasiti da se uvođenjem neradne nedelje unapređuje položaj zaposlenih u trgovini, po mom mišljenju su zabrinjavajuća. Ja bih postavila pitanja: znači  li to da nam zaposleni u trgovini do sada nijesu imali pravo na sedmični odmor, ili da li na ovaj način priznajemo da nijesmo imali dovoljno institucionalnih kapaciteta u prethodnom periodu da obezbijedimo ostavarivanje prava zaposlenih koja su garantovana Ustavom i uređena Zakonom o radu?”

Ona se osvrnula i na komenatare poslodavaca koji su se odnosili na bojazan da će zbog novih zakonskih rješenja biti prinuđeni da otpuste jedan dio zaposlenih. ,,Iako nijesam ekonomista, moram da primijetim da se, shodno logičkom zaključivanju, nameće pitanje: ako su zaposleni u sektoru trgovine i do sada ostvarivali pravo na plaćeni sedmični odmor, kako je moguće da će novo zakonsko rješenje dovesti do navedenih poteškoća?”

Prvi učinci neradne nedjelje slični su i prvim reakcijama na novo radno vrijeme. Jedni traže način da nadomjeste gubitke. Drugi stagniraju. Radnci u trgovinama su ovaj put zadovoljni.

                                                                                                                                                          Andrea JELIĆ

Komentari

DRUŠTVO

VIŠE STANOVNIKA UMIRE NEGO ŠTO SE RAĐA: Epidemija Bijele kuge u Crnoj Gori

Objavljeno prije

na

Objavio:

Korona, siromaštvo, iseljavanje, besperspektivnost neki su od razloga što je u Crnoj Gori prošle godine, prvi put od Drugog svjetskog rata, zabilježen negativni prirodni priraštaj. Negativan trend se ove godine pogoršava

 

Prirodni priraštaj u Crnoj Gori na kraju aprila bio je čak minus 1.218, a bijela kuga je prisutna u 21 od 24 opštine, pokazali su, početkom ovog mjeseca prezentovani, podaci Monstata. Od početka godine do kraja aprila rođeno je 2.178 beba, a preminulo je 3.396 građana. Pozitivan prirodni priraštaj bilježi se u Budvi gdje je broj rođenih za sedam veći od umrlih, Rožajama 13, a u Podgorici, koja je grad koji ima najviše rođenih, svega dva.

Crna Gora je prošlu godinu završila sa negativnim prirodnim priraštajem, jer je broj preminulih za 1 odsto veći od broja rođenih. To je prvi put od Drugog svjetskog rata, da je priraštaj negativan. Na kraju 2020. prirodni priraštaj je bio negativan u 17 opština, a tokom ove došlo je do povećanja negativnih trendova u još četiri grada, najviše na sjeveru zemlje. U pljevaljskoj opštini natalitet je u konstantnom padu, za šest mjeseci 2021. godine rođene su 62 bebe. U maju je rođeno 17, a u junu 10 beba. Statitički podaci govore da se posljednjih godina u Pljevljima na godišnjem nivo rađa do 200 beba, a prije dvadeset godina rađalo se i do 1.300 djece. Ove godine se prvi razred upisuje 160 đaka prvaka, a prije 30 godina upisivalo se 450.

Sa prosječnom platom od 300 eura na sjeveru ne može se planirati porodica, pa se mladi iz ovih krajeva stalno sele u inostranstvo i prema jugu države. Nezvanični, pošto zvaničnih nema, podaci govore da je Crnu Goru u posljednje tri decenije napustilo oko 150.000 građana. Nezaposlenost, male plate a ogromne cijena stanova, razlog su što se mladi u Crnoj Gori, najkasnije u Evropi, odvajaju od porodice, tek sa 32 godine.

Poslovna politika većine preduzeća je da se žene još uvijek prilikom intervjua pitaju da li planiraju zasnivanje porodice, što im se ubraja u otežavajuću okolnost. A majke su prve koje, kada nastupi kriza, ostaju bez posla.

Na sve ovo tokom prošle i ove godine nadodala se i korona kriza. ,,Kada je pandemija počela već smo imali najavu negativnih trendova kada je u pitanju priraštaj. Ta priča o koroni je bila iznenađujuća i razarajuća za društvo. Tako da su se pored svih društvenih faktora sada umiješali i biološko medicinski faktori koji su doveli do pada prirodnog priraštaja”, ocjenio je nedavno za Radio Slobodnu Evropu demograf Miroslav Doderović.

U Crnoj Gori je, do sada, od korona virusa umrlo 1624 osoba. Prema analizi Vijesti u periodu od jula 2020. do aprila 2021. svaka peta smrt bila je povezana s koronavirusom.

Prema podacima Uprave za statistiku Monstat i Instituta za javno zdravlje porast mortaliteta ne ogleda se samo u preminulima od posljedica virusa. Od jula (2020) do aprila (2021), izuzevši zvanične žrtve korone, umrlo je 535 osoba više u odnosu na petogodišnji prosjek. Kada se uporedi sa istim mjesecima 2020. i 2019. godine, umrlo je 598 osoba više.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

ZNACI: Vakcinacija zakočila

Objavljeno prije

na

Objavio:

U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru, najavljuje epidemiološkinja Milena Popović-Samardžić

 

TXT: U Crnoj Gori je do srijede prvu dozu vakcine primilo 165.022 građanina (36,1 odsto punoljetnog stanovništva), a dvije doze 147.184 (32,2 odsto). Od 4. maja, kada je počela masovna vakcinacija protiv korona virusa, ukupno je dato 312.206 doza vakcina.

Vakcinacija ne teče brzinom kojom bismo željeli, kaže za Monitor epidemiološkinja Instituta za javno zdravlje Milena Popović – Samardžić. ,,Građani odlažu vakcinaciju za septembar. Moramo ih upozoriti da je za kompletiranje vakcinacije i konsolidaciju imunog odgovora potrebno dva mjeseca od primanja prve doze. Sada se vakcinišemo da bismo bili bezbjedni u oktobru”.

Ona ponavlja apel Instituta na građane da ne oklijevaju i ne odlažu vakcinaciju. ,,Vakcine protiv COVID-19 su bezbjedne i učinkovite u domenu prevencije teških formi bolesti i fatalnih ishoda. Efikasnost vakcina u prevenciji simptomatske infekcije izazvane delta sojem je niža nego što je bila u odnosu na alfa soj. Svaka nova mutacija virusu daje veću otpornost na vakcinu. To je upravo jedan od razloga zašto vakcinacija mora biti brža i obuhvat mora biti veći jer virus mutira u osjetljivom domaćinu”, kaže Popović-Samardžić.

Predviđa se da nas očekuje teška zima, ako se globalni proces vakcinacije nastavi ovom dinamikom i virus nastavi da mutira ovom brzinom.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

BUDVA UOČI GODIŠNJICE IZBORA BEZ KOALICIONOG DOGOVORA: Carević samo Demokratama nudi savez

Objavljeno prije

na

Objavio:

Nije baš jasno zašto je Marko – Bato Carević izašao sa ovakvom ponudom iako je znao da ona neće biti prihvaćena. U ranijim izjavama prvi čovjek budvanskih Demokrata, Mijomir Pejović kazao je, kako među potpisnicima koalicionog sporazuma o formiranju vlasti moraju da se nađu svi oni koji čine vladajuću većinu na državnom nivou. Uključujući i GP URA koja do sada nije učestvovala u pregovorima

 

Uskoro se navršava godina od izborne pobjede Demokratskog fronta i Demokratske Crne Gore na lokalnim izborima u Budvi, ali taj jubilej, po svemu sudeći, neće biti obilježen sklapanjem postizbornog koaliconog sporazuma o formiranju vlasti u najvećoj turističkoj opštini. Tokom proteklog desetomjesečnog perioda vlast u Budvi funkcionisala je, sa neznatnim izmjenama, na podjeli resora između DF-a i Demokrata ustanovljenoj na osnovu rezultata  prethodnih lokalnih izbora održanih 2016. godine. Kako se odnos snaga na avgustovskim izborima promijenio u korist stranaka koje čine Demokratski front, one očekuju i novu raspodjelu i veći udio u vlasti u opštini Budva.

Nakon izbora izostao je ozbiljan  dijalog među strankama kojima su Budvani iskazali povjerenje. Zamijenjen je međusobnim optužbama i žestokim kritikama čak i u okviru izbornih koalicija. Postkoalicioni dogovor nije postignut, ali je u međuvremenu došlo do preraspodjele mandata među strankama.

Lider lokalnog DF-a i predsjednik  Opštine Budva Marko – Bato Carević  nedavno je sa pobjedničke liste DF-a koja je osvojila 14 odborničkih mandata, isključio dvije partije, SNP i Pravu Crnu Goru. U odmazdi prema dojučerašnjim partnerima koji nisu glasali za njegov godišnji izvještaj, odlučio je i da im oduzme i sve funkcije koje su njihovi kadrovi zauzeli. Time se budvanski DF sveo  na 11 odborničkih mjesta. Desetak dana kasnije Carević ponovo intrigira političku scenu u Budvi miroljubivom ponudom Demokratama, o podjeli vlasti na novim osnovama.

Predsjednik Carević poslao je mejl Demokratskoj CG sa predlogom sporazuma o postizbornoj koalicionoj saradnji, konstituisanju, organizaciji i vršenju vlasti u Opštini. Ponuda se odnosi na zajedničko formiranje gradske uprave u punom trajanju mandata, do 2024. godine. Nova koalicija imala bi ukupno 17 mandata, odnosno tijesnu većinu od 33 odbornička mjesta u SO Budva.

Sporazum predviđa da se budvanska vlast uspostavi na sljedećim osnovama- Demokratski front sa 11 mandata ostvario bi učešće u vlasti sa 64,7 odsto a Demokratama sa 6 odbornika preostaje 35,3 odsto. Kolač vlasti u Budvi bio bi precizno podijeljen na dvije političke opcije.

„Potpisnici sporazuma konstatuju da se vlast konstituiše uz postojanje potpunog legitimmiteta i legaliteta koje su članice koalicije ostvarile na istorijskim izborima održanim 30. avgusta 2020. za šta postoji nesporno utvrđena volja većine građana Budve. Vlast u Opštini Budva uspostavlja se na osnovu temeljnih načela demokratije, Ustava CG, Zakona o izboru odbornika i poslanika, Zakona o lokalnoj samoupravi, Statuta Opštine Budva…. uz poštovanje principa izborne volje građana i proporcionalno broju osvojenih glasova odborničkih mandata“, navodi se u predlogu sporazuma.

Predlog za formiranje vlasti potpisale su tri partije članice DF-a,  Nova srpska demokratija, Demokratska narodna partija i Pokret za promjene. Njime je jasno stavljeno do znanja da se ne odnosi na isključene SNP i Pravu CG.

„Vlast u Opštini Budva uspostavlja se na period punog trajanja mandata, odnosno na period od četiri godine od dana posljednjih izbora za izbor odbornika u SO Budva. Potpisnici sporazuma ostaju otvoreni za participaciju drugih političkih subjekata u vlasti koji dijele iste ili slične stavove i principe političkog djelovanja bez ucjena u bilo kom segmentu i pravcu djelovanja. Potpisnici sporazuma se obavezuju da u skupštinskom radu koordiniraju rad klubova odbornika radi postizanja što većeg stepena saglasnosti po svim pitanjima koje spadaju u djelokrug rada Skupštine opštine Budva kao i izvršne vlasti. Obavezuju se da poštuju princip jedinstvenog djelovanja i glasanja u SO Budva za odluke koje  je zakonom i Statutom Opštine predviđeno da se odlučuje većinom glasova od ukupnog broja odbornika“, navedeno je u tekstu.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo