Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Stari podaci, nova obećanja

Objavljeno prije

na

Nakon gromoglasnih najava da će do kraja januara raspisati pretkvalifikacioni tender za izgradnju četiri hidroelektrane na Morači u Vladi sada spuštaju loptu. Iz Ministarstva ekonomije su krajem prošle sedmice „pojasnili” kako je pominjanje kraja januara bila „samo okvirna procjena” te da će pretkvalifikacioni postupak uslijediti nakon javne debate. Podsjetimo – Monitor je u prošlom broju upozorio da bi najavljeno raspisivanje pretkvalifikacionog tendera bilo kršenje zakona jer je Vlada obavezna da prvo sprovede javnu raspravu o najvažnijim dokumentima potrebnim za izgradnju hidroelektrana na Morači pa tek onda traži poslovne partnere za taj posao.

ČEKAJUĆI PLANOVE I PROCJENE: Valja sačekati završetak dva vrlo važna dokumenta za budućnost Crne Gore. To su Detaljni prostorni plan za hidroelektrane na rijeci Morači i Strateška procjena uticaja na životnu sredinu ovog velikog i dugo najavljivanog projekta.

Kada ova dva dokumenta budu objavljena slijedi javna rasprava koja bi tek trebala pokazati šta stručna javnost, ali i zainteresovani građani, misle o načinu na koji Vlada Crne Gore namjerava da krene u veliki projekat izgradnje hidroelektrana na Morači. Koliko će se vlast osvrtati na primjedbe koje stignu tokom javne rasprave – možemo samo, poučeni iskustvom sa Prostornim planom i Strategijom energetike – pretpostaviti.

No, tada bi tek mogli isplivati na površinu svi nedostaci projekta potapanja Morače koji crnogorska vlast želi što brže i bezbolnije da progura. Ali i dok se čeka da ti važni dokumenti dospiju u javnost – sve je više kontroverzi u vezi sa načinom na koji se kani realizovati ovaj projekat.

U dokumentu koji za crnogorsko Ministarstvo ekonomije rade strani konsultanti, u koji je Monitor imao uvid, razmatra se Detaljni prostorni plan za HE na Morači i konstatuje nedostatak niza podataka, analiza i dovodi u pitanje realnost procjena razvoja rovačkog i moračkog kraja.

GDJE SU VAM PODACI: „Ukratko bi se moglo reći da će generalno gledano Detaljni prostorni plan (DPP) za četiri HE na Morači obezbijediti pozitivne efekte za cijelu Crnu Goru kroz obezbijeđivanje hidroenergije i smanjenja zavisnosti od uvoza…”. No, u nastavku slijedi i napomena da bi DPP takođe mogao imati i negativne efekte na rijetku floru i faunu „čiji opseg nije moguće u potpunosti procijeniti uslijed slabe raspoloživosti podataka. Stoga je potrebno dalje istraživanje prije početka aktivnosti na izgradnji”, upozoravaju strani konsultanti. Tu je i vrlo bitna konstatacija da trenutno postoje ograničene informacije o predloženom radu brana.
I dok crnogorska javnost čeka da sazna – čije će to brane zapravo biti, ko će od njih i koliku korist imati – stranci nas upozoravaju da u više oblasti fali podataka.

U oblasti hidrologije nam trebaju nova istraživanja da bi znali stvarni uticaj brana,, pa onda i „puna seizmička procijena” kao i obezbijeđivanje opreme za seizmički monitoring. I to – prije gradnje, za njeno vrijeme ali i tokom eksploatacije.

Strani stručnjaci preporučuju i da prije tendera treba uraditi istraživanja u područjima plavljenja „kako bi eventualne mjere ublažavanja uticaja koje bi bile rezultat istraživanja mogle biti uključene u specifičnu tendersku dokumentaciju”.

Koliko će stanovnika ostati bez svojih kuća – tačno se ne zna. U ovom dokumentu napominju i da su podaci o broju kuća i stanovnika koji će se iz njih morati iseliti i potražiti neki drugi dom – stari. Tačnije – iz 1987. godine.

Iako strani konsultanti savjetuju da je informisanje javnosti, posebno lokalne zajednice, vrlo bitno – Moračani i Rovčani ne znaju ništa o vladinim planovima i žive u neizvjesnosti da li će, čija kuća i pod kojim uslovima biti potopljena ako zaista dođe do gradnje HE na Morači.

A ako bude hidroelektrana biće i uticaja na biodiverzitet, hidrologiju, kvalitet vode, kulturnu baštu, geologiju, hidrogeologiju i pejzaž. „Nijesu vršena detaljna istraživanja biodiverziteta rijeke Morače, tako da to takođe trebao biti preduslov prije otpočinjanja radova izgradnje kako bi adekvatne mjere ublažavanja uticaja mogle biti uključene u izvođački projekat”, piše u dokumentu u koji je Monitor imao uvid.

HIDROELEKTRANE SA PET ZVJEZDICA: Ako je tvorcima DPP-a nedostajalo podataka – optimizma i mašte sigurno – nije.

Tako su vrlo ambiciozno predvidjeli da će se na području HE na Morači do 2020. godine otvoriti čak četiri hiljade novih radnih mjesta i to u sektoru – turizma! Strani konsultanti tvrde da ta konstatacija mora biti dodatno potkrepljena prije početka projekta. Ne čudi takva reakcija jer u svim crnogorskim hotelima i restoranima od juga do sjevera, prema podacima Monstata, radi sve skupa 14 hiljada ljudi.

Kako će potkrijepiti bajkovite prognoze – tek ćemo vidjeti! „Planiraju se mnoge rekreativne aktivnosti sa objektima za zimske i ljetnje aktivnosti. Izgradiće se turistička odmarališta oko akumulacija koja će nuditi pecanje, veslanje, splavarenje i plivanje. To će kombinovati sa izvjesnim brojem mjesta za izlete i kampovanje. Poseban značaj će se posvetiti kanjonima Male Rijeke i Mrtvice. Planovi uključuju izgradnju žičare – ski lifta tokom zime – kako bi se moglo uživati u pogledu na kanjone”.

Zašto ovo nije napravljeno na Skadarskom, Plavskom, Šaskom ili Pivskom jezeru – ne znamo. Tek – ispada da nam za procvat turizma sad baš treba potapanje Morače.

Ljepota crnogorske obale, planina i riječnih kanjona biće bačena u drugi plan kada se postave turbine za proizvodnju struje. Grdna će sila pohrliti da vidi kako se pravi struja na Morači – i da uživa u tom jedinstvenom ugođaju.

Jer – najavljeni porast od 16 hiljada kreveta u oblasti turizma – nije mala stvar. To znači da će po obodima potopljenog kanjona iznići – 23 hotela veličine bečićkog Splendida, ili čak 34 hotela poput Queen of Montenegro! Ako se, pak, odlučimo na manje objekte – nalik kolašinskoj Lipki – biće tamo i preko 100 hotela!

Trebalo je, možda, planerima pored honorara – platiti i put do Pive. Da još jednom vide kako stvari izgledaju pretočene u crnogorsku stvarnost.

No, velika je žurba da se što prije i taj tender raspiše. A u DPP-u za hidroelektrane na Morači piše da je predviđeno još 11 drugih akumulacija u gornjem slivu. „Ali su na idejnom nivou i tek treba da bude donešena odluka o njihovoj izgradnji”. Može tu biti, ako se sve izgradi, puno struje. Ko će imati najveću korist – ne zna se. Bude li štete – svi ćemo je dijeliti.

Marijana BOJANIĆ

Komentari

DRUŠTVO

POLITIKA ISPRED TURIZMA: Sezona pod prinudnom upravom

Objavljeno prije

na

Objavio:

Sa nivoa Nacionalne turističke organizacije nema validnih procjena o uspješnosti ovogodišnje turističke sezone. Procjene su se pravile na osnovu unaprijed ugovorenih hotelskih kapaciteta i potražnje na tržištu. U crnogorskom turizmu nema više ugovorenih kapaciteta, nema velikih turoperatora i čarter linija. NTO najavljuje dobar buking iz Velike Britanije iako nijedan turoperator iz te zemlje ne radi organizovano Crnu Goru

 

Turizam je glavna privredna grana u Crnoj Gori. Budva je  centar crnogorskog turizma u kojem se ostvaruje oko 50 odsto ukupnog prihoda. Ta opštepoznata činjnica nije bila presudna za  određivanje datuma održavanja lokalnih izbora u Opštini u kojoj je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava.

Izbori su bili zakazani za 5 jun. kako bi se uzavrela politička situacija u gradu stabilizovala i sva pažnja novoizabrane vlasti usmjerila na djelatnost od čijih prihoda se puni gradska kasa i od koje zavisi ukupan razvoj grada. Međutim, politički interesi stranaka nove parlamentarne većine kojima izbori početkom juna nisu odgovarali, stavljeni su iznad  turizma i ekonomije.

Lokalni izbori u Budvi pomjereni su za 23. oktobar, što znači da će tokom čitave turističke sezone najvažniju turističku opštinu voditi pet Vladinih povjerenika sa svim ovlašćenjima koja po zakonu imaju i legalno birani odbornici.

Kako će Budva u predstojećoj sezoni funkcionisati bez potpune vlasti i učešća predstavnika građana, teško je prognozirati. Turistička sezona 2022. jedna je od najneizvjesnijih jer počinje u jeku rata koji bukti usred Evrope, u Ukrajini, i velike ekonomske krize koja je uslijedila. Crnogorski turizam ovoga ljeta ne može da računa na najbrojnije turiste iz Ukrajine i Rusije koji su u ukupnom turističkom prometu naše zemlje učestvovali i do 30 procenata.

Zbog rata u Ukrajini, kome se ne nazire kraj, i obostranih ekonomskih sankcija koje su Crna Gora i Rusija jedna drugoj uvele, suspendovan je avio-prevoz sa ovih destinacija za aerodrom Tivat. Za ljetovanje u Crnoj Gori opredijeliće se uglavnom oni Rusi koji imaju nekretnine u Crnoj Gori. Dolazak na Crnogorsko primorje postao je za Ruse preskup, putuje se preko Beograda i Istanbula sa kartom koja staje više od 1.000 eura.

Hotelijeri i vlasnici privatnog smještaja nadaju se da će gubitak istočnog tržišta biti nadoknađen pronalaskom novih emitivnih destinacija i uvođenjem sezonskih avio- linija ka Sjevernoj i Zapadnoj Evropi. Ipak nisu preveliki optimisti da će se nakon  pandemije koja je obilježila prošlogodišnju sezonu i novih okolnosti rata i ekonomske krize koja trese veliki broj zemalja, dostići nivo turističkog prometa iz 2019. godine.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 13. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

IZBORNI GALIMATIJAS: Po volji vladajuće većine

Objavljeno prije

na

Objavio:

Već zakazani lokalni izbori u jeku turističke sezone, objedinjeni su i odloženi za oktobar. Iz nove vladajuće većine objasnili su da društvo treba relaksirati neprestane izborne trke, dok opozicija tvrdi da se radi o bježanju od izvora. Iz dijela nevladinog sektora, kao i ranije, upozoravaju na nezakonitost

 

 I pored toga što je predsjednik Crne Gore Milo Đukanović raspisao lokalne izbore u više crnogorskih opština koji su trebali da se održe u jeku turističke sezone, bar turisti mogu da odahnu – do njih neće doći. Nova parlamentarna većina se potrudila da izbore objedini i odloži za oktobar, sve slijedeći DPS praksu nedržanja zakona kao pijan plota. Nova opozicija upozorava na hajdučiju i pravni haos i poentiraju da je odluka politička jer novoj većini u ovom trenutku ne odgovaraju izbori.

Krenimo redom. Skupština Crne Gore je 5. maja usvojila dopune Zakona o lokalnoj samoupravi kojima je predviđeno da se izbori u 14 gradova objedine i odgode do 30. oktobra. Dopune, za koje je glasalo 45 poslanika, protiv je bilo 16, su predložili članovi nove parlamentarne većine iz SNP-a, URA-e, DPS-a, Bošnjačke stranke i SDP-a.

Predlagači zakona iz redova nove parlamentarne većine pozvali su se na javni interes da građani na lokalnim izborima glasaju istog dana, te na potrebu građana i društva da se ne bude non-stop u izbornoj kampanji. Upozorili su i da iza objedinjavanja izbora u jednom danu stoje Evropska komisija, OEBS i ODIR, te da je to jedna od preporuka iz posljednjeg izvještaja Evropske komisije.

Da je ovo zakon o bježaniji od izbora, tvrde sada opozicione Demokrate. Oni tvrde da je ovo akt bez presedana kojim se uvodi pravni haos u izborni sistem. Demokratski front (DF) je napustio sjednicu Skupštine zbog, kako su kazali, pravnog nasilja vladajuće većine, uz najavu vaninstitucionalne borbe.

Predsjednik Đukanović, koji je već raspisao izbore za Bijelo Polje i Šavnik za 12. jun, za 5. jun vanredne u Budvi, Tivtu, a redovne u Plužinama i Žabljaku, vratio je Skupštini dopune zakona. On je upozorio da bi odluka vladajuće većine, u kojoj je sada i njegov DPS, mogla ,,otvoriti više bitnih pravnih pitanja, odnosno nedoumica, koje nastaju u karakterističnim političkim situacijama, uz pretpostavljenu refleksiju na polje crnogorskog ustavnog sistema i postulata ustavnog prava uopšte”.

Novi premijer Dritan Abazović je na ovu odluku Đukanovića odgovorio da će skupštinska većina ponovo izglasati dopune i da će Đukanović morati da ih potpiše.

,,Ukoliko Skupština ponovo usvoji isti zakon, predsjednik je dužan da ga proglasi”, kazao je u izjavi Pobjedi Đorđije Blažić, dekan Fakulteta za državne i evropske studije.

Nakon što su poslanici Skupštine Crne Gore i drugi put usvojili dopune Zakona o lokalnoj samoupravi, Đukanović ih je, poštujući zakonsku proceduru, potpisao.

Blažić je upozorio na pravni galimatijas koji može izazvati pravne i institucionalne probleme u funkcionisanju pojedinih državnih organa, ali i lokalne samouprave: ,,Pravni sistem se ne prilagođava interesima partija već građanima i sa takvom praksom se mora prekinuti”.

Saga oko lokalnih izbora je upravo pokazatelj kako se sve podređuje partijskim interesima. Dopune Zakona o lokalnoj samoupravi prvi put su povučene iz skupštinske procedure u novembru, iako su njegovi potpisnici bili svi predstavnici tadašnje vlasti. To se desilo nakon što koalicija Crno na bijelo nije prihvatila amandmane SNP-a koji je trebalo da garantuju da će odluka predsjednika države o raspisivanju izbora na Cetinju, Petnjici i Mojkovcu prestati da važi.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 13. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

IMPROVIZACIJA VLASTI U TURISTIČKOJ METROPOLI: Budva u rukama povjerenika

Objavljeno prije

na

Objavio:

Odlaganje izbora za oktobar posebno pogađa primorske opštine Budvu i Tivat u kojima je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava. Predsjednik Milo Đukanović raspisao je izbore u ovim opštinama za 05. jun. Političke partije već su započele izbornu kampanju. U obavezi su da izborne liste za odbornike u lokalnim parlamentima predaju najkasnije do 11. maja

 

Da od lošeg može biti gore pokazuje politička situacija u Budvi u kojoj je na snazi prinudna uprava, koja se dodatno usložnjava ukoliko Skupština Crne Gore usvoji predlog za odlaganje lokalnih izbora u većini crnogorskih opština za 30. oktobar.

Odbor za politički sistem, u srijedu 4. maja, predložio je usvajanje Predloga zakona o dopuni  Zakona o lokalnoj samoupravi kojim bi se omogućilo odlaganje održavanja izbora u Podgorici i 13 opština u kojima su oni zakazani ili se očekuje njihovo zakazivanje u redovnom zakonskom roku, sa obrazloženjem stvaranja normativnog okvira za održavanje svih lokalnih izbora u jednom danu. Predlog su podržali poslanici partija nove parlamentarne većine, DPS, SDP, URA i SNP.

Pomjeranje lokalnih izbora preko utvrđenog zakonskog roka za njihovo održavanje i određivanje datuma koji odgovaraju partijama koje kroje aktuelnu većinu u parlamentu, predstavlja grubo kršenje izbornog zakonodavstva i pravila fer i poštene izborne utakmice. To je akt samovolje i straha od raspoloženja birača koje pokazuju najnovija istraživanja javnog mnjenja,  ocjenjuju predstavnici stranaka koji se tome protive.

Odlaganje izbora za oktobar posebno pogađa primorske opštine Budvu i Tivat u kojima je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava. Predsjednik Milo Đukanović raspisao je vanredne izbore u ovim opštinama za 5. jun. Političke partije već su započele izbornu kampanju. U obavezi su da izborne liste za odbornike u lokalnim parlamentima predaju najkasnije do 11. maja. Očekivalo se da će Odbor za politički sistem napraviti izuzetak za ove dvije opštine i potvrditi zakazani termin izlaska građana na birališta, kako bi u predstojeću turističku sezonu startovale sa novom lokalnom upravom, ali to u predlogu nisu učinili.

Ukoliko se izbori ne održe u zakazanom terminu, dvije turističke opštine ne mogu ostati u rukama povjerenika Vlade duže nego što je Zakonom o izboru odbornika i poslanika predviđeno. A to je najduže do 100 dana od dana raspisivanja izbora. Đukanović je izbore u Tivtu raspisao 12. marta a u Budvi 02. aprila ove godine.

Nakon isteka maksimalnih 100 dana prinudne uprave, opštine Budva i Tivat našle bi se u zoni bezvlašća ili nezakonite i neustavne improvizacije vlasti sa povjerenicima kojima je istekao mandat, tokom trajanja čitave turističke sezone, odnosno punih šest mjeseci.

Solomonsko rješenje za vakum koji bi nastupio u Budvi i Tivtu odlaganjem izbora bez preciziranja datuma održavanja, odnosno najkasnije do 30. oktobra, po ispravljenom predlogu predlagača izmjene Zakona, riješio bi se produženjem mandata povjerenika do konstituisanja nove skupštine, kad god to bilo.

Skupštinu Budve vodi Odbor povjerenika od 5 članova koji trenutno predstavljaju zakonodavnu vlast u najvećoj turističkoj opštini u zemlji. To su pojedinci izabrani na konkursu Ministarstva javne uprave, digitalnog društva i medija, iza kojih ne stoji volja građana. Konkurs je raspisan po kriterijumima koje je odredilo Ministarstvo javne uprave jer Zakon o lokalnoj samoupravi nije propisao način i kriterijume za izbor kandidata za ovo Vladino tijelo kome su data ogromna ovlašćenja.

U fotelji predsjednika Skupštine opštine Budva tako se, putem konkursa, našla Sonja Vukićević, mašinska inženjerka iz Budve, kao predsjednica Odbora povjerenika. Nije ispoštovan uslov konkursa po kome su „prioritet stručne reference iz oblasti prava, ekonomije ili sistema lokalne samouprave“. Odbor povjerenika ima sve nadležnosti lokalnog parlamenta propisane čl 38. Zakona o lokalnoj samoupravi. To u praksi znači da tih pet lica, dva člana iz reda zaposlenih u ministarstvima i tri iz Budve, upravljaju Opštinom čiji je budžet težak oko 40 miliona eura.

Scene iz budvanske skupštinske sale  postale su nadrealne. Dok su 33 odbornika budvanskog parlamenta kao predstavnici izborne volje građana Budve izražene na izborima 30. avgusta 2020. raspuštanjem Skupštine poslati kućama, petoro ljudi izabrani putem javnog konkursa sjede u odborničkim klupama i vode grad. Ako im se „rok važnosti“ produži do oktobra, opština Budva ulazi u stanje bezakonja.

Odbor povjerenika može donositi sve pravne akte Opštine, stratešeke planove razvoja, programe uređenja prostora, budžet i završni račun budžeta…Odbor raspolaže nepokretnom imovinom Opštine, odlučuje o finansijskom zaduživanju i davanju garancija, potvrđuje mandate odbornicima, bira i razrješava predsjednika Skupštine i predsjednika Opštine Budva i razmatra i usvaja izvještaj o radu predsjednika. Mogu odlučivati o zaradama lokalnih funkcionera i službenika… Otvorene su im sve mogućnosti, pa i za eventualne zloupotrebe.

Prinudna uprava  u Skupštini rezultat je političke nesposobnosti Demokratskog fronta i Demokrata u Budvi. Sa ukupno osvojenih 20 odborničkih mandata imali su lagodnu većinu za formiranje vlasti i podizanje Budve iz pepela koji je ostao iza trodecenijske vlasti DPS-a i njenih satelita. Sada DPS ponovo odlučuje i produžava agoniju lokalne samouprave u Budvi odgađanjem izbora na duži rok.

Bogata turistička metropola nije zaslužila ovakav krah avgustovske izborne pobjede. Lične sujete i pogrešna predstave o sopstvenoj moći pojedinih stranačkih prvaka, bile su preče od poštovanja birača. Nisu bili u stanju da formiraju funkcionalnu vlast u gradu koji raspolaže godišnjim prihodima  od nekoliko desetina miliona eura. Duže od godinu i po dana turistički grad je blokiran,  bez uticaja javnosti na razvojne, kulturne i društvene procese. Kao da su stanovnici Budve i lokalna uprava dva odvojena svijeta, bez dodirnih tačaka i zajedničkih interesa. Vlast, oličena isključivo u jednoj osobi, predsjedniku Opštine Marku Batu Careviću, postala je dovoljna sama sebi.

Uprkos drugačijim očekivanjima, prinudna uprava nije ugrozila fotelju predsjednika  Carevića. Čini se da je njegova pozicija sa povjerenicima jača nego što je bila ranije, sa legitimnim predstavnicima građana, izabranim odbornicima političkih partija. Sada i formalno sam upravlja najvećom turističkom opštinom na Crnogorskom primorju.

Branka PLAMENAC

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo