Scene kao iz holivudskog akcionog filma. Dvadeset drugog juna uveče pojavio se iznad spuškog zatvora skupocjeni dron. Više puta nadlijetao je zgrade i okolinu. Na njega su zapucali zatvorski čuvari, ali nisu uspjeli da obore bespilotnu letjelicu. Angažovan je i helikopter da bi se ustanovilo odakle dronovi dolaze, ali zvaničnih informacija nema da li se u tome uspjelo.
I krajem prošlog mjeseca službenici Zavoda za izvršenje krivičnih sankcija u Spužu, u nekoliko navrata primjetili su u okolini, ali i iznad Zavoda, više bespilotnih letjelica – dronova. “Uprava Zavoda za izvršenje krivičnih sankcija, u saradnji sa Upravom policije i drugim državnim organima, neprekidno preduzima sve zakonom propisane mjere u cilju identifikacije i procesuiranja lica koja upravljaju ovim dronovima i pokušavaju narušiti bezbjednost u Zavodu za izvršenje krivičnih sankcija”, saopštili su iz uprave ZIKS-a.
Dronovi iznad Zavoda uočeni su i prošle godine. Letjelice su više puta nadlijetale zatvor, ali istraga nije otkrila ni ko njima upravlja ni zašto kruže iznad zatvora. Posljednjih dana oni se sve češće mogu vidjeti na nebu iznad ove lokacije.
Mjere bezbjednosti u ZIKS-u podignute su na najviši nivo, a pokrenuta je istraga kako bi se utvrdilo čiji su dronovi, ko ih šalje da nadlijeću zatvor i sa kakvim ciljem. Redovno se detaljno pretresaju sve ćelije i ostale prostorije u zatvoru, kao i zatvorski krug i okolina. Koriste se i detektori za otkrivanje metala kako bi se utvrdilo da li je možda negdje sakriveno oružje.
Sasvim je izvjesno da dronovi snimaju zgrade i zatvorski krug i moguće je da neko priprema izvršenje nekog teškog krivičnog djela. Upućeni tvrde da su opravdane sumnje da će biti nastavljen obračun kriminalnih klanova čiji se pojedini članovi nalaze iza rešetaka ZIKS-a.
„Trenutno u Zavodu borave osobe koje su pod pojačanim nadzorom u bezbjednosnom smislu, pa je logično zaključiti da neke kriminalne organizacije planiraju njihovu otmicu ili pružanje logistike za njihovo eventualno bjekstvo, a moguće je da se priprema i nečija likvidacija. Dronovima se očigledno prikupljaju informacije tako što se snimaju pritvorene kao i osuđene osobe. Na taj način se utvrđuje i slaba tačka u sektoru bezbjednosti kako bi se sprovela neka takva kriminalna radnja”, objašnjava u razgovoru za Monitor Vladan Pavićević, detektiv iz Podgorice.
Policija patrolira pored zatvora, a neki prilazi su pod stalnom kontrolom. Zatvor povremeno obilaze i pripadnici specijalne jedinice policije.
Nad Zavodom je polovinom marta prošle godine dron kružio tri sata, a nakon alarma odletio je preko Veljeg brda. Nadlijetao je i vjerovatno snimao svaku zgradu ZIKS-a: Kazneno-popravni dom, Poluotvoreno odjeljenje, Istražni zatvor i Zatvor za kratke kazne i to u vrijeme kada su se osuđenici vraćali sa slobodnog vikenda. Da li slučajno ili ne nekoliko mjeseci kasnije u krugu zatvora ubijen je Kotoranin Dalibor Đurić i to ubrzo pošto je izašao iz ćelije.
Bezbjednosne službe, kako su objavili mediji, upozorile su polovinom juna ove godine upravu ZIKS-a da je moguća likvidacija trojice zatvorenika – jednog od vođa „kavačkog klana”, i dvojice optuženih za ubistvo Đurića, pripadnika rivalskog „škaljarskog klana”.
„Kada je riječ o dronovima koji nadlijeću ZIKS , važno je da se time krše svi propisi i narušava bezbjednosni integritet Zavoda koji je ionako u velikoj mjeri narušen „ kaže Vladan Pavićević. „Više puta sam javno kritikovao bezbjednosne prilike u ZIKS- upravo zato što na nedovoljno stručan i kadrovski sposoban način ne funkcioniše preventivno bezbjednosni sistem, odnosno služba kojoj je to primarni posao. Zbog toga je bilo više organizovanih bezbjednosnih rizika – od bjekstava zatvorenika uz upotrebu oružja, obračuna u zatvoru, pa do spektakularnog ubistva osuđene osobe. Dronovi su povrijedili strogo zabranjeni prostor, jer je očigledno da njihovo nadlijetanje nad Zavodom nije dobronamjerno i tome treba sa najprofesionalnijeg nivoa pristupiti i uključiti druge službe poput ANB-a. One po službenoj dužnosti, jer za to imaju nadležnost , treba da ispitaju i utvrde okolnosti i namjere njihovog pojavljivanja kako bi se spriječile neželjene posljedice”, upozorava Pavićević.
Pavićević podsjeća da je svaka radnja koja se preduzima nad štićenim prostorom ZIKS-a od strane trećih osoba nedozvoljena, i da je čak zabranjeno svako snimanje i fotografisanje u blizini tog prostora.
Prije nekoliko dana pomoćnik direktora ZIKS-a Slađan Raičković najavio je da je Zavod pokrenuo postupak za nabavku savremenih tehničkih uređaja za detekciju i uklanjanje dronova koji nadlijeću teritoriju Zavoda.
Pošto su, kako rekosmo, misteriozni dronovi više od godinu česti gosti vazdušnog prostora nad Zavodom i kad se zna da je neovlašćenim osobama strogo zabranjeno svako snimanje nad njegovom zaštićenom teritorijom čudno je zašto ti uređaji nisu davno nabavljeni. Pogotovo kada se zna da je dron imao i jedan od kotorskih klanova. Podsjetimo da je krajem aprila prošle godine policija od dvojice Kotorana oduzela dron nakon provjere postavljanja video nadzora na javnim površinama u Kotoru.
Profesionalni dron košta oko pet hiljada eura i onaj ko ga nabavi sigurno to ne radi da se sa njim igra.
Pavićević kaže da postoji veliki broj propisa u vezi izdavanja licenci za upravljanje dronovima. To zavisi od njihove veličine i namjene. Za upravljanje dronovima neophodna je dozvola i njihovi vlasnici moraju da se pridržavaju strogih pravila prilikom njihovog korišćenja.
Koliko ima dronova u Cvrnoj Gori i ko su im vlasnici široj javnosti nije poznato. Zna se samo da je prošle godine Ambasada Narodne Republike Kine, posredstvom Skupštine Crne Gore, donirala Javnom preduzeću za nacionalne parkove šest bespilotnih letjelica – dronova sa pratećom opremom za lakše kontrolisanje prostora nacionalnih parkova i ulcinjske Solane.
Dronovi mogu da ponesu teret i od jednog kilograma, pa zatvorenicima mogu da dopreme drogu, mobilne telefone, oružje ili druge nedozvoljene predmete. Poznato je da se u spuški zatvor na razne načine dopremaju droga i mobilni telefoni.
Nedavno je objavljeno da se dronovima krijumčari droga i u najčuveniji zatvor u Evropi – londonski Vansdvort.
Kada je riječ o dronovima koji nadlijeću spuški zatvor, naš izvor iz policije upozorava da se ne smije se odbaciti scenario da se priprema novi obračun kotorskih klanova. Na dron se ,kaže taj naš upućeni sagovornik, može postaviti eksploziv i tako likvidirati određena osoba ili više njih. Zbog toga, pored ostalog, ukazuje on, treba strogo kontrolisati da do ruku nepoznatog vlasnika dronova koji kruže nad spuškim zatvorom ne dospije eksploziv marke PEP iz beranske fabrike Polieks. Opasniji je od čuvenog američkog C- 4.
Orlovima love dronove
Upotreba dronova je u svijetu doživjela ekspanziju. Bespilotne vazduhoplove većinom koriste TV ili video produkcije, a koriste se za privredne svrhe kao što je termalno snimanje, inspekcija cjevovoda i dalekovoda, za geodetska snimanja … Direktorat za civilno vazduhoplovstvo Srbije, na primjer, izdao je do početka godine dozvolu za 129 tih letjelica, a 179 ljudi je položilo ispit da njima upravlja. U Velikoj Britaniji sve veći problem stvaraju dronovi putem kojih se krijumčari nedozvoljena roba u zatvore. Londonska policija je osnovala organizaciju Operation Airborne, koja je zadužena za rješavanje tog problema. Iako postoje mnoga visokotehnološka rješenja, korišćenje orlova za lov na dronove, koji dostavljaju drogu i pametne telefone u zatvore, trenutno se pokazalo kao najefikasnije. Tu metodu testira policija Holandije, a japanska policija koristi dron presretač sa mrežom ili anti-dron. U svijetu je popisano na kojim se lokacijama mogu koristiti bespilotne letjelice, ko odobrava njihovo korišćenje, pa sve do toga da dron može da leti samo danju i da čitavo vrijeme bude u vidnom polju onog ko njime upravlja.
Veseljko KOPRIVICA
DRUŠTVO3 sedmice
DRUŠTVO3 sedmice
DRUŠTVO2 sedmice
DRUŠTVO4 sedmice
Izdvojeno4 sedmice
INTERVJU4 sedmice
INTERVJU4 sedmice