Povežite se sa nama

DRUŠTVO

ULOGA JP MORSKO DOBRO POD ZNAKOM PITANJA: PRIMORSKE OPŠTINE TRAŽE SVOJE OBALE

Objavljeno prije

na

Nakon smjene vlasti, sve češće se čuju predlozi da se JP Morsko dobro decentralizuje i upravljanje obalom vrati primorskim opštinama. Nedavno se takav zahtjev čuo iz lokalne uprave u Herceg Novom. Oštre strelice upućene JP Morskom dobru stigle su i iz Budve

 

Javno preduzeće Morsko dobro jedno je od državnih preduzeća koje se visoko kotira na listi želja političkih partija koje preuzimaju vlast u Crnoj Gori. Upravljačku funkciju u preduzeću koje gazduje dragocjenim prostorom crnogorske obale priželjkuju mnogi pa se u javnosti već licitira imenima mogućih kandidata za fotelju direktora profitabilnog Vladinog preduzeća u kojoj od 2016. godine sjedi Predrag Jelušić, prvi čovjek budvanskog DPS-a, sa mjesečnom platom u iznosu od 2.852 eura.

Preduzeće za upravljanje morskim dobrom osnovano je daleke 1992. godine i od tada pa do danas vrijednim prostorom Crnogorskog primorja naizmjenično upravljaju istaknuti partijski kadrovi DPS-a ili SDP-a. U vrijeme vladavine koalicije DPS-SDP na državnom nivou, preduzeće je uglavnom bilo u rukama manjeg koalicionog partnera čiji su članovi u sjedištu  firme u Budvi nalazili uhljebljenje pod veoma povoljnim uslovima, sa visokim platama i mnogim drugim povoljnostima. Partijski kadrovi imenovani su i u sedmočlani Upravni odbor preduzeća.

Morsko dobro je dobro od opšteg interesa koje služi opštoj upotrebi i uživa posebnu zaštitu, kaže se u drugom članu Zakona o morskom dobru, dok se Zakonom o državnoj imovini definiše kao dobro u opštoj upotrebi, dostupno svima pod istim uslovima. Međutim u praksi se pokazalo da su neki ipak jednakiji od drugih i da su najatraktivniji djelovi javnog dobra, na razne načine, prešli u ruke povlašćenih i vlastima bliskih biznismena i stranih investitora. Dok su se građani Crne Gore bezbroj puta uvjerili da je dostupnost morske obale „svima pod istim uslovima“, puka neistina i mrtvo zakonsko slovo na papiru koje ništa ne znači.

Obala Crnogorskog primorja duga je 300 kilometara i zahvata oko 18,50 posto državne teritorije, od ušća rijeke Bojane u Ulcinju do Rta Kobila u Herceg Novom.  Više od trećine društvenog bruto proizvoda države vezuje se za taj uski obalni pojas koji je prava „zlatna koka“ Crne Gore. Eksploatacijom plaža, luka, marina, riva, parkova, ponti, ostrva i šetališta, zona za razvoj elitnog turizma, putem postavljanja privremenih objekata, zakupa i koncesija, punila se državna kasa na račun opštinskih. Međutim, ispod prividne uređenosti obale pod komandom Ministarstva održivog razvoja i turizma, koje donosi planove i programe korišćenja obale, u ovoj oblasti vlada potpuni haos. Gazdovanje obalom pratila je korupcija, namještanje tendera za zakup plaža i objekata privilegovanim licima, bliskim DPS-u ili SDP-u. Često su se vodili i pravi mali ratovi klanova oko zakupa najboljih plažnih lokacija. Protekli period karakteriše i dramatična devastacija obalnog prostora, betoniranje obale i bespravna gradnja na atraktivnijim lokacijama.

Najslikovitiji primjer izostanka primarne obaveze preduzeća Morsko dobro osnovanog radi zaštite,  unapređenja korišćenja i upravljanja morskim dobrom, bio je odnos prema prostoru prirodnog i kulturno-istorijskog nasljeđa zaliva Boke Kotorske, koje je pod zaštitom UNESCO-a, u kome su u zoni morskog dobra podizani privatni ugostiteljski objekti i turistički kompleksi.  Iz uprave Morskog dobra nisu se oglašavali ni prilikom urbanizovanja zone morskog dobra donošenjem prostornih planova, poput Prostornog plana obalnog područja kojim je urbanizovano ostrvo Sv. Nikola pored Budve, na kojem je dozvoljena gradnja hotela i apartmana. Jedino veće ostrvo na primorju žrtvovano je kako bi se izašlo u susret potrebama vlasnika krupnog kapitala. Pa se nerijetko postavlja pitanje, čemu zapravo služi Javno preduzeće Morsko dobro, osim punjenja državne kase i partijskih zapošljavanja.

Nakon avgustovske smjene vlasti, sve češće se čuju predlozi da se JP Morsko dobro decentralizuje i upravljanje obalom vrati primorskim opštinama. Nedavno se takav zahtjev čuo iz lokalne uprave u Herceg Novom. Povod je bio raspisivanje javnog tendera za zakup plaže u uvali Dobra luka, prije formiranja nove Vlade, što lokalna vlast ne odobrava. Potpredsjednik Opštine Herceg Novi, Miloš Konjević (Novska lista), poručio je nadležnima u JP Morsko dobro da oni više neće upravljati obalom u tom gradu.

„Novljani će odlučivati o novskoj obali, neće ni Podgorica, ni DPS. Kriminalno Javno preduzeće Morsko dobro biće rasformirano a učinjena nedjela preispitana… Ukidanje JP Morsko dobro i vraćanje obale na upravljanje opštinama biće zahtjev lokalne zajednice Herceg Novi koji će uputiti novoj Vladi“, kazao je Konjević u emisiji Radio Jadrana.

Oštre strelice upućene JP Morskom dobru stigle su i iz Budve. Božidar Rafailović, član OOSNP-a poručuje da bi se decentralizacijom Javnog preduzeća i vraćanje nadležnosti opštinama dobilo na efikasnosti u rješavanju problema koji postoje u svim primorskim opštinama. On je ocijenio  da je Morsko dobro bilo jedno od politizovanih javnih preduzeća koje je kontrolisala DPS hobotnica.

„JP Morsko dobro nije doraslo da upravlja opštim dobrom od velikog ekonomskog značaja. Valorizaciju ogromnih resursa JP Morsko dobro je bilo dužno da koristi za zaštitu, uređenje, unapređenje priobalja, kao i za izgradnju infrastrukturnih objekata za potrebe morskog dobra. Ali kao svaki aparat bivšeg režima ovo javno preduzeće je od opšteg dobra pravilo dobro samo za podobne, zanemarivajući interese ostalih građana”, kazao je Rafailović.

On je naveo kako je upravo u Budvi vidljiva nedjelotvornost ovog preduzeća u pogledu očuvanja i unapređenja prostora:  „ Ako se izuzme po koja kanta i klupa iz donacija, infrastrukturnih projekata u Budvi nije ni bilo. Gradskom lukom upravlja strana firma, a pristaništa u drugim mjestima budvanske opštine skoro da i ne postoje kao ni adekvatan sadržaj za poboljšanje turističke ponude… Na greškama se uči, a mi ne bismo smjeli da dozvolimo da razvoj bilo kog grada ponovo zavisi od političkih struja i preduzeća koja vode predizborne kampanje, već isključivo od rada ljudi u tom gradu”.

Da li su i u Vladi bili svjesni potrebe da se preduzeće za upravljanje morskom obalom mora na neki način reorganizovati nije poznato ali je znakovito da je nedavnim usvajanjem Strategije razvoja pomorske privrede 2020-2030, Ministarstva saobraćaja i pomorstva, Javnom preduzeću Morsko dobro oduzeta nadležnost nad lukama od lokalnog značaja. Što je veliki minus jer je od poslovanja sa lokalnim lukama imalo velike ekonomske benefite. U pitanju su Luka Budva, Luka Tivat-Porto Montenegro, Luka Tivat-Kalimanj, Luka Risan, Luka Zelenika i Luka Škver.

Sistem upravljanja lukama prema Zakonu o lukama iz 2008, kojim je ustanovljena nadležnost  JP Morsko dobro, nije dao očekivane rezultate, ocjena je obrađivača pomenute strategije. Za promjenu takvog stava nisu pomogle ni brojne primjedbe i sugestije koje su tokom javne rasprave na Nacrt strategije stigle iz JPMD-a.

U cilju uspostavljanja integralnog i centralizovanog upravljanja svim lukama u Crnoj Gori sve nadležnosti koje se odnose na upravljanje, kako lukama od nacionalnog, tako i onih od lokalnog značaja, biće povjerene jednom nadležnom organu, Upravi pomorske sigurnosti i upravljanja lukama – UPSUL-u.

Da li je ovo početak kraja političke organizacije JP Morsko dobro koja je za 28 godina za svoj račun, a protiv interesa građana, eksploatisala Crnogorsko primorje, znaće se uskoro.

Branka PLAMENAC

Komentari

DRUŠTVO

PROPAST VEKTRE MONTENEGRO: DRŽAVI RADNICIMA I OPŠTINAMA OSTAVILA MILIONSKE DUGOVE

Objavljeno prije

na

Objavio:

Dragan Brković postao je sinonim za crnogorske novokomponovane biznismene koji uprkos privilegijama, izdašnoj podršci bivšeg režima i državnih institucija, nisu bili u stanju da uspješno posluju koristeći vrijedne prirodne i izgrađene resurse kojih su se domogli

 

U jednoj od najvećih privatnih kompanija u Crnoj Gori, Vektri Montenegro, koja je donedavno bila u vlasništvu podgoričkog biznismena Dragana Brkovića, proglašen je bankrot. Potpuna finansijska propast odnosi se kako na glavnu kompaniju tako i na ćerke firme u čijem su posjedu bila mnoga privredna preuzeća i vrijedne nekretnine, „sakupljene“ tokom procesa kumovske privatizacije crnogorske privrede. Konačni bankrot proglasio je Privredni sud 31. marta. Određen je i stečajni upravnik Radojica Grba, koji će pokušati da izmiri milionske dugove mnogobrojnim povjeriocima prodajom imovine ili cijele firme kao pravnog lica.

Sedam mjeseci nakon što je Demokratska partija socijalista izgubila vlast, kao kula od karata srušila se poslovna imperija Dragana Brkovića, kuma predsjednika Mila Đukanovića. Spektakularno je propao posao biznismena čije je djelovanje obilježilo prošlu deceniju, koji je posjedovao šume, fabrike, hotele, zemljišne posjede, poslovne zgrade, restorane,  na najatraktivnijim lokacijama Crne Gore, od sjevera pa do mora. Podizao je na stotine miliona kredita u raznim domaćim i stranim bankama. Kupovao avione, kamione, stanove i vile, i ostalo što spada u život na visokoj nozi. Do jednog trenutka, posljednjeg stečaja u kome je sve nestalo.

Brković je postao sinonim za crnogorske novokomponovane biznismene koji uprkos privilegijama, izdašnoj podršci bivšeg režima i državnih institucija, nisu bili u stanju da uspješno posluju koristeći vrijedne prirodne i izgrađene resurse kojih su se domogli.

Kompanija Vektra Montenegro promijenila je vlasnika na neslavan način. U januaru ove godine javni izvršitelj oduzeo je kompaniju od Brkovića i ona je prešla u vlasništvo švajcarske banke NLB Inter Finanz iz Ciriha, zbog kreditnog duga od 55 miliona eura. Brković je u medijima nazivan i „kralj stečaja“ jer  je sve privatizovane firme odveo u sigurni stečaj.

Dragan Brković ostavio je firmu Vektra Montenegro u dugovima do guše. Kratkoročne i dugoročne obaveze kompanije iznose oko 170 miliona eura. Državi na ime poreza duguje oko 20 miliona. Opštinama na čijim je teritorijama poslovao takođe duguje milionske iznose. Na stotine zaposlenih ostavio je bez posla i bez plata i godinama im nije uplaćivao doprinose za zdravstveno i socijalno osiguranje.

Brković je postao tranzicioni bogataš kupovinom mnogih državnih preduzeća. Kupio je najveći šumsko-industrijski kombinat Velimir Jakić u Pljevljima za 1,6 miliona eura, koji je tada zapošljavao oko 700 radnika. Preduzeće mijenja naziv u Vektra Jakić i godinu kasnije dobija koncesije za eksploataciju šuma na 30 godina. Danas je to uništena firma u kojoj je proizvodnja obustavljena a radnicima koji su ostali bez posla, Vektra Jakić duguje i do 30 mjesečnih zarada.

U svoj poslovni portfolio upisuje i autoprevoznike i špeditere, Moračatrans i Rumijatrans, od kojih osniva firmu Horizon Logistic u Baru, koja je u stečaju od 2012.

Najveći poslovni poduhvat Brković realizuje kupovinom većinskog paketa akcija najznačajnijeg hotelskog preduzeća u Herceg Novom, Hotelsko-turističkog preduzeća Boka, nosioca turističke privrede grada. Krajem 2007. godine HTP Boka je privatizovana od strane Brkovićeve Vektre Montenegro, prodajom 59,4 odsto od ukupnog broja upisanih akcija, za sumu od 22 miliona eura. To je 50 miliona manje od procijenjene vrijednosti kapitala prebogate hotelske kuće koja je dominirala Novim i cijelom Bokom.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 9. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

NA SJEVERU SVE MANJE POLJOPRIVREDNIH OSIGURANIKA: Neke opštine  prepolovljene

Objavljeno prije

na

Objavio:

Razvoj poljoprivrede na sjeveru ometaju loša ruralna i katunska infrastruktura i negativni demografski trendovi. Tu su i  nepovoljna starosna i kvalifikaciona struktura poljoprivrednog stanovništva, nerazvijeni prerađivački sektor, poteškoće u marketingu proizvoda…

 

Uprkos tome što je u većini opština sjevernog regiona poljoprivreda definisana kao jedna od strateških grana razvoja,  statistika pokazuje da tokom minule decenije u toj oblasti nije bilo mnogo napretka. Broj  poljoprivrednih osiguranika, prema zvaničnim podacima, na sjeveru države od 2011. do 2018. godine  smanjen je za skoro četiri odsto.

Lokalne uprave na sjeveru su, mahom, u strategijama zapošljavanja, koje važe za naredne četiri godine, ponovo planirale mjere za unaprjeđenje poljoprivrede, odnosno povećanje broja poljoprivrednika. Definisani su i ambiciozni planovi intenzivnog razvoja stočarstva, ratarstva, voćarstva,  proizvodnja autohtonih proizvod, te njihovo brendiranje…

U nekoliko lokalnih uprava Monitoru su kazali da jedan od mogućih  razlog  smanjenja broja poljoprivrednih osiguranika može biti i formalne prirode.

„Ministarstvo poljoprivrede plaća doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje za poljoprivredne osiguranike mlađe od 35 godina.  Prelaskom starosne granice, obaveza plaćanja doprinosa pada na teret osiguranika. Gubitkom povoljnosti, osiguranici se preregistruju ili se više ne registruju što, je, vjerovatno,  jedan od razloga koji  utiče na smanjenje ukupnog broja poljoprivrednih osiguranika. Ipak, to ne može biti jedini ili presudan razlog“, objašnjavaju u plavskoj Opštini.

Razvoj poljoprivrede na sjeveru, kako je navedeno u strateškim razvojnim planovima, ometaju loša ruralna i katunska infrastruktura i negativni demografski trendovi u ruralnim područjima. Takođe i nepovoljna starosna i kvalifikaciona struktura poljoprivrednog stanovništva, nerazvijeni prerađivački sektor, poteškoće u marketingu proizvoda…

Broj osiguranih poljoprivrednika  u plavskoj opštini od 2011. do 2019. godine smanjio se za čak 44 odsto. Tako ih je  2019. godine bilo svega 18. Iste godine u Kolašinu je  bilo registrovano 231 poljoprivredno gazdinstvo.  Broj osiguranika u toj oblasti smanjio se, tokom sedam godina, čak za 45 odsto.

Osnovni preduslov za dalji razvoj poljoprivrede, kažu u beranskoj  lokalnoj upravi,  su dodatna ulaganja koja bi omogućila intenzivniji početak poljoprivredne proizvodnje. Time bi, pojašnjavaju,  bio povećan i procenat  zaposlenih među  radno sposobnim na selu.

U toj opštini je 3.156 poljoprivrednih gazdinstava, ali, prema zvaničnim podacima , od prije dvije godine, bilo je svega 91 poljoprivredni osiguranik. To je čak za 34 odsto manje nego 2011.

U lokalnoj upravi  tvrde da je neophodno jačanje kapaciteta za veći stepen obrade poljoprivrednih proizvoda, kao i za organsku proizvodnju.  Kažu  i da je potrebno uspostaviti čvršće veze između poljoprivrede i turizma i industrije.

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 9. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

BUDŽET KONAČNO U SKUPŠTINI: Između euforije i straha

Objavljeno prije

na

Objavio:

Dok vladini zvaničnici govore o najboljem budžetu ikad, predstavnici parlamentarne većine koja ih je izabrala tvituju da je predloženi budžet dobar samo za premijera i ministra finansija. Na prvo listanje, novi budžet je neočekivano detaljan i previše optimističan

 

osljednjeg dana Ustavom propisanog roka (31. mart) Vlada je Skupštini dostavila prijedlog zakona o budžetu za 2021. godinu. Sada je na potezu Skupština.

„Mi smo ustavnu obavezu završili u predviđenom vremenskom periodu“, odahnuo je premijer Zdravko Krivokapić, ipak svjestan da problemima tu nije kraj. Pošto, kaže, u odnosima između izvršne i zakonodavne vlasti dominira – ucjena. „Moramo da shvatimo da je zakon bitan za funkcionisanje građana, a ne za naše nadgornjavanje“.

A šta o tome ima da kaže druga strana tek ćemo čuti. Ali, vjerovatno, ne tako brzo. I, sudeći po prvim komentarima Nebojše Medojevića („Kradem od siromašnih da bih dao bogatima“, citirao je predsjednik PzP jednog od junaka stripa Alan Ford), taj odgovor se Vladi možda neće svidjeti. I pored njihovog optimizma s kojim su predstavili svoj prvijenac.

„Siguran sam da ne postoji nijedan razlog da ovakav budžet ne bude usvojen“, kazao je ministar finansija Milojko Spajić, „ovo je najbolji budžet u istoriji Crne Gore“. Svoje tvrdnje ministar potkrepljuje konstatacijom da bi (ako ga i kada usvoji parlament) po prvi put mogli imati budžet koji je transparentan, socijalan i razvojan.

Kao veliki uspjeh svog tima ministar je naveo to što neće biti smanjenja plata i penzija, odnosno, dodatnog oporezivanja tih primanja. I demantovao pisanje Vijesti da je, u nacrtu budžeta za ovu godinu, bila razrađena opcija oporezivanja penzija većih od prosječne plate u državi (524 eura) po stopi od 15 do 95 odsto. Na ministrovu nesreću, Vijesti su objavile i faksimil stranice sa spornim tekstom koji nije uvršten u konačnu verziju vladinog prijedloga. A nama ostaje nada da je ministar bolji ekonomista nego što je političar. I saznanje da je, što se tiče predstavljanja rada svog tima, zaslužio čistu jedinicu.

Na sajtu Vlade možete naći predlog novog budžeta koji broji 306 strana. I u kome ne možete, bez mnogo napora i unakrsnog iščitavanja, pronaći ništa od onoga čime se hvali ministar Spajić i njegovi saradnici.

Tu ćete pročitati da će država ove godini raspolagati budžetom vrijednim 2,46  milijarde eura, što je za nekih 180 miliona manje od posljednjeg budžeta vlade Duška Markovića (prije epidemije korone i rebalansa). Da su izvorni prihodi planirani na 1,88 milijardi ili nekih 100 miliona manje od prošlogodinjih (planiranih), dok su tekući rashodi, bez budžeta državnih fondova, sredstava za otplatu dugova i kapitalnih investicija, manji za 20 miliona… Brojke su i posložene na način sličan onome kako su to radile prethodne DPS vlade.

Tek finese razlikuju prvi Krivokapićev/Spajićev od poslednjeg Markovićevog/ Radunovićevog (Darko, bivši ministar finansija) budžeta. Recimo da je za službena putovanja Službe predsjednika Crne Gore ove godine planirano 48, spram prošlogodišnjih 250.000 eura. Da su troškovi reprezentacije u kabinetu Mila Đukanovića smanjeni za tri puta – sa 60 na 20.000 eura. Ili podatak da će Savjet za privatizaciju imati budžet od 140.000. Više od osam puta manje u odnosu na prošlogodišnjih 1,2 miliona. Na samo jednoj stavci iz troškovnika Savjeta uštedjelo se skoro 995.000 eura. Konsultantske usluge, projekti i studije skresane su sa (okruglo) milion na 5,6 hiljada eura. Pa će neko, očito, morati da se odrekne popriličnog prihoda.

Tako bi, stavku po stavku, stigli do posljednje stranice budžeta i konstatacije da on stupa na snagu danom objave u Službenom listu a primjenjuje se od prvog dana ove godine. Retroaktivna primjena zakona o budžetu nije dozvoljena, zaključili su poslanici SD. Dok je dobronamjernima jasno da su autori prijedloga pokušali da razriješe rebus izlaska iz trenutnog moda privremenog finansiranja države, i prebace se u redovno stanje koje bi trebalo da uslijedi nakon usvajanja budžeta. Što se, tek da pomenemo, i ne mora desiti. Pošto ne postoji propis koji predviđa rok u kome se Skupština mora izjasniti o predloženom zakonu o budžetu. Jasna pravila igre dobićemo tek kada budu usvojeni zakoni o vladi i Skupštini. A nema naznaka da se time neko ozbiljno pozabavio.

A kada smo kod Skupštine – juče je (srijeda, 31. mart) Aleksa Bečić spasio budžet tako što su njegove službe, za razliku od vladinih, na sajtu parlamenta objavile svih 1.600 stranica koje je pripremilo ministarstvo finansija. I tek se tu vidi (odnosno nazire, na prvo čitanje) ono o čemu pričaju premijer i njegov ministar finansija.

Spajić je na konferenciji za medije rekao kako, nakon prošlogodišnjeg strmoglava od 15 odsto, Vlada ove godine očekuje rast bruto društvenog proizvoda veći od 10 odsto. Ta projekcija je zasnovana na očekivanju da će ovogodišnja tursitička sezona donijeti 65 odsto prihoda u odnosu na rekordnu 2019. U Obrazloženju zakona o budžetu, koga nema na sajtu Vlade, čitamo: „Očekivanja u turizmu u 2021. temelje se na dostupnim informacijama i najavama iz turističkog sektora, dok najvažnija pretpostavka podrazumijeva imunizaciju stanovništva kroz dostupne vakcine u zemlji tokom 2021. godine, koja do početka ljetnje sezone uključuje target od 70 odsto odraslog stanovništva koje je vakcinisano, ili je već preležalo virus Covid-19. Ovo je i u skladu sa ekonomskim projekcijama Evropske komisije…“.

Teško je poverovati u ponuđena objašnjenja i brojke. Ali, one su tu. Lako provjerljive u svakom momentu. Skupa s podatkom da je Vlada pripremala projekcije rasta BDP i uz pretpostavku (kažu pesimističku) da će turistička sezona donijeti „samo“ 55 odsto prihoda iz ‘19. Odnosno svih 75 odsto u hrabrijoj, i potpuno nerealnoj, varijanti. „Pretpostavke kretanja u turizmu zasnivaju se i na velikom interesovanju glavnih emitivnih tržišta za turizam u Crnoj Gori, povoljnim epidemiološkim mjerama i otvorenim granicama za ulazak u zemlju, te povećanim kapacitetima turističkog sektora i najavi početka operativnog rada novoosnovane avio-kompanije, ToMontenegro, do početka sezone“, čitamo u Obrazloženju budžeta. Istovremeno dok dnevna štampa izvještava o propasti ljetnje predsezone.

A tu je i podatak, prethodna vlast bi pokušala da ga sakrije, da međunarodne finansijske institucije (MMF, Svjetska banka, Evropska komisija) projektuju sporiji oporavak crnogorske ekonomije, uz ovogodišnji rast od 5,5 do 6,8 odsto.

Prilozi predloženog zakona o budžetu pokazuju nam i kako Vlada planira, povećanjem postojećih i uvođenjem novih akciza, da dodatno popuni državnu kasu. Prema tim projekcijama, povećanje akcize na duvan i duvanske proizvode treba da donese 16,8 miliona; povećanje akcize na gazirana pića sa dodatkom šećera i uvođenje akcize na slatkiše (proizvodi od šećera, kakaoa i sladoled) još 10,2 miliona; povećanje akcize na alkolohol i alkoholna pića – 4,2 miliona; Markiranje (obilježavanje, kako bi se suzbio šverc) mineralnih ulja i njihovih derivata – 14 miliona; prihod od nelegalno stečene imovine – 40 miliona.

Iskustvo nas uči da su te projekcije nerealne. I prethodna vlada, mnogo iskusnija od sadašnje, pokušala je uvećati budžetske prihode na isti način. Pa je odustala kada su shvatili da se šverc nije smanjio nego povećao što je, zapravo, dovelo do smanjenja prihoda. A možda nova izvršna vlast pokaže više snage i volje da suzbije sivu ekonomiju.

Za pohvalu je pokušaj izrade „srednjoročnog budžetskog okvira“ (vidjeti tabelu). Tako saznajemo za vladine planove da do 2023. godine značajno uveća budžet za programe poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede (sa sadašnjih 43 na 71 milion naredne godine) javne bezbjednosti i odbrane (sa 154 na 182 miliona u 2023) i zdravstva (sa ovogodišnjih 307 na 334 miliona za dvije godine).  Dok bi, istovremeno, smanjila izdatke za saobraćaj (sa skoro 200 na manje od 90 miliona), prostorno planiranje i zaštitu životne sredine (sa sadašnjih 19,5 na 17,1 milion u 2023).

Nov način pripreme budžeta omogućio nam je i da jasnije, zbog programski objedinjenih podataka, shvatimo gdje ide naš novac. Iznenadilo je saznanje da će nas planirana „sredstva za izradu i održavanje softvera“ ove godine koštati skoro 13 miliona. Najveći dio tih sredstava otići će MUP-u (5,59 miliona) „za održavanje sistema video-nadzora na graničnim prelazima; za izradu i održavanje softvera za ID dokumenta; na održavanje sistema INFOSTREAM, AFIS, za projekat Integrisanog upravljanja granicom, kao i nabavku licenci i održavanje postojećih softverskih rješenja“. Sljedeći potrošač, po veličini, je  Ministarstvo javne uprave, digitalnog društva i medija. Njima će, planirano je, pripasti iznos od 2,10 miliona.

Ostaje da se vidi da li je lakše bilo napraviti budžet ili obezbijediti neophodnu podršku za njegovo usvajanje. Uz predstavnike parlamentarne većine vladinim zvaničnicima, vjerovatno, predstoje i ozbiljni razgovori u Socijalnom savjetu, posebno sa predstavnicima poslodavaca. Pošto bi se moglo pokazati da dogovor o povećanju minimalne zarade na 250 eura nije tako jednostavno realizovati u momentu kada se mnogi, s mukom, bore da sačuvaju što više postojećih radnih mjesta i po sadašnjim uslovima. Samo da premijer u Savjetu ne zagalami onako kako je to uradio na sastanku sa prosvjetarima.

Zoran RADULOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo