Povežite se sa nama

DRUŠTVO

ULOGA JP MORSKO DOBRO POD ZNAKOM PITANJA: PRIMORSKE OPŠTINE TRAŽE SVOJE OBALE

Objavljeno prije

na

Nakon smjene vlasti, sve češće se čuju predlozi da se JP Morsko dobro decentralizuje i upravljanje obalom vrati primorskim opštinama. Nedavno se takav zahtjev čuo iz lokalne uprave u Herceg Novom. Oštre strelice upućene JP Morskom dobru stigle su i iz Budve

 

Javno preduzeće Morsko dobro jedno je od državnih preduzeća koje se visoko kotira na listi želja političkih partija koje preuzimaju vlast u Crnoj Gori. Upravljačku funkciju u preduzeću koje gazduje dragocjenim prostorom crnogorske obale priželjkuju mnogi pa se u javnosti već licitira imenima mogućih kandidata za fotelju direktora profitabilnog Vladinog preduzeća u kojoj od 2016. godine sjedi Predrag Jelušić, prvi čovjek budvanskog DPS-a, sa mjesečnom platom u iznosu od 2.852 eura.

Preduzeće za upravljanje morskim dobrom osnovano je daleke 1992. godine i od tada pa do danas vrijednim prostorom Crnogorskog primorja naizmjenično upravljaju istaknuti partijski kadrovi DPS-a ili SDP-a. U vrijeme vladavine koalicije DPS-SDP na državnom nivou, preduzeće je uglavnom bilo u rukama manjeg koalicionog partnera čiji su članovi u sjedištu  firme u Budvi nalazili uhljebljenje pod veoma povoljnim uslovima, sa visokim platama i mnogim drugim povoljnostima. Partijski kadrovi imenovani su i u sedmočlani Upravni odbor preduzeća.

Morsko dobro je dobro od opšteg interesa koje služi opštoj upotrebi i uživa posebnu zaštitu, kaže se u drugom članu Zakona o morskom dobru, dok se Zakonom o državnoj imovini definiše kao dobro u opštoj upotrebi, dostupno svima pod istim uslovima. Međutim u praksi se pokazalo da su neki ipak jednakiji od drugih i da su najatraktivniji djelovi javnog dobra, na razne načine, prešli u ruke povlašćenih i vlastima bliskih biznismena i stranih investitora. Dok su se građani Crne Gore bezbroj puta uvjerili da je dostupnost morske obale „svima pod istim uslovima“, puka neistina i mrtvo zakonsko slovo na papiru koje ništa ne znači.

Obala Crnogorskog primorja duga je 300 kilometara i zahvata oko 18,50 posto državne teritorije, od ušća rijeke Bojane u Ulcinju do Rta Kobila u Herceg Novom.  Više od trećine društvenog bruto proizvoda države vezuje se za taj uski obalni pojas koji je prava „zlatna koka“ Crne Gore. Eksploatacijom plaža, luka, marina, riva, parkova, ponti, ostrva i šetališta, zona za razvoj elitnog turizma, putem postavljanja privremenih objekata, zakupa i koncesija, punila se državna kasa na račun opštinskih. Međutim, ispod prividne uređenosti obale pod komandom Ministarstva održivog razvoja i turizma, koje donosi planove i programe korišćenja obale, u ovoj oblasti vlada potpuni haos. Gazdovanje obalom pratila je korupcija, namještanje tendera za zakup plaža i objekata privilegovanim licima, bliskim DPS-u ili SDP-u. Često su se vodili i pravi mali ratovi klanova oko zakupa najboljih plažnih lokacija. Protekli period karakteriše i dramatična devastacija obalnog prostora, betoniranje obale i bespravna gradnja na atraktivnijim lokacijama.

Najslikovitiji primjer izostanka primarne obaveze preduzeća Morsko dobro osnovanog radi zaštite,  unapređenja korišćenja i upravljanja morskim dobrom, bio je odnos prema prostoru prirodnog i kulturno-istorijskog nasljeđa zaliva Boke Kotorske, koje je pod zaštitom UNESCO-a, u kome su u zoni morskog dobra podizani privatni ugostiteljski objekti i turistički kompleksi.  Iz uprave Morskog dobra nisu se oglašavali ni prilikom urbanizovanja zone morskog dobra donošenjem prostornih planova, poput Prostornog plana obalnog područja kojim je urbanizovano ostrvo Sv. Nikola pored Budve, na kojem je dozvoljena gradnja hotela i apartmana. Jedino veće ostrvo na primorju žrtvovano je kako bi se izašlo u susret potrebama vlasnika krupnog kapitala. Pa se nerijetko postavlja pitanje, čemu zapravo služi Javno preduzeće Morsko dobro, osim punjenja državne kase i partijskih zapošljavanja.

Nakon avgustovske smjene vlasti, sve češće se čuju predlozi da se JP Morsko dobro decentralizuje i upravljanje obalom vrati primorskim opštinama. Nedavno se takav zahtjev čuo iz lokalne uprave u Herceg Novom. Povod je bio raspisivanje javnog tendera za zakup plaže u uvali Dobra luka, prije formiranja nove Vlade, što lokalna vlast ne odobrava. Potpredsjednik Opštine Herceg Novi, Miloš Konjević (Novska lista), poručio je nadležnima u JP Morsko dobro da oni više neće upravljati obalom u tom gradu.

„Novljani će odlučivati o novskoj obali, neće ni Podgorica, ni DPS. Kriminalno Javno preduzeće Morsko dobro biće rasformirano a učinjena nedjela preispitana… Ukidanje JP Morsko dobro i vraćanje obale na upravljanje opštinama biće zahtjev lokalne zajednice Herceg Novi koji će uputiti novoj Vladi“, kazao je Konjević u emisiji Radio Jadrana.

Oštre strelice upućene JP Morskom dobru stigle su i iz Budve. Božidar Rafailović, član OOSNP-a poručuje da bi se decentralizacijom Javnog preduzeća i vraćanje nadležnosti opštinama dobilo na efikasnosti u rješavanju problema koji postoje u svim primorskim opštinama. On je ocijenio  da je Morsko dobro bilo jedno od politizovanih javnih preduzeća koje je kontrolisala DPS hobotnica.

„JP Morsko dobro nije doraslo da upravlja opštim dobrom od velikog ekonomskog značaja. Valorizaciju ogromnih resursa JP Morsko dobro je bilo dužno da koristi za zaštitu, uređenje, unapređenje priobalja, kao i za izgradnju infrastrukturnih objekata za potrebe morskog dobra. Ali kao svaki aparat bivšeg režima ovo javno preduzeće je od opšteg dobra pravilo dobro samo za podobne, zanemarivajući interese ostalih građana”, kazao je Rafailović.

On je naveo kako je upravo u Budvi vidljiva nedjelotvornost ovog preduzeća u pogledu očuvanja i unapređenja prostora:  „ Ako se izuzme po koja kanta i klupa iz donacija, infrastrukturnih projekata u Budvi nije ni bilo. Gradskom lukom upravlja strana firma, a pristaništa u drugim mjestima budvanske opštine skoro da i ne postoje kao ni adekvatan sadržaj za poboljšanje turističke ponude… Na greškama se uči, a mi ne bismo smjeli da dozvolimo da razvoj bilo kog grada ponovo zavisi od političkih struja i preduzeća koja vode predizborne kampanje, već isključivo od rada ljudi u tom gradu”.

Da li su i u Vladi bili svjesni potrebe da se preduzeće za upravljanje morskom obalom mora na neki način reorganizovati nije poznato ali je znakovito da je nedavnim usvajanjem Strategije razvoja pomorske privrede 2020-2030, Ministarstva saobraćaja i pomorstva, Javnom preduzeću Morsko dobro oduzeta nadležnost nad lukama od lokalnog značaja. Što je veliki minus jer je od poslovanja sa lokalnim lukama imalo velike ekonomske benefite. U pitanju su Luka Budva, Luka Tivat-Porto Montenegro, Luka Tivat-Kalimanj, Luka Risan, Luka Zelenika i Luka Škver.

Sistem upravljanja lukama prema Zakonu o lukama iz 2008, kojim je ustanovljena nadležnost  JP Morsko dobro, nije dao očekivane rezultate, ocjena je obrađivača pomenute strategije. Za promjenu takvog stava nisu pomogle ni brojne primjedbe i sugestije koje su tokom javne rasprave na Nacrt strategije stigle iz JPMD-a.

U cilju uspostavljanja integralnog i centralizovanog upravljanja svim lukama u Crnoj Gori sve nadležnosti koje se odnose na upravljanje, kako lukama od nacionalnog, tako i onih od lokalnog značaja, biće povjerene jednom nadležnom organu, Upravi pomorske sigurnosti i upravljanja lukama – UPSUL-u.

Da li je ovo početak kraja političke organizacije JP Morsko dobro koja je za 28 godina za svoj račun, a protiv interesa građana, eksploatisala Crnogorsko primorje, znaće se uskoro.

Branka PLAMENAC

Komentari

DRUŠTVO

NAJAVE UVOĐENJA VJERONAUKE U DRŽAVNE ŠKOLE: Novo raspirivanje podjela

Objavljeno prije

na

Objavio:

Ako zaživi zamisao mitropolita crnogorsko-primorskog Joanikija o uvođenju vjeronauke u državne škole, stare i nove podjele među odraslima sele se i među djecu. Svih uzrasta. Ne može biti da mitropolit to ne zna. Samo, ne haje

 

Nanovo se raspiruju podjele u crnogorskom društvu. Priču o potencijalnom uvođenju vjeronauke u državne škole, prije nekoliko dana, pokrenuo je mitropolit crnogorsko-primorski Joanikije.

„Uvođenje vjeronauke u škole bi bilo sporno iz više razloga. To bi predstavljalo još jedno u nizu miješanja vjerskih organizacija u rad države (i obratno), od čega konačno treba napraviti otklon shodno Ustavu Crne Gore. Sem toga, vjerske organizacije raspolažu sa dovoljno kako ljudskih, tako i prostornih kapaciteta za sprovođenje svojih učenja, na šta polažu pravo. Ipak, to ne znači da se u okviru redovnog školovanja ne treba učiti o religijama i vjeri“, kaže za Monitor kolumnista Milivoje Krivokapić.

Ideja o uvođenju vjeronauke u škole u Crnoj Gori nije nova. I ranije su postojale te inicijative. Ponovo je dospjela u žižu javnosti nakon što su Vijesti prije desetak dana objavile šta piše u nacrtu Temeljnog ugovora koji treba da potpišu država Crna Gora i Srpske pravoslavne crkve (SPC). U članu 16 tog dokumenta navodi se da će pravoslavna vjerska nastava u javnim školama biti regulisana posebnim ugovorom između strana ugovornica. Mitropolit Joanikije je, u nedavnom razgovoru za beogradsku Politiku, kazao da nema sumnje da pravo na vjeronauku spada u osnovna ljudska prava i prava djeteta na takvu vrstu obrazovanja. „Kao što je izvan svake sumnje da se Crna Gora ubraja među svega nekoliko evropskih zemalja koje nemaju nikakav oblik vjeronauke u svojim školama”, napomenuo je.

Opšti zakon o obrazovanju i vaspitanju propisuje svjetovni karakter javnih ustanova i ustanova kojima je dodijeljena koncesija za izvođenje javnog obrazovnog programa i zabranjuje religijsko djelovanje u školama, koje nisu licencirane kao srednje vjerske škole.

Slikarka-konzervatorka Svetlana Dukić protiv je uvođenja vjeronauke u državne škole. „Ništa nepametnije od toga nijesam čula. Vjeronauci nije tu mjesto, posebno u momentu kada smo, kao zajednica, nikad podijeljeniji. Njenim uvođenjem podjele bi počinjale od malih nogu. Svaki roditelj, ako želi, može dijete voditi u crkvu, džamiju ili sinagogu na časove vjeronauke. Umjesto nje, bolje bi bilo, kao obavezan predmet, vratiti prijeko potrebno – građansko obrazovanje. U školama, o religiji i vjeri djeca mogu saznati izučavajući druge predmete, od kojih neki već postoje”, kaže ona za Monitor.

Jedan takav, Istorija religije, ima status izbornog predmeta u pojedinim srednjim školama u Crnoj Gori, poput gimnazija. U okviru njega izučavaju se sve politeističke i monoteističke religije. Krivokapić ističe da bi i predmeti poput istorije, sociologije i filozofije trebalo detaljno da obrađuju temu religije u okviru svojih kurikuluma. „Bez takvog učenja bilo bi nemoguće na pravi način razumjeti istorijske tokove koji uključuju razvoj društva, civilizacija, umjetnosti i filozofske misli. Religija je krupan društveni fenomen, ostavila je i ostavlja značajan trag na čovječanstvo i kao takva mora naći svoje mjesto u obrazovanju, ali isključivo kroz objektivno izučavanje i kritičko promišljanje, a ne kroz afirmativni pristup kakav bi bio uvođenje predmeta vjeronauke. Obrazovanje mora biti sekularno i objektivno, što, između ostalog, znači da u okviru njega obavezno treba učiti činjenice o religijama, ali ne i religijska predanja kao činjenice”, objašnjava Milivoje Krivokapić.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 24. septembra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

PROTEST KULTURNIH DJELATNIKA: Žigosani u kulturi

Objavljeno prije

na

Objavio:

Ministarka Bratić kadriranjem u svojim resorima kao da namjerno doliva ulje na užarenoj političkoj sceni. Bila osnivačica ili samo kandidatkinja na listi ultradesnog pokreta Dveri, imenovanje direktorice Filmskog centra Aleksandre Božović izaziva podozrenje. Pogotovu što ovo nije prvi put da ministarka poseže za kadrovima veoma upitnih biografija. To je ove nedjelje gurpa građana i kulturnih djelatnika na protestu poručila Vladi

 

Kulturni djelatnici su u ponedjeljak ispred zgrade Vlade upriličili protest sa koga su poručili da traže smjenu ministarke prosvjete, nauke, kulture i sporta Vesne Bratić i novoizabrane direktorke Filmskog centra Crne Gore Aleksandre Božović.

U proglasu grupe građana, kulturnih aktivista i stvaralaca, koji je pročitan na protestu, navodi se da ministarki zamjeraju „otvorenu i očiglednu diskriminaciju prema građanima koji su po nacionalnosti Crnogorci“. Dodali su i vjersku diskriminaciju, animozitet prema svemu crnogorskom, otvoreni i beskrupulozni revanšizam prema svima za koje ona sumnja da su pripadali bivšem režimu, protiv bahatosti, svojeglavosti, nepristupačnosti i egoizma… ministarke Bratić. Za direktorku Filmskog centra traže razrješenje zato što nema državljanstvo Crne Gore, osporavaju njene stručne reference i navode da je pripadnica ideološki neonacističke partije.

„Mi se ovdje nismo okupili da branimo nijednu fotelju, niti partijsko-klanovsko-drugarsko zapošljavanje bivše vlasti. Naprotiv, takvih nam je preko glave. Ali smo promjenom vlasti upravo očekivali promjenu takvog sistema bezvrijednosti. A umjesto toga dobili revanšističko-osvetnički-jednovjerski resor››, naglašava se na početku proglasa.

Protestu je prethodilo pismo koje je preko 80 stvaralaca i kulturnih djelatnika uputilo premijeru Zdravku Krivokapiću, vicepremijeru Dritanu Abazoviću, ministarki Bratić, povodom, kako su kazali, nezakonitog imenovanja Božović za direktoricu Filmskog centra Crne Gore. Oni navode da „Zakon o kulturi propisuje da se na mjesto direktora ustanove kulture može imenovati afirmisani umjetnik, afirmisani stručnjak u kulturi ili afirmisani stručnjak iz oblasti društvenih djelatnosti.  Imenovana gospođa nije niti jedno niti drugo niti treće, čime je grubo prekršen Zakon o kulturi, a institucija Filmski centar i filmska struka poniženi. Po sopstvenom priznanju, gospođa Mandarić Božović je svoj dosadašnji radni vijek posvetila pretežno produkciji reklama“. Ističu i da je novoimenovana direktorica Mandarić Božović bila na listi  Dveri, političke organizacije koja otvoreno zastupa nacističku ideologiju, velikosrpski hegemonizam i negira postojanje crnogorskog naroda.

„Tako je, ja sam državljanka Republike Srbije, sa stalnim prebivalištem u Crnoj Gori na osnovu braka s državljaninom Crne Gore… Bojim se da je moja politička karijera u nekim medijima ozbiljno preuveličana. Tačno je da sam kao nestranački kandidat na izborima 2012. godine bila na listi Dveri, upravo zato što su smatrali da im mogu pomoći na polju kulturne politike i medija. Nikada nisam bila ni član, a kamoli osnivač Dveri“, kazala je Božović za Vijesti.

Ona je, kako je kazala, diplomirana filmska i televizijska producentkinja i filmskom, televizijskom i produkcijom reklama se bavim više od 15 godina. Od 2012. Bila je dio tima koji je vodio Kulturni centar Novog Sada, a najponosnija je na svoj rad na kandidaturi Novog Sada za Evropsku prijestonicu kulture 2021. i projekat digitalizacije kulturne baštine Novog Sada.

Otkada je u Crnoj Gori, Božović je bila saradnica u produkciji TV serije Grudi Marije Perović, koprodukciji RTCG-a i Meander filma iz Nikšića, producentkinja Malog festivala kulture življenja Jugoslavija Fest Nikšić, direktorka filmskog festivala Uhvati film Kotor koji prikazuje filmove koji se bave temom invaliditeta, a  kao saradnica Kulturnog centra Novog Sada za međunarodne odnose aktivno učestvuje na povezivanju kulturnih centara iz Srbije i Crne Gore.

Tokom protekle nedjelje DPS, tačnije Komisija za prosvjetu ove partije, je izdala saopštenje u kome se kaže: „Desant na Filmski centar ne smije proći!“ A portal CdM najavio je protest uz objašnjenje da Božović nema nikavog radnog iskustva na filmu, te da je jedna od osnivača nacionalističke stranke Dveri“.

„Bilo je tog pokušaja da DPS instruiše protest. Pojedini mediji su najavljivali protest protiv svih imenovanja, ali to nije uspjelo. Na protestu su se jasno tražila smjena Bratićke i Božovićeve“, kaže jedan od učesnika protesta koji je želio da ostane anoniman.

Nakon protesta IN4S je osuo paljbu po glumcu Zoranu Vujoviću koji je pročitao proglas. On je je 2019. na svom Fejsbuk profilu ispisao niz uvreda na račun sprskog naroda. Kasnije se izvinio javnosti.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 24. septembra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

NA GODIŠNJICU EKOLOŠKE DRŽAVE, PRIVOĐENJE EKOLOŠKIH AKTIVISTA: Dok ignorišu dokaze protiv bahatih funkcionera

Objavljeno prije

na

Objavio:

Gomila službenih i privatnih automobila bila je nepropisno parkirana u šumi oko Crnog jezera, a policija je zbog performansa privela ekološke aktiviste Milorada Mitrovića i Huseina Pajevića

 

Aktivisti nevladine organizacije Breznica krenuli su ka Crnom jezeru. Tradicionalna svečana sjednica Skupštine Crne Gore povodom godišnjice od proglašenja prve ekološke države na svijetu počinje u dva sata. Ove godine riječ je o tridesetoj godišnjici.

Nezadovoljni stanjem u ekologiji i očuvanju životne sredine, aktivisti ove organizacije Milorad Mitrović i Husein Pajević raširili su transparent na kojem je crnim slovima ispisano: „30 godina kasnije, a tek smo na početku“. Nekoliko minuta prije početka sjednice Mitrović i Pajević su, takođe, tradicionalno sa gas maskama i u zaštitnim odijelima oglasili sirene za uzbunu.

Iako su cijeli performans odradili u dogovoru sa službenicima policije, poštujući većinu njihovih preporuka, nakon performansa su obojica odvedeni u stanicu policije. Zanimljivo je da su ih službenici policije pratili pored desetina službenih automobila, parkiranih po šumama i livadama strogo zaštićene zone Nacionalnog parka Durmitor. Većina funkcionera nije se udostojila da vozila parkiraju ispred rampe, na parkingu, i prepješače vekoliko stotina metara do mjesta gdje se održavala sjednica.

Službenicima policije, međutim, nije „bola oči“ gomila nepropisno parkiranih automobila među drvećem oko Crnog jezera, ali jeste performans ekoloških aktivista koji godinama ukazuju na devastaciju prirode. Mitrović i Pajević su privedeni u Centar bezbjednosti Žabljak, gdje su u svojstvu građana dali izjave povodom „remećenja javnog reda i mira“. Osnovna državna tužiteljka u Pljevljima Nataša Bajčeta donijela je odluku da u perfromansu Mitrovića i Pajevića nema elemenata krivičnog djela.

„Jedina razlika između ove i prošle vlasti jeste ta što su me prošli poslali u zatvor, a ovi još nijesu“, kazao je Mitrović za Monitor.

On kaže da su im, kada se završio performans, prišla dva uniformisana policajca i jedan u civilu da ih obavijeste da u žabljačkom Centru bezbjednosti moraju dati izjave povodom remećenja javnog reda i mira. Nakon što su dali izjave, Mitrović tvrdi da je on podnio krivičnu prijavu protiv NN lica za lažno prijavljivanje.

„Kada sam pitao policajca da li će postupiti po mojoj prijavi, on je rekao da će postupiti kroz nekoliko dana. Dakle, kada se ekološki aktivisti prijave – odmah se uzima izjava i odmah se procesuiramo. Što nije slučaj kada mi prijavimo nekog drugog“, kazao je Mitrović.

Mitrović vjeruje da su nekom od funkcionera ili gostiju zasmetali, pa je naredio policiji da ih privedu. On nije znao ko bi to mogao biti, ali vjeruje da se radi o nekome ko ima jak uticaj na policiju. Očito je drugo. Iako su partije, koje čine parlamentarnu većinu, u predizbornoj kampanji posebno isticale ekološke teme, na isti način tretiraju ekološke aktiviste kao i prethodna vlast. Pa tako na tridesetogodišnjicu od proglašenja ekološke države, državni službenici privode ekološke aktiviste zbog ekološkog performansa.

Ivan ČAĐENOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 24. septembra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo