Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Valdanos kolateralna šteta

Objavljeno prije

na

Brižljivo je odabran momenat kako bi se pristupilo realizaciji davnog nauma. Nakon dva izborna ciklusa, Ulcinj je u iščekivanju koja će koalicija činiti vlast u ovoj zapuštenoj opštini. Lokalni parlament se ne sastaje već gotovo godinu, a vrhu DPS-a, koji odlučuje o novoj većini, previše se ne žuri.

ISKUSTVO: Hitaju da što prije završe posao oko Valdanosa. Zato je Savjet za privatizaciju prošle srijede predložio, a Vlada samo dan kasnije odlučila da se ta rajska uvala izda u 30. godišnji zakup britanskoj kompaniji Cubus lux, s mogućnošću produženja ugovora na isti period. Ekspresno je usvojena državna Studija lokacije, a provladini mediji su ocijenili da je riječ o odličnom poslu. Jer, kako navode, u taj projekat će biti uloženo 222 miliona eura, Britanci će u ovom poslu sarađivati sa jednom poznatom španskom kompanijom iz oblasti hotelijerstva, otvoriće od 400 do hiljadu radnih mjesta, svako stablo masline biće očuvano, zakupci će čak napraviti i mlin za maslinare, itd. itd.

Obećanja je previše, ali iskustvo s praktično svim privatizacijama u Ulcinju pokazuje da su to bile šarene laže. Nijedan ugovor nije ispoštovan, hoteli su srušeni, ljudi ostajali bez posla, tajkuni se domogli ogromnih resursa. Grad je u tragičnoj situaciji.

NADA: Valdanos je za Ulcinjane uvijek bio nešto najsvetije. Svi toponimi na tom prostoru od 3,4 miliona kvadratnih metara su mitski, a 18 hiljada stabala maslina uvijek su bili najbolji i najkvalitetniji dio ulcinjske maslinade. Masline u Valdanosu su u prosjeku stare oko 600 godina. Ulcinjani se nikad nijesu pomirili s odlukom tadašnjeg Saveznog ministarstva za odbranu da se taj lokalitet 1978. godine eksproprijiše kako bi se tu gradila vojno-pomorska luka.

Naravno, luka nije napravljena već vojno odmaralište kako bi se oficiri i njihove porodice, te prijatelji službe, jeftino i bezbrižno kupali prelijepoj uvali.

Kada je postalo jasno da će nekadašnja vojna imovina preći u vlasništvo Crne Gore, raniji vlasnici su se ponadali da će se ispraviti nepravda i vratiti im se nasilno oduzete masline. Svi zakoni države Crne Gore bili su na njihovoj strani. Imovina nije bila privedena namjeni, a riječ je o poljoprivrednom zemljištu. Uz to, Zakonom o maslinarstvu maslinjak u Valdanosu uživa status „posebno zaštićenog područja”. Nadu su im davali svi državni funkcioneri koji su redovno pozivali vlasnike da se ,,još samo malo strpe”.

EKOCID: Ulcinjanima se žurilo. Masline nijesu obrađivane 30 godina, četiri petine maslinjaka obraslo je u makiju i žbunje i trebalo je što prije pristupiti njihovoj revitalizaciji. Ekonomska šteta je ogromna. ,,Svojevremeno rodnost stabla u uvali Valdanos bila je oko 100 kilograma, odnosno 28 kilograma ulja. Pomnožimo li to sa cijenom od sedam eura za 18 hiljada stabala i za period od 30 godina, kada je maslinjak uzet, dolazimo do cifre od preko 100 miliona eura, koliko su izgubili maslinari, ali i Crna Gora”, tvrdi predsjednik Skupštine maslinara Ulcinja i bivši opštinski sekretar za ekonomiju Basrija Derviši.

Predviđeni godišnji zakup Valdanosa će, prema odredbama Ugovora, iznositi oko 650 hiljada eura, što znači da će samo po osnovu neprikupljanja maslina građani Ulcinja gubiti svake godine tri puta više!?

Ekocid nad tom blagoslovljenom biljkom nastavljen je i u posljednjih pet godina kada tim prostorom gazduje Vlada „prve ekološke države na svijetu”!

Nju očito nije briga što masline propadaju i što vlasnici traže svoja prava. Izgleda ni potencijalne zakupce koji navode da oni neće obrađivati masline. Zato pokušavaju da stvarne vlasnike nekako primame ne bi li postali njihovi baštovani, što oni odbijaju.

ODBRANA: Konstatujući da se vode sudski sporovi između bivših vlasnika zemljišta i države, predsjednik Udruženja maslinara Ulcinja Džaudet Cakuli kaže da će tek nakon povraćaja zemljišta i maslinjaka građanima biti moguće razgovarati o valorizaciji Valdanosa. ,,Sličan je slučaj bio u vezi s kasarnom Morača gdje su vlasnici bili fondovi i opština Podgorica. Nakon što je vojska vratila državi Crnoj Gori tu imovinu, država Crna Gora je to ustupila opštini i fondovima, bivšim vlasnicima” napominje Cakuli. ,,To isto trebalo je da se uradi i sa bivšim vlasnicima u Valdanosu, to jest, sa 204 ulcinjske familije koje su se bavile gajenjem maslina i da se opštini vrati ono što joj je pripadalo prije nego što je izvršena eksproprijacija”.

Navodeći da je zaprepašten odlukom crnogorske Vlade da sklopi ugovor o zakupu Valdanosa, predsjednik Udruženja za povraćaj Maslinade Luka – Batko Đakonović kaže za Monitor da je na djelu pokušaj ponovne eksproprijacije njihove imovine. „Takav potez čudi jer su u toku odgovarajući postupci pred Upravnim sudom Crne Gore i Evropskim sudom za ljudska prava, a koji će, sigurni smo u to, posebno nakon nedavne presude Vrhovnog suda Crne Gore, biti okončani u našu korist”, ističe on. Đakonović poručuje Vladi i potencijalnim zakupcima da će to udruženje i građani Ulcinja svaki ugovor o zakupu Valdanosa smatrati ništavnim. On ponavlja da su vlasnici maslina spremni da na „svaki demokratski, zakonit i ljudski način istraju u borbi za očuvanje svojih svojinskih prava i svog dostojanstva”.

Reagovanje se očekuje i od Islamske zajednice i Pravoslavne crkve kojima pripada šestina maslinjaka u Valdanosu. To su zadužbine, što znači da se ta imovina ne može prodavati ili izdavati u zakup.

Grupa ulcinjskih nevladinih organizacija i nezavisni intelektualci tvrde da firma Cubus lux ne ispunjava nijedan od uslova predviđenih tenderom. Navode da je riječ o maloj kompaniji, koja nije uspjela da završi ni neke mnogo manje projekte u Hrvatskoj, gdje uglavnom posluje. ,,Valdanos predstavlja izuzetan potencijal, unikat i kao takav zaslužuje pažljivu valorizaciju”, upozorava koordinator Grupe Džemal Perović.

On je rekao da će u saradnji s najvažnijim organizacijama iz civilnog sektora u Crnoj Gori podrobno biti ispitane sve pojednosti ugovora i potom biti podnijete prijave nadležnim organima, jer je, kako dodaje, gotovo izvjesno, u pitanju sumnjiv aranžman. Podršku njihovim aktivnostima pružaju i poslanici iz Ulcinja, a čitav postupak budno prati Delegacija EK.

Bitka za Valdanos se približava kraju, a ishod je neizvjestan. Sila može da otme zemlju i gradove, ali povijest pokazuje da nikad nijedna koja je pokušala da stvori nered u toj prekrasnoj uvali nije dugo opstala.

Maslinari: Ovo niđe nema

Član Odbora za povraćaj Maslinade u Valdanosu advokat Mustafa Čapuni kaže da nigdje u Crnoj Gori ne postoji slučaj sličan Valdanosu. ,,Uzeli su nam imovinu za izgradnju vojne baze, pa napravili odmaralište. Neka kaže neko postoji li igdje u Crnoj Gori, osim u Ulcinju, zemljište koje nije privedeno namjeni, a da nije vraćeno bivšim vlasnicima”, pita on. Lokalni parlament u Ulcinju je u maju 2007. godine jednoglasno donio odluku da se eksproprijisano zemljište u Valdanosu vrati ranijim vlasnicima, ali ništa nije učinjeno da se ona sprovede u djelo. Valdanos i dalje pod ključem crnogorske Vlade i niko ne smije da kroči u tu uvalu. A masline dnevno propadaju!

 

Mustafa CANKA

Komentari

DRUŠTVO

POLITIKA ISPRED TURIZMA: Sezona pod prinudnom upravom

Objavljeno prije

na

Objavio:

Sa nivoa Nacionalne turističke organizacije nema validnih procjena o uspješnosti ovogodišnje turističke sezone. Procjene su se pravile na osnovu unaprijed ugovorenih hotelskih kapaciteta i potražnje na tržištu. U crnogorskom turizmu nema više ugovorenih kapaciteta, nema velikih turoperatora i čarter linija. NTO najavljuje dobar buking iz Velike Britanije iako nijedan turoperator iz te zemlje ne radi organizovano Crnu Goru

 

Turizam je glavna privredna grana u Crnoj Gori. Budva je  centar crnogorskog turizma u kojem se ostvaruje oko 50 odsto ukupnog prihoda. Ta opštepoznata činjnica nije bila presudna za  određivanje datuma održavanja lokalnih izbora u Opštini u kojoj je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava.

Izbori su bili zakazani za 5 jun. kako bi se uzavrela politička situacija u gradu stabilizovala i sva pažnja novoizabrane vlasti usmjerila na djelatnost od čijih prihoda se puni gradska kasa i od koje zavisi ukupan razvoj grada. Međutim, politički interesi stranaka nove parlamentarne većine kojima izbori početkom juna nisu odgovarali, stavljeni su iznad  turizma i ekonomije.

Lokalni izbori u Budvi pomjereni su za 23. oktobar, što znači da će tokom čitave turističke sezone najvažniju turističku opštinu voditi pet Vladinih povjerenika sa svim ovlašćenjima koja po zakonu imaju i legalno birani odbornici.

Kako će Budva u predstojećoj sezoni funkcionisati bez potpune vlasti i učešća predstavnika građana, teško je prognozirati. Turistička sezona 2022. jedna je od najneizvjesnijih jer počinje u jeku rata koji bukti usred Evrope, u Ukrajini, i velike ekonomske krize koja je uslijedila. Crnogorski turizam ovoga ljeta ne može da računa na najbrojnije turiste iz Ukrajine i Rusije koji su u ukupnom turističkom prometu naše zemlje učestvovali i do 30 procenata.

Zbog rata u Ukrajini, kome se ne nazire kraj, i obostranih ekonomskih sankcija koje su Crna Gora i Rusija jedna drugoj uvele, suspendovan je avio-prevoz sa ovih destinacija za aerodrom Tivat. Za ljetovanje u Crnoj Gori opredijeliće se uglavnom oni Rusi koji imaju nekretnine u Crnoj Gori. Dolazak na Crnogorsko primorje postao je za Ruse preskup, putuje se preko Beograda i Istanbula sa kartom koja staje više od 1.000 eura.

Hotelijeri i vlasnici privatnog smještaja nadaju se da će gubitak istočnog tržišta biti nadoknađen pronalaskom novih emitivnih destinacija i uvođenjem sezonskih avio- linija ka Sjevernoj i Zapadnoj Evropi. Ipak nisu preveliki optimisti da će se nakon  pandemije koja je obilježila prošlogodišnju sezonu i novih okolnosti rata i ekonomske krize koja trese veliki broj zemalja, dostići nivo turističkog prometa iz 2019. godine.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 13. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

IZBORNI GALIMATIJAS: Po volji vladajuće većine

Objavljeno prije

na

Objavio:

Već zakazani lokalni izbori u jeku turističke sezone, objedinjeni su i odloženi za oktobar. Iz nove vladajuće većine objasnili su da društvo treba relaksirati neprestane izborne trke, dok opozicija tvrdi da se radi o bježanju od izvora. Iz dijela nevladinog sektora, kao i ranije, upozoravaju na nezakonitost

 

 I pored toga što je predsjednik Crne Gore Milo Đukanović raspisao lokalne izbore u više crnogorskih opština koji su trebali da se održe u jeku turističke sezone, bar turisti mogu da odahnu – do njih neće doći. Nova parlamentarna većina se potrudila da izbore objedini i odloži za oktobar, sve slijedeći DPS praksu nedržanja zakona kao pijan plota. Nova opozicija upozorava na hajdučiju i pravni haos i poentiraju da je odluka politička jer novoj većini u ovom trenutku ne odgovaraju izbori.

Krenimo redom. Skupština Crne Gore je 5. maja usvojila dopune Zakona o lokalnoj samoupravi kojima je predviđeno da se izbori u 14 gradova objedine i odgode do 30. oktobra. Dopune, za koje je glasalo 45 poslanika, protiv je bilo 16, su predložili članovi nove parlamentarne većine iz SNP-a, URA-e, DPS-a, Bošnjačke stranke i SDP-a.

Predlagači zakona iz redova nove parlamentarne većine pozvali su se na javni interes da građani na lokalnim izborima glasaju istog dana, te na potrebu građana i društva da se ne bude non-stop u izbornoj kampanji. Upozorili su i da iza objedinjavanja izbora u jednom danu stoje Evropska komisija, OEBS i ODIR, te da je to jedna od preporuka iz posljednjeg izvještaja Evropske komisije.

Da je ovo zakon o bježaniji od izbora, tvrde sada opozicione Demokrate. Oni tvrde da je ovo akt bez presedana kojim se uvodi pravni haos u izborni sistem. Demokratski front (DF) je napustio sjednicu Skupštine zbog, kako su kazali, pravnog nasilja vladajuće većine, uz najavu vaninstitucionalne borbe.

Predsjednik Đukanović, koji je već raspisao izbore za Bijelo Polje i Šavnik za 12. jun, za 5. jun vanredne u Budvi, Tivtu, a redovne u Plužinama i Žabljaku, vratio je Skupštini dopune zakona. On je upozorio da bi odluka vladajuće većine, u kojoj je sada i njegov DPS, mogla ,,otvoriti više bitnih pravnih pitanja, odnosno nedoumica, koje nastaju u karakterističnim političkim situacijama, uz pretpostavljenu refleksiju na polje crnogorskog ustavnog sistema i postulata ustavnog prava uopšte”.

Novi premijer Dritan Abazović je na ovu odluku Đukanovića odgovorio da će skupštinska većina ponovo izglasati dopune i da će Đukanović morati da ih potpiše.

,,Ukoliko Skupština ponovo usvoji isti zakon, predsjednik je dužan da ga proglasi”, kazao je u izjavi Pobjedi Đorđije Blažić, dekan Fakulteta za državne i evropske studije.

Nakon što su poslanici Skupštine Crne Gore i drugi put usvojili dopune Zakona o lokalnoj samoupravi, Đukanović ih je, poštujući zakonsku proceduru, potpisao.

Blažić je upozorio na pravni galimatijas koji može izazvati pravne i institucionalne probleme u funkcionisanju pojedinih državnih organa, ali i lokalne samouprave: ,,Pravni sistem se ne prilagođava interesima partija već građanima i sa takvom praksom se mora prekinuti”.

Saga oko lokalnih izbora je upravo pokazatelj kako se sve podređuje partijskim interesima. Dopune Zakona o lokalnoj samoupravi prvi put su povučene iz skupštinske procedure u novembru, iako su njegovi potpisnici bili svi predstavnici tadašnje vlasti. To se desilo nakon što koalicija Crno na bijelo nije prihvatila amandmane SNP-a koji je trebalo da garantuju da će odluka predsjednika države o raspisivanju izbora na Cetinju, Petnjici i Mojkovcu prestati da važi.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 13. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

IMPROVIZACIJA VLASTI U TURISTIČKOJ METROPOLI: Budva u rukama povjerenika

Objavljeno prije

na

Objavio:

Odlaganje izbora za oktobar posebno pogađa primorske opštine Budvu i Tivat u kojima je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava. Predsjednik Milo Đukanović raspisao je izbore u ovim opštinama za 05. jun. Političke partije već su započele izbornu kampanju. U obavezi su da izborne liste za odbornike u lokalnim parlamentima predaju najkasnije do 11. maja

 

Da od lošeg može biti gore pokazuje politička situacija u Budvi u kojoj je na snazi prinudna uprava, koja se dodatno usložnjava ukoliko Skupština Crne Gore usvoji predlog za odlaganje lokalnih izbora u većini crnogorskih opština za 30. oktobar.

Odbor za politički sistem, u srijedu 4. maja, predložio je usvajanje Predloga zakona o dopuni  Zakona o lokalnoj samoupravi kojim bi se omogućilo odlaganje održavanja izbora u Podgorici i 13 opština u kojima su oni zakazani ili se očekuje njihovo zakazivanje u redovnom zakonskom roku, sa obrazloženjem stvaranja normativnog okvira za održavanje svih lokalnih izbora u jednom danu. Predlog su podržali poslanici partija nove parlamentarne većine, DPS, SDP, URA i SNP.

Pomjeranje lokalnih izbora preko utvrđenog zakonskog roka za njihovo održavanje i određivanje datuma koji odgovaraju partijama koje kroje aktuelnu većinu u parlamentu, predstavlja grubo kršenje izbornog zakonodavstva i pravila fer i poštene izborne utakmice. To je akt samovolje i straha od raspoloženja birača koje pokazuju najnovija istraživanja javnog mnjenja,  ocjenjuju predstavnici stranaka koji se tome protive.

Odlaganje izbora za oktobar posebno pogađa primorske opštine Budvu i Tivat u kojima je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava. Predsjednik Milo Đukanović raspisao je vanredne izbore u ovim opštinama za 5. jun. Političke partije već su započele izbornu kampanju. U obavezi su da izborne liste za odbornike u lokalnim parlamentima predaju najkasnije do 11. maja. Očekivalo se da će Odbor za politički sistem napraviti izuzetak za ove dvije opštine i potvrditi zakazani termin izlaska građana na birališta, kako bi u predstojeću turističku sezonu startovale sa novom lokalnom upravom, ali to u predlogu nisu učinili.

Ukoliko se izbori ne održe u zakazanom terminu, dvije turističke opštine ne mogu ostati u rukama povjerenika Vlade duže nego što je Zakonom o izboru odbornika i poslanika predviđeno. A to je najduže do 100 dana od dana raspisivanja izbora. Đukanović je izbore u Tivtu raspisao 12. marta a u Budvi 02. aprila ove godine.

Nakon isteka maksimalnih 100 dana prinudne uprave, opštine Budva i Tivat našle bi se u zoni bezvlašća ili nezakonite i neustavne improvizacije vlasti sa povjerenicima kojima je istekao mandat, tokom trajanja čitave turističke sezone, odnosno punih šest mjeseci.

Solomonsko rješenje za vakum koji bi nastupio u Budvi i Tivtu odlaganjem izbora bez preciziranja datuma održavanja, odnosno najkasnije do 30. oktobra, po ispravljenom predlogu predlagača izmjene Zakona, riješio bi se produženjem mandata povjerenika do konstituisanja nove skupštine, kad god to bilo.

Skupštinu Budve vodi Odbor povjerenika od 5 članova koji trenutno predstavljaju zakonodavnu vlast u najvećoj turističkoj opštini u zemlji. To su pojedinci izabrani na konkursu Ministarstva javne uprave, digitalnog društva i medija, iza kojih ne stoji volja građana. Konkurs je raspisan po kriterijumima koje je odredilo Ministarstvo javne uprave jer Zakon o lokalnoj samoupravi nije propisao način i kriterijume za izbor kandidata za ovo Vladino tijelo kome su data ogromna ovlašćenja.

U fotelji predsjednika Skupštine opštine Budva tako se, putem konkursa, našla Sonja Vukićević, mašinska inženjerka iz Budve, kao predsjednica Odbora povjerenika. Nije ispoštovan uslov konkursa po kome su „prioritet stručne reference iz oblasti prava, ekonomije ili sistema lokalne samouprave“. Odbor povjerenika ima sve nadležnosti lokalnog parlamenta propisane čl 38. Zakona o lokalnoj samoupravi. To u praksi znači da tih pet lica, dva člana iz reda zaposlenih u ministarstvima i tri iz Budve, upravljaju Opštinom čiji je budžet težak oko 40 miliona eura.

Scene iz budvanske skupštinske sale  postale su nadrealne. Dok su 33 odbornika budvanskog parlamenta kao predstavnici izborne volje građana Budve izražene na izborima 30. avgusta 2020. raspuštanjem Skupštine poslati kućama, petoro ljudi izabrani putem javnog konkursa sjede u odborničkim klupama i vode grad. Ako im se „rok važnosti“ produži do oktobra, opština Budva ulazi u stanje bezakonja.

Odbor povjerenika može donositi sve pravne akte Opštine, stratešeke planove razvoja, programe uređenja prostora, budžet i završni račun budžeta…Odbor raspolaže nepokretnom imovinom Opštine, odlučuje o finansijskom zaduživanju i davanju garancija, potvrđuje mandate odbornicima, bira i razrješava predsjednika Skupštine i predsjednika Opštine Budva i razmatra i usvaja izvještaj o radu predsjednika. Mogu odlučivati o zaradama lokalnih funkcionera i službenika… Otvorene su im sve mogućnosti, pa i za eventualne zloupotrebe.

Prinudna uprava  u Skupštini rezultat je političke nesposobnosti Demokratskog fronta i Demokrata u Budvi. Sa ukupno osvojenih 20 odborničkih mandata imali su lagodnu većinu za formiranje vlasti i podizanje Budve iz pepela koji je ostao iza trodecenijske vlasti DPS-a i njenih satelita. Sada DPS ponovo odlučuje i produžava agoniju lokalne samouprave u Budvi odgađanjem izbora na duži rok.

Bogata turistička metropola nije zaslužila ovakav krah avgustovske izborne pobjede. Lične sujete i pogrešna predstave o sopstvenoj moći pojedinih stranačkih prvaka, bile su preče od poštovanja birača. Nisu bili u stanju da formiraju funkcionalnu vlast u gradu koji raspolaže godišnjim prihodima  od nekoliko desetina miliona eura. Duže od godinu i po dana turistički grad je blokiran,  bez uticaja javnosti na razvojne, kulturne i društvene procese. Kao da su stanovnici Budve i lokalna uprava dva odvojena svijeta, bez dodirnih tačaka i zajedničkih interesa. Vlast, oličena isključivo u jednoj osobi, predsjedniku Opštine Marku Batu Careviću, postala je dovoljna sama sebi.

Uprkos drugačijim očekivanjima, prinudna uprava nije ugrozila fotelju predsjednika  Carevića. Čini se da je njegova pozicija sa povjerenicima jača nego što je bila ranije, sa legitimnim predstavnicima građana, izabranim odbornicima političkih partija. Sada i formalno sam upravlja najvećom turističkom opštinom na Crnogorskom primorju.

Branka PLAMENAC

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo