Povežite se sa nama

OKO NAS

ZAGAĐENJE VAZDUHA: Maske nam trebaju i mimo korone

Objavljeno prije

na

Samo stanovnici primorja tokom cijele godine udišu vazduh dobrog kvaliteta. Tokom jeseni i zime stanovnici Pljevalja, Bijelog Polja, Nikšića i Podgorice dišući se truju. Vlast na svim nivoima o ovom problemu samo ćuti

 

Tokom jesenjih i zimskih mjeseci građani Pljevalja, Bijelog Polja, Nikšića i Podgorice trebali bi da nose masku ne samo zbog korone. Zagađenje vazduha u ovim gradovima je alarmantno.

Pljevljaci su tokom novembra samo sedam dana udisali čist vazduh. U Bijelom Polju situacija je bila za dan gora, 24 dana, od 30, vazduh je bio zagađen. Zabilježeno je povećanje PM10 čestica i u Nikšiću tokom 22 novembarska dana, a u Podgorici 21 dan, podaci su Agencije za zaštitu životne sredine.

Tokom ovog novembra stanovnici navedenih gradova udislali su manje čist vazduh nego 2019. Stručnjaci kažu da su jedan od glavnih razloga meteorološki uslovi – nije bilo vjetra niti kiše.

Vremenske prilike mogu ublažiti zagađenje, ali ono što zavisi od ljudi je konstantno loše. ,,I ovu sezonu grijanja karakterterišu isti problemi, kao i one prethodne.  Porijeklo suspendovanih čestica PM10 je raznoliko. One se pojavljuju kako u urbanom, tako i ruralnom okruženju.  Među osnovnim izvorima su: industrijska postrojenja, motorna vozila, grijanje domaćinstava i privrednih objekata, prašina sa gradilišta, odlagališta i deponija, prašina sa poljoprivrednih površina, požari…”, kaže za Monitor Aleksandar Perović, direktor Ekološkog pokreta Ozon.

O kakvom se zagađenju radi govori podatak da je najveća koncentracija PM10 čestica u Podgorici izmjerena 15. novembra i iznosila je 281,5  µg/m3, što je skoro šest puta više u odnosu na graničnu vrijednost (50 ug/m3).

U Pljevljima su tokom novembra zabilježene koncentracija sumpor-dioksida od 386 ug/tZ, dok mjerenja pokazuju da te vrijednosti u drugim crnogorskim  gradovima rijetko prelaze 10 ug/m3.

Ekološka udruženja u Pljevljima za enormno zagađenje vazduha optužuju Termoelektranu. Navode da je ona glavni zagađivač i protestuju protiv izjava zvaničnika EPCG da su individualna ložišta glavni problem.

Izvršni direktor Ekološkog udruženja Breznica Milorad Mitrović izjavio je da je neprihvatljivo to što Termoelektrana radi bez integrisane dozvole i što je ispunila sve uslove da obustavi proizvodnju. Navodi da treba krivično da odgovaraju odgovorni za ovakvu situaciju i podvlači da su za to odgovorni u bivšoj Vladi koja nije ispoštovala dogovore da se izvrši ekološka rekonstrukcija Termoelektrane.

Niko od lokalnih, kao ni državnih institucija ne razmišlja o saradnji na smanjenju koncentracije čvrstih čestica u vazduhu u zimskom periodu, upozoravaju već godinama ekološke organizacije. Donose se državni i lokalni akcioni planovi koje niko ne poštuje.

Prema podacima bivšeg Ministarstva održivog razvoja i turizma, vazduh dobrog kvaliteta je samo u južnoj, primorskoj zoni gdje živi oko 25 odsto stanovništva Crne Gore.

Zvanični podaci govore da je broj dana sa prekoračenjem srednjih dnevnih vrijednosti PM10 čestica tokom 2019. u Pljevljima iznosio 136 dana, Nikšiću 61, Podgorici 57. Dozvoljeni broj prekoračenja na godišnjem nivou je 35.

,,Imajući u vidu da je već u prva tri mjeseca tekuće probijen zakonski limit od 35 dana sa prekoračenjima srednjih dnevnih vrijednosti susprednovanih čestica PM10 , u Pljevljima, Bijelom Polju, Podgorici i Nikšiću,  očekivali smo da se nadležne institucije posvete jednom od najvažnijih ekoloških problema u Crnoj Gori, što je nažalost izostalo”, kaže Perović.

On smatra da je potrebno izvršiti pritisak na Vladu i  lokalne samouprave da se uradi održiv akcioni plan,  sa konkretnim mjerljivim aktivnostima, kako bi se sistemski djelovalo i sa centralnog i sa lokalnog nivoa: ,,Bez efikasne i neselektivne primjene važećih zakona i primjene dobrih praksi,  ne može se očekivati unapređenje postojećeg zabrinjavajućeg stanja, kome je covid 19 kriza dala dodatni negativni efekat”.

Epidemija je učinili da se o ovom problemu manje govori. Krajem protekle i početkom ove godine nadležne institucije su zbog velikog zagađenja obećale da će pojačati svakodnevno informisanje građana o kvalitetu vazduha. Iz Vlade su, tada, poslali preporuke čelnicima najugroženijih gradova Podgorice i Nikšića , Bijelog Polja i Pljevalja.

Iz Instituta za javno zdravlje su početkom ove godine kazali da je svaki četvrti Pljevljak koji ima rak pluća obolio od zagađenog vazduha.  Taj procenat u Nikšiću je 15, a u Podgorici sedam odsto.

Nema preciznih podataka o povezanosti zagađenja vazduha i rastu broja oboljelih od karcinoma nema, kao ni o ostalim respiratornim oboljenjima.

Posljednje istraživanje o uticaju zagađenja vazduha na zdravlje  rađeno je 2016. U ovom istraživanju Instituta za javno zdravlje CG i Svjetske zdravstvene organizacije navodi se da zagađenju može pripisati ,,nešto blizu šest odsto svih smrti izazvanih prirodnim putem u Podgorici, 12 odsto takvih smrti u Nikšiću i 22 odsto u Pljevljima”. Pored uticaja na smrtnost odraslih,  zagađenje vazduha utiče i na smrtnost beba i pojavu respiratornih i kardiovaskularnih bolesti kod djece i odraslih. ,,Godišnja prijevremena smrtnost vezana za izloženost česticama bila je oko 10 do 60 puta veća od smrtnosti zbog nesreća u drumskom saobraćaju ili između dva i 20 puta veća od smrtnosti od digestivnih oboljenja u Crnoj Gori”, navodi se u tom izvještaju.

Novijih podataka kod nas  nema, ali se istraživanja rade na nivou Evrope. A ona kažu da jedan od osam smrtnih slučajeva u Evropi ima veze sa zagađenjem životne okoline. Situacija je najgora na Balkanu, navodi se u nedavnom  Izveštaju Agencije za zaštitu životne sredine Evropske unije. Zemlje sa procentualno najvećim brojem smrtnih slučajeva zbog zagađenja su Albanija, Bosna i Hercegovina, Rumunija, Crna Gora i Srbija, piše u Izveštaju.

Iz EU se stalno ponavlja da je Balkan crna ekološka rupa kontinenta. ,,Samo 16 termoelektrana na Zapadnom Balkanu proizvedu više zagađenja nego 250 postrojenja u EU”, jedna je od ocjena. Upotreba čvrstih goriva, uglja u industriji, energetici i grijanju domaćinstava, te izduvni gasovi starih automobila, glavni su uzročnici zagađenja u zemljama Zapadnog Balkana, ocijenila je u novembru Evropska komisija.

Istog mjeseca Sud pravde EU presudio je da je Italija,,prekršila evropski zakon o kvalitetu vazduha” zato što je ,,sistematski i uporno” premašivala granične vrijednosti postavljene za sitne čestice. Italija nije jedina evropska zemlja koja je osuđena zbog zagađenja vazduha – Francuska je osuđena 2019, a Poljska 2018.

Crna Gora i ostale države regiona su na samitu Berlinskog procesa, u Sofiji 10. novembra, podržali Deklaraciju o Zelenoj agendi, koja je u skladu sa Zelenim sporazumom EU. Deklaracija o Zelenoj agendi podrazumijeva sprovođenje aktivnosti u okviru pet ključnih oblasti: 1. klima, energetika, mobilnost, 2. cirkularna ekonomija, 3. eliminisanje zagađenja, 4. održiva poljoprivreda i proizvodnja hrane i 5. biodiverzitet.

Pored obavezujućih normi, stručne i finansijske podrške EU, moraćemo i sami da se okrenemo rješavanju ovog i drugih ekoloških problema, da ne bi i dalje trovali sebe i ostatak Evrope.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

Izdvojeno

DRAGIŠA JANJUŠEVIĆ, POLITIČKI ANALITIČAR: Nema reforme sa nestabilnom vladom

Objavljeno prije

na

Objavio:

Evropska komisija želi da vidi našu spremnost, ne samo retoričku i politikantsku, već konkretnu i stvarnu kroz najzahtjevnija poglavlja. Kada imate vladu sa nestabilnom podrškom parlamentarne većine, vi ne možete ući niti u jedan ozbiljniji reformski zahvat

 

MONITOR: U novom izvještaju EK o napretku opet se upozorava da je Crnoj Gori potrebna jaka politička volja za efikasno rješavanje pitanja korupcije i organizovanog kriminala. Znači li to da je nema?

JANJUŠEVIĆ: Političke volje sigurno ima, ali bojim se samo na riječima! Svaka partija ponaosob je sigurno za rješavanje ovog problema, ali kada treba izabrati Tužilački savjet, onda vidite kavi problemi nastaju. Tako da to samo nije dovoljno za ovako jednu opasnu pošast i veliki problem. Potrebno je da imate čitav jedan kompaktan sistem koji se može suprotstaviti korupciji i kriminalu na visokom nivou – a to su policija, tužilaštvo i sudstvo. Prethodna vlast je izgrađivala sistem da tužilaštvo i sudstvo budu  pod velikim partijskim kontrolama i uticajem. To sad predstavlja veliki problem i zahtjevan i dugotrajan  proces u izgradnji kompaktnog sistema koji će se suprostaviti ovom kanceru koji razara naše društvo.Vidite koliko se samo troši energije i političkog usaglašavanja oko Tužilačkog savjeta. O drugim stvarima da ne govorimo.

MONITOR: Jeste li iznenađeni ocjenama novog izvještaja? Šta su, u stvari, poruke EK novoj vlasti?

JANJUŠEVIĆ: Apsolutno nijesam iznenađen ocjenama Evropske komisije, a poruke, kada pregovori traju devet godina, počinju da budu iste i nepromijenjene. Evropska komisija želi da vidi našu spremnost, ne samo retoričku i politikantsku, već konkretnu i stvarnu kroz najzahtjevnija poglavlja. U stvarnosti to znači da morate pokazati da kroz javne politike kreirate sistem gdje će javne ustanove i institucije biti servisi građana uz podrazumijevanu vladavinu prava. Sada, kada imate Vladu s nestabilnom podrškom parlamentarne većine, vi ne možete ući niti u jedan ozbiljniji reformski zahvat! I onda morate imati ovakav izvještaj. Mada, iskreno govoreći, ova vlada nije mogla značajno da popravi, niti pokvari osam godina jako loših pregovora sa Evropskom unijom, gdje smo milimetarski napredovalli!

Milena PEROVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 22. oktobra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

SLUČAJ POMORCA SLOBODANA RADULOVIĆA: Sudske igre

Objavljeno prije

na

Objavio:

Apelacioni sud ukinuo je presudu Privrednog suda, sutkinje Nataše Bošković, po kojoj su sve italijanske kompanije odgovorne za naknadu štete pomorcu Slobodanu Raduloviću kome je zbog povrede zadobijene na brodu MSC Lorena amputirana noga. Naloženo je Privrednom sudu da utvrdi da li je nadležan da o ovome odlučuje, kao i da se glavna rasprava vodi kod drugog sudije

 

Slobodanu Raduloviću, iskusnom pomorcu sa tri decenije staža, zbog povrede koju je dobio na brodu, amputirana je noga. Usljed brojnih propusta, kako tvrdi, a prije svega zbog toga što nije ispoštovan nalaz ljekara da se nakon povrede iskrca sa broda, on je tužio Mediterranean Shiping Company (MSC)  iz Napulja i ESA Group iz Đenove.

Monitor je pisao da je Privredni sud, odnosno sutkinja Nataša Bošković, sredinom aprila, donio Međupresudu kojom se potvrđuje da su tužene kompanije odgovorne za naknadu štete.

Apelacioni sud, vijeće sastavljeno od sudija Rama Strikovića, predsjednika vijeća, Nevenke Popović i Katarine Đurđić je 28. septembra donijelo rješenje kojim se ukida međupresuda Privrednog suda, predmet se vraća istom sudu na ponovno suđenje i odlučeno je da se nova glavna rasprava održi pred drugim sudijom, što je jedna vrsta presedana u sudskoj praksi.

„Ovo je politička odluka. U smislu da je ovo prvi slučaj da jedan pomorac dovede MSC pred sud i da se očigledno pod njihovim uticajem naloži promjena sudije Bošković. U tom smislu mislim da je namještena presuda jer još nijesam čuo da se mijenja sudija“, kaže za Monitor Radulović. On ističe: „Rođena država mi uskraćuje pravo na pravično suđenje i šalje me da sa 95 eura penzije idem u Panamu“.

Ovaj dugogodišnji pomorac je i ranije upozorio da je ovaj slučaj indikativan jer „oko 3.000 pomoraca iz Crne Gore čeka ista sudbina što se tiče zaštite njihovih prava. Riješiti bilo kakav problem je teško. Pomorci nemaju nikakvu zaštitu ni od države, niti od sindikata pomoraca”.

U odluci Apelacionog suda nalaže se da Privredni sud utvrdi da li je za rješavanje predmetnog spora ugovorena arbitraža, a ukoliko nije, da se utvrdi da li je domaći sud nadležan u ovom slučaju.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 22. oktobra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

MEĐUNARODNI DAN BORBE PROTIV SIROMAŠTVA I CRNA GORA: Dan koji nije naš

Objavljeno prije

na

Objavio:

Ne postoje prevencije siromaštva, a mjere koje nadležni preduzimaju nijesu efikasne. Jedan od dokaza za to je pojava cikličnog siromaštva – u jednoj porodici postoji i po nekoliko generacija siromašnih

 

Još jedan Međunarodni dan borbe protiv siromaštva, 17. oktobar, dočekan u tišini. Kako drugačije – ne znamo ni koliko imamo siromašnih. Nemamo ni strategiju kako da se sa siromaštvom izborimo.

„Govorimo o Nacionalnoj strategiji za borbu protiv siromaštva čitavu deceniju. Nije bilo političke volje da se siromaštvo sistemski riješi, a to je jedini način. Razlog je vjerovatno što je glas siromaha na izborima najjeftiniji. To je sramota za državu Crnu Goru”, kaže za Monitor Marina Medojević, predsjednica Banke hrane, organizacije koja godinama pomaže najugroženijima u našem društvu.

Ne postoje prevencije siromaštva, a mjere koje nadležni preduzimaju nijesu efikasne. Jedan od dokaza za to, prema riječima Marine Medojević, je pojava cikličnog siromastva – u jednoj porodici postoji i po nekoliko generacija siromašnih.

Posljednji zvanični podaci o siromaštvu datiraju iz 2019. godine. Riječ je o Anketi o dohotku i uslovima života, koju Uprava za statistiku (MONSTAT) redovno sprovodi od 2013. godine. Tada je svaki četvrti građanin živio ispod granice siromaštva – 24,5 odsto, što je za 0,7 procenata više u odnosu na 2018. godinu.

„Mi smo iz Banke hrane govorili da je život jedno, a statistika sasvim drugo. Ljudi će prema onome u koga imaju povjerenja biti iskreni, a neće to biti prema strancima, posebno ako ih pitaju za intimu. Osjećaj siromaštva to jeste – i ljudi ga se stide”, ističe predsjednica Banke hrane.

Koliko se i kako situacija zbog pandemije virusa COVID-19 promijenila – nije poznato, jer podaci nijesu ažurirani tokom 2020. godine. No, sigurno je da im se nećemo obradovati.

Prema podacima Zavoda za zapošljavanje Crne Gore (ZZZCG) od 5. oktobra ove godine nezaposlenih je bilo preko 50.000, tačnije – 53.990. Na isti dan prošle godine bez posla je bilo 42.319 osoba. To znači da je za 12 mjeseci bez posla ostalo gotovo 12.000 ljudi, odnosno da je mjesečno, u prosjeku, gotovo hiljadu ostajalo bez posla. Slikovitije – dnevno oko trideset.

To su zvanični podaci. Mnogo je onih koji nijesu u evidenciji ZZZCG-a, pa je pravo stanje nepoznanica.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 22. oktobra ili na www.novinarnica.net

 

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo