Povežite se sa nama

OKO NAS

ZAGAĐENJE VAZDUHA: Maske nam trebaju i mimo korone

Objavljeno prije

na

Samo stanovnici primorja tokom cijele godine udišu vazduh dobrog kvaliteta. Tokom jeseni i zime stanovnici Pljevalja, Bijelog Polja, Nikšića i Podgorice dišući se truju. Vlast na svim nivoima o ovom problemu samo ćuti

 

Tokom jesenjih i zimskih mjeseci građani Pljevalja, Bijelog Polja, Nikšića i Podgorice trebali bi da nose masku ne samo zbog korone. Zagađenje vazduha u ovim gradovima je alarmantno.

Pljevljaci su tokom novembra samo sedam dana udisali čist vazduh. U Bijelom Polju situacija je bila za dan gora, 24 dana, od 30, vazduh je bio zagađen. Zabilježeno je povećanje PM10 čestica i u Nikšiću tokom 22 novembarska dana, a u Podgorici 21 dan, podaci su Agencije za zaštitu životne sredine.

Tokom ovog novembra stanovnici navedenih gradova udislali su manje čist vazduh nego 2019. Stručnjaci kažu da su jedan od glavnih razloga meteorološki uslovi – nije bilo vjetra niti kiše.

Vremenske prilike mogu ublažiti zagađenje, ali ono što zavisi od ljudi je konstantno loše. ,,I ovu sezonu grijanja karakterterišu isti problemi, kao i one prethodne.  Porijeklo suspendovanih čestica PM10 je raznoliko. One se pojavljuju kako u urbanom, tako i ruralnom okruženju.  Među osnovnim izvorima su: industrijska postrojenja, motorna vozila, grijanje domaćinstava i privrednih objekata, prašina sa gradilišta, odlagališta i deponija, prašina sa poljoprivrednih površina, požari…”, kaže za Monitor Aleksandar Perović, direktor Ekološkog pokreta Ozon.

O kakvom se zagađenju radi govori podatak da je najveća koncentracija PM10 čestica u Podgorici izmjerena 15. novembra i iznosila je 281,5  µg/m3, što je skoro šest puta više u odnosu na graničnu vrijednost (50 ug/m3).

U Pljevljima su tokom novembra zabilježene koncentracija sumpor-dioksida od 386 ug/tZ, dok mjerenja pokazuju da te vrijednosti u drugim crnogorskim  gradovima rijetko prelaze 10 ug/m3.

Ekološka udruženja u Pljevljima za enormno zagađenje vazduha optužuju Termoelektranu. Navode da je ona glavni zagađivač i protestuju protiv izjava zvaničnika EPCG da su individualna ložišta glavni problem.

Izvršni direktor Ekološkog udruženja Breznica Milorad Mitrović izjavio je da je neprihvatljivo to što Termoelektrana radi bez integrisane dozvole i što je ispunila sve uslove da obustavi proizvodnju. Navodi da treba krivično da odgovaraju odgovorni za ovakvu situaciju i podvlači da su za to odgovorni u bivšoj Vladi koja nije ispoštovala dogovore da se izvrši ekološka rekonstrukcija Termoelektrane.

Niko od lokalnih, kao ni državnih institucija ne razmišlja o saradnji na smanjenju koncentracije čvrstih čestica u vazduhu u zimskom periodu, upozoravaju već godinama ekološke organizacije. Donose se državni i lokalni akcioni planovi koje niko ne poštuje.

Prema podacima bivšeg Ministarstva održivog razvoja i turizma, vazduh dobrog kvaliteta je samo u južnoj, primorskoj zoni gdje živi oko 25 odsto stanovništva Crne Gore.

Zvanični podaci govore da je broj dana sa prekoračenjem srednjih dnevnih vrijednosti PM10 čestica tokom 2019. u Pljevljima iznosio 136 dana, Nikšiću 61, Podgorici 57. Dozvoljeni broj prekoračenja na godišnjem nivou je 35.

,,Imajući u vidu da je već u prva tri mjeseca tekuće probijen zakonski limit od 35 dana sa prekoračenjima srednjih dnevnih vrijednosti susprednovanih čestica PM10 , u Pljevljima, Bijelom Polju, Podgorici i Nikšiću,  očekivali smo da se nadležne institucije posvete jednom od najvažnijih ekoloških problema u Crnoj Gori, što je nažalost izostalo”, kaže Perović.

On smatra da je potrebno izvršiti pritisak na Vladu i  lokalne samouprave da se uradi održiv akcioni plan,  sa konkretnim mjerljivim aktivnostima, kako bi se sistemski djelovalo i sa centralnog i sa lokalnog nivoa: ,,Bez efikasne i neselektivne primjene važećih zakona i primjene dobrih praksi,  ne može se očekivati unapređenje postojećeg zabrinjavajućeg stanja, kome je covid 19 kriza dala dodatni negativni efekat”.

Epidemija je učinili da se o ovom problemu manje govori. Krajem protekle i početkom ove godine nadležne institucije su zbog velikog zagađenja obećale da će pojačati svakodnevno informisanje građana o kvalitetu vazduha. Iz Vlade su, tada, poslali preporuke čelnicima najugroženijih gradova Podgorice i Nikšića , Bijelog Polja i Pljevalja.

Iz Instituta za javno zdravlje su početkom ove godine kazali da je svaki četvrti Pljevljak koji ima rak pluća obolio od zagađenog vazduha.  Taj procenat u Nikšiću je 15, a u Podgorici sedam odsto.

Nema preciznih podataka o povezanosti zagađenja vazduha i rastu broja oboljelih od karcinoma nema, kao ni o ostalim respiratornim oboljenjima.

Posljednje istraživanje o uticaju zagađenja vazduha na zdravlje  rađeno je 2016. U ovom istraživanju Instituta za javno zdravlje CG i Svjetske zdravstvene organizacije navodi se da zagađenju može pripisati ,,nešto blizu šest odsto svih smrti izazvanih prirodnim putem u Podgorici, 12 odsto takvih smrti u Nikšiću i 22 odsto u Pljevljima”. Pored uticaja na smrtnost odraslih,  zagađenje vazduha utiče i na smrtnost beba i pojavu respiratornih i kardiovaskularnih bolesti kod djece i odraslih. ,,Godišnja prijevremena smrtnost vezana za izloženost česticama bila je oko 10 do 60 puta veća od smrtnosti zbog nesreća u drumskom saobraćaju ili između dva i 20 puta veća od smrtnosti od digestivnih oboljenja u Crnoj Gori”, navodi se u tom izvještaju.

Novijih podataka kod nas  nema, ali se istraživanja rade na nivou Evrope. A ona kažu da jedan od osam smrtnih slučajeva u Evropi ima veze sa zagađenjem životne okoline. Situacija je najgora na Balkanu, navodi se u nedavnom  Izveštaju Agencije za zaštitu životne sredine Evropske unije. Zemlje sa procentualno najvećim brojem smrtnih slučajeva zbog zagađenja su Albanija, Bosna i Hercegovina, Rumunija, Crna Gora i Srbija, piše u Izveštaju.

Iz EU se stalno ponavlja da je Balkan crna ekološka rupa kontinenta. ,,Samo 16 termoelektrana na Zapadnom Balkanu proizvedu više zagađenja nego 250 postrojenja u EU”, jedna je od ocjena. Upotreba čvrstih goriva, uglja u industriji, energetici i grijanju domaćinstava, te izduvni gasovi starih automobila, glavni su uzročnici zagađenja u zemljama Zapadnog Balkana, ocijenila je u novembru Evropska komisija.

Istog mjeseca Sud pravde EU presudio je da je Italija,,prekršila evropski zakon o kvalitetu vazduha” zato što je ,,sistematski i uporno” premašivala granične vrijednosti postavljene za sitne čestice. Italija nije jedina evropska zemlja koja je osuđena zbog zagađenja vazduha – Francuska je osuđena 2019, a Poljska 2018.

Crna Gora i ostale države regiona su na samitu Berlinskog procesa, u Sofiji 10. novembra, podržali Deklaraciju o Zelenoj agendi, koja je u skladu sa Zelenim sporazumom EU. Deklaracija o Zelenoj agendi podrazumijeva sprovođenje aktivnosti u okviru pet ključnih oblasti: 1. klima, energetika, mobilnost, 2. cirkularna ekonomija, 3. eliminisanje zagađenja, 4. održiva poljoprivreda i proizvodnja hrane i 5. biodiverzitet.

Pored obavezujućih normi, stručne i finansijske podrške EU, moraćemo i sami da se okrenemo rješavanju ovog i drugih ekoloških problema, da ne bi i dalje trovali sebe i ostatak Evrope.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

Izdvojeno

ZLOUPOTREBA SISTEMA JAVNIH NABAVKI U ZDRAVSTVU: Preko beba do ekstraprofita

Objavljeno prije

na

Objavio:

Uvoznici hranu za odojčad praktično poklanjaju porodilištima. Uz jasnu ekonomsku računicu. Onu hranu koju novoronđeče konzumira u porodilištu, mora koristiti do kraja perioda dohranjivanja. Zato  apotekama kutija „poklonjene“ hrane za bebe košta do 20 eura

 

 

Komisija za zaštitu prava u postupcima javnih nabavki je u junu prošle godine odlučivala u sporu između tri firme koje se bave uvozom hrane za odojčad. Spor je nastao oko ponuđene cijene hiljadu kutija hrane za bebe – Farmegra je dala ponudu od 0,01 euro, Gruppp tessile cijena 0,00001 euro, a Glosarij cijenu po kutiji od 0.00.

Pomenute tri firme uvoze hranu za porodilišta u Crnoj Gori, a kako se tenderi za nabavku hiljadu ili 2.000 paketa hrane za odojčad kreću u rasponu od nula od 0,01 euro, tenderi se završavaju tako što se najbolji ponuđač određuje žrijebanjem.

U apotekama i prodavnicama cijena ove hrane: Humana, Hipp, Aptamil,  za jednu kutiju kreće se od 15 do preko 20 eura, u zavisnosti od gramaže i proizvođača.

,,Dobavljači se pozivaju na svoje proizvođače koji im dozvoljavaju da praktično doniraju tu hranu, ali nigdje ne kažu da ćete tu hranu kad počnete da je upotrebljavate stalno morati da koristitie. Vi sa 2.000 kutija možete da dovedete u zavistan položaj 4-5.000 beba, dosta je jedanput da se tom hranom nahrane. I onda roditelji dolaze u situaciju da to plaćaju 100 i 200 puta skuplje nego što je tobož država obezbijedila kroz tenderske procedure. Zato tvrdim da su i u ovom slučaju ti tenderi potpuno beskorisni i nemaju nikakve svrhe u javnom zdravstvu”, kaže za Monitor Goran Marinović, bivši direktor Montefarma.

Iz kompanije Farmerga objašnjavaju da se procijenjena vrijednost nabavke utvrđuje na osnovu metodologije koju propisuje Ministarstvo zdravlja, a da je naručilac Zdravstvena ustanova apoteke Montefarm tenderskom dokumentacijom utvrdio tehničku specifikaciju predmeta nabavke kojom je predvidio da procijenjena vrijednost nabavke za partiju  – dječija hrana i hrana za bebe od 0 do šest mjeseci iznosi 0,01 eura.

,,Naša kompanija uz saglasnost proizvodjača u predmetnim postupcima javnih nabavki nudi dječiju hranu i hrana za bebe od 0 do šest mjeseci po raspisanoj cijeni”, kazali su iz Farmerge.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 19. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

KAKO JE KOŠARKAŠKA IGRA POSTALA POSAO: Crnci i Crnogorci

Objavljeno prije

na

Objavio:

ABA liga pretvorila se u surogat onoga što je trebala biti. Krivci su svi: rukovodstva klubova, menadžeri, finansijeri, Euroliga. Žrtve su mladi košarkaši

 

 

Odmah da pojasnimo: u tekstu koji slijedi biće rasizma taman koliko i u poznatoj pjesmi Janka Đonovića.

Godina 2001. Pametni i preduzimljivi košarkaški poslenici sa prostora bivše SFRJ, napravili su sjajan projekat i osnovali regionalnu košarkašku Jadransku ligu. Utemeljivači su bili predstavnici sarajevske Bosne, podgoričke Budućnosti, zagrebačke Cibone i ljubljanske Olimpije. Formirana je firma Sidro koja je imala procenat u učešću. Obezbijeđen je glavni sponzor lige, po kojem se zvala Good Year liga (američki koncern koji je kupio slovenačku gumarsku industriju Sava), a sponzorski je pul pokrio troškove takmičenja učesnicima iz Slovenije, Hrvatske, Bosne i Hercegovine i Crne Gore (tada dio državne tvorevine Srbije i Crna Gora).

Ubrzo su u ligu ušli timovi iz Srbije, pa Makedonije, priključivali se povremeno mađarski, bugarski klubovi, Makabi iz Tel Aviva. Proklamovani cilj je bio da se podigne kvalitet košarke – kraljice igara u nekad zajedničkoj državi, da se timovima obezbijedi jako takmičenje u kojem bi sazrijevali i dokazivali se mladi igrači. Da se nastavi tradicija.

Sad malo košarkaške istorije. SFRJ je važila za košarkašku velesilu. Imala je sjajnu ligu, sjajne igrače koje su pravili treneri – stvaraoci. Reprezentacija se od 1970. godine, s manje više svakog takmičenja vraćala s medaljama. Dominacija je naročito bila izražena od 1989. kad su klubovi redom bili prvaci Evrope, a jedna vanserijska reprezentacija (stvorena i odgojena u jugoslovenskoj školi košarke) kao od šale pobjeđivala na svim takmičenjima na kojima se pojavljivala.

Četiri jugoslovenska tima osvajala su titule klupskih prvaka Evrope, kako se tada zvao pobjednik Kupa šampiona. Od Bosne, u Grenoblu 1979., pa preko dvije uzastopne Cibonine, 1985. i 1986. i tri splitske Jugoplastike/ Pop ’84 od 1989. do 1991., zaključno sa Partizanovom 1992. dokazali su kvalitet rada trenera u klubovima. Mlađi čitaoci treba da imaju na umu da je to period u kojem je svaki klub mogao da ima maksimalno dva strana igrača. Dakle, čisti kvalitet, kao plod talenta nadograđenog marljivim radom.

Treneri su bili genijalci da prepoznaju talenat, ubijede ga da dođe kod njih, da ga razviju kao igrača, kreativno i košarkaški. Nije bilo potrebe da crtaju akcije na tablama košarkašima koji su u svakoj situaciji imali više rješenja. Zato sad u NBA dominiraju izdanci tog načina shvatanja košarke Luka Dončić i Nikola Jokić.

Milivoje KOVAČEVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 19. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

OKO NAS

PROCESI PROTIV VISOKIH FUNKCIONERA: Suđenje u (ne)razumnom roku

Objavljeno prije

na

Objavio:

Brojni procesi protiv visokih funkcionera, po ko zna koji put, u Višem sudu u Podgorici  ovih dana odloženi su za jesen ove godine. I tako prolaze godine

 

 

„Nijesu ispunjeni zakonski uslovi za održavanje glavnog pretresa“, rečenica je koju sudije podgoričkog Višeg suda izgovaraju u mnogobrojnim postupcima posljednjih dana. Bez obzira što je riječ o pritvorskim predmetima, početak ili nastavak suđenja zakazuju potom  za septembar i oktobar. Idu kolektivni odmori.

Da se sudije odmore moraće da čeka  nekadašnja predsjednica Vrhovnog suda Vesna Medenica. U slučaju koji protiv njenog sina Miloša, i članova njegove kriminalne grupe i dalje nijesu saslušani svi optuženi, sutkinja Nada Rabrenović suđenje je nedavno odgodila za sredinu septembra i početak oktobra. Razlog tome je  nedolazak otpuženog Vasilija Petrovića.

U oktobru će biti dvije godine od podizanja optužnice protiv ove kriminalne grupe, pa se  nameće i pitanje ko je odgovoran što do sada optuženi nijesu iznijeli svoju odbranu i šta je tokom dvije godine preduzeto da se obezbijedi nesmetano vođenje sudskog postupka. Ovaj slučaj nije usamljen i to je ono što bi trebalo za zabrine borce za suđenje u razumnom roku.

Advokat Stefan Jovanović u razgovoru za Monitor kaže da to što se pretresi zakazuju za jesen za posljedicu ima povredu prava na suđenje u razumnom roku. “Istovremeno,  akav način zakazivanja pretresa je posljedica svega onoga na šta ukazuje esnaf kojem ja pripadam, to je da Specijalno odjeljenje Višeg suda u Podgorici nema prostora i kapaciteta niti uslova da svoj posao radi onako kako je to zakon predvidio”,  kaže Jovanović. Podsjeća da ima samo šest sudija Specijalnog odjeljenja. “Od tih šest sudija formiraju se dva vijeća za ogroman broj predmeta budući da se preko 90 odsto optužnica Specijalnog tužilaštva u suštini zasniva na onome sto je dobijeno putem Sky aplikacije. Imamo optužnice koje se potvrđuju, makar je to do sada bio slučaj, bez prave kontrole kako je to propisano odredbama ZKP-a. To su optužnice sa velikim brojem lica od kojih su neka dostupna nadležnim organima, neka nijesu. Dakle svi ti činioci utiču na to da jednostavno suđenja ne mogu da se završavaju u nekom doglednom vremenskom period”, smatra advokat Jovanović.

On podsjeća da je u slučaju procesa protiv njegovog branjenika Miloša Medenice samo Medenica do sada iznio odbranu. “Drugi  nijesu, i njemu suđenje praktično treba da počne u septembru.”.  Jovanović ocjenjuje da je njegov klijent Medenica odavno izgubio status pritvorenog lica i postao taoc.

Za jesen su sudije Višeg suda odgodile mnogobrojna suđenja među kojima su i premedti u kojima je optužnica podignuta još pre više od šest godina, ali do danas u njima nije doneta ptrvostepena sudska odluka. To je slučaj sa postupkom pokrenutim protiv nekadašnjeg prvog čovjeka Berana Vuke Golubovića. Optužnica je podignuta u februaru 2018.godine, ali do danas nije bilo prvostepene presude.

Jesenje dane da iznese svoju odbranu će čekati i kontroverzni bankar Duško Knežević. Specijalno tužilaštvo protiv njega je podiglo nekoliko optužnica zbog višemioniskih malverzacija i pranje novca. Njegova odbrana je nedavno tvrdila da ne može pripremiti kvalitetenu odbranu zbog Kneževićevog lošeg zdravstvenog stanja. Knežević je tada sudu dao izvještaj zatvorskog ljekara, koji potvrđuje njegov medicinski pregled. U izvještaju je navedeno i da je pod terapijom koja mu utiče na koncentraciju.

I postupak u javnosti poznat kao “Stanovi” sudiće se od septembra. Podsjetimo, radi se o optužnici Specijalnog tužilaštva kojom se članovi Komisije za rješavanje stambenih pitanja Vlade koja je postojala od 2016 – 2020. terete za zloupotrebu službenog položaja. Optužnica je podignuta protiv funkcionera Demokratske partije socijalista Predraga Boškovića, kojeg SDT, uz još 12 osoba sumnjiči da je počinio navedeno krivično djelo. Osim Boškovića, da su budžet Crne Gore oštetili za dva miliona i 600 hiljada eura, SDT sumnjiči i Budimira Šegrta, Suada Numanovića, Sanju Vlahović, Ivana Brajovića, Dražena Miličkovića, Damira Šehovića, Dragicu Sekulić, Osmana Nurkovića, Suzanu Pribilović, Jelenu Radonjić i Aleksandra Jovićevića.

Za razliku od ovog sudskog postupka koji tek treba da započne, u podgoričkom Višem sudu, više od dvije godine se sudi, nekadašnjem direktoru tajne policije Dejanu Peruničiću koji se tereti za zloupotrebu službenog položaja. Peruničiću i njegovom kolegi Srđanu Pavićeviću za nezakonito snimanje i praćenje se sudi iza zatvorenih vrata, a suđenje će im biti nastavljeno u septembru. Peruničić i Pavićević se sumnjiče za krivična djela prisluškivanje i praćenje funkcionera Demokratskog fronta, bivšeg glavnog specijalnog tužioca Milivoja Katnića i više drugih osoba.

Svetlana ĐOKIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo