Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Od Podgorice do Brisela

Objavljeno prije

na

Nije se desilo ništa neočekivano. Upravni sud Crne Gore proglasio se nenadležnim za tužbe kojima je grupa građana iz nevladinih organizacija MANS, Forum 2010 i Green home tražila poništenje koncesionog akta za projekat hidroelektrana na Morači i pretkvalifikacionog tendera za taj posao. Zato su Dejan Milovac i Ines Mrdović iz MANS-a, Žarko Rakčević i Dejan Mijović iz Foruma 2010. i Darko Pajović i Jelena Marojević iz Green Home-a pozvali vrhovnog državnog tužioca da se uključi u priču o izgradnji HE na Morači i zahtijeva „zaštitu zakonitosti kako bi se sačuvao javni interes, ukoliko Vlada istraje u namjeri da zaključi ugovor o izgradnji HE”. A bilo bi to pravo čudo ako Ranka Čarapić prihvati njihov poziv, iako drugog izlaska iz ove situacije teško da ima.

,,Ni Ustavni sud ne može da se izjasni, jer koncesioni nema karakter opšteg akta i nije objavljen u Službenom listu. Tako je građanima faktički uskraćeno pravo na suđenje i Vladi omogućeno da nastavi da krši zakon u projektu, koji može imati dalekosežne štetne posljedice po buduće generacije”, smatraju u tim nevladinim organizacijama.

TAJNI DILOVI: Ines Mrdović iz MANS-a objašnjava: ,,Svojevrsni je paradoks da se pred sudovima ove zemlje ne može obarati pogubna odluka Vlade koja je dogovorena u tajnim dilovima i čije štetne posljedice treba da osjete buduće generacije”. Ona kaže da je nakon višemjesečne kampanje potpuno jasno da je riječ o štetnom poslu od kojeg najveću korist može imati samo budući koncesionar, odnosno da je posao već namješten italijanskom partneru A2A.

I pored toga, Vrhovnom državnom tužiocu, iako po zakonu on štiti državni interes, ne pada na pamet da se uključi u ovu priču, što, ko zna koji put, pokazuje da su u ovoj državi privatni iznad javnog interesa, kaže Mrdović.

Vlada je u sprovođenju koncesione procedure prekršila Zakon o koncesiji, a čitav dosadašnji proces oko gradnje hidroelektrana na Morači upućuje na sumnju da se po svaku cijenu žele realizovati poslovi s italijanskim partnerima.

„Bez obzira na sudsku odluku, vjerujem da ćemo dokazati nelegalnost tenderskog procesa koji je Vlada sprovela. Vlada je prekršila zakon i takva nijedna odluka ne može biti dobrodošla”, objašnjava, u izjavi za Monitor, Darko Pajović, direktor NVO Green Home. On smatra da nepostojanje informacija o uticaju eventualne gradnje hidroelektrana na životnu sredinu, favorizovanje pobjednika na tenderu, kao i lobiranje kompanije A2A za usvajanje rješenja koje je sama ponudila dokazuje da je cilj ovog projekta da zadovolji privatne interese, a ne interese društva i građana.

Gradnja hidroelektrana na Morači uskoro će biti i tema u Briselu.

„Debata koja će se organizovati u Evropskom parlamentu tokom aprila o eventualnoj gradnji HE na Morači je svakako još jedan od demokratskih vidova djelovanja udruženja građana”, objašnjava Pajović.

Upozorava se da se proces eventualne gradnje hidroelektrana mora sprovesti na legalan način uz poštovanje zakona Crne Gore i pozitivne evropske prakse.

Svaki drugi način realizacije ovog posla nije i ne može biti dobrodošao, bez obzira na to što će energetski lobi pokušati da prikrije nakaradno sprovedenu proceduru zarad ličnih interesa i dobijanja ovog posla, kaže Pajović.

NOVA OPASNA DIMENZIJA: Slučaj Morača je posljednjih dana dobio novu, vrlo opasnu, dimenziju. Mnogi eksponenti vlasti su ustvrdili da nevladin sektor svojim postupcima, tj. insistiranjem na poštovanju zakona i procedura, rastjeruje investitore koje oni ,,marljivo” dovode.

Dejan Mijović upozorava: ,,Ako za trenutak zapostavimo kvalitet projekta i njegovu društveno-ekonomsku opravdanost, način kako se spovodi tender za Moraču najbolje ilustruje kako se Vlada Crne Gore maćehinski odnosi prema ozbiljnim investitorima. Nakon prekvalifikacije izvršena je radikalna izmjena opisa projekta i područja na kojem se mogu graditi hidrolektrane za koje jedan učesnik tendera, konzorcijum A2A i EPCG, ima urađene studije i projekte u koje su uložene godine rada i ogromna državna sredstva, a koje nisu dostupne drugim učesnicima tendera”.

Mijović tvrdi da zbog toga ne čudi što su se dva od ukupno četiri pred-kvalifikovana investitora povukla sa tendera.

,,Uz to nećemo nikad znati koliko bi se potencijalnih investitora prijavilo na pretkvalifikacioni tender da su znali da će se na ovakav način definisati projekat i da su im tada ponuđene sve raspoložive studije. Vlada je, drugim riječima, drastično prekršila član 3 Zakona o koncesijama kojim se garantuje da će se davanje koncesije zasnivati na načelima: transparentnosti, nediskriminacije i konkurentnosti”, kaže Mijović.

I dok ne dostignemo, u svakom smislu, ta tri načela – nigdje nećemo mrdnuti. Samo ćemo se zakopavati sve dublje.

 

Brane i zemljotresi

Razorni zemljotres u Japanu i problemi sa nuklearnim elektranama pokrenuli su ponovo pitanje – kakve bi bile posljedice zemljotresa kada bi, eventualno, bile izgrađene brane na Morači i koliki je ruzik uopšte njihova gradnja nadomak Podgorice.

U studiji seizmičnosti za sliv Morače, koju je radio dr Branislav Glavatović, između ostalog piše: „Sasvim je opravdano očekivati da se nakon izgradnje brana i formiranja akumulacija na Morači, manifestuje fenomen tzv. indukovane ili stimulisane seizmičnosti. Taj fenomen posebno treba očekivati u zoni (i neposrednom okruženju) akumulacije Andrijevo, imajući u vidu veliku građevinsku visinu brane, kao i relativno veliku dubinu i zapreminu jezera koje će biti formirano izgradnjom te brane”.

Glavatović dalje konstatuje da će stvoreni novi hidrostatički pritisci u prslinama, pukotinama i porama stijena prožetim vodom pod značajnim hidrostatičkim pritiskom, usloviti stimulisanje procesa pražnjenja prirodno akumulirane seizmičke energije.

„Ovaj fenomen je evidentiran na svim akumulacijama u karstifikovanim krečnjacima, posebno u zonama relativno visokih brana, kao što je to bilo vrlo izraženo kod brane HE Piva na rijeci Pivi na sjevero-zapadu Crne Gore ili na sistemu vještačkih jezera na rijeci Drim u sjevernoj Albaniji, posebno kod brane Fierza.

Svjedoci smo nedavne serije od nekoliko desetina zemljotresa u pivskom kraju čiji su najvjerovatniji uzrok upravo vodeni stubovi koji se stvaraju u hidro akumulaciji elektrane Piva.

Nedavno je i arhitekta Andrija Markuš upozorio da bi Podgorica bila potopljena u slučaju pucanja brane Andrijevo. Do pucanja brane može doći, rekao je, i zbog zemljotresa.

„Sigurno da bi akumulacija Andrijevo imala uticaj na seizmičke aktivnosti. Dobili smo potvrdu kod Plužina da akumulacija ima uticaj na potrese. U slučaju probijanja brane Andrijevo, Podgorica bi bila pod vodom do 10 metara”, upozorio je Markuš.

Elaborat o obavještavanju i uzbunjivanju stanovništva u slučaju rušenja brana na Morači nikada nije javno objavljen jer je saopšteno da nosi oznaku “vojna tajna”.

Na vezu brana i zemljotresa upućivali su i strani konsultanti kada se radila Strategija razvoja energetike u Crnoj Gori. Iako su Nacrt izvještaja o strateškoj procijeni uticaja na životnu sredinu tog dokumenta radili u renoniranoj kući Land Use Consultans – on nikada nije postao zvaničan dokument. A u njemu je, između ostaloga, pisalo: „Postoje rizici rušenja brane (koje mogu izazvati seizmičke aktivnosti), što bi moglo dovesti do rušenja bilo kojeg drugog sistema brane dalje nizvodno. Iako je rizik da se takvo nešto desi zaista mali, ozbiljnost posljedica mogla bi biti izuzetno velika ako se brana nalazi uzvodno od urbanih područja”.

Učestali zemljotresi u Plužinama, ali i aktuelna dešavanja u svijetu su itekako jasan znak da dobro treba ispitati seizmičnost na prostoru gdje Vlada planira gradnju hidroelektrana.

I u Japanu je, nakon zemljotresa, bilo pucanja brana. U oblasti Fukušima došlo je do pucanja brana i izlivanja vode iz akumulacija.

Marijana BOJANIĆ

Komentari

DRUŠTVO

VIŠE STANOVNIKA UMIRE NEGO ŠTO SE RAĐA: Epidemija Bijele kuge u Crnoj Gori

Objavljeno prije

na

Objavio:

Korona, siromaštvo, iseljavanje, besperspektivnost neki su od razloga što je u Crnoj Gori prošle godine, prvi put od Drugog svjetskog rata, zabilježen negativni prirodni priraštaj. Negativan trend se ove godine pogoršava

 

Prirodni priraštaj u Crnoj Gori na kraju aprila bio je čak minus 1.218, a bijela kuga je prisutna u 21 od 24 opštine, pokazali su, početkom ovog mjeseca prezentovani, podaci Monstata. Od početka godine do kraja aprila rođeno je 2.178 beba, a preminulo je 3.396 građana. Pozitivan prirodni priraštaj bilježi se u Budvi gdje je broj rođenih za sedam veći od umrlih, Rožajama 13, a u Podgorici, koja je grad koji ima najviše rođenih, svega dva.

Crna Gora je prošlu godinu završila sa negativnim prirodnim priraštajem, jer je broj preminulih za 1 odsto veći od broja rođenih. To je prvi put od Drugog svjetskog rata, da je priraštaj negativan. Na kraju 2020. prirodni priraštaj je bio negativan u 17 opština, a tokom ove došlo je do povećanja negativnih trendova u još četiri grada, najviše na sjeveru zemlje. U pljevaljskoj opštini natalitet je u konstantnom padu, za šest mjeseci 2021. godine rođene su 62 bebe. U maju je rođeno 17, a u junu 10 beba. Statitički podaci govore da se posljednjih godina u Pljevljima na godišnjem nivo rađa do 200 beba, a prije dvadeset godina rađalo se i do 1.300 djece. Ove godine se prvi razred upisuje 160 đaka prvaka, a prije 30 godina upisivalo se 450.

Sa prosječnom platom od 300 eura na sjeveru ne može se planirati porodica, pa se mladi iz ovih krajeva stalno sele u inostranstvo i prema jugu države. Nezvanični, pošto zvaničnih nema, podaci govore da je Crnu Goru u posljednje tri decenije napustilo oko 150.000 građana. Nezaposlenost, male plate a ogromne cijena stanova, razlog su što se mladi u Crnoj Gori, najkasnije u Evropi, odvajaju od porodice, tek sa 32 godine.

Poslovna politika većine preduzeća je da se žene još uvijek prilikom intervjua pitaju da li planiraju zasnivanje porodice, što im se ubraja u otežavajuću okolnost. A majke su prve koje, kada nastupi kriza, ostaju bez posla.

Na sve ovo tokom prošle i ove godine nadodala se i korona kriza. ,,Kada je pandemija počela već smo imali najavu negativnih trendova kada je u pitanju priraštaj. Ta priča o koroni je bila iznenađujuća i razarajuća za društvo. Tako da su se pored svih društvenih faktora sada umiješali i biološko medicinski faktori koji su doveli do pada prirodnog priraštaja”, ocjenio je nedavno za Radio Slobodnu Evropu demograf Miroslav Doderović.

U Crnoj Gori je, do sada, od korona virusa umrlo 1624 osoba. Prema analizi Vijesti u periodu od jula 2020. do aprila 2021. svaka peta smrt bila je povezana s koronavirusom.

Prema podacima Uprave za statistiku Monstat i Instituta za javno zdravlje porast mortaliteta ne ogleda se samo u preminulima od posljedica virusa. Od jula (2020) do aprila (2021), izuzevši zvanične žrtve korone, umrlo je 535 osoba više u odnosu na petogodišnji prosjek. Kada se uporedi sa istim mjesecima 2020. i 2019. godine, umrlo je 598 osoba više.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

ZNACI: Vakcinacija zakočila

Objavljeno prije

na

Objavio:

U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru, najavljuje epidemiološkinja Milena Popović-Samardžić

 

TXT: U Crnoj Gori je do srijede prvu dozu vakcine primilo 165.022 građanina (36,1 odsto punoljetnog stanovništva), a dvije doze 147.184 (32,2 odsto). Od 4. maja, kada je počela masovna vakcinacija protiv korona virusa, ukupno je dato 312.206 doza vakcina.

Vakcinacija ne teče brzinom kojom bismo željeli, kaže za Monitor epidemiološkinja Instituta za javno zdravlje Milena Popović – Samardžić. ,,Građani odlažu vakcinaciju za septembar. Moramo ih upozoriti da je za kompletiranje vakcinacije i konsolidaciju imunog odgovora potrebno dva mjeseca od primanja prve doze. Sada se vakcinišemo da bismo bili bezbjedni u oktobru”.

Ona ponavlja apel Instituta na građane da ne oklijevaju i ne odlažu vakcinaciju. ,,Vakcine protiv COVID-19 su bezbjedne i učinkovite u domenu prevencije teških formi bolesti i fatalnih ishoda. Efikasnost vakcina u prevenciji simptomatske infekcije izazvane delta sojem je niža nego što je bila u odnosu na alfa soj. Svaka nova mutacija virusu daje veću otpornost na vakcinu. To je upravo jedan od razloga zašto vakcinacija mora biti brža i obuhvat mora biti veći jer virus mutira u osjetljivom domaćinu”, kaže Popović-Samardžić.

Predviđa se da nas očekuje teška zima, ako se globalni proces vakcinacije nastavi ovom dinamikom i virus nastavi da mutira ovom brzinom.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

BUDVA UOČI GODIŠNJICE IZBORA BEZ KOALICIONOG DOGOVORA: Carević samo Demokratama nudi savez

Objavljeno prije

na

Objavio:

Nije baš jasno zašto je Marko – Bato Carević izašao sa ovakvom ponudom iako je znao da ona neće biti prihvaćena. U ranijim izjavama prvi čovjek budvanskih Demokrata, Mijomir Pejović kazao je, kako među potpisnicima koalicionog sporazuma o formiranju vlasti moraju da se nađu svi oni koji čine vladajuću većinu na državnom nivou. Uključujući i GP URA koja do sada nije učestvovala u pregovorima

 

Uskoro se navršava godina od izborne pobjede Demokratskog fronta i Demokratske Crne Gore na lokalnim izborima u Budvi, ali taj jubilej, po svemu sudeći, neće biti obilježen sklapanjem postizbornog koaliconog sporazuma o formiranju vlasti u najvećoj turističkoj opštini. Tokom proteklog desetomjesečnog perioda vlast u Budvi funkcionisala je, sa neznatnim izmjenama, na podjeli resora između DF-a i Demokrata ustanovljenoj na osnovu rezultata  prethodnih lokalnih izbora održanih 2016. godine. Kako se odnos snaga na avgustovskim izborima promijenio u korist stranaka koje čine Demokratski front, one očekuju i novu raspodjelu i veći udio u vlasti u opštini Budva.

Nakon izbora izostao je ozbiljan  dijalog među strankama kojima su Budvani iskazali povjerenje. Zamijenjen je međusobnim optužbama i žestokim kritikama čak i u okviru izbornih koalicija. Postkoalicioni dogovor nije postignut, ali je u međuvremenu došlo do preraspodjele mandata među strankama.

Lider lokalnog DF-a i predsjednik  Opštine Budva Marko – Bato Carević  nedavno je sa pobjedničke liste DF-a koja je osvojila 14 odborničkih mandata, isključio dvije partije, SNP i Pravu Crnu Goru. U odmazdi prema dojučerašnjim partnerima koji nisu glasali za njegov godišnji izvještaj, odlučio je i da im oduzme i sve funkcije koje su njihovi kadrovi zauzeli. Time se budvanski DF sveo  na 11 odborničkih mjesta. Desetak dana kasnije Carević ponovo intrigira političku scenu u Budvi miroljubivom ponudom Demokratama, o podjeli vlasti na novim osnovama.

Predsjednik Carević poslao je mejl Demokratskoj CG sa predlogom sporazuma o postizbornoj koalicionoj saradnji, konstituisanju, organizaciji i vršenju vlasti u Opštini. Ponuda se odnosi na zajedničko formiranje gradske uprave u punom trajanju mandata, do 2024. godine. Nova koalicija imala bi ukupno 17 mandata, odnosno tijesnu većinu od 33 odbornička mjesta u SO Budva.

Sporazum predviđa da se budvanska vlast uspostavi na sljedećim osnovama- Demokratski front sa 11 mandata ostvario bi učešće u vlasti sa 64,7 odsto a Demokratama sa 6 odbornika preostaje 35,3 odsto. Kolač vlasti u Budvi bio bi precizno podijeljen na dvije političke opcije.

„Potpisnici sporazuma konstatuju da se vlast konstituiše uz postojanje potpunog legitimmiteta i legaliteta koje su članice koalicije ostvarile na istorijskim izborima održanim 30. avgusta 2020. za šta postoji nesporno utvrđena volja većine građana Budve. Vlast u Opštini Budva uspostavlja se na osnovu temeljnih načela demokratije, Ustava CG, Zakona o izboru odbornika i poslanika, Zakona o lokalnoj samoupravi, Statuta Opštine Budva…. uz poštovanje principa izborne volje građana i proporcionalno broju osvojenih glasova odborničkih mandata“, navodi se u predlogu sporazuma.

Predlog za formiranje vlasti potpisale su tri partije članice DF-a,  Nova srpska demokratija, Demokratska narodna partija i Pokret za promjene. Njime je jasno stavljeno do znanja da se ne odnosi na isključene SNP i Pravu CG.

„Vlast u Opštini Budva uspostavlja se na period punog trajanja mandata, odnosno na period od četiri godine od dana posljednjih izbora za izbor odbornika u SO Budva. Potpisnici sporazuma ostaju otvoreni za participaciju drugih političkih subjekata u vlasti koji dijele iste ili slične stavove i principe političkog djelovanja bez ucjena u bilo kom segmentu i pravcu djelovanja. Potpisnici sporazuma se obavezuju da u skupštinskom radu koordiniraju rad klubova odbornika radi postizanja što većeg stepena saglasnosti po svim pitanjima koje spadaju u djelokrug rada Skupštine opštine Budva kao i izvršne vlasti. Obavezuju se da poštuju princip jedinstvenog djelovanja i glasanja u SO Budva za odluke koje  je zakonom i Statutom Opštine predviđeno da se odlučuje većinom glasova od ukupnog broja odbornika“, navedeno je u tekstu.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo