Povežite se sa nama

SVIJET

POSLIJE RAZGOVORA DONALDA TRAMPA  I KIM DŽONG UNA u VIJETNAMU: Gdje je pola puta  

Objavljeno prije

na

Razgovori su završeni  bez očekivanog dogovora, zajedničkog saopštenja i svečanog ručka.  Ovaj, drugi samit Trampa i Kima održan je osam mjeseci poslije prvog, istorijskog juna 2018. u Singapuru. Na samitu u Singapuru je postignuta saglasnost oko zajedničkog saopštenja koje je neodređeno govorilo o denuklearizaciji Korejskog poluostrva

 

Dvodnevni samit u Vijetnamu između američkog predsjednika Donalda Trampa i sjevernokorejskog vođe Kim Džong una završio je u četvrtak, kad ovaj broj Monitora ide u štampu,  bez očekivanog dogovora, zajedničkog saopštenja i svečanog ručka. Dvojica državnika su ostvarili mali napredak na putu sjevernokorejskog odricanja od nuklearnog programa za šta Kimov režim traži ukidanje međunarodnih sankcija u kojima prednjače Sjedinjene Američke Države.

,,U osnovi su oni željeli da sankcije budu potpuno ukinute, a mi to nismo mogli da uradimo,” naveo je predsjednik Tramp na konferenciji za štampu poslije posljednjeg razgovora sa Kimom u jednom od poznatih starih azijskih hotela Sofitel Legend Metropole Hanoi. Predsjednik SAD je kazao da je odlučio da ne potpiše zajedničko saopštenje jer je skloniji da ,,učini to na pravi način, a ne na brzinu” i da to pokazuje da njegovi kritičari nisu u pravu kada tvrde da je ,,mekan” prema sjevernokorejskom vođi.

Drugi samit Trampa i Kima održan je osam mjeseci poslije prvog, istorijskog juna 2018. u Singapuru. Tramp je postao prvi predsjednik SAD koji se sastao sa nekim vođom Demokratske Narodne Republike Koreje (DNRK) za 70 godina postojanja DNRK. Na samitu u Sigapuru je postignuta saglasnost oko zajedničkog saopštenja koje je neodređeno govorilo o denuklearizaciji Korejskog poluostrva.

Potom se pregovori o denuklearizaciji nisu mrdnuli sa mrtve tačke. Sada je bilo velikih očekivanja u međunarodnoj zajednici. Analitičari su vjerovali da je došlo vrijeme za nalaženje rješenja složenom pitanju denuklearizacije Severne Koreje.

Predsjednik Narodne Republike Kine Si Džinping, glavnog saveznika DNRK pozvao je zvanične Vašingtona i Pjongjanga ,,da se sretnu na pola puta“. Južna Koreja, koja ima najveći interes za denuklearizaciju istočnoazijskog poluostrva, je polagala velike nade da će samit u Hanoju ubrzati nastanak režima mira i ekonomske saradnje sa sjevernim susjedom.

Uoči samita su stizale vijesti da izaslanici dvojice čelnika izgleda ostvaruju napredak u pregovorima o zajedničkom saopštenju. Upućeni u Seulu, glavnom gradu Južne Koreje, su navodili da pregovarači ,,ozbiljnije diskutuju nego uoči prošlogodišnjeg prvog samita dvojice vođa”. ,,Smanjuju razlike,” navedeno je južnokorejskoj novinskoj agenciji Jonhap iz jednog izvora.

To je nagonilo na špekulacije o mogućem napretku u pregovorima o pitanju razgradnje nuklearnog kompleksa Jongbjun, središta višedecenijskog sjevernokorejskog nuklearnog programa. Dvije strane, takođe, mjesecima nastoje da utvrde koje dalje korake na denuklearizaciji može Pjongjang da preduzme, a da Vašington uzvrati odgovarajućim potezima, eventualno uključujući deklaraciju o formalnom kraju Korejskog rata koji je bijesnio od 1950. do 1953, a okončan je samo primirjem, ne i mirovnim ugovorom.

Pjongjang se odavno zalaže za takvu političku deklaraciju koja nije legalno obavezujuća, ali bi okočala decenije neprijateljstva između dvije države, obezbjedila sigurnost režimu u DNRK i vodila potpisivanju sporazuma o miru. Vašington se, međutim, uzdržava jer bi potom Pjongjang mogao eventualno da traži povlačenje američkih trupa sa Korejskog poluostrva.

Posljednjih mjeseci je  Pjongjang više bio usredsređen na oslobađanje od sankcija koje teško opterećuju DNRK, nego na deklaraciju o končanju rata. Vašington, međutim, insistira na provjerljivim koracima u denuklearizaciji Severne Koreje.

Daljim važnim korakom je smatran eventualni dogovor o uzajamnom otvaranju  kancelarija za vezu zvaničniog Vašingtona i Pjongjanga. ,,To bi značilo da mi priznajemo Sjevernu Koreju kao državu”, tumačio je  američki strućnjak za sjevernokorejski nuklearni program Džoel Vit.

Lideri su samit počeli ističući uzajamne ,,veoma specijalne odnose”. No pokazalo se da su američki pregovarači tražili od sjevernokorejskih više od nuklearnog kompleksa Jongbjun, suprotno očekivanjima da će to biti prvi korak ka potpunoj denukleartizaciji Korejskog poluostrva. Uopšte, izgleda da su suprotstavljenje vizije kako bi izgledala potpuna denuklearizacija, glavna prepreka.

,,Kim ima svojevrsnu viziju, ali ona nije u potpunosti naša vizija”, kazao je Tramp. ,,No, vizija DNRK je sada ‘potpunija’  nego što je bila prije godinu dana”, rekao  je on. ,,Nažalost nismo dobili nešto što bi bilo korisno za SAD… Zatražili smo od Kima da učini više, ali on nije bio na to spreman”, iznio je državni sekretar Majk Pompeo na konferenciji sa Trampom. Po njemu, SAD i Sjeverna Koreja su bliže nalaženju rješenja nego što su bile prije samita.

Tramp je kazao da želi da održi odnose sa Kimom. ,,Vjerujem mu,” kazao je američki predsjednik misleći na lidera DNRK. Iznio je i da mu je Kim dao uvjeravanja da neće obnoviti probe raketnih sistema ,,ili bilo šta što se tiće nuklearnih aktivnosti”.

Sam Kim je na početku jednog od sastanaka drugog dana samita kazao kako ne bi došao u Hanoj da želi denuklearizaciju njegove države. Navodno je prilikom jednog od sastanaka sa sekretarom Pompeom kazao kako on ima djecu i suprugu ,,i želi mirnu budućnost za njih”.

Tramp smatra da se radi o neslaganju u pogledu metoda i satnice. ,,On želi (denuklearizaciju) u oblastima koje su manje važne nego one koje mi želimo,” kazao je američki predsjednik novinarima.

Kim drži da je na samitu u Singapuru obećao da će raditi na potpunoj denuklarizaciji – on tumači čitavog Korejskog poluostrva – u zamjenu za bezbjednosne garancije od SAD. Sjeverna Koreja želi da joj sankcije budu ukinute ili ublažene jer je obustavila probe nuklearnog oružja i raketa za njihovo nošenje. Vašington je čvrst u stavu da će sankcije ostati dok se Sjeverna Koreja ne odrekne nuklearnog programa.

Tramp kao da je u danima pred samit smanjio očekivanja. Poručio je kako on ne žuri sa denuklearizacijom Sjeverne Koreje i da bi ,,bio srećan” ukoliko se Pjongjang bude i dalje uzdržavao od nuklearnih i proba raketa. To je izazvalo zabrinutost u Seulu da će Tramp, možda, manje brinuti o denuklearizaciji Sjeverne Koreje dok god su na snazi prijetnje SAD.

Vit, smatra kako Tramp ocjenjuje da ,,libijski model” jednostrane sjevernokorejske denuklearizacije, bez uzvratnih mjera SAD, neće funkcionisati, već da treba ići ,,korak po korak.” Za maksimalistički pristup se zalagao Trampov savjetnik za nacionalnu bezbjednost Džon Bolton, što je izazvalo veliko protivljenje Pjongjanga.

Rasprostranjeno je mišljenje da je Boltonov pristup bio nerealan. Tako u Pekingu podsjećaju na predlog Kine o ,,dvijema tračnicama”, da Korejsko poluostrvo bude denuklearizovano, i na njemu vlada mirovni mehanizam koji bi jemčile SAD. Na putu postizanja sporazuma, prepreka bi moglo da bude Trampovo priklanjanje eventualnom insistiranju njegovih saradnika na bezuslovnoj denuklearizaciji Sjeverne Koreje.

Neki analitičari sada smatraju kako je neuspjeh samita pokazao ograničenja koja ima pristup po kome se pregovori vode od vrha ka osnovi, gdje se vođe slože o širokim principima pregovora, a potom njihovi saradnici razrađuju detalje. Tramp i Kim su ,,tokom singapurskog samita dogovorili široke smjernice ka denuklearizaciji, no kada su njihovi iskusni saradnici sjeli za sto da raspravljaju o detaljima, sukobili su se i ostvarili mali napredak”, tumači Park von-gon, profesor međunarodnih odnosa na južnokorejskom Handong Global Universitetu.

Tramp i dalje ostavlja otvorenom mogućnost pregovaranja. Pompeo je dodao kako je ,,ipak optimista”. Ukazao je da će za pregovore trebati vrijeme i da će biti  nastavljeni.

 

Trampu treba uspjeh

Rasprostranjeno je mišljenje da je Trampu, posle serije domaćih i nevolja na međunarodnoj sceni, potreban spoljnopolitički uspjeh. Samit u Singapuru je u SAD pratilo puno skepticizma i kritika. Radi se i o Trampovoj taštini da ostvari neki veliki međunarodni uspjeh, tim prije što je poslije izbora za Kongres u novembru 2018, već usredsređen na predsjedničke izbore 2020.

Drugi samit Trampa sa Kimom, zbio se usred dramatičnog svjedočenja u Kongresu Majkla Koena, svojevremeno jednog od najbližih saradnika američkog predsjednika. Koen je nazvao Trampa ,,manipulatorom”, ,,rasistom” i ,,prevarantom.”

Tramp je na konferenciji za štampu kazao da su opisi koje je o njemu dao Koen ,,netačni” nazvao ,,lažno svjedočenje” ,,sramotnim”. ,,Mislim da je užasna stvar imati lažno svjedočenje poput ovog i to usred ovog veoma važnog samita”, primijetio je Tramp.

Koena, ranijeg Trampovog advokata i ,,fiksera” su pozvali da svjedoči u Komitetu za nadzor Predstavničkog doma Kongresa. Uslijedilo je to pošto je Koen u decembru 2018. priznao krivicu i osuđen na trogodišnju zatvorsku kaznu zbog kršenja pravila finansiranja političke kampanje, davanja novca navodnoj Trampovoj ljubavnici u zamjenu za ćutanje o aferi s njim i laganje pred Kongresom.

Tokom više od šest sati svjedočenja Koen je napao Trampov karakter i umiješao ga u nekoliko potencijalnih krivičnih djela, navode američki mediji. Koen je, pored ostalog, Trampa optužio za laži u vezi sa porezom.

Izgleda da su potencijalne kritike u javnosti o novom lošem sporazumu bile na umu Trampu. ,,Mogao sam danas da potpišem sporazum, a onda bi ljudi kazali kako je on užasan. Treba da budete spremni da odustanete”, zaključio je.

 

Tenzije između nuklearnih sila

Samit u Hanoju je uveliko bio zasjenjen jačanjem tenzija 3.000 kilometara daleko, između nuklearnih sila Indije i Pakistana. U srijedu, su obje mnogoljudne države na jugu Azije objavile da su jedna drugoj oborile avione. Uzajamno agresivne akcije su uslijedile pošto je bombaš samoubica, pripadnik terorističke organizacije sa sjedištem u Pakistanu, 14. februara usmrtio preko 40 indijskih vojnika u Kašmiru, oblasti oko koje se dvije države spore više od 70 godina i zbog koje su vodile tri rata.

Jačanje indijsko-pakistanskih neprijateljstava bi moglo ne samo da odvuče dio publiciteta sa samita u Hanoju već i da se izrodi u najozbiljniju međunarodnu krizu za predsjednika Trampa. ,,Do sada je Trampova administracija imala sreću da nije morala da se bavi stvarnom velikom globalnom krizom“, primijetio je Piter Fiver, profesor sa američkog univerziteta Djuk. Po Fiveru ,,mnogi su zabrinuti da kockarski potezi preduzimani u politikama i akcijama mogu u potpunosti da krenu naopako ukoliko uslijedi istinska kriza, za razliku od lažne krize izmišljene radi zamajavanja javnosti”.

 

Milan BOŠKOVIĆ

Komentari

SVIJET

KOKAIN  U BALTIMORU I CRNOGORSKI GRAĐANI: Novi rekord

Objavljeno prije

na

Objavio:

U luci Baltimor zaplijenjeno je gotovo 20 tona  kokaina. To je  rekordan iznos ikada zaplenjenog kokaina tokom 230 godna postojanja carinske službe u SAD. “Tolika količina kolaina mogla je da ubije milione ljudi,” napisao je u tviter poruci američki tužilac Vilijem M. MekSvejn. U operaciji su uhapšeni i crnogorski građani

 

Službenici Carina i zaštite granica (CBP) Sjedinjenih Američkih država su u nedelju, 16. juna bili u rutinskoj kontroli u delu za kontejnere luke Baltimora. Zakoračili su i na brod „MSC Gajen“ pod liberijskom zastavom.   Neobučenim očima djelovalo je da se tu radi o pošiljci stolica za plažu koja je putovala iz Kine. No dok su agenti CBP pregledali sedam kontejnera na gotovo 315 metara dugom brodu, veličine tri fudbalska terena, otkrili su u jednom kontejneru i  četiri crne vreće. U njima je  bilo 125 “cigli” od bele puderaste supstance, za koju se testom pokazalo da je kokain. Brod je sproveden na vezište u Filadelfiji i agenti su počeli detaljnu istragu.

Prvo je utvrđeno da utovar kokaina teži 16,5 tona da bi na kraju iznio gotovo 20 tona ili 39.525 funti, saopštio je direktor ogranka CBP u Baltimoru Kejsi Darst. On je kazao kako je procijenjena ulična vrijednost zaplijenjenog kokaina na brodu oko 1,3 milijarde dolara.

To je  rekordan iznos ikada zaplijenjenog kokaina tokom 230 godina postojanja carinske službe u SAD. “Tolika količina kolaina mogla je da ubije milione – MILIONE – ljudi,” napisao je u tviter poruci američki tužilac Vilijem M. MekSvejn kome je zapao slučaj.

Uz velike sigurnosne mjere, federalni agenti su tokom brifinga za novinare u sjedištu carine u Filadelfiji izložili zaplijenjeni kokain. Naslagane kartonske kutije su nadmašivale agente koji su ih čuvali.  Da su bile poređane jedna pored druge, “cigle” kokaina bi se protezale preko tri kilometra kazao je direktor Darst.

Kontejneri u kojima je nađen kokain putovali su iz Kine, preko Paname do Baltimora. CBP je saopštila da su kontejneri bili sumnjivi jer su imali veze sa Kinom i bili na čekanju više od nedelju dana u Panami.

Brod je u vlasništvu kompanije MSC sa sjedištem u Švajcarskoj. MSC je jedan od najvećih brodskih prevoznika kontejnera.

Po otkriću kokaina na brodu, policija je odmah uhapsila dva člana posade, drugog oficira Ivana Đuraševića i Fonofavea Tijasagu. Oni su priznali da su bili angažovani na utovaru kokaina, s tim što je Fonofave Tijasagu ispričao da ga je Đurašević vrbovao za ovaj “posao”

Mediji u regionu pišu kako su potom uhapšeni Boško Marković (37), Aleksandar Kavaja (25) i Nenad Ilić (39) iz Crne Gore i Lauli Pulu. Uhapšeni crnogorski pomorci tvrde da nemaju veze sa pronađenim kokainom.

Pored kapetana broda Darka Roganovića, saslušavani su i Kotorani Marko Perović, Slobodan Vukašinović, Pero Marković, Vladimir Penda i Nikšićanin Veselin Mirković. Uopšte, desetorici članova posade istražitelji su onemogućili kretanje do kraja istrage, ali oni nisu zvanično uhapšeni, već se ispituje njihova povezanost sa spornim tovarom. Nekima od njih je dozvoljeno i da razgovaraju sa svojim porodicama.

Blic piše u srijedu kako policija Filedelfije  traga za još dvojicom pomoraca koji su se dan pred otkrivanje tovara izgubili u nepoznatom pravcu. Njima se u Filadelfiji gubi svaki trag, a vjeruje se da nisu napustili taj grad. Obojica osumnjičenih su iz Kotora, a do njihovih imena istražitelji su došli provjerom spiska zaposlenih na brodu.

Prema do sada poznatim informacijama, droga je na teretnjaku završila tako što je tokom noći 14 manjih čamaca prilazilo brodu i sa njih su paketi sa drogom bacani u mrežu. Zatim je kapetan broda pozvao članove posade i ponudio im zaradu od 50.000 dolara da taj tovar iz mreže prebace na teretnjak.

Neki od članova posade su, po svemu sudeći, prihvatili ponudu. Tovarili su vreće sa kokainom na putu za SAD, očekujući da će za taj posao zaraditi desetine hiljada dolara, pišu mediji u SAD.

Američki mediji pišu da su u tužbi Đurašević i Tijasagu optuženi da su se namjerno zavjerili da dopreme supstance na brod koji je bio u nadležnosti američkog zakonodavstva. Obojica su priznali svoju ulogu i iznijeli detalje operacije, naveli su federalni agenti.

Agent HIS je napisao da je Đurašević očekivao da će biti plaćen 50.000 dolara u kripto valuti za pomoć u prebacivanju droge na brod. Đuraševiću je pomagao Tiasaga,  iz Zapadne Samoe. Đurašević i trojica članova posade su se, prema tužbi, složili da plate Tiasagi 50.000 dolara za pomoć.

“Istražitelji rade na otkrivanju naručioca, ali i glavnog organizatora ove rekordne pošiljke. S obzirom na to da su uhapšena četiri Crnogorca, ne isključuje se mogućnost da su oni radili za nekog od balkanskih narko-bosova. Zasad su pod lupom klanovi iz Kotora ali i njihovi saradnici,” tvrdi izvor beogradskog dnevnika Kurir.

Prema pisanju podgoričkog Dana, o hapšenju Ðuraševica odmah su obaviješteni nadležni organi Crne Gore.  List piše da se Đurašević sumnjiči da je sarađivao sa kotorskim klanom dok su djelovali kao jedna kriminalna grupa, prije nego što su se podijelili na “škaljarce” i “kavčane”. Takođe, povezuje se i sa klanom iz Tuzi čiji su članovi u više akcija hapšeni zbog međunarodnog šverca narkotika.

Neki  mediji pišu da je Đuraševićevo hapšenje iznenadilo mnoge mještane Kotora. On nije povezivan sa osobama koje se bave kriminalom  navode ljudi koji ga poznaju.

Nekadašnji visoki funkcioner u američkoj Upravi za suzbijanje narkotika (DEA) Pedro Janer komentarišući istrojsku zapijlenu droge rekao je: “Neko će zbog ovoga morati da umre. Sigurno postoji nekoliko osoba koje će šefovi okriviti za propast posla i oni će morati da plate glavom”.

Janer je e objasnio kako je vjerovatno jedan dio tovara trebalo da ostane u Filadelfiji, odakle bi se dalje transportovao u druge djelove SAD. “Drugi dio je trebalo da stigne u Evropu, gdje bi ga opet naručioci podijelili i dalje transportovali do krajnjih odredišta,” podvukao je nekadašnji zvaničnik DEA.

Petorica od šest uhapšenih su se pojavili pred federalnim sudom u Filadelfiji u ponedjeljak, 24. juna, a šesti će to učiniti naknadno, javili su američki mediji.

Tužioci nisu naveli nacionalnost uhapšenih, budući da su izjave pod zakletvom zapečaćene, javili su američki mediji. Prevodioci su sa optuženima govorili na našem i samoanskom jeziku.  Njihovi branioci nisu komentarisali optužbe. “Mislili ste da možete da uplovite u naše luke i ostavite dovoljno kokaina da uništi milione života, a da ne budete uhvaćeni. Mislili ste da ste pametni. Pogriješili ste,” poručio je švercerima  nadležni tužilac Meksvein. Naloženo je da uhapšeni budu zadržani u zatvoru do početka suđenja.

 

Uloga crnogorskih luka

Zapadni Balkan je Meka za kriminalne bande, koje ne znaju za granice niti etničku pripadnost. Luke u Crnoj Gori su presudne za trgovinu kokainom, objavila je Globalna inicijativa za borbu protiv organiziranog kriminala u jugoistočnoj Europi.

Razlozi koji su doveli do toga je strateški položaj Balkana, slabe i korumpirane vlade tamošnjih zemalja i privredna nestabilnost, stav je Inicijative koja je dio Globalne inicijative protiv transnacionalno organiziranog kriminala. Novi izveštaj je publikovala u Beču krajem maja, pošto su podatke o žilama kucavicama organiziranog kriminala u Albaniji, Bosni i Hercegovini (BiH), Srbiji, Kosovu, Crnoj Gori i Sjevernoj Makedoniji, prikupili 20 novinara i stručnjaka.

U Izvještaju ce utvrđuju gradovi u blizini graničnih prijelaza kao vruće tačke nezakonitih aktivnosti. Tako se pominje i Trebinje u BiH. Ovaj grad je blizu Hrvatske i Crne Gore, što ga čini idealnom lokacijom za tranzit droge koja dolazi iz Crne Gore uključujući kanabis iz Albanije i kokain koji dolazi brodovima iz crnogorskih luka i prebacuje se u BiH i Hrvatsku, posebno na područje Dubrovnika, navedeno je u Izvještaju.

Trebinje je i odredište za krijumčarenje cigareta koje dolaze iz Crne Gore a od 2015. se nalazi na ruti za krijumčarenje migranata. U istom kontekstu se spominje i Bileća i granični prijelaz Deleuša/Vraćenovići, gde je etablirana mreža za krijumčarenje cigareta kojoj pogoduju, kako se kaže u Izvještaju, posebno korumpirani granični službenici i policija koja je većinom i sama uključena u operacije krijumčarenja.

Rožaje na sjeveroistoku Crne Gore u blizini granice s Kosovom i Srbijom, smatra se vručom tačkom za krijumčarenje drogom. U izvještaju se kao vruće tačke pominju i granični prelaz Špiljani/Draćenovac kao mjesto za krijumčarenje droge, cigareta i ljekova, ali i Kula između Kosova i Crne Gore.

Prema Izvještaju, crnogorske luke Bar, Budva i Kotor smatraju se takođe lokacijama trgovine kokainom. U borbi za kontrolu nad ovim unosnim poslovima od 2014. se rasplamsao krvavi sukob između klanova Škaljari i Kavači. Sukob je eskalirao pošto su se uključile i druge kriminalne grupe iz Srbije i Crne Gore, stavljajući se na jednu ili drugu stranu. Sve je rezultiralo nizom uglavnom nerazjašnjenih ubistava i devastiranjem crnogorske obale, ali i prenošenjem sukoba u inostranstvo (pucnjava u Beču), navodi se u najnovijem izveštaju Globalne inicijative za borbu protiv organiziranog kriminala u jugoistočnoj Europi.

 Milan BOŠKOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

SVIJET

VISOKI EVROPSKI PRAGOVI ZA  ZEMLJE BALKANA: Odlaganje od novog do najnovijeg datuma 

Objavljeno prije

na

Objavio:

U slučaju Sjeverne Makedonije i Albanije  ministri EU već drugi put obećavaju donošenje odluke i propuštaju datume koje su sami zakazali.  Niz  analitičara ukazuje da EU izigravanjem obećanja i jača evroskepticizam u regionu

 

Savet opštih poslova Evropske unije nije dao zeleno svetlo otvaranju pristupnih pregovora sa Severnom Makedonijom i Albanijom. Ministri su obećali da će se vratiti ovom pitanju s ciljem da se donese jasna oduka najkasnije u oktobru 2019.

Ovo je drugi put da ministri EU obećavaju donošenje odluke i propuštaju datume koje su sami zakazali. Prošle godine je Savet opštih poslova u zaključcima istakao da će “u junu 2019. godine odrediti evropski put” Albanije i Severne Makedonije.

Evropski komesar nadležan za pitanja proširenja, Johannes Hahn, je naglasio da žali što zemlje članice nisu bile u stanju da donesu odluku na sastanku u Luxemburgu. “Verujem da će  doneti odluku odmah nakon letnjih odmora. Nedelovanje nije opcija”, podvukao je.

Hahn smatra da nedostatak odluke može uticati  na  prilike u regionu, kao što je dijalog o normalizacijiodnosa između Prištine i Beograda. Evropska komisija (EK) je krajem maja preporučila bezuslovno otvaranje pristupnih pregovora sa Tiranom i Skopljem. Visoka predstavnica EU Federika Mogerini je izjavila da bi izostanak odluke za datum pregovora sa Severnom Makedonijom i Albanijom imao loše posledice za bezbednost i saradnju u regionu, kao i za proces približavanja Zapadnog Balkana Uniji.

UočI ministarskog sastanka u utorak, ministri spoljnih poslova 13 zemalja članica EU pozvali su sve države članice Unije da ispune ono na šta su se obavezale u pogledu evropskih integracija Zapadnog Balkana i donesu odluku o otvarnju pregovora o članstvu sa Severnom Makedonijom i Albanijom. Inicijativu je pokrenula Poljska, a pridru\ile su mu se Češka, Estonija, Letronija, Litvanija, Mađarska, Bugarska, Italija, Malta, Austrija, Hrvatska, Slovenija i Slovačka.

Još uoči sastanka Saveta su  prenošene izjave diplomata da će Severna Makedonija najverovatnije ove godine dobiti podršku EU za početak razgovora o članstvu, ali ne i Albanija koja nailazi na protivljenje Francuske, Nemačke i Holandije.

Zaključci Saveta ministara EU su izazvali, očekivano, sasvim suprotne reakcije vlasti i opozicije u Severnoj Makedoniji.

Vladajući Socijaldemokratski savez (SDSM) premijera Zorana Zaeva smatra da su zaključci EU jasno priznanje postignutog uspeha u protekloj godini. Opoziciona VMRO DPMNE navodi da je Savet ministara umesto datuma o početku pristupnih pregovora, isporučio hladan tuš, kako kažu, korumpiranoj vladi Zaeva nesposobnoj da sprovede reforme.

Zaev je više puta indirektno tvrdio da će „vratiti mandat“ ukoliko zemlja u junu ne dobije datum za početak pregovora. On je i nemačkim medijima uoči posete Berlinu rekao da bi nedobijanje datuma značilo jačanje nacionalističkih snaga u Skoplju. Sada Zaev gleda na zaključak Saveta kao na “apsolutnu pismeno-pravnu garanciju” da će odluka biti doneta u oktobru.

Kim Mehmeti, publicita i analitičar iz Skoplja je komentarišući odluku Saveta ocenio “kako ispada da ni Briselu nije sasvim jasno kako će s ovim dilom Zapadnog Balkana… Ispašće da je sve bila velika varka i normalno da će biti nezadovoljstva unutra i niko ne može predvideti gdje će voditi, a to može uostalom i da utiče i na međuetničke odnose.“

Mehmeti ocjenjuje kako ovo slabi pozicija premijera Zaeva “…Na prošlim izborima većinu makedonskih glasova je imao VMRO-DPMNE. Sada ako imaju još i ovaj argument  – promenili ste ime, učinili ovo i ono, a ništa niste dobili. Onda je očekivano da slabi pozicija današnje vlasti i Zaeva, a da rastu šanse onih koji su tvrdili da će Makedonci, posebno makedonski narod, samo izgubiti. U takvim okolnostima svašta se može desiti,” zaključio je skopski analitičar.

I drugi analitičari su saglasni da otezanje čini stvari kod kuće neprijatnim za Zaeva i njegove socijaldemokrate. „Ukoliko ne bude datuma do kraja godine, proevropskim snagama će biti izbijeni argumenti u odbrani puta u EU“, rekao je politički analitičar Nenad Marković.

No  Simonida Kačarska iz Instituta za evropsku politiku ocenjuje da je odluka Saveta EU bila očekivana, pošto su i ranije bile slane jasne poruke evropskih političara da je jun previše kratak rok da bi se donela odluka i u parlamentima nekih od zemalja članica. “Glavni razlog zašto nemamo odluku je stanje i način odlučivanja u zemljama- članicama.“

Upravo zato su  premijer Zaev i predsednik Stevo Pendarovski uoči sastanka Saveta ministara boravili u Nemačkoj. Odatle su se vratili kao optimisti. Međutim, šturo saopštenje nemačke Vlade nakon susreta nije ulazilo u ovu tematiku. Tek je navedeno da su teme bile bilateralna, međunarodna i evropska pitanja.

Prema DW, napredak Skoplja koči situacija u  Albaniji. Iz pojedinih članica EU i iz EK se Tirani se prebacuje manjkava borba protiv korupcije i organizovanog kriminala.

Skoplje se zalaže za raspakivanje „paketa“ u kojem su Severna Makedonija i Albanija, susedne države koje je  bi, prema ideji EK, trebalo istovremeno da počnu pregovore sa EU. Zbog političke krize u Albaniji, holandski parlament je izglasao rezoluciju kojom se zalaže protiv početka pregovora sa tom zemljom, ali ne pominje Severnu Makedoniju.

Stavljanje Tirane i Skoplja na led šalje regionu određenu poruku. O tome je nedavno pisao novinar Andrea Ernst iz švajcarskog Noje cirher cajtunga, jednog od najuglednijih listova na nemačkom govornom području u Evropi. „Koliko god se vrh Evropske unije trudio, nema konsenzusa o nastavku proširenja na Balkan. Model ‘reforme u zamenu za integraciju’ stavljen je van snage“, piše Ernst, jedan od najboljih poznavalaca Balkana. „Da raspoloženje u mnogim članicama EU ne ide u prilog proširenju pokazuje već činjenica da je Evropska komisija svoje godišnje izveštaje o napretku objavila tek nakon Evropskih izbora kako svojom preporukom o početku pregovora ne bi dala municiju desničarskim partijama u Zapadnoj Evropi koje se protive integracijama“, piše  Ernst. On napominje:  „Za sada samo Srbija i Crna Gora pregovaraju sa Briselom i to napreduje traljavo. Koliko je ceo proces klimav pokazuje holandska inicijativa kojom se od Brisela traži da se posle deset godina ukine vizna liberalizacija za Albaniju. U Hagu se žale na kriminalne mreže i ilegalnu migraciju iz te zemlje“.

Ernst podseća i na nedavne reči visoke predstavnice EU za spoljnu politiku Federike Mogerini koja je u makedonskom slučaju rekla da se napori kandidata za EU moraju prepoznati i da će u suprotnom EU izgubiti na kredibilitetu u regionu i šire. Niz drugih analitičara ukazuje da EU time izigrava data obećanja i jača evroskepticizam u regionu.

I Radio slobodna Evropa (RFE) ocenjuje da je politika proširenja EU na aparatima za održavanje u životu. Po RFE, dva su problema.

Prvo zašto je samo 13 država članica EU, manje od polovine svih u Uniji objavilo otvoreno pismo u kojem su veličali vrline čina otvaranja vrata zemljama sa Zapadnog Balkana. A  onda među tih 13 država, samo dve su tzv. stare zemlje članice koje su se pridružile bloku u prethodnom veku: Austrija i Italija.

Pa ni rejting ovog para nije baš na visokom nivou u Briselu u ovom momentu. U Rimu su na vlasti dve populističke partije koje Uniji stvaraju razne  probleme, dok je Beč bez vlade od kada se u maju pojavio video na kojem bivši vicekancelar i krajnje desničarska figura Hajnc Kristijan Štrahe nudi ugovore potencijalnom ruskom dobrotvoru u zamenu za političke donacije.

Ostatak su novije države članice koje su ili suviše male da bi uticale na stvari, kao što su Hrvatska, Malta, Slovenija ili baltički trio, ili su suviše uprljane problemima s vladavinom prava kao što je Višegradski kvartet – Češka Republika, Slovačka, Poljska i Mađarska, primećuje RFE.

U Briselu se često čuje argument da je nestabilno ponašanje novijih država članica u istočnom delu evropskog kluba e prigušilo entuzijazam za proširenje na Zapadni Balkan. Za države Zapadnog Balkana  ne izgleda sjajno kada su njihove najveće pristalice među takvim državama.

Pismo je i napisano jer je postalo jasno da nekoliko ključnih država članica EU kao što su Francuska, Njemačka i Holandija ponovo signaliziraju da nisu spremne da daju zeleno svetlo za početak pristupnih pregovora EU sa Severnom Makedonijom i Albanijom. Isto se desilo i prošle godine.

Otvaranju pregovora sa Severnom Makedonijom i Albanijom protive se pored dela nemačkih političara, i u Holandiji, Danskoj i Francuskoj. Njihov argument je da sada nije vreme za proširenje. Sada je vrijeme za produbljivanje Unije, za konsolidaciju nakon godina kriza kao što su Bregzit, spašavanje članica evrozone i migrantski talas 2015. godine. Najzabrinjavajući aspekt ovoga za mnoge je da su zastupnici ovakvog mišljenja liberalne vođe bloka. Naročito francuski predsednik Emanuel Makron i holandski premijer Mark Rute, te donekle i nemačka kancelarka Merkel.

 

Evropske fotelje  glavna briga

Ukoliko je suditi po napisima u nemačkoj štampi,  šefove država ili vlada na predstojećem samitu 20. i 21. juna jedino zanima podela glavnih fotelja: ko će biti novi predsednik EK, Evropskog parlamenta /EP), Evropske banke… Dogovor bi morao da bude postignut do 2. jula kada parlament na prvom zasedanju novog saziva treba da odabere predsednika.

U pozadini je veliko trvenje Nemačke i Francuske čiji predsednik Emanuel Makron osporava bavarskom konzervativcu Mafredu Veberu da postane predsednik EK iako je lista Narodne partije, čiji je bio kandidat, osvojila najviše mandata na nedavnim izborima. „Ili će i Nemačka i Francuska dobiti po jedno rukovodeće mesto ili će obe ostati praznih ruku”, citira list Handelsblat jednog visokog neimenovanog diplomatu.

 

Mršav učinak

Srbija i Crna Gora su zvanično zemlje kandidati koje su otvorile pristupne pregovore.  Za Crnu Goru, koja je na vrhu liste da postane sledeća članica EU, sva 33 poglavlja o različitim pravilima i propisima EU koje svaka zemlja koja teži članstvu mora usvojiti,  će biti otvorena ovog ljeta. No, do sada su završena samo mršava tri.

Srbija je posle pet godina pregovora otvorila tek 16 od 35 poglavlja, a samo dva su privremeno zatvorena. Zbog toga mnogi govore o „tempu puža”. Hrvatska je  kompletno završila pregovore za šest godina.

Srbija je nedavno dobila kataklizmičan izveštaj o napretku Evropske komisije kada se radi o vladavini prava, slobodi medija i pravosuđa… To spada u dva kompleksna poglavlja 23 i 24. U Beogradu su se nadali da bi uprkos tome moglo da bude otvoreno barem još poglavlje 4. o slobodi kretanja kapitala.

Ministarka za evrointegracije Jadranka Joksimović vidi u tome svojevrsnu zaveru. To, kako ona smatra, znači da bi mnogima bolo oči ukoliko Srbija otvori više pregovaračkih poglavlja u situaciji dok Severna Makedonija i Albanija nemaju ni zeleno svetlo za početak pregovora.

Milan BOŠKOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

SVIJET

VISOKI EVROPSKI PRAGOVI ZA  ZEMLJE BALKANA: Odlaganje od novog do najnovijeg datuma 

Objavljeno prije

na

Objavio:

U slučaju Sjeverne Makedonije i Albanije  ministri EU već drugi put obećavaju donošenje odluke i propuštaju datume koje su sami zakazali.  Niz  analitičara ukazuje da EU izigravanjem obećanja i jača evroskepticizam u regionu

 

Savet opštih poslova Evropske unije nije dao zeleno svetlo otvaranju pristupnih pregovora sa Severnom Makedonijom i Albanijom. Ministri su obećali da će se vratiti ovom pitanju s ciljem da se donese jasna oduka najkasnije u oktobru 2019.

Ovo je drugi put da ministri EU obećavaju donošenje odluke i propuštaju datume koje su sami zakazali. Prošle godine je Savet opštih poslova u zaključcima istakao da će “u junu 2019. godine odrediti evropski put” Albanije i Severne Makedonije.

Evropski komesar nadležan za pitanja proširenja, Johannes Hahn, je naglasio da žali što zemlje članice nisu bile u stanju da donesu odluku na sastanku u Luxemburgu. “Verujem da će  doneti odluku odmah nakon letnjih odmora. Nedelovanje nije opcija”, podvukao je.

Hahn smatra da nedostatak odluke može uticati  na  prilike u regionu, kao što je dijalog o normalizacijiodnosa između Prištine i Beograda. Evropska komisija (EK) je krajem maja preporučila bezuslovno otvaranje pristupnih pregovora sa Tiranom i Skopljem. Visoka predstavnica EU Federika Mogerini je izjavila da bi izostanak odluke za datum pregovora sa Severnom Makedonijom i Albanijom imao loše posledice za bezbednost i saradnju u regionu, kao i za proces približavanja Zapadnog Balkana Uniji.

UočI ministarskog sastanka u utorak, ministri spoljnih poslova 13 zemalja članica EU pozvali su sve države članice Unije da ispune ono na šta su se obavezale u pogledu evropskih integracija Zapadnog Balkana i donesu odluku o otvarnju pregovora o članstvu sa Severnom Makedonijom i Albanijom. Inicijativu je pokrenula Poljska, a pridru\ile su mu se Češka, Estonija, Letronija, Litvanija, Mađarska, Bugarska, Italija, Malta, Austrija, Hrvatska, Slovenija i Slovačka.

Još uoči sastanka Saveta su  prenošene izjave diplomata da će Severna Makedonija najverovatnije ove godine dobiti podršku EU za početak razgovora o članstvu, ali ne i Albanija koja nailazi na protivljenje Francuske, Nemačke i Holandije.

Zaključci Saveta ministara EU su izazvali, očekivano, sasvim suprotne reakcije vlasti i opozicije u Severnoj Makedoniji.

 

PROČITAJTE VIŠE U ŠTAMPANOM IZDANJU MONITORA OD 21. JUNA

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo