Povežite se sa nama

INTERVJU

Pravosuđe u službi vlasti

Objavljeno prije

na

MONITOR: Direktor generalne direkcije Evropske komisije za proširenje Majk Li nedavno je poručio Crnoj Gori da mora dodatno poraditi na uspostavljanju efikasnog sudstva, borbi protiv korupcije i organizovanog kriminala i zaštiti ljudskih prava i slobode medija. Da li i Vi to prepoznajete kao glavne probleme ? MARIĆ: Svakako. No, pored višegodišnje retorike o posvećenosti evropskim integracijama i standardima nijesu vidljive suštinske promjene. Politička volja za sprovođenje ,,reformi,, našla je puni izraz stavljanjem pod jaku političku kontrolu pravosuđa i osnivanje ,,antikorupcijskih i kontrolnih,, organa i službi koje su takođe pod političkom kontrolom vladajuće koalicije, odnosno izvršne vlasti.

MONITOR: Koje su to bile najbitnije takozvane reformske aktivnosti tokom decenije?
MARIĆ: Početkom decenije Udruženje pravnika Crne Gore je povodom brojnih primjera neostvarivanja Ustavom i zakonom utvrđenih funkcija od strane državnih organa, naročito kada je u pitanju borba protivu oranizovanog kriminala i korupcije, ocijenilo da netransformisane institucije sistema, koje ne ostvaruju ustavnu ulogu, imaju nesagledive negativne posljedice.

Radi uspostavljanja nezavisnih pravosudnih i samostalnih upravnih organa, početkom ove decenije donešeni su zakoni, strategije, programi i akcioni planovi, da bi se onda permanentno vršile njihove izmjene i dopune, odnosno donosili novi zakoni i nove strategije, programi i akcioni planovi i naravno njihove izmjene i dopune. Na ovim poslovima je angažovana brojna administracija, a uporedo sa tim obrazovani su brojni novi organi i službe sa takođe brojnom administracijom. Ovo i pored činjenice što je Vlada u Strategiji reforme državne uprave 2002-2009. ocijenila: ,,Država da bi bila demokratska mora imati efikasnu, ekonomičnu i profesionalnu državnu upravu”. Zato su utvrđeni, kao najbitniji reformski ciljevi – jačanje discipline, zakonitost rada, nezavisna ocjena pojedinačnog učinka i rada uprave u cjelini, kako bi bila ključna poluga u borbi protivu organizovanog kriminala, korupcije.

Znači, Vlada je početkom ove decenije ocijenila da su dva osnovna problema crnogorskog društva – neprofesionalna i glomazna administracija i organizovani kriminal i korupcija.

MONITOR: Kakvi su efekti?
MARIĆ: Na kraju decenije ,,reformi,, nije realizovan nijedan suštinski cilj reforme (profesionalnost, zakonitost, efikasnost, efektivnost i odgovornost), a državna i ukupna administaracija još je glomaznija. Suštinska i profesionalna borba protivu korupcije i organizovanog kriminala je izostala.

Ali crnogorsko društvo je već naviknuto na nove početke i zaborav, što tadašnji i sadašnji predsjednik Vlade očigledno dobro zna. Pred izbore u martu prošle godine, opet ,,bez dileme,, je izjavio:,,Nerealne su ambicije da za dvije godine od nezavisnosti izgradimo institucije sistema”. Na samom izmaku decenije u kojoj je njegova Vlada sprovodila ,,reforme,, podučava:,, Ne može ništa biti idealno. Taj ko misli da se može za tako kratko vrijeme sve dovesti u savršeni red i uspostaviti efikasne i kvalitetne institucije sistema, taj nije za politiku, niti za bilo kakav drugi ozbiljan posao”. Za neobaviještene, neupućene i zaboravne ovo može da liči na jak argument.

MONITOR: Ustavom Crne Gore propisano je da svako ima pravo na pravično suđenje u razumnom roku pred nezavisnim i nepristrasnim sudom. Zašto onda škripi na sve strane?
MARIĆ: Ustavom utvrđeni način izbora i imenovanja nosilaca sudske i tužilačke funkcije ne obezbjeđuje nezavisnost, samostalnost pravosudnih organa. Ustavom je utvrđeno da, predsjednika Vrhovnog suda bira i razrješava Skupština (vladajućom većinom) na zajednički predlog predsjednika Crne Gore, predsjednika Skupštine i predsjednika Vlade, bez ikakve procedure. To znači da je to ličnost koja uživa apsolutno političko povjerenje vladajuće partije ili koalicije. Predsjednike drugih sudova i sudije bira i razrješava Sudski savjet, kojim predsjedava predsjednik Vrhovnog suda i koji je po svom sastavu i načinu izbora takođe pod kontrolom vladajuće većine. U takvim uslovima se ne može govoriti o oživotvorenju ustavne garancije pravičnog suđenja pred nezavisnim i nepristrasnim sudom. Slično je i sa načinom imenovanja državnih tužilaca i njihovih zamjenika, kao i sastavom i načinom izbora Tužilačkog savjeta. Vladajuća struktura je stavila pod jaku političku kontrolu pravosuđe, i pored više nego argumentovanog protivljenja Venecijanske komisije, parlamentarne opozicije, Udruženja pravnika Crne Gore i drugih organizacija i institucija. I dalje je odlučujuća netransparentna uloga Vlade kod rješavanja stambenih i drugih pitanja sudija i tužilaca. Predsjednik Vrhovnog suda godinama raspolaže sudskim budžetom mimo zakonom utvrđenih ovlašćenja. U svijetlu ovih činjenica suštinske promjene su ustavnopravno i praktično onemogućene.

MONITOR: Najavljene su dopune krivičnog zakonika i uvođenje instituta proširene konfiskacije imovine stečene kriminalnom djelatnošću.Vi ste pozdravili to konkretno rješenje, ali ste istovremeno saopštili da nije u prirodi čovjeka da kreće protiv samoga sebe?
MARIĆ: Inicijativa je, u principu, dobra. Hoću da vjerujem da će suštinsko rješenje biti usvojeno u parlamentu. Međutim, treba podsjetiti da višegodišnja saznanja o postupanju tužilaštva i sudova po krivičnim prijavama MUP-a, NVO i drugih subjekata za teška krivična djela, čijim izvršenjem je pribavljena milionska imovinska korist, ne ulivaju optimizam da će novo zakonsko rješenje dati značajnije rezultate.

MONITOR: Skupštinski odbor za bezbjednost i odbranu je jednoglasno donio zaključak da nadležni nijesu učinili dovoljno na pripremanju dokaza za pokretanje postupka protiv Darka Šarića i njegovih saradnika. Ukazano je da nije bilo koordinacije između nadležnih istražnih organa. Da li je priča o nekoordinaciji pokriće za smišljeno nečinjenje?
MARIĆ: Ništa novo. Nema nikakvih suštinskih promjena u radu i postupanju državnih organa. To nije slučajno. Organizovani kriminal i ,,visoka,, korupcija ne mogu se razmahnut bez jake i organizovane političke podrške. Zato ćemo i dalje godinama, ukoliko budu sprovodili ,,reforme,, oni koji su značajno doprinijeli kriminalizaciji društva i ,,visokoj,, korupciji u institucijama sistema, slušati zaklinjanja u evropske integracije, a stanje zakonitosti i profesionalnosti se neće unaprijediti. Profesionalne institucije su direktna prijetnja kreatorima ovog stanja.

MONITOR: Ovakvi se skandali u Crnoj Gori, u najboljem slučaju, okončaju sa ukorom ili političkom preporukom nadležnima da koriguju svoje djelanje, kao u školici. Da li je neophodno utvrditi personalnu, profesionalnu, možda i krivičnu odgovornost pojedinaca?
MARIĆ: Svakako da bi bilo neophodno utvrđivanje odgovornosti, kako se to radi u demokratskim društvima. Međutim,dugogodišnje iskustvo u Crnoj Gori nas uču da od toga neće biti ništa, jer vlast funkcioniše po sistemu spojenih sudova. Nije dobro talasati, jer bi se lako otvorile pukotine koje bi se kao lavina širile. To bi za ovu vlast bilo jako opasno. Zato je sve to pod jakom i budnom partijskom kontrolom.

MONITOR: Šta je, po Vama naš ključni problem, neznanje i neprofesionalnost ljudi u tužilaštvu i pravosuđu ili njihova potčinjenost vladajućoj grupaciji?
MARIĆ: Radi se o strogoj partijskoj kontroli preko,,izabranih,, partijski povjerljivih kadrova raspoređenih na čelu institucija i stavljanju u zavistan položaj nosilaca svih državnih poslova, počev od referenta, planera, inspektora, tužioca, sudije pa sve do poslanika parlamentarne većine, koji su svi činovnici Vlade ili su u vršenju svojih funkcija zavisni od određenih benefita Vlade. To je struktura koja ,,vrši,, parlamentarnu kontrolu i nadzor nad radom Vlade.

MONITOR: Šta je ključni razlog često pominjanje zavisnosti pojedinih sudija?
MARIĆ: Pored sistemski uspostavljene zavisnosti i političke kontrole, tu je još niz pitanja vezanih za lični status i karijeru, o čemu odlučuje Sudski savjet na čelu sa predsjednikom Vrhovnog suda, kao političko tijelo. Sve dok se ne promijene ustavna i zakonska rješenja kojima će se sudstvo osloboditi jake političke kontrole i ne utvrde jasni i transparentni postupci i kriterijumi za izbor, napredovanje i razrješenje sudija stanje se neće promijeniti na bolje.

MONITOR: Na tapetu su bili i predlozi izmjena zakonskih rješenja u vezi uvrede i klevete u medijima. Mnogi tvrde da je mnogo ozbiljniji problem od regulative način na koji su sudovi utvrđivali odgovornost za klevetu i uvredu. Da li je u pitanje nepoznavanje naših sudija obavezujuće međunarodne prakse ili nešto drugo?
MARIĆ: Očigledno je da nema ujednačene sudske prakse i poštovanja standarda međunarodnog prava. Da nema garancija da će se u dogledno vrijeme nešto značajnije mijenjati u praksi i pored eventualno kvalitetnijih zakonskih rješenja, govori činjenica da predsjednik Vrhovnog suda ne poštuje ustavnu obavezu „obezbjeđenje jedinstvene primjene zakona od strane sudova”, kao i ustavno određenje da „opšteprihvaćena pravila međunarodnog prava imaju primat nad domaćim zakonodavstvom”, izjavljujući da bi to bilo narušavanje nezavisnosti sudova i sudija. Vjerujem da će sudovi i dalje selektivno presuđivati za izgovorenu javnu riječ, ukoliko je ona suprotna zvaničnoj istini koju saopštava Vlada i njena ministarstva. Znači to nije posljedica nepoznavanja zakona i međunarodne prakse, već izvršavanje političkih naloga od strane odabranih sudija za tu i sličnu vrstu sporova.

Petar KOMNENIĆ

Komentari

INTERVJU

BLAGOJE GRAHOVAC, GENERAL U PENZIJI I ANALITIČAR GEOPOLITIKE: Udaljiti DPS i DF od vlasti

Objavljeno prije

na

Objavio:

U Crnoj Gori je sve ogoljeno, pa nije teško zaključiti da ovakvu DPS i ovakav DF treba što više udaljiti od bilo kojeg oblika vlasti u Crnoj Gori. To mogu uraditi samo građani, i samo olovkom

 

„Događaji a Cetinju pokazuju da više decenija nismo detektovali pravi uzrok i društvenih, i političkih frustracija crnogorskog društva“, kaže u razgovoru za Monitor Blagoje Grahovac, odgovarajući na pitanje o uzrocima aktuelnih sporenja u Prijestonici.

GRAHOVAC: Uzrok je duboka i vrlo smišljena fašizacija crnogorskog društva. S jedne strane, egzistira agresivna ofanziva srpskog klerofašizma, čiji pokrovitelj je SPC, a politički eksponent je DF. Najnovija klerofašistika politička doktrina o „srpskom svetu“ je sredstvo za ostvarenje hegemonističkih velikodržavnih ciljeva.

S druge strane, višedecenijska vladavina DPS je generisala i formalno (ali i interesno) uobličila vrlo opak pokret, koji ne prikriva crnogorski neofašizam zasnovan na kriminalu, ne manje opasan od onog prvog. Na ravnoteži međusobnog straha, vlast se održavala kako u prethodnom periodu, tako i danas. Eksponirani predstavnici CPC nisu uspjeli da se distanciraju od crnogorskih neofašista. Naprotiv!

MONITOR: Ko su pobjednici, a ko gubitnici u „operaciji ustoličenja“?

GRAHOVAC: Nosioci oba ona fašizma umišljaju da su pobjednici. Oni i dalje istrajavaju na zavađama – da bi vladali! Dugoročni gubitinici su i država Crna Gora, i njeni građani.

Kroz istoriju se svaki oblik fašizma ponašao upravo tako. Crna Gora ima nesreću da ima dvije suprotstavljene frakcije, skoro pa jedinstvenog fašizma. Održavaju se na ravnoteži straha, u koji su uveli i većinu građana.

MONITOR: Dio vlasti zamjera policiji navodno  suviše mek  odnos prema demonstrantima na  Cetinju. Kako to komentarišete?

GRAHOVAC: Normalan vojnik i normalan policajac među prvima prepoznaju nemoral, nekompetentnost i bahatost bilo koje vlasti. Jednostavno, iz razloga što se to najbolje uočava u hijerarhijski ustrojenim državnim institucijama. Nije teško ustvrditi da su u cetinjskim događajima većina učesnika bezbjednosnog sistema postupali i umnije, i odgovornije nego što bi se moglo reći kako za nosioce vlasti, tako i za mnoge predstavnike opozicije. Normalni policajci i normalni vojnici su svjesni da su upravo ti politički predstavnici najveća ugroza Crne Gore.

Milena PEROVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 17. septembra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

INTERVJU

HRVOJE JURIĆ, PROFESOR FILOZOFSKOG FAKULTETA U ZAGREBU: Odgovornost se zamjenjuje disciplinom, a solidarnost strahom

Objavljeno prije

na

Objavio:

Jedinu šansu, dugoročno, vidim u prepoznavanju problema u lokalnim zajednicama, u lokalnim inicijativama koje su usmjerene na bitna pitanja

 

MONITOR: Nikada se kao posljednjih  decenija nije govorilo o važnosti odnosa čovjeka i prirode. Nikle su mnogobrojne „zelene“ partije, a i druge u svom programu imaju i svoju „zelenu politiku“. Koliko je to postao „trend“ i neka vrsta političkog pomodarstva, bez obzira na to što neki od njih djeluju iz dubokih uvjerenja da bez realizacije zelenih agendi nema opstanka?

JURIĆ: Više ne treba posebno dokazivati da je ljudski faktor ključan u nastanku ekološke krize koja prijeti Planeti, a prije svega opstanku ljudskog roda. Na to nam sve češće ukazuju ekstremne vremenske pojave, kao što su neobično visoke temperature i požari te neobično velike oborine i poplave, a na to nam je ukazala i pandemija koronavirusa, jer mnogi znanstvenici tvrde i podacima potkrepljuju da su uzroci nastanka i razvoja suvremenih epidemija zapravo ekološki, primjerice, krčenje šuma i prašuma, industrijska poljoprivreda i uzgoj životinja, organizacija i način života u gradovima, mobilnost stanovništva…

Na sve to upozoravaju nas „zelene politike“, pa i „zelene“ ili „ozelenjene“ partije, ali moram biti iskren, ne vidim spasa u tom partitokratsko-političkom „zelenilu“, kao ni u „zelenilu“ korporacija, jer sve zeleno tu je većinom samo sredstvo za postizanje nekih drugih ciljeva. Općenitije gledajući, mislim da je cijela paradigma „održivog razvoja“ nešto što treba kritizirati, jer taj „održivi razvoj“ uglavnom se koristi kao smokvin list za održavanje i razvijanje postojećeg ekonomsko-političkog sistema koji je i doveo čovječanstvo i Planetu do ruba propasti.

Nastasja RADOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 17. septembra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

INTERVJU

IVAN VUJAČIĆ, predsjednik Foruma za međunarodne odnose: Zapadni Balkan se jedva primjećuje među krupnim globalnim potresima

Objavljeno prije

na

Objavio:

Svega smo se nagledali sem izgradnje identiteta na osnovu tolerancije, dijaloga i uvažavanja drugoga

 

MONITOR: Kako ocjenjujete geopolitički i ekonomski položaj zemalja Zapadnog Balkana poslije skorašnjih značajnih promjena na globalnom planu: dolaska nove američke administracije, pandemije, promjena u EU, kineskog daljeg osnaživanja?

VUJAČIĆ: Desile su se bitne promene posle finansijske krize 2008. godine, koja je ozbiljno uzdrmala svet. U te promene spada izlazak Velike Britanije iz Evropske unije – takozvani Bregzit koji još uvek u pojedinim aspektima traje, a zatim izbor Donalda Trampa za predsednika SAD. Na to se nadovezala pandemija koja je pokazala koliko je svet istovremeno jako povezan i jako ranjiv. Sve najveće nacije sveta (uključujući tu i Kinu) pokazale su i nespremnost i nekompetentost, iako se već duže vreme  upozorava na mogućnost upravo ovakve pandemije.

Izbor Bajdena i njegova najava „povratka SAD u svet” očigledno je više retorička nego stvarna jer su Bajdenovi očigledni prioriteti ekonomska i socijalna politika na unutrašnjem političkom planu, što je na izvestan (ali bitno drugačiji) način, nastavak Trampove politike sadržane u sloganu „Amerika na prvom mestu”. Izlazak iz Avganistana je, u stvari, potvrda Trampovog sporazuma sa talibanima i uklapa se u stavljanje fokusa na unutrašnju transformaciju SAD. Od Trampa Bajden je nasledio i viđenje Kine kao strateškog konkurenta, pa i tu postoji više kontinuitet nego diskontinuitet. U narednom periodu videćemo u kom pravcu će se ova konkurencija odvijati.

EU sa svojom velikom ekonomskom snagom ima sopstvene probleme. Posle prvobitne katastrofalne reakcije na pandemiju, ona se nekako sabrala i dostigla značajan nivo vakcinisanosti. No, EU ima značajne probleme na unutrašnjem planu od kojih je najveći izazov održavanja ključnih vrednosti EU u svetlu „iliberalnih demokratija“, kako ih je nazvao Orban, u Poljskoj i Mađarskoj, čije vlade svojim otvorenim delovanjem dovode u pitanje samu suštinu EU.

Zapadni Balkan se jedva primećuje na fonu ovih krupnih potresa. On je mnogo manje važan nego što se nama čini. Države Zapadnog Balkana su ekonomski, demografski i geografski male i još uvek uronjene u prošlost i međusobne razmirice. Ako se tome doda neizgrađenost institucija, nivo korupcije i kriminala, te ozbiljno nazadovanje sa aspekta onih karakteristika koje čine društva demokratskim (po oceni bitnih međunarodnih instituta), postavlja se pitanje da li uopšte imaju stvarnu perspektivu članstva u Evropskoj uniji, bez obzira na formalno zaklinjanje da im je to cilj.  Dovoljno je podsetiti da se pre dve godine u opisu stanja u izveštaju Evropske komisije o Zapadnom Balkanu pojavila kategorija zarobljena država.

Bojim se da već dugo vremena političke elite na ovim prostorima svojim delovanjem čine sve da stvore predstavu o ovim prostorima kao mračnom mestu koje je jedino interesantno po mogućnosti stvaranja potencijalnih konflikata. Dobro je jedino što su nam i na tom planu mogućnosti iscrpljene tokom ratova 1990-ih. Ako nam je istinski cilj članstvo u EU, moramo se truditi da se pokažemo kao uzorne zemlje u svakom pogledu i uz to i dobre komšije jedni drugima. Jedino se u tom slučaju možemo, uz podršku i EU i SAD, vratiti na stvarni, a ne fingirani, put ka članstvu u Evropskoj uniji.

MONITOR: Kako kao profesor ekonomije i diplomata sa radnim iskustvom u Vašingtonu, vidite uticaj Kine? Predviđa se da će ona uskoro biti najjača svjetska ekonomija? Na osnovu kojih parametara bi to moglo biti i kako da ih čitamo?

VUJAČIĆ: Kineski dugogodišnji rast je impresivan. Normalno je da Kina kao zemlja sa ubedljivo najvećim stanovništvom i takvim rastom, u narednoj dekadi postane najveća svetska ekonomija merena nominalnim ukupnim BDP-om. Ona je to već sada, ako BDP računamo po kupovnoj moći. Kina nije toliko atipična kako se misli, jer se uklapa u Azijski model strategije rasta koji je već viđen. No, po nominalnom BDP-u po glavi stanovnika ona je još uvek tek na 73. mestu u svetu. Usput budi rečeno, po ovom parametru Kina je pretekla i Srbiju i Crnu Goru. Projekcije ukazuju da će Kina 2050. još uvek biti na polovini BDP-a po glavi stanovnika u SAD.

Ne bi trebalo zanemariti ni ozbiljne probleme sa kojima se Kina susreće. Na prvom mestu je to nejednkost koja je najveća u svetu. Paradokslano je da se to javlja pod vlašću komunističke partije. Drugo, Kina će se sudariti sa starenjem stanovništva, pa i njegovim ozbiljnim smanjenjem do kraja veka. Ovo je rezultat dugogodišnje „politike jednog deteta“. Takvi fenomeni nisu pogodni za ekonomski rast. Navedeno ne umanjuje dosadašnji ekonomski napredak Kine, ali ukazuje da se pred njom nalaze ozbiljni izazovi.

MONITOR: EU nije oduševljena kineskim prisustvom i uticajem na privrede zemalja Balkana, među kojima se ističe i Crna Gora, a još više Srbija. Novi kineski „Put svile“ nazvan Inicijativa „Pojas i put“, obuhvata i značajan broj zemalja članica EU. Neki to zovu „kineskim Maršalovim planom“, a drugi „dužničkom diplomatijom“… Koliko je velika razlika u stepenu i načinu kineskog prisustva ovdje i u zemljama EU? Kakva je budućnost te saradnje?

VUJAČIĆ: Kristijan Lagard koja je sada predsednica Evropske centralne banke, dok je još bila direktor MMF-a, pre par godina je upozoravala zemlje da vode računa o isplativosti projekata infrastrukture u okviru programa „Pojas i put“, te da su neke u ospasnosti da uđu u probleme otplate duga. Tada je nabrojala šest zemalja među kojima je bila i Crna Gora. Nisam sklon da zbog toga optužujem Kinu. Naši političari nose odgovornost za zaduživanje. Izgradnja infrastrukture se predstavlja kao vid ubrzanog razvoja.  Kad bi samo zidanje puteva vodilo brzom razvoju, sve bi zemlje bile razvijene, jer je u današnje vreme gradnja puteva prilično jednostavna.

Ono na čemu bi trebalo da insistiraju vlasti sa ovih prostora  je da prisustvo ekonomskih subjekata iz bilo koje zemje sveta, pa i Kine, bude u skladu sa dobrom praksom EU u svakom pogledu, od tendera do ekoloških kriterija. Očigledno je da oni to ne rade, a to je dugoročno kontraproduktivno.

MONITOR: Hoće li povratak talibana u Avganistanu promijeniti ili potvrditi odnose globalnih sila?

VUJAČIĆ: Avganistan neće promeniti globalne odnose sem ukoliko ponovo postane baza za terorizam, u šta sumnjam. Nije lako obezbediti elementarne uslove za život posle tako dugotrajnog rata. To znači da će talibani morati da se mnogo više prilagode svetu ukoliko žele da uspostave dugoročnu vlast. To znači oslanjnaje na pomoć, kredite, devizne rezerve i još mnogo toga.

 

U krizi na Cetinju su učestvovale sve strane

MONITOR: U Srbiji se pojavila sintagma „srpski svijet“, kao novo-stara „etno-spoljnopolitička“ inicijativa. Bilo je dosta straha u vezi sa ovim događajima na Cetinju. Da li je moguće da posljedice sukoba na Cetinju dovedu do radikalnijih unutarpolitičkih, pravosudnih i diplomatskih izazova?

VUJAČIĆ: Ne znam šta znači „srpski svet“. Vidim da je jedna takva, po mišljenju mnogih, nesrećna, a po mom mišljenju i pretenciozna, floskula dovela do oštrih polemika i u Srbiji. Jedni u njoj vide nacionalizam i srpski hegemonizam, a drugi legitimnu zainteresovanost za položaj, prava i kulturni identitet pripadnika srpske nacionalnosti van Srbije,  koja ne bi trebalo da bude upitna.

Svakako nije dobro što se tom floskulom najglasnije oglašava Aleksandar Vulin poznat po svom konfrontirajućem i agresivnom maniru u raspravama o etnicitetu i tumačenju istorije koje često sam inicira. To što to ne bi trebalo da bude njegov posao u vladi Republike Srbije i što ga niko ne koriguje,  čini da se njegove izjave tumače kao stvarne Vučićeve poruke koje on ne želi da izgovori. To ne može da doprinese ničemu dobrom, a pogotovu ne Vučiću jer je njegova radikalska nacionalistička prošlost i učešće u politici 1990-ih godina naširoko poznata. Mislim da se cela javna polemika oko ove floskule ne vodi o njenom značenju, već se značenje izvlači iz biografije ličnosti koja je propoveda i objašnjava. Vulin je naknadno svojim izjavama dodatno doprineo negativnom tumačenju „srpskog sveta”.

Cela polemika oko ove floskule nam, međutim, govori nešto drugo. Govori nam o stanju u zemljama ovih prostora koje su, kao što sam rekao, uronjene u prošlost i međusobne razmirice, a i u okviru samih sebe jako polarizovane.  Sve će se iskoristiti za produbljivanje podela i raspaljivanje strasti jer na tome opstaju veći delovi političkih i drugih elita.

Slično se i desilo sa ustoličenjem na Cetinju, koje se srećom završilo bez tragičnih posledica. Ono što se dešavalo kroz vekove, da se laički  izrazim, ritual unapređenja jednog sveštenog lica na funkciju, pretvorilo se u krizu na ivici žestokog nasilja koje je moglo da dovede do veoma ozbiljnih posledica. U tome su učestvovale sve strane. Posebno je loše izgledalo organizovano dovođenja protivnika tog ustoličenja koji su se nasilnički ponašali. Još gore, stvorena je percepcija da predsednik Crne Gore podstiče nasilje. To urušava kredibilitet Crne Gore kao države.

 

SAD će na Balkanu podržavati napore EU iz drugog plana

MONITOR: Još se očekuje jasnija politika administracije Džozefa Bajdena prema zemljama Zapadnog Balkana, posebno prema nekim režimima i moćnim pojedincima, prije svega iz političke sfere. Šta bi moglo da se očekuje?

VUJAČIĆ: Očekujem povratak na ranije utvrđenu politiku podrške rukovodećoj ulozi Evropske unije na prostoru na kome se nalaze zemlje  koje imaju aspiracije ka članstvu u EU. Cilj Bajdenove administracije je ponovno uspostavljanje čvrstih veza sa EU koje su u vreme Trampa bile narušene. SAD će podržavati napore EU iz drugog plana, a njihovu nešto veću ulogu očekujem u pregovorima između Beograda i Prištine, iz razloga što imaju daleko veći uticaj na albansku stranu. Predviđam da će se to manifestovati vrlo brzo u nagovaranju Kurtija da zauzme konstruktivniji stav prema ovim pregovorima.

 

Crkve su na našim prostorima previše prisutne u politici

MONITOR: Da li dugo oslanjanje političkih partija i lidera u našem regionu  na dominantne crkve ili namjere da se stvore nove državne crkve (u etno-filetističkoj tradiciji Pravoslavlja), govore i o nemoći politike koja ne može bez „saveza trona i oltara“?

VUJAČIĆ: Mislim da su crkve na ovim prostorima isuviše prisutne u politici, a kad to kažem ne mislim samo na SPC i ne mislim samo na Crnu Goru, već i na sve prostore bivše Jugoslavije. Trebalo bi da su naše državnosti i nacije zasnovane na nečemu drugom, a ne na pripadnosti konfesijama. Politika indentiteta u ektremnom obliku je i dovela do krvavog raspada Jugoslavije. Trebalo je da iz toga nešto naučimo. Svega smo se nagledali sem izgradnje identiteta na osnovu tolerancije, dijaloga i uvažavanja drugoga.

Nastasja RADOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo