Povežite se sa nama

OKO NAS

SEZONA: “Julska rupa” guta turizam

Objavljeno prije

na

I u srećnijim vremenima turistički radnici su strahovali od famozne “julske rupe”, kada je dolazilo do pada broja gostiju, a sljedstveno tome manja je bila i potrošnja. Taj fenomen je u osamdesetim godinama, u pravilu, trajao od 18. do 29. jula, odnosno odvijao se u samom “srcu sezone”.

Ni turizam nije što je nekad bio, pa je već godinama “rupa” kod nas odmah na početku jula. I što je važnije, mnogo je dublja. Ove je godine ona počela da djeluje već od sredine juna. Tada je samo u Budvi minus gostiju iznosio čak 15 odsto u odnosu na prošlu godinu. Samo sedmicu kasnije, mađioničarski, na nivou cijele zemlje posjeta je bila tek nešto bolja nego lani. Iz resornog Ministarstva održivog razvoja i turizma je saopšteno da je realizovano oko 90 odsto planiranih aktivnosti, a da je deset odsto ostalo nerealizovano “usljed nedostatka sredstava ili proceduralnih razloga”. Dakle, u “julsku rupu” smo upali zbog para i procedure.

Kako onima koji na turizam gledaju samo kao na izvor brze i lake zarade objasniti da je svaka turistička sezona specifična, da se ne događa spontano i da je treba sistematski podsticati. Već sredinom juna je moralo da se upali “crveno svjetlo”, i shvatiti da se medijskim presingom i sijanjem optimizma ne mogu preokrenuti dugogodišnji loši trendovi. “To je prije svega rezultanta oslanjanja na jedno tržište, gradnje stanova i vikend-kuća, a ne hotela, kao i nesprovođenje Master plana razvoja crnogorskog turizma”, kaže profesor turističke ekonomije Rade Ratković.

Sličnog je mišljenja dugogodišnji predstavnik Turističkog saveza Jugoslavije u Frankfurtu Vukašin Ćulafić. “Mi imamo rupu već u aprilu, jer smo se dobrovoljno odrekli šampiona u putovanjima – Njemaca. Sada u toj najvažnijoj emitivnoj zemlji Evrope imamo samo jednog čovjeka koji treba da dovodi goste, što je nerealno”, ističe on.

No, predsjednik Crnogorskog turističkog udruženja Žarko Radulović smatra da je orijentisanost domaćeg turizma na istočnoevropsko tržište bila profitabilna. “Da smo bili okrenuti ka zapadnom tržištu svih ovih godina, mi bismo imali 25 do 30 posto manje prihoda svake godine, jer otprilike je tolika razlika u novcu koji nam donosi miks – manjim dijelom Zapad, a većim dijelom Istok. To je u novcu, ugrubo računato, oko 30 posto više. Dakle, ukoliko bismo imali više zapadnih turista od onih sa istoka, dobili bismo 30 posto manje novca”, smatra Radulović.

Rusi su zaista mnogo više trošili od ostalih gostiju (čak dva puta više od Njemaca, pokazale su statistike u Hrvatskoj), ali se strategija oslanjanja najvećim dijelom na njih pokazala pogrešnom. Ukrajinska kriza, pogoršanje političkih odnosa Podgorice i Moskve i pad vrijednosti rublje, značajno su ove godine smanjili broj ruskih turista na Crnogorskom primorju. Kako nije bilo ni vremena ni snage za prodor na nova tržišta, hotelijeri i ugostitelji, kao i svi oni koji žive od turizma, su počeli da vape za pomoć.

Ostale razloge za ovogodišnju “julsku rupu” turistički radnici nalaze i u Svjetskom prvenstvu u fudbalu, poplavama u regionu i nestabilnim meteorološkim prilikama, a u Ulcinju (gdje je, inače, predsezona bila za petinu bolja nego lani) svemu dodaju još i početak mjeseca Ramazana.

Na ovu pojavu ovdje se nema adekvatan odgovor. Ne prate se ni potezi iz najbližeg okruženja. Hotelijeri u Hrvatskoj, svjesni da im punjenje kapaciteta ide loše, za početak jula su smanjili cijene za 10 do 20 odsto. Još prošle godine Grci su smanjili cijene za čak 40-50 odsto! Pa su imali odlične rezultate na kraju sezone, a tako nastavljaju i u ovoj.

Kod nas vlada mišljenje da je normalno biti skup u julu. Možda, ali od druge sredine jula. Jer svako ko prati turističke trendove može da vidi da se špic sezona pomjera, pa se posljednjih godina kreće od sredine tog mjeseca (završetka ispitnih rokova na fakultetima) pa do početka septembra.

Predsezona je pokazala da kvalitetni objekti nemaju problema sa punjenjem, ali i da cijena mora da prati tržište. “Da ove godine nemamo više gostiju sa istočnih tržišta (Rusi, Poljaci, Česi, Slovaci), ova ‘julska rupa’ bi nas progutala”, kaže vlasnik apartmana Bonita u Ulcinju Munib Abazović. On ističe i da je kupovna moć turista iz regiona sve manja, pa se zato oni odlučuju da na moru borave kraće.

U svakom slučaju, sada je svaka sezona zahtjevna, a takvi su i gosti. Baš kao što su i građanima Crne Gore sve veći minusi u ličnim finansijama.

Izlaz je u produženju sezone. To je moguće učiniti poboljšanjem ponude, odgovornim korišćenjem resursa i stvaranjem događaja koji privlače turiste. Posebno u predsezoni i postsezoni, ali i na početku jula. Da nas naredne godine “julska rupa” ne bi sasvim progutala.

Jer, kako tvrdi predsjednik Odbora udruženja turizma i ugostiteljstva Privredne komore Crne Gore Dragan-Purko Ivančević, hotelska industrija će ove godine imati velikih problema, posebno kada se završi ljetnja sezona. Treba prezimiti.

Mustafa CANKA

Komentari

Izdvojeno

PODRŠKA ŽENSKOM PREDUZETNIŠTVU NA SJEVERU: Mrvice iz opštinskih kasa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Većina opština ispoštovala je formalnu obavezu, pa su i ove godine opredijelili sredstva za podršku sugrađankama koje bi da pokrenu ili unaprijede svoje biznise. Međutim, prema broju i vrsti projekata kojima su konkurisale, jasno je da se žene na sjeveru još sa strahom upuštaju u preduzetništvo

 

Prema ocjeni Privredne komore Crne Gore (PKCG) žensko preduzetništvo je najbrže rastuća kategorija u preduzetničkom svijetu. Podrška s lokalnog nivoa tom vidu ženskih poslovnih incijativa, ipak, na sjeveru, stagnira već tri godine. U većini opština, bez obzira na visnu budžeta, sredstva koja se godišnje izdvaju da osnaže žene preduzetnice ne prelazi 10.000 eura. Tako je, na primjer, u Brenama, čija je opštinska kasa ove godine „teška“ više od devet miliona eura, ali i u Kolašinu i Mojkovcu čiji su dvanaestomjesečni prihodi polovinu tog iznosa.

Odluku da pomažu sugrađankama, koje bi da se oprobaju ili unaprijede svoje biznise, opštine u Crnoj Gori nijesu donijele same. Ženska politička mreža (ŽPM) uspjela je 2018. godine da se izbori da se u lokalnim budžetima opredijele posebna sredstva namijena podsticaju razvoja ženskog preduzetništva. Naredne godine, oko 15 opština uvelo je posebnu budžetsku liniju za podršku preduzetništvu  svojih sugrađanki.

No, od tada do danas, sredstva koja se izdvaju za tu namjenu ostaju ista, s izuzetkom rijetkih opština koje su ih povećale. Na primjer, nakon što je dvije godine zaredom u budžetu Opštine Bijelo Polje za žensko preduzetništvo izdvajano po 10.000 eura, ove godine su taj iznos udvostručili. Očekivano, s obzirom na to da su bjelopljski prihodi i rashodi planirani na skoro 12,5 milona eura.

Berane ne slijedi taj primjer. Iz budžeta će ove, kao i prethodne dvije  godine,  izdvojiti  samo 10.000 eura za sufinasiranje biznis planova žena u tom gradu.

Iz Opštine su najavili da će podržati projekte koji podstiču ekonomski razvoj opštine, predviđaju otvaranje novih radnih mjesta, podstiču razvoj poljoprivrede i ruralnog područja… Prednost će imati i projekti koji podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizam, doprinose afirmaciji i valorizaciji kulturnog potencijala…

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

BOGATSVO LJEKOVITOG I AROMATIČNOG BILJA U CRNOJ GORI: OD KANTARIONA DO BRĐANKE: Zaboravljeni rasadnik mogućnosti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Crna Gora je, sa svojih četiri hiljade vrsta biljaka koje žive na njenoj teritoriji, u odnosu na svoju veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Šanse za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima

 

Sakupljanje ljekovitog i aromatičnog bilja može biti veoma isplativa  djelatnost u Crnoj Gori. Oko četiri hiljade vrsta bilja živi na njenoj teritoriji. Od toga, preko 700 vrsta ljekovitog bilja je u upotrebi. Flora Evrope broji oko 11 hiljada različitih biljaka, a Balkansko poluostrvo oko devet.  Crna Gora je, u odnosu na veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Mogućnosti za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima.

,,Prepoznavanje i poznavanje biljaka je velika vještina koja se stiče godinama”, objašnjava za Monitor biološkinja Dragana Saveljić. Pravilno sakupljanje ljekovitog bilja podrazumijeva posjedovanje osnovnog botaničkog znanja – sposobnost poznavanja vrste i njene biologije i ekologije, gdje raste, kako se razmnožava, u kojoj fazi je najbolje brati i slično. ,,Iako naizgled veoma slične, biljke se među sobom veoma razlikuju po sastavu i kvalitetu biljne droge. Ako se sakupi biljka koja nema upotrebnu vrijednost, sve mora da se baci, trud propada. Još je gore da  ljekovitu biljku zamijenite sa potencijalno ili stvarno otrovnom, odnosno štetnom vrstom.  Bilo je trovanja ljudi, i sa fatalnim ishodom, zbog nepoznavanja ljekovite flore”, kaže Saveljićeva.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ŠUME I POHARE: Ima li kraja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore upozoravaju da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta.  Ovih su dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem kako bi se hitno zaustavila  nezakonita eksploatacija državnih šuma od privilegovanih koncesionara, tajkuna

 

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore poručili su da se hitno mora zaustaviti dalja nezakonita eksploatacija državnih šuma od, kako kažu, privilegovanih koncesionara. Preciznije – tajkuna.

Oni su se ovih dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem i njegovim saradnicima. Cilj je definisanje daljih koraka oko gazdovanja državnim šumama.

Koliko štete trpe drvoprerađivači, građani, lokalne samouprave i država od gazdovanja neki od njih su stavili i na papir.

Plavljanin Edin Šarkinović kaže da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta. Prema njegovim riječima, koncesionari dobijaju drvnu masu po cijeni sedamnaest eura za kubik.

„Bilo koji od njih, koji se mogu na prste ruke prebrojati, za neku za njih smiješnu količinu od 5.000 kubika dobije za 85.000 eura, a PDV na tu sumu iznosi 17.500 eura. Ako bi tu količinu sirovine izrezali, osušili i uglačili na standardnu debljinu, dobili bi vrijednost od 1.550.000 eura, a PDV bi bio 325.000 eura” – kaže Šarkinović.

On napominje da bi složenije obrade, poput izrade vrata, dostizale trostruko veće iznose. „Ovo dovoljno govori koliko se gubi što nema finalne obrade i što se izvozi oblovina” – objašnjava Šarkinović. Da ovakav način gazdovanja šumama nije pošten i ne donosi nikakvu dodatnu vrijednost Crnoj Gori, prošle sedmice saopštio je i premijer Krivokapić. On je najavio suzbijanje mnogih problema koji su, kako je rekao, prerasli  čak i u organizovani kriminal. „Došlo je vrijeme da se stane na put svima koji bjesomučno koriste šume, uništavaju puteve, a ne daju nikakve dodatne vrijednosti Crnoj Gori” – izjavio je premijer prilikom posjete Beranama.

Ta izjava premijera Krivokapića je ohrabrila drvoprerađivače da se okupe u Plavu. Saglasili su se da se samo zajedničkim djelovanjem svih drvoprerađivača i nevladinih organizacija koje se bave zaštitom prirodnih i drugih vrijednosti, može zaustaviti pohara i uništavanje državnih šuma.

„Ovaj skup su podržale 62 nevladine organizacije iz čitave Crne Gore. Konačno se mora stati na kraj nezakonitim radnjama. Zadatak radnog tijela kojeg smo formirali biće da se u razgovoru sa premijerom Kivokapićem i njegovim saradnicima iznađe najbolji model za upravljanje državnim šumama. Tu se, prije svega, moraju zaštititi interesi lokalnog stanovništva i dati šansa drvoprerađivačima da, baveći se finalnom preradom drveta, lako dolaze do sirovine, što do sada nije bio slučaj” – kaže Esko Barjaktarović, drvoprerađivač iz Plava. Sa tog skupa je poručeno da se više ne smije dozvoliti da koncesionari sa strane raubuju državne šume, a da pritom lokalno stanovnioštvo ne može da obzbijedi ni ogrjevno drvo.

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo