Povežite se sa nama

OKO NAS

STUDIJA SLUČAJA VRMAC: Biznis i(li) priroda

Objavljeno prije

na

Potreba i mogućnost da se poluostrvo koje dijeli Kotorski od Tivatskog zaliva zaštiti i sačuva prepoznata je odavno. Samo što nadležni nemaju volje (i motiva?) da realizuju taj projekat. U međuvremenu, svoju priliku vrebaju i građevinski investitori. Planovi za betonizaciju već postoje

 

Poluostrvo Vrmac je jedinstveno mjesto i jedinstven pejzaž ne samo u Crnoj Gori, već i na čitavoj jadranskoj obali. Iza anarhičnog rastinja i kamenih ruševina krije se mali mediteranski raj u kome, i zahvaljujući kome, su mogle živjeti generacije poljoprivrednika, zanatlija, pomoraca i intelektualaca koji su kroz burnu istoriju doprinijeli kvalitetu i kulturnoj raznolikosti Crne Gore.

Ovako je princ Nikola Petrović Njegoš pisao o brdu-poluostrvu koje, u srcu Boke, dijeli Kotorski od Tivatskog zaliva.  U predgovoru Studije ekonomske valorizacije Vrmca, koja je publikovana 2015. godine u sklopu međunarodnog projekta Baština -pokretač razvoja, princ Petrović Njegoš još dodaje: „Nekim čudom sačuvano, uprkos groznici izgradnje koja kvari obalu posljednjih dvadeset godina, ono (brdo Vrmac) zaslužuje da bude predmet svake brige. Takođe, Vrmac zaslužuje ne samo da bude zaštićen, nego i valorizovan, čime bi se istovremeno valorizovali i turistički potencijali tog dijela Crne Gore“.

A u Studiji se kaže kako „mogućnosti Vrmca do sada nijesu valorizovane u praksi, niti su bile dio zajedničkih razvojnih planova dviju opština. Jedini planovi koji su se bavili prostorom Vrmca su urbanistički planovi koji za sada planiraju samo priobalni dio za izgradnju. Širenje gradnje uz padine na višim djelovima, kao i Lokalna studija lokacije Vrmca kojom je planirana izgradnja oko utvrde Vrmac, prijete da devastiraju i ovaj pejzaž izuzetnih vrijednosti.“

Ovim dijelom Bokokotorskog zaliva bavio se i prošlogodišnji izvještaj stručnjaka UNESCO-a i ICOMOS-a o stanju prirodnog i kulturno-istorijskog područja Kotora. U Izvještaju se Vladi i lokalnoj samoupravi vrlo direktno preporučuje da odustanu od spornih građevinskih i infrastrukturnih projekata, poput mosta na Verigama, probijanja i izgradnje novih puteva uz Vrmac ili dalje urbanizacije uz brda koja okružuju Kotorsko-risanski zaliv.

U tom Izvještaju je, pored ostalog, pozdravljena odluka Opštine Kotor, na čijem čelu je tada bio Vladimir Jokić, da se ne krene u projekat izgradnje žičare Kotor – Njeguši prije nego se pribavi tražena Studija uticaja na baštinu, kao i da se ne dozvoli gradnju turističkih objekata oko stare austrougarske tvrđave na Vrmcu. Kao što znamo Jokića je, u međuvremenu, DPS razvlastio izvršivši prevrat unutar lokalne samouprave već uhodanom metodom transfera odbornika. Tako da su, i što se Vrmca tiče, sve opcije i dalje otvorene.

A njih ima. I to vrlo različitih.

Potreba i mogućnost da se Vrmac zaštiti i sačuva, kako bi se taj prostor koristio na kvalitetan način i zadovoljstvo cjelokupne zajednice, prepoznata je odavno. O tome nas informiše i Studija slučaja Vrmac koju je, krajem maja, privela kraju NVO Anima. Tako saznajemo kako je još davne 1986. godine Republički zavod za zaštitu prirode predložio da Vrmac treba proglasiti za regionalni park prirode. „S obzirom na florističke i vegetacijske, te kulturne i rekreacione vrijednosti ovog prostora, a budući da teritorijalno pripada dvjema opštinama (Kotor i Tivat), smatramo da Vrmac treba proglasiti za regionalni park prirode. O tome treba pokrenuti inicijativu kod SO pomenutih opština”, stoji u njihovom Mišljenju o Nacrtu generalnog urbanističkog plana (GUP) Kotor. Uz napomenu da „u nacrtu GUP-a nema direktnog opredjeljenja za način zaštite i korištenja cjelokupnog područja Vrmca“.

Riječ struke tada se slušala, pa je već naredne 1987. Vrmac našao svoje mjesto u GUP-u Tivat, gdje je predloženo da se poluostrvo zaštiti „sa statusom parka prirode“. Smjenjivale su se od tada inicijative, planovi i odluke pa smo, konačno, stigli i do današnjeg stanja: Dio Vrmca koji pripada opštini Kotor ujedno je i dio zaštićenog Prirodnog i kulturno-istorijskog područija Kotora upisanog na UNESCO listi Svjetske baštine. Dio Vrmca koji pripada opštini Tivat definisan je Prostorno-urbanističkim planom Tivta kao (budući) park prirode. Opštine, ipak, nijesu uspjele pronaći zajedničku strategiju za zaštitu i korišćenje tog dijela Boke.

A Vrmac je zapao za oko građevinskim investitorima.

Krajem avgusta 2006. godine kotorske vlasti dobijaju „pismo o namjerama“ preduzeća KMG Corp  iz Herceg Novog, koje ih obavještava o svom naumu da gradi na Vrmcu, na prostoru od (makar) deset hektara koji su prethodno kupili od Jugooceanije, upropašćene pomorske kompanije u državnom vlasništvu.

„Na lokalitetu brdo Vrmac, na visini od 430 do 485 metara iznad nivoa mora, zemljište koje je u vlasništvu kompanije pruža predivan pogled na Jadransko more, Kotor i kotorsko zaleđe na istoku i Tivat i tivatski aerodrom na zapadu. U idejnom projektu koji smo napravili imali smo za cilj stvaranje novog naselja na brdu Vrmac…“, pišu iz KMG Corp obavještavajući Kotorane da njihovu kompaniju čini tim investitora, menadžera i osoblja iz Crne Gore, Srbije, Danske i Švedske.

Krajem iste (2006) godine KMG Corp podnosi zvaničan zahtjev za izmjenu Prostornog plana Kotora za područje Vrmac. U njemu se Marija Ćatović, tadašnja gradonačelnica Kotora, obavještava da je kompanija smanjila obim planirane investicije (po nijma, vrijednosti 150 miliona) „sa 700 ekskluzivnih apartmana“ na 125 vila spratnosti prizemlje, I sprat, potkrovlje, uz gradnju i „manjeg luksuznog hotela sa pratećim sadržajem…“. Investitori, kao olakšavajuću okolnost, obavještavaju gradonačelnicu Kotora kako bi „najveća koncentracija vila bila na tivatskoj strani Vrmca, i do 80 odsto“.

(Ne)očekivano, SO Kotor je, potpomognuta nadlećnim državnim organima, izašla u susret zahtjevima investitora, ne osvrćući se previše na primjedbe koje su, i u pisanoj formi, dostavile mjesne zajednice Muo i Stoliv i NVO Kamelija, Evropski dom Tivat i Expeditio.

„Osnovni cilj Izmjena i dopuna Prostornog plana Kotor je da u skladu sa novonastalim okolnostima, zahtjevima vremena i programskim zahtjevima preispita postojeće planske postavke a s obzirom na bitno izmijenjene razvojne i društvene okolnosti u odnosu na period donošenja važećeg plana i izuzetno interesovanje investitora“, stoji u jednom od materijala SO Kotor koji su pratili izmjene dokumentacije kojom je udovoljeno (skoro svim) željama potencijalnog investitora. „Cilj nove gradnje na Vrmcu sada ima novi karakter, a to je razvoj područja, na način da se ponovo intenzivno živi na njemu, da se koriste svi njegovi prirodni i prostorni potencijali, na način koji će svim građanima Kotora donijeti dobrobit“.

Tako smo 2009. stigli do odluke da se na Vrmcu može izgraditi apartmansko naselje, hotelski kompleks i hotelski kompleks sa zajedničkim sadržajima ukupne bruto građevinske površine 78.542 kvadratna metra. ,,Maksimalni kapaciteti dozvoljeni u turističkom naselju su 2.500 korisnika (kreveta)”, navodi se u Studiji slučaja Vrmci, uz poziv na i danas važeća dokumenta. ,,Važno je napomenuti da među tim dokumentima nema onih koji je na osnovu tada aktuelnog Zakona o planiranju prostora i izgradnji objekata trebalo izdati resorno ministarstvo – Ministarstvo turizma i zaštite životne sredine (mišljenje na Nacrt plana i Saglasnost na Predlog plana)”, naglašavaju autori Studije NVO Anima.,,Ovi dokumenti su traženi od Opštine Kotor na osnovu Zakona o slobodnom pristupu informacjama ali ni nakon isteka svih zakonom propisanih rokova Opština nije odgovorila na zahtjev”.

Dozvoljena gradnja, ipak, nije počela a KMG Corp 2011. odlazi u stečaj. Planovi su, zato, još uvijek tu. Da sačekaju neko novo pismo o namjerama.

Sa druge strane, u sklopu  projekta Baština – pokretač razvoja izrađeno je više studija (Vrmac kako ga vide građani/ke, Prirodne vrijednosti Vrmca, Kulturni pejzaž Vrmca, Kulturna baština Vrmca, Ekonomska valorizacija Vrmca) kroz koje je prikupljeno obilje podataka i prijedloga kako bi se administracija na lokalnom i državnom nivou motivisala (građani su već pokazali svoju  motivaciju) da se uđe u postupak trajne i kvalitetne zaštite ovog područja. Na dobro svih.

Zoran RADULOVIĆ
foto: Martin KMET

Komentari

Izdvojeno

PODRŠKA ŽENSKOM PREDUZETNIŠTVU NA SJEVERU: Mrvice iz opštinskih kasa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Većina opština ispoštovala je formalnu obavezu, pa su i ove godine opredijelili sredstva za podršku sugrađankama koje bi da pokrenu ili unaprijede svoje biznise. Međutim, prema broju i vrsti projekata kojima su konkurisale, jasno je da se žene na sjeveru još sa strahom upuštaju u preduzetništvo

 

Prema ocjeni Privredne komore Crne Gore (PKCG) žensko preduzetništvo je najbrže rastuća kategorija u preduzetničkom svijetu. Podrška s lokalnog nivoa tom vidu ženskih poslovnih incijativa, ipak, na sjeveru, stagnira već tri godine. U većini opština, bez obzira na visnu budžeta, sredstva koja se godišnje izdvaju da osnaže žene preduzetnice ne prelazi 10.000 eura. Tako je, na primjer, u Brenama, čija je opštinska kasa ove godine „teška“ više od devet miliona eura, ali i u Kolašinu i Mojkovcu čiji su dvanaestomjesečni prihodi polovinu tog iznosa.

Odluku da pomažu sugrađankama, koje bi da se oprobaju ili unaprijede svoje biznise, opštine u Crnoj Gori nijesu donijele same. Ženska politička mreža (ŽPM) uspjela je 2018. godine da se izbori da se u lokalnim budžetima opredijele posebna sredstva namijena podsticaju razvoja ženskog preduzetništva. Naredne godine, oko 15 opština uvelo je posebnu budžetsku liniju za podršku preduzetništvu  svojih sugrađanki.

No, od tada do danas, sredstva koja se izdvaju za tu namjenu ostaju ista, s izuzetkom rijetkih opština koje su ih povećale. Na primjer, nakon što je dvije godine zaredom u budžetu Opštine Bijelo Polje za žensko preduzetništvo izdvajano po 10.000 eura, ove godine su taj iznos udvostručili. Očekivano, s obzirom na to da su bjelopljski prihodi i rashodi planirani na skoro 12,5 milona eura.

Berane ne slijedi taj primjer. Iz budžeta će ove, kao i prethodne dvije  godine,  izdvojiti  samo 10.000 eura za sufinasiranje biznis planova žena u tom gradu.

Iz Opštine su najavili da će podržati projekte koji podstiču ekonomski razvoj opštine, predviđaju otvaranje novih radnih mjesta, podstiču razvoj poljoprivrede i ruralnog područja… Prednost će imati i projekti koji podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizam, doprinose afirmaciji i valorizaciji kulturnog potencijala…

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

BOGATSVO LJEKOVITOG I AROMATIČNOG BILJA U CRNOJ GORI: OD KANTARIONA DO BRĐANKE: Zaboravljeni rasadnik mogućnosti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Crna Gora je, sa svojih četiri hiljade vrsta biljaka koje žive na njenoj teritoriji, u odnosu na svoju veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Šanse za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima

 

Sakupljanje ljekovitog i aromatičnog bilja može biti veoma isplativa  djelatnost u Crnoj Gori. Oko četiri hiljade vrsta bilja živi na njenoj teritoriji. Od toga, preko 700 vrsta ljekovitog bilja je u upotrebi. Flora Evrope broji oko 11 hiljada različitih biljaka, a Balkansko poluostrvo oko devet.  Crna Gora je, u odnosu na veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Mogućnosti za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima.

,,Prepoznavanje i poznavanje biljaka je velika vještina koja se stiče godinama”, objašnjava za Monitor biološkinja Dragana Saveljić. Pravilno sakupljanje ljekovitog bilja podrazumijeva posjedovanje osnovnog botaničkog znanja – sposobnost poznavanja vrste i njene biologije i ekologije, gdje raste, kako se razmnožava, u kojoj fazi je najbolje brati i slično. ,,Iako naizgled veoma slične, biljke se među sobom veoma razlikuju po sastavu i kvalitetu biljne droge. Ako se sakupi biljka koja nema upotrebnu vrijednost, sve mora da se baci, trud propada. Još je gore da  ljekovitu biljku zamijenite sa potencijalno ili stvarno otrovnom, odnosno štetnom vrstom.  Bilo je trovanja ljudi, i sa fatalnim ishodom, zbog nepoznavanja ljekovite flore”, kaže Saveljićeva.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ŠUME I POHARE: Ima li kraja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore upozoravaju da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta.  Ovih su dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem kako bi se hitno zaustavila  nezakonita eksploatacija državnih šuma od privilegovanih koncesionara, tajkuna

 

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore poručili su da se hitno mora zaustaviti dalja nezakonita eksploatacija državnih šuma od, kako kažu, privilegovanih koncesionara. Preciznije – tajkuna.

Oni su se ovih dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem i njegovim saradnicima. Cilj je definisanje daljih koraka oko gazdovanja državnim šumama.

Koliko štete trpe drvoprerađivači, građani, lokalne samouprave i država od gazdovanja neki od njih su stavili i na papir.

Plavljanin Edin Šarkinović kaže da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta. Prema njegovim riječima, koncesionari dobijaju drvnu masu po cijeni sedamnaest eura za kubik.

„Bilo koji od njih, koji se mogu na prste ruke prebrojati, za neku za njih smiješnu količinu od 5.000 kubika dobije za 85.000 eura, a PDV na tu sumu iznosi 17.500 eura. Ako bi tu količinu sirovine izrezali, osušili i uglačili na standardnu debljinu, dobili bi vrijednost od 1.550.000 eura, a PDV bi bio 325.000 eura” – kaže Šarkinović.

On napominje da bi složenije obrade, poput izrade vrata, dostizale trostruko veće iznose. „Ovo dovoljno govori koliko se gubi što nema finalne obrade i što se izvozi oblovina” – objašnjava Šarkinović. Da ovakav način gazdovanja šumama nije pošten i ne donosi nikakvu dodatnu vrijednost Crnoj Gori, prošle sedmice saopštio je i premijer Krivokapić. On je najavio suzbijanje mnogih problema koji su, kako je rekao, prerasli  čak i u organizovani kriminal. „Došlo je vrijeme da se stane na put svima koji bjesomučno koriste šume, uništavaju puteve, a ne daju nikakve dodatne vrijednosti Crnoj Gori” – izjavio je premijer prilikom posjete Beranama.

Ta izjava premijera Krivokapića je ohrabrila drvoprerađivače da se okupe u Plavu. Saglasili su se da se samo zajedničkim djelovanjem svih drvoprerađivača i nevladinih organizacija koje se bave zaštitom prirodnih i drugih vrijednosti, može zaustaviti pohara i uništavanje državnih šuma.

„Ovaj skup su podržale 62 nevladine organizacije iz čitave Crne Gore. Konačno se mora stati na kraj nezakonitim radnjama. Zadatak radnog tijela kojeg smo formirali biće da se u razgovoru sa premijerom Kivokapićem i njegovim saradnicima iznađe najbolji model za upravljanje državnim šumama. Tu se, prije svega, moraju zaštititi interesi lokalnog stanovništva i dati šansa drvoprerađivačima da, baveći se finalnom preradom drveta, lako dolaze do sirovine, što do sada nije bio slučaj” – kaže Esko Barjaktarović, drvoprerađivač iz Plava. Sa tog skupa je poručeno da se više ne smije dozvoliti da koncesionari sa strane raubuju državne šume, a da pritom lokalno stanovnioštvo ne može da obzbijedi ni ogrjevno drvo.

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo