Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Sumrak nauke

Objavljeno prije

na

CANU je predstavila rezultate projekta Crna Gora u XXI stoljeću-u eri kompetetivnosti. Riječ je o 10 knjiga: Životna sredina i ekonomski razvoj, Ekonomski razvoj, Integracija u evropske i evroatlantske strukture, Izgradnja i funkcionisanje države Crne Gore, Populacioni aspekti, Energija, Pitanja vrijednosti, Kulturno okruženje, Obrazovanje, Nauka i tehnologija. U 11. knjizi, koja je naslovljena kao i projekat, dat je siže svih istraživanja i ova knjiga je objavljena na sajtu Akademije. Projekat je finansirala Vlada Crne Gore i koštao je oko 920.000 eura. U njemu je učestvovalo više od 350 stručnjaka iz Crne Gore. Vlada je od CANU naručila prognozu za XXI vijek i evo kakve je mudrosti dobila.

Tajna je, kaže CANU, u znanju! Fantastično! Ko bi to očekivao? Znanje je uslov da bismo bili konkurentni u XXI stoljeću!? To niko u Crnoj Gori nije znao, i samo ovo otkriće vrijedi, bar, 100.000 eura. CANU kaže: „Uprаvljаnje, disiminаcijа i korišćenje znаnjа, kаo i stimulisаnje koordinirаne i ciljаne kreаtivnosti, kompleksni su procesi koji su osnov ekonomskog i društvenog životа, а koji trebа dа obuhvаte cijelu zemlju.” Za ovakve mudrosti potrebno je višedecenijsko intelektualno naprezanje, a to, naravno, dosta košta.

Nije važno samo znanje, već i to kako ga primjenjujemo, na primjer, u ekonomiji. Da bi imali uspješnu ekonomiju CANU poručuje: ,,Rаzvoj inovаcijа, kаko nа nivou preduzećа tаko i nаcionаlnom, jeste proces koji trebа orgаnizovаti sа ciljem dа se povećа produktivnost, kvаlitet proizvodа, kаo i brži povrаćаj sredstаvа kojа su utrošenа u procesu proizvodnje kаko bi se uspješno odgovorilo izаzovimа koji dolаze iz inostrаnstvа.” Da bi bili konkurentni, pardon, kompetitivni (ove riječi nema ni u Vujaklijinom ni u rječniku crnogorskog jezika), naša privreda mora više da prihoduje od prodaje nego što potroši tokom proizvodnje. Genijalno! Kako se neko nije sjetio da nam ovo kaže prije 30 godina. Gdje bi nam kraj bio!

Evo preporuka za integracije: ,,Esencijаlno je dа se obezbijedi dа procesi evroаtlаntskih integrаcijа budu zаsnovаni nа dijаlogu, pri tome nаročito uvаžаvаjući domаće znаnje. Posebnu pаžnju u ovim procesimа trebа posvetiti obezbjeđivаnju redovne rаzmjene nаučnih i drugih informаcijа”. Da bi napredovali u integracijama moramo biti povezani sa svijetom, razmjenjivati informacije i, naravno, imati znanje. Stvarno nam je CANU mnogo otkrila!

Da bi bili kompetitivni moramo paziti i na moral. Zato je CANU u okviru projekta formirala potprojekat Pitanje vrijednosti, čiji je rukovodilac prof. dr Sonja Tomović-Šundić. Jedan od zaključaka tog tima je: „Svijet više nije razumljiv u humanističkim pojmovima objektivno date hijerarhije, poretka, plana, višeg smisla ili teleologije, već u vrijednosno neutralnim matematičkim i logičkim pojmovima i relacijama. Štaviše, ne postoji više ni povjerenje u objektivni realitet samog svijeta, pa saznajna procedura započinje kartezijanskim skepticizmom, zbog čega svaka teorija dobija status hipoteze čija se istinitost provjerava eksperimentom. Odsustvo objektivnog kriterijuma ograničenja slobode izbora sadrži mogućnost voluntarističke interpretacije vrijednosti.” Uuf. Glavno je da je sve ovo bez tumača razumio predsjednik države.

Najveće otkriće je šta nas očekuje, recimo, 2074. godine. CANU projektuje: ,,Dvadeset prvo stoljeće obilježiće, između ostalog, i nestajanje mnogih kultura, jezika, zaboravljanje istorije, gubljenje suvereniteta država-nacija, te nastanak globalnih i nadnacionalnih institucija koje preuzimaju regulativne i druge poslove, borba za ponovno uspostavljanje enviromentalne ravnoteže, globalna borba za eliminisanje siromaštva i mnogo toga još.” Nemoj da neko poslije kaže kako CANU nije na vrijeme upozorila. Ono što CANU sada ne vidi to je ovaj dio rečenice ,,i mnogo toga još”. Projektanti su se na vrijeme ogradili.

Šalu na stranu, rezultati koje je ponudila CANU su nakićene fraze, a najveća umješnost je ubijediti javnost da je riječ o genijalnosti. Šta je više od 350 stručnjaka suštinski uradilo? Oni su svako poglavlje (potprojekat) analizirali u okviru tri cjeline: Stanje, Uočeni problemi i Mogući pravci razvoja. To je samo skup teza koje se mogu pronaći na prosječnom seminaru. Evo primjera iz poglavlja o demografiji: ,,Stanje: Od 1991. do 2003. godine ukupni porast je bio 5.110 lica ili prosječno po 426 stanovnika godišnje, odnosno deset puta manje nego za period od 1948. do 2003. godine. Uočeni problemi: Nizak porast stanovništva. Mogući pravci razvoja: Ostvariti pozitivan rast stanovništva Crne Gore u nivou potrebnom za opštu reprodukciju”. Ovo može da uradi svaki apsolvent. Zar je za ovakve zaključke potrebna Akademija, i zar je za to potrebno plaćati stotine hiljada eura?

Većinu onoga što je CANU objavila Vlada zna. Dokaz za to je da je rukovodilac potprojekta Integracija u evropske i evroatlantske strukture prof. dr Gordana Đurović. Kakva je znanja njen tim mogao da saopšti osim onih koje već posjeduju njeno ministarstvo i Vlada? Rukovodilac potprojekta Ekonomski razvoj je prof. dr Veselin Vukotić. S obzirom na to da Vlada već primjenuje njegovu ekonomsku doktrinu, šta je drugo mogao da predloži njegov tim osim ekonomske politike koju Vlada već sprovodi? Ovo je prilika da se izjednače vladina politika i znanje iz CANU, i da se ukaže na savezništvo Vlade i CANU. Zbog toga je ovo velika predstava za javnost.

Postoje i drugi interesi. Većina angažovanih ,,stručnjaka” s crnogorskih univerziteta i instituta je nepoznata van svojih porodica i radnih mjesta. Njihove bibliografije su skup osrednjih prikaza i radova koje malo ko čita. Mnogi su dobili priliku da prosječni rad iz struke objave u projektu CANU i jeftino zarade visoke bodove za naredne izbore u akademska zvanja, jer CANU-ova izdanja, nominalno, imaju najveću vrijednost. Za rukovodioce potprojekata, koji još nijesu članovi CANU, ovo je prilika da se približe članstvu u CANU.

U suštini, Vlada zna da je ovaj projekat nefunkcionalan. Primjer za to je razvoj energetike. CANU je od 1998. do 2008. godine objavila 6 knjiga o novim izvorima energije i njihovoj primjeni u budućnosti. Očekivalo bi se da to Vlada uvaži. No, glavni vladini savjetnici za izgradnju novih elektrana su strane kompanije i stručnjaci. Zašto? Zato što Vlada ne cijeni domaće znanje, dok, s druge strane, Vlada, navodno, očekuje da joj CANU kaže šta nas čeka u energetici 2060. godine. Identično je i s drugim potprojektima, čiji rukovodioci, uvaženi akademici, 1988. godine nijesu mogli da vide da je komunizam propao, a Vlada od njih, navodno, očekuje da vide šta će biti 2088. godine.

Uglavnom, zahvaljujući Vladi i CANU dobili smo studiju koja mašta o problemima i rješenjima koje niko ne može ni da nasluti, a kamoli da predvidi.

Dragutin PAPOVIĆ

Komentari

DRUŠTVO

VIŠE STANOVNIKA UMIRE NEGO ŠTO SE RAĐA: Epidemija Bijele kuge u Crnoj Gori

Objavljeno prije

na

Objavio:

Korona, siromaštvo, iseljavanje, besperspektivnost neki su od razloga što je u Crnoj Gori prošle godine, prvi put od Drugog svjetskog rata, zabilježen negativni prirodni priraštaj. Negativan trend se ove godine pogoršava

 

Prirodni priraštaj u Crnoj Gori na kraju aprila bio je čak minus 1.218, a bijela kuga je prisutna u 21 od 24 opštine, pokazali su, početkom ovog mjeseca prezentovani, podaci Monstata. Od početka godine do kraja aprila rođeno je 2.178 beba, a preminulo je 3.396 građana. Pozitivan prirodni priraštaj bilježi se u Budvi gdje je broj rođenih za sedam veći od umrlih, Rožajama 13, a u Podgorici, koja je grad koji ima najviše rođenih, svega dva.

Crna Gora je prošlu godinu završila sa negativnim prirodnim priraštajem, jer je broj preminulih za 1 odsto veći od broja rođenih. To je prvi put od Drugog svjetskog rata, da je priraštaj negativan. Na kraju 2020. prirodni priraštaj je bio negativan u 17 opština, a tokom ove došlo je do povećanja negativnih trendova u još četiri grada, najviše na sjeveru zemlje. U pljevaljskoj opštini natalitet je u konstantnom padu, za šest mjeseci 2021. godine rođene su 62 bebe. U maju je rođeno 17, a u junu 10 beba. Statitički podaci govore da se posljednjih godina u Pljevljima na godišnjem nivo rađa do 200 beba, a prije dvadeset godina rađalo se i do 1.300 djece. Ove godine se prvi razred upisuje 160 đaka prvaka, a prije 30 godina upisivalo se 450.

Sa prosječnom platom od 300 eura na sjeveru ne može se planirati porodica, pa se mladi iz ovih krajeva stalno sele u inostranstvo i prema jugu države. Nezvanični, pošto zvaničnih nema, podaci govore da je Crnu Goru u posljednje tri decenije napustilo oko 150.000 građana. Nezaposlenost, male plate a ogromne cijena stanova, razlog su što se mladi u Crnoj Gori, najkasnije u Evropi, odvajaju od porodice, tek sa 32 godine.

Poslovna politika većine preduzeća je da se žene još uvijek prilikom intervjua pitaju da li planiraju zasnivanje porodice, što im se ubraja u otežavajuću okolnost. A majke su prve koje, kada nastupi kriza, ostaju bez posla.

Na sve ovo tokom prošle i ove godine nadodala se i korona kriza. ,,Kada je pandemija počela već smo imali najavu negativnih trendova kada je u pitanju priraštaj. Ta priča o koroni je bila iznenađujuća i razarajuća za društvo. Tako da su se pored svih društvenih faktora sada umiješali i biološko medicinski faktori koji su doveli do pada prirodnog priraštaja”, ocjenio je nedavno za Radio Slobodnu Evropu demograf Miroslav Doderović.

U Crnoj Gori je, do sada, od korona virusa umrlo 1624 osoba. Prema analizi Vijesti u periodu od jula 2020. do aprila 2021. svaka peta smrt bila je povezana s koronavirusom.

Prema podacima Uprave za statistiku Monstat i Instituta za javno zdravlje porast mortaliteta ne ogleda se samo u preminulima od posljedica virusa. Od jula (2020) do aprila (2021), izuzevši zvanične žrtve korone, umrlo je 535 osoba više u odnosu na petogodišnji prosjek. Kada se uporedi sa istim mjesecima 2020. i 2019. godine, umrlo je 598 osoba više.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

ZNACI: Vakcinacija zakočila

Objavljeno prije

na

Objavio:

U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru, najavljuje epidemiološkinja Milena Popović-Samardžić

 

TXT: U Crnoj Gori je do srijede prvu dozu vakcine primilo 165.022 građanina (36,1 odsto punoljetnog stanovništva), a dvije doze 147.184 (32,2 odsto). Od 4. maja, kada je počela masovna vakcinacija protiv korona virusa, ukupno je dato 312.206 doza vakcina.

Vakcinacija ne teče brzinom kojom bismo željeli, kaže za Monitor epidemiološkinja Instituta za javno zdravlje Milena Popović – Samardžić. ,,Građani odlažu vakcinaciju za septembar. Moramo ih upozoriti da je za kompletiranje vakcinacije i konsolidaciju imunog odgovora potrebno dva mjeseca od primanja prve doze. Sada se vakcinišemo da bismo bili bezbjedni u oktobru”.

Ona ponavlja apel Instituta na građane da ne oklijevaju i ne odlažu vakcinaciju. ,,Vakcine protiv COVID-19 su bezbjedne i učinkovite u domenu prevencije teških formi bolesti i fatalnih ishoda. Efikasnost vakcina u prevenciji simptomatske infekcije izazvane delta sojem je niža nego što je bila u odnosu na alfa soj. Svaka nova mutacija virusu daje veću otpornost na vakcinu. To je upravo jedan od razloga zašto vakcinacija mora biti brža i obuhvat mora biti veći jer virus mutira u osjetljivom domaćinu”, kaže Popović-Samardžić.

Predviđa se da nas očekuje teška zima, ako se globalni proces vakcinacije nastavi ovom dinamikom i virus nastavi da mutira ovom brzinom.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

BUDVA UOČI GODIŠNJICE IZBORA BEZ KOALICIONOG DOGOVORA: Carević samo Demokratama nudi savez

Objavljeno prije

na

Objavio:

Nije baš jasno zašto je Marko – Bato Carević izašao sa ovakvom ponudom iako je znao da ona neće biti prihvaćena. U ranijim izjavama prvi čovjek budvanskih Demokrata, Mijomir Pejović kazao je, kako među potpisnicima koalicionog sporazuma o formiranju vlasti moraju da se nađu svi oni koji čine vladajuću većinu na državnom nivou. Uključujući i GP URA koja do sada nije učestvovala u pregovorima

 

Uskoro se navršava godina od izborne pobjede Demokratskog fronta i Demokratske Crne Gore na lokalnim izborima u Budvi, ali taj jubilej, po svemu sudeći, neće biti obilježen sklapanjem postizbornog koaliconog sporazuma o formiranju vlasti u najvećoj turističkoj opštini. Tokom proteklog desetomjesečnog perioda vlast u Budvi funkcionisala je, sa neznatnim izmjenama, na podjeli resora između DF-a i Demokrata ustanovljenoj na osnovu rezultata  prethodnih lokalnih izbora održanih 2016. godine. Kako se odnos snaga na avgustovskim izborima promijenio u korist stranaka koje čine Demokratski front, one očekuju i novu raspodjelu i veći udio u vlasti u opštini Budva.

Nakon izbora izostao je ozbiljan  dijalog među strankama kojima su Budvani iskazali povjerenje. Zamijenjen je međusobnim optužbama i žestokim kritikama čak i u okviru izbornih koalicija. Postkoalicioni dogovor nije postignut, ali je u međuvremenu došlo do preraspodjele mandata među strankama.

Lider lokalnog DF-a i predsjednik  Opštine Budva Marko – Bato Carević  nedavno je sa pobjedničke liste DF-a koja je osvojila 14 odborničkih mandata, isključio dvije partije, SNP i Pravu Crnu Goru. U odmazdi prema dojučerašnjim partnerima koji nisu glasali za njegov godišnji izvještaj, odlučio je i da im oduzme i sve funkcije koje su njihovi kadrovi zauzeli. Time se budvanski DF sveo  na 11 odborničkih mjesta. Desetak dana kasnije Carević ponovo intrigira političku scenu u Budvi miroljubivom ponudom Demokratama, o podjeli vlasti na novim osnovama.

Predsjednik Carević poslao je mejl Demokratskoj CG sa predlogom sporazuma o postizbornoj koalicionoj saradnji, konstituisanju, organizaciji i vršenju vlasti u Opštini. Ponuda se odnosi na zajedničko formiranje gradske uprave u punom trajanju mandata, do 2024. godine. Nova koalicija imala bi ukupno 17 mandata, odnosno tijesnu većinu od 33 odbornička mjesta u SO Budva.

Sporazum predviđa da se budvanska vlast uspostavi na sljedećim osnovama- Demokratski front sa 11 mandata ostvario bi učešće u vlasti sa 64,7 odsto a Demokratama sa 6 odbornika preostaje 35,3 odsto. Kolač vlasti u Budvi bio bi precizno podijeljen na dvije političke opcije.

„Potpisnici sporazuma konstatuju da se vlast konstituiše uz postojanje potpunog legitimmiteta i legaliteta koje su članice koalicije ostvarile na istorijskim izborima održanim 30. avgusta 2020. za šta postoji nesporno utvrđena volja većine građana Budve. Vlast u Opštini Budva uspostavlja se na osnovu temeljnih načela demokratije, Ustava CG, Zakona o izboru odbornika i poslanika, Zakona o lokalnoj samoupravi, Statuta Opštine Budva…. uz poštovanje principa izborne volje građana i proporcionalno broju osvojenih glasova odborničkih mandata“, navodi se u predlogu sporazuma.

Predlog za formiranje vlasti potpisale su tri partije članice DF-a,  Nova srpska demokratija, Demokratska narodna partija i Pokret za promjene. Njime je jasno stavljeno do znanja da se ne odnosi na isključene SNP i Pravu CG.

„Vlast u Opštini Budva uspostavlja se na period punog trajanja mandata, odnosno na period od četiri godine od dana posljednjih izbora za izbor odbornika u SO Budva. Potpisnici sporazuma ostaju otvoreni za participaciju drugih političkih subjekata u vlasti koji dijele iste ili slične stavove i principe političkog djelovanja bez ucjena u bilo kom segmentu i pravcu djelovanja. Potpisnici sporazuma se obavezuju da u skupštinskom radu koordiniraju rad klubova odbornika radi postizanja što većeg stepena saglasnosti po svim pitanjima koje spadaju u djelokrug rada Skupštine opštine Budva kao i izvršne vlasti. Obavezuju se da poštuju princip jedinstvenog djelovanja i glasanja u SO Budva za odluke koje  je zakonom i Statutom Opštine predviđeno da se odlučuje većinom glasova od ukupnog broja odbornika“, navedeno je u tekstu.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo