Povežite se sa nama

Izdvojeno

ZAGAĐENJE VAZDUHA U CRNOJ GORI: Tihi ubica

Objavljeno prije

na

Većina stanovnika sjevernog i centralnog regiona Crne Gore tokom jeseni i zime truje se udišući vazduh. Izvještaj DRI o kvalitetu vazduha pokazao je da često i ne znamo kada i koliko je vazduh zagađen. Institucije ovaj problem, koji kod nekih dovodi do fatalnih posljedica za zadravlje, rješavaju sporo

 

Zdravlje više od polovine stanovništva u Crnoj Gori ugroženo je zagađenim vazduhom. Kao posljedicu toga imamo više od 250 prijevremenih smrti i 140 hospitalizacija godišnje samo u Podgorici, Nikšiću i Pljevljima, prema istraživanju koje su radili Svjetska zdravstvena organizacija i Institut za javno zdravlje CG. Podaci Evropske agencije za životnu sredinu govore da u našem regionu loš kvalitet vazduha godišnje prijevremeno oduzme više od 30.000 života, a ovo u prosjeku doprinosi smanjenju očekivanog životnog vijeka od  0,4 do 1,3 godine u zemljama Zapadnog Balkana.

Da je zagađenje vazduha jedan od najozbiljnijih problema upozoreno je i u  izvještaju Državne revizorske institucije (DRI) – Efikasnost mehanizama regulacije, praćenja i izvještravanja o kvalitetu vazduha u Crnoj Gori, objavljenom u maju prošle godine. DRI je revizijom obuhvatio period od 2017. do 2020. godine. U njemu je konstatovala da dostupni izvještaji državnih organa pokazuju da u Pljevljima, Bijelom Polju, Podgorici i Nikšiću ,,postoji opterećenost vazduha PM10 i PM2.5 i to ne samo zbog izmjerenih koncentracija već i zbog velikog broja dana sa prekoračenjem”.

PM čestice (PM10 i PM2.5) poznate kao nevidljive ubice iz vazduha prestavljaju prašinu manju od 10 i 2,5 mikrona, mješavina su čvrstih čestica dima, čađi, prašine i kisjeline, uz teške metale poput olova, kadmijuma, nikla i arsena, a nastaju kao posljedica kombinovanog uticaja grijanja, saobraćaja i industrije. Povećavaju učestalost respiratornih bolesti i dovode do povećanja stope smrtnosti, izazivaju ili osnažuju astmu, bronhitis i druga oboljenja pluća, među kojima je i povećan rizik od raka pluća, kao i bolesti srca, krvi, vaskularnog sistema…

Podaci sa mjernih stanica za prošlu godinu pokazuju da je najveće prekoračenje dnevnih vrijednosti suspendovanih PM 10 čestica, čija je propisana granična vrijednost 50 µg/m3 a dozvoljeni broj dana sa prekoračenjima 35 na godišnjem nivou, zabilježeno u Pljevljima. Pljevljaci su 109 dana bili izloženi aeorozagađenju koje je iznad propisanih vrijednosti. Za njiih to nije ništa novo, ovaj grad je godinama unazad jedan od najzagađenijih u Evropi – broj prekoračenja tokom 2020. iznosio 110 dana.  U Bijelom Polju prekoračenje je tokom prošle godine bilo 91 dan. Nešto manje, ali ipak duplo veće prekoračenje zagađenja vazduha, od domaćih i evropskih propisa zabilježeno je u Podgorici – 70 dana na Zabjelu, 56 u Bloku V, dok su se Nikšićani, tokom protekle godine, 62 dana trovali udišući zagađeni vazduh.

Zvanična statistika pokazuje da su od 2011. do 2019. prekoračenja srednjih vrijednosti ovih čestica u Podgorici bila od 57 do 89 dana godišnje, u Nikšiću od 61 do 147, a u Pljevljima od 136 do 217 dana.

Državna mreža za praćenje kvaliteta vazduha obuhvata 10 stanica. Na sjeveru zemlje – Pljevlja, Gradina i Bijelo Polje, u centralnom regionu – dvije u Podgorici – kružni tok na Zabjelu i Blok V, Gornje Mrke, Nikšić i Velimlje, i na primorju, gdje nijesu zabilježene povećane nedozvoljene  koncentracije zagađujućih materija, u Baru i Kotoru.

Pored samog zagađenja, problem je što često nijesmo imali valjane podatke o njegovoj razmjeri. DRI upozorava na činjenicu ,,da bi podaci o kvalitetu vazduha bili relevatni i pouzdani neophodno je da stanice za praćenje kvaliteta vazduha budu u funkciji u toku cijele godine”. A to nije slučaj. Pregledom mjesečnih izvještaja o monitoringu kvaliteta vazduha DRI je utvrdio da u periodu od januara 2017, do maja 2019, funkcionisanje stanica nije bilo obezbijeđeno tokom cijele godine.

,,Prezentovani podaci ukazuju da gotovo nije bilo mjernog mjesta, a da nije imalo problem sa mjernim instrumentima, tj. da je bilo u potpunosti
funkcionalno u periodu od januara 2017. do maja 2019. godine”, navodi se u izvještaju DRI.

Praćenje i ocjena kvaliteta vazduha je u nadležnosti Agencije za zaštitu životne sredine. DRI u svom nalazu konstatuje da ova institucija nije uspostavila adekvatno održavanje mjernih stanica za praćenje kvaliteta vazduha: ,,Zbog neadekvatnog održavanja mjernih stanica od septembra 2020. sa Izvještaja o monitoringu kvaliteta ambijentalnog vazduha Centar za ekotoksikološka ispitivanja (CETI) je povukao znak akreditacije, što znači da CETI, ne garantuje validnost rezultata mjerenja na mjerim mjestima”.

DRI je Agenciji preporučio da ispravi postojeće nedostatke. U odgovoru koji je Agencija dostavila DRI, navodi se da Agencija još uvijek nije sprovela sve procedure za uspostavljanje rada mjernih instrumenata u skladu sa zahtijevanim kriterijumima (redovni godišnji servis i etaloniranje/kalibraciju mjerne opreme) koji bi omogućili vraćanje znaka akreditacije na mjesečne izvještaje što je potvrda pouzdanosti dobijenih rezultata mjerenja.

Pored nevalidiranih mjernih stanica, pojedine i dalje ne mjere neke od zagađivača koji negativno utiču na zdravlje. Tokom novembra prošle godine na mjernoj stanici Gradina u Pljevljima nije mjeren nivo zagađujućih materija u vazduhu ozona, metana, ugljovodonika i gasovite žive. Mjerenje benzena na kružnom toku u Podgorici počelo je tek 30. decembra 2021. Na mjernoj stanici Gornje Mrke ne mjeri se količina azot- monoksida i azot-dioksida u vazduhu. U Nikšiću nema mjerenja susprendovanih čestica PM 2.5.

Preporuka DRI je da se obezbijedi adekvatno funkcionisanje svih stanica za praćenje kvaliteta vazduha. Iz Agencije su obavijestili DRI da je Agencija raspisala javni poziv za odabir najboljeg ponuđača za sprovođenje postupka servisa i kalibracije/etaloniranja mjernih uređaja za praćenje kvaliteta vazduha tenderskom procedurom od 24. 08. 2021. godine. Tender je raspisan u sedam partija, a iz Agencije navode da postupak završen samo za prvu i sedmu partiju, dok za ostale ili nije bilo ponuda ili ponuđači nijesu ispunili zakonom propisane kriterijume. Procedura nabavke opreme bez objavljivanja tendera je u toku.

U Izvještaju DRI navodi se da je Agencija u obavezi da blagovremeno i
na odgovarajući način informiše javnost o kvalitetu vazduha.

Na sajtu Agencije dnevno se ažuriraju podaci sa mjernih stanica, a mjesečni izvještaji se objavljuju tekućeg mjeseca za prethodni, a sačinjava se i godišnja informacija o stanju vazduha.

U praksi to funkcioniše tako da stanovnici Pljevalja na sajtu Agencije mjesecima nijesu mogli da učitaju satne vrijednosti praškastih materija u vazduhu sa stacionarne stanice u tom gradu. Informacije su dobijali sa zakašnjenjem od mjesec dana kada se objavljuje mjesečni izvještaj. A izvještaji za ovaj grad su alarmantni –  prekoračenje PM10 čestica registrovano 26. decembra bilo je 311.09 mikrograma po metru kubnom što je šest puta više od dozvoljene granične vrijednosti.

Na ovaj problem upozorili su i iz opština Pljevlja, Nikšić i Bijelo Polje  koji su tokom javne rasprave o tekstu Nacrta strategije upravljanja kvalitetom vazduha predložili da se unaprijedi stranica sajta Agencije na kojoj su prikazane koncentracije zagađujućih materija i brojčana vrijednost indeksa kvaliteta vazduha. Predložili su da na sajtu bude prikazan: nivo uticaja na zdravlje (dobar, umjeren, nezdrav za osjetljive grupe, nezdrav, veoma nezdrav i opasan), značenje (zavisno od indeksa kvaliteta vazduha i nivoa uticaja na zdravlje istaći zdravstveno upozorenje) i preporuke za osjetljivu populaciju i opštu populaciju. Preporuku je Ministarstvo ekologije, prostornog planiranja i urbanizma prihvatilo ali samo djelimično, uz obrazloženje da će biti  nekad uvrštena, ali za sada, po njima,  nije hitna.

,,Problem aerozagađenja je klasični primjer potcjenjivačkog odnosa nadležnih institucija i nemoći da se zaštiti javno zdravlje i životna sredina. Umjesto da se građanima omogući praćenje stanja u realnom vremenu,  kao i savjeti kako da se zaštite, u praksi imamo klasičan primjer izbjegavanja odgovornosti, pod plaštom podjele nadležnosti”, kaže za Monitor Aleksandar Perović, predsjednik NVO Ozon, koji sa partnerskim organizacijama iz regiona sprovode kampanju Ujedinjeni Balkan za čist vazduh. On naglašava da su sa jednim od bivših rukovodstva RTCG-a dogovorili da se dnevno izvještava i upozorava građanstvo o nivou zagađenja vazduha, ali da do realizacije nije došlo usljed smjene na čelu javnog servisa.

Preporuke Instituta za javno zdravlje govore da treba izbjegavati aktivnosti na otvorenom tokom povećanog nivoa zagađenja vazduha. Kao posebno ugrožene kategorije stanovništva navode se osobe sa bolestima srca i krvih sudova, hroničnim bolestima pluća, trudnice, novorođenčad, starije osobe, djeca…

,,Crna Gora kao mali sistem može relativno brzo odgovoriti na lokalne izazove, mjerama poput prelaska na ekološki prihvatljiva goriva za grijanje, bolja organizacija saobraćaja, zaustavljanje rada najvećih zagađivača ukoliko ne mogu da primijene ekološke standarde, ozelenjavanje urbanih sredina… To je moguće realizovati i porazno je da se to mora ponavljati decenijama”, kaže Perović.

Da bi se stanje poboljšalo DRI je izdao preporuke Ministarstvu ekologije, Agenciji za zaštitu životne sredine, Zavodu za hoidrometeorologiju i seizmologiju i lokalnim samoupravama, prije svega Podgorici, Nikšiću, Pljevljima i Bijelom Polju, a sa izvještajem je upoznat i Odbor za turizam, poljoprivredu, ekologiju i prostorno planiranje Skupštine Crne Gore.

Sredinom februara DRI je objavila Izvještaj o realizaciji preporuka iz kojeg se vidi da nijesu ispoštovane sve njihove preporuke. Opština Bijelo Polje nije ni dostavila svoj izvještaj. Iz DRI-a navode da će protiv ove Opštine, ukoliko to ne urade, podnijeti prekršajnu prijavu.

U DRI kažu da će insistirati na realizaciji preporuka iz ovog izvještaja pa su navedenim subjektima revizije dali rok od mjesec dana za dodatno izvještavanje i krajnji rok u oktobru da za sve preporuke dostave nove izvještaje o njihovoj realizaciji.

Pored podrške javnosti u DRI-u smatraju da je ključno da njihove nalaze podrže u Skupštini Crne Gore. Zato je na sastanku  predstavnika DRI-a sa članovima Odbora za turizam, poljoprivredu, ekologiju i prostorno planiranj, krajem januara, dogovoreno da se u narednom periodu održi posebna sjednica u formi konsultativnog saslušanja povodom DRI Izvještaja o kvalitetu vazduha.

 

Uticaj na zdravlje

Više od 250 prijevremenih smrti i 140 hospitalizacija godišnje posljedica su zagađenja vazduha samo u Podgorici, Nikšiću i Pljevljima. Na ovu činjenicu, koju državne institucije rijetko prezentuju, ukazala je i DRI u svom izvještaju.

DRI izvještaje sačinjava sa podacima koje im dostavljaju nadležne institucije, a gore navedeni alarmanti podaci datiraju iz jula 2016. Novijih nema.

Navedeni su dobijeni istraživanjem koje je Institut za javno zdravlje u saradnji sa ekspertima Svjetske zdravstvene organizacije (SZO) uradio krajem 2015. i početkom 2016. godine. Studija Uticaj zagađenja vazduha na zdravlje u Crnoj Gori bila je fokusirana na Pljevlja, Podgoricu i Nikšić, gradove u kojima su tada bili dostupni podaci o zagađenju vazduha.  Proračuni SZO pokazali su da šest odsto svih smrtnih slučajeva u Podgorici, 12 odsto u Nikšiću, i 22 odsto u Pljevljima mogu da se pripišu posljedicama zagađenja vazduha. Vođeni ovom studijom u Institutu su izračunali da je godišnja stopa prijevremene smrtnosti povezana sa izlaganjem zagađenog vazduha do 60 puta veća od tragičnih posljedica saobraćajnih nezgoda, a i do 20 puta veća od smrtnosti usljed bolesti digestivnog trakta.

,,Pored istraživanja iz 2015/2016. godine Institut nije publikovao procjene uticaja zagađenog vazduha na zdravlje”, kazali su Monitoru iz Instituta za javno zdravlje.

Oni navode da je tokom 2018/2019. nakon radionice Svjetske zdravstvene organizacije o kvalitetu vazduha i zdravlja koja je održana u  Sarajevu, bila zamisao da se objavi dokument o procjeni uticaja vazduha na zdravlje u zemljama Zapadnog Balkana koji je vodila SZO. Na dokumentu su radili predstavnici zemalja koji su bili na toj radionici, među kojima i predstavnik Instituta za javno zdravlje, ali dokument nažalost nije zvanično publikovan.

Iz Instituta kažu da je Udruženje za zdravlje i životnu sredinu (engl. Health and Environmental Alliance, skr. HEAL)  u martu 2016. objavilo studiju Neplaćeni zdravstveni račun – kako nas termoelektrane na ugalj na Zapadnom Balkanu čine bolesnima. U ovom dokumentu je takođe vršena procjena uticaja na zdravlje stanovništva u Crnoj Gori, ali drugačijom metodologijom koja je pokazala da zdravstveni troškovi povezani sa zagađenjem vazduha u Crnoj Gori iznose 14,5 bruto društvenog proizvoda i kreću se u rasponu od 100 do 257 miliona eura godišnje.

Broj prijevremenih smrti – Podgorica, Nikšić, Pljevlja                      250
Broj hospitalizacija                      140
Skraćenje životnog vijeka zbog zagađenja vazduha                     0,4 – 1,3 godine
Zdravstveni troškovi povezani sa zagađenjem vazduha           100 – 257 miliona godišnje

 

 

Prekogranično zagađenje

Praćenje prekogranične zagađenosti vazduha u nadležnosti je Zavoda za hidrometeorologiju u seizmologiju (ZHMS) i sastavni je dio Državne mreže za praćenje kvaliteta vazduha. Praćenje prekogranične zagađenosti vršeno je na mjernom mjestu u Žabljaku, a od 2019. mjerenja se vrše na novoj lokaciji na Velimlju.

U Izvještaju DRI citira se Informacija o stanju životne sredine za
2017: ,,Mjerno mjesto nije u funkciji, a lokacija koja je
određena 1963. u okviru Evropskog programa praćenja prekograničnog
prenosa zagađenja vazduha (EMEP) više ne odgovara kriterijumima
Programa”.

Kroz IPA projekta Jačanje kapaciteta za upravljanjem kvaliteta vazduha u Crnoj Gori izvršen je izbor nove lokacije i instaliranje nove mjerne opreme u mjestu Velimlje. DRI je konstatovao da i nova mjerna stanica ima problema sa validacijom podataka i akreditacijom. Zbog toga su preporučili Zavodu da  izvrši validaciju podataka kako bi se isti prezentovali javnosti i Sekretarijatu za EMEP protokol i izvrši sertifikaciju analitičkih metoda za sprovođenje EMEP monitoringa.

U izvještaju o realizaciji mjera koje je Zavod dostavio DRI navodi se da naložena validacija podataka nije urađena jer ,,softer nije instaliran jer nije nabavljen”. Razlog nedostatak budžetskih sredstava. Nije izvršena ni sertifikacija iz istih razloga nenabavljanja softvera, pa samim tim nije bilo obuke službenika, a nije nabavljen ni ,,potrebni PC za transfer podatak sa stanice zbog restriktivnog budžeta”.

Da domaće zagađenje vazduha nije samo naš problem upozorili su u septembru prošle godine istraživači evropske mreže CEE BankWatch i Centra za istraživanje energije i čistog vazduha. Prezentovali su podatke po kojima 16 termoelektrana sa Zapadnog Balkana zagađuju Evropu koliko i ostalih 296 na ostatku Starog kontinenta. Zbog ukupne emisije elektrana na ugalj na Zapadnom Balkanu, od 2018. do 2020, dogodilo se blizu 19.000 smrtnih slučajeva. Od toga, više od 50 odsto slučajeva (10.800) bilo je u zemljama Evropske unije, gotovo 30 odsto (6.500) na Zapadnom Balkanu, a ostatak u drugim zemljama. U izvještaju se navodi da je u Crnoj Gori 625 prijevremenih smrti usljed rada termoelektrane.

 

 

Eko-fond

Na osnovu Zakona o životnoj sredini formiran je Eko-fond koji je osnovala Vlada kao zasebno pravno lice. Zagađivači su dužni da plaćaju eko-naknadu, zbog zagađivanja životne sredine, koja se plaća po principu ,,zagađivač plaća”. Eko-naknadu dužna su da plaćaju pravna i fizička lica za ispuštanje zagađujućih materija u vazduh, uvoz supstanci koje oštećuju ozonski omotač i stvaranje i deponovanje opasnog otpada.

U Izvještaju DRI navodi se da ,,Agencija ne raspolaže sa podacima o iznosu naplaćene ekološke naknade u periodu od 2017. do 2020. godine, kao ni sa odgovarajućom evidencijom izdatih rješenja. Uvidom u dostavljena rješenja da se zaključiti da su ista donešena na bazi dostavljenih podataka od strane samih zagađivača, za period od nekoliko mjeseci do godinu dana, kao i da su donošena za period
unaprijed”.

Jedan od velikih zagađivača – Uniprom koji je gazdovao Kombinatom aluminijuma Podgorica pokrenuo je sudski spor kako bi se oslobodio ove obaveze. Međutim sud je odbio tužbe i naredio Unipromu da plati eko- naknadu.

Prema prezentovanim podacima tokom 2017. i 2019. nije donešeno nijedno rješenje o naplati eko-naknade. U 2018. Agencija je donijela četiri rješenja za KAP, zatim Klinički centar CG, Elektroprivredu – TE Pljevlja, Pivaru Trebjesa, Univerzitet CG i Grijanje Pljevlja. Tokom 2020. doneseno je samo jedno rješenje za naplatu eko-takse za TE Pljevlja.

Po osnovu naknade zbog ispuštanja zagađujućih materija u vazduhu, od zagađivača je 2017. naplaćeno 216 hiljada eura, 2018. – 169, 2019. – 206 i 2020. – 224 hiljade eura. Monitoru su iz Agencije odgovorili da su tokom prošle godine: ,,shodno izdatim rješenjima, po osnovu obračunatih eko- naknada naplaćeno je ukupno 779.714 eura . Po osnovu obračuna za ispuštanje zagađujućih materija u vazduh naplaćeno je 269.893 eura”.

DRI je naložila Agenciji da uspostavi adekvatnu evidenciju o donesenim rješenjima o naplati ekološke nadoknade i iznosu naplaćene nadoknade.

,,Obračun eko-naknada je u završnoj fazi za zagađivače za 2020. godinu. Formirana je radna grupa za izmjenu postojeće Uredbe i nakon usvajanja iste na mnogo precizniji i efikasniji način iste će se obračunavati. U toku je kontrola sa Poreskom upravom u vezi sa naplatom dugovanja iz ranijeg perioda na osnovu izdatih Rješenja, a na osnovu istih vršimo i kontrolu sa Upravom za inspekcijske poslove – ekološkom inspekcijom. Na osnovu presuda Upravnog i Vrhovnog suda uspjeli smo da naplatimo i dugogodišnja problematična rješenja za velike zagađivače”, odgovor je Agencije na preporuku DRI o eko-naknadi.

 

NAPLATA EKO-TAKSE ZBOG ZAGAĐIVANJA VAZDUHA

2017. 2018. 2019. 2020. 2021.
216.407 169.067 206.781 224.958 269.893

 

 

Čekaju šta će biti sa TE Pljevlja

DRI je Ministarstvu ekologije, prostornog planiranja i urbanizma naložilo da pripreme novu Nacionalnu strategiju upravljanja kvalitetom vazduha, kojom bi se obuhvatile i mjere koje nijesu realizovane u prethodnom periodu.

Iz Ministarstva su odgovorili da od Evropske komisije još nijesu dobili mišljenje na Nacrt strategije upravljenja kvalitetom vazduha za period 2021-2029. Objašnjavaju i da ključna mjera na koju se odnosi Akcioni plan za 2021-2022. još nije započeta, a to je ekološka rekonstrukcija Termoelektrane Pljevlja. Podsjećaju i da je Energetska zajednica pokrenula spor protiv Crne Gore upravo zbog prekoračenja emisije zagađujućih materija u vazduhu koji potiču iz TE Pljevlja. Tako da se još uvijek čeka stav Evropske komisije u odnosu na rekonstrukciju termolektrane. Koja i pored brojnih najava još uvijek nije počela.

 

Bez namjere da se obezbijedi sistem praćenja kvaliteta vazduha

U preporukama lokanim samoupravama DRI je naveo da je neophodno da uspostave sistem praćenja kvaliteta vazduha.

Iz Podgorice i Pljevalja  je odgovoreno da se vazduh u ovim gradovima prati u okviru državne mreže za praćenje kvaliteta vazduha, a u Nikšiću tvrde da ta obaveza zakonom nije propisana za lokalne samouprave.

Iz DRI je konstatovano da ove tri lokalne samouprave nemaju namjeru da uspostvave svoj sistem praćenja vazduha. Objašnjeno je i da Agencija za zaštitu životne sredine nije obezbijedila adekvatnu funkcionalnost stanica za praćenje kvaliteta vazduha, kao i sprovođenje godišnjih i vanrednih servisa u što kraćem roku pa samim tim ni validnost rezultata mjerenja. Istaknuto je da je sprovođenje monitoringa na bazi ovakvih podataka upitno.

Zaključak je da u opštinama sa najvećim zagađenjem – Pljevlja, Podgorica i Nikšić, na osnovu izvještaja subjekta revizije državni revizor nije mogao uvjeriti da one na adekvatan način prate kvalitet vazduha.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

FOKUS

NOVINARKA PROTIV MAFIJE: Olja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Istraživačka novinarka Olivera Lakić i njen portal Libertas obavještavaju  javnost o vezama državnih struktura sa organizovanim kriminalom. Ona još nije dočekala optužnicu protiv kriminalaca koji su je prije četiri godine s leđa upucali ispred ulaza zgrade, gdje stanuje. Prije toga je bila meta više fizičkih i verbalnih napada, koji nijesu do kraja rasvijetljeni

 

Da li bi i kada Specijalno državno tužilaštvo (SDT) procesuiralo bivšu predsjednicu Vrhovnog suda Vesnu Medenicu, koja se trenutno nalazi u istražnom zatvoru, ili ponovo otvorilo istražni postupak u slučaju sumnjive saradnje između pripadnika Agencije za nacionalnu bezbjednost (ANB) Petra Lazovića i Ljuba Milovića, da portal Libertas nije objavio dokumenta Europol-a (evropske policije), koja ih sumnjiče za teška krivična djela? Možda bez tih informacija ne bismo ni znali da je SDT već zatvorilo slučaj policajaca-saradnika kavačkog klana.

Nakon objavljene dokumentacije Europola uslijedilo je hapšenje Vesne Medenice i još najmanje 12 osoba zbog sumnje da su bili dio organizovane kriminalne grupe. Miloš Medenica je još nedostupan tužilaštvu, navodno se u Beogradu liječi od bolesti zavisnosti.

Prema istraživanjima Libertasa, Europol je tužilaštvu i policiji u julu prošle godine dostavio dokument sa transkriptima komunikacija policijskih službenika Petra Lazovića i Ljuba Milovića sa poznatim kriminalcima Radojem Zvicerom, Veljkom Belivukom, Markom Miljkovićem i drugima. Kada je prošlog ljeta objavljeno da su Lazovići omogućili Belivuku i Miljkoviću, beogradskim kriminalcima optuženim za teške zločine, da uđu u Crnu Goru, bivši glavni specijalni tužilac Milivoje Katnić ubjeđivao nas je da je Zoran Lazović „najbolji crnogorski policajac“, dok je njegov sin samo izvršavao službene zadatke.

Specijalni tužilac Saša Čađenović u januaru je, za vrijeme Katnićevog mandata, donio odluku da u radnjama mlađeg Lazovića i Milovića nema krivičnog djela. Novoizabrani glavni specijalni državni tužilac Vladimir Novović naložio je da se predmet ponovo otvori. Milivoje Katnić je saopštio da nije Čađenović odbacio prijavu protiv Lazovića, već Specijalno državno tužilaštvo dok je on njime rukovodio. Ponovo je pojasnio kako je policijski službenik radio svoj posao.

„Čađenović je uzeo komunikaciju, fotografiju, stotine poruka. Petar Lazović je dao izjavu na 40 strana. Nakon toga su pozvane starješine da daju izjavu, izvršena je provjera podataka – da li su pokrenute mjere tajnog nadzora, angažovani svjedoci saradnici… Po onome što ja znam, Europol je izanalizirao našu odluku i prihvatio činjenicu“, kazao je Katnić za Antenu M. On tvrdi da su dokumenta Europol-a objavljena „nelegalno“, i da se time crta meta njemu i njegovoj porodici. Cilj je, kaže, „da se Crna Gora predstavi kao država koja ne može da funkcioniše kao samostalna, suverena, antifašistička država“.

Ivan ČAĐENOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 13. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

PREDSJEDNIK PRIVREDNOG SUDA – VOĐA ORGANIZOVANE KRIMINALNE GRUPE?: Od Vrhovnog suda do ZIKS-a

Objavljeno prije

na

Objavio:

Iskustvo  uči da bi do pravosnažnog okončanja postupka protiv Blaža Jovanića i Vesne Medenice mogle proći godine. Crnogorsko pravosuđe još će se duže nositi sa posljedicama njihove vladavine. Ako dobije priliku da se oporavi

 

Nedugo za Vesnom Medenicom, nekadašnjom VDT i višestrukom predsjednicom Vrhovnog suda, u pritvorsku jedinicu spuškog zatvora (ZIKS, ili po novom, UIKS) stigao je predsjednik Privrednog suda Blažo Jovanić. Direktno iz kancelarije nakon što je, prema nezvaničnim informacijama, osumnjičen da je zloupotrijebio položaj i formirao kriminalnu organizaciju koja je, u makar desetak stečajnih postupaka, stranke oštetila za iznose koji se mjere milionima eura.

I površno upućeni u višedecenijska dešavanja u pravosuđu prepoznali su, u tom spletu okolnosti, još jedno preklapanje u biografijama dvojca koji je, godinama, vedrio i oblačio ovdašnjim sudnicama. I blisko sarađivao – formalno i, sumnja se, neformalno – na predmetima od zajedničkog interesa.

Kada je Blažo Jovanić, sa mjesta parničara i sudije Osnovnog suda u Podgorici, u aprilu 2014, neočekivano izabran za predsjednika Privrednog suda, preskačući uobičajenu dinamiku napredovanja u sudskoj hijerarhiji, analitičari nijesu imali dileme o uzrocima njegovog profesionalnog uzleta. Baš kao ni u ocjeni da je za tu odluku, operativno, najzaslužnija bila Vesna Medenica. Razlike su bile samo u interpretativnim finesama.

Jedni su  imenovanje Jovanića cijenili kao „pokušaj Medenice da zaštiti predmete koji se direktno tiču članova i poslova uže familije Đukanović“, dok su drugi bili direktniji, tvrdeći da je Jovanić „doveden na tu odgovornu funkciju direktno po nalogu Aca i Mila Đukanovića, a sve u cilju da se kontroliše prodaja imovine Kombinata aluminijuma u stečaju“.

Slijed događaja potvrdio je ova predviđanja. Ali i pokazao da se Jovanićeve ambicije nijesu zadržavala samo na zaštiti interesa  prve familije.

Pronevjera novca iz blagajne Vrhovnog suda, 2006. godine, dovela je Jovanića u fokus interesovanja javnosti. On je tada, kao šef  kabineta tadašnjeg predsjednika Vrhovnog suda Ratka Vukotića osumnjičen da je zloupotrijebio položaj i učestvovao u pronevjeri skoro 330 hiljada eura iz sudske kase.  Jovanić, tada već sudija Osnovnog suda, oslobođen je sumnji usljed nedostatka dokaza (ceh je platila blagajnica).

O kolopletu veza i uticaja svjedoči i epizoda iz poslovne biografije njegovog brata Bora Jovanića. On je, kao carinik, osuđen na godinu zatvora zbog primanja mita u vrijeme kada je Blažo već bio sudija Osnovnog suda. Nakon pola izdržane kazne pomilovao ga je tadašnji predsjednik Filip Vujanović. Na prijedlog Duška Markovića, ministra pravde iz tog doba. Javnost je, zahvaljujući NVO MANS, saznala da je Jovanić vraćen na posao u Upravu carina, suprotno svim zakonskim propisima. Podigla se prevelika prašina, Jovanić je napustio Upravu carina i novi posao našao kod Aca Đukanovića.

Kao sudija Osnovnog suda Blažo Jovanić je opravdao očekivanja svojih zaštitnika i promotera. Po tužbi Stanka Subotića osudio je Monitor. Kada je propao pokušaj da nas osudi za nanošenje duševnog bola kontroverznom tužiocu (čije je saslušanje odbio) Jovanić je Monitor proglasio krivim zato što, navodno, Subotićevo reagovanje nije objavljeno na zakonom propisan način.

Vijesti je osudio zbog prenošenja izjave poslanika Nebojše Medojevića koji je kritikovao (tadašnju) privatizaciju Željezare u Nikšiću i doveo u pitanje kredibilitet njenih novih vlasnika. Isti su, da pomenemo, kasnije pobjegli iz Nikšića ostavljajući dugove a odnoseći sa sobom svu vrjedniju pokretnu imovinu kompanije.

Konačno je dara prevršila mjeru, pa je Jovanić, kao sudija u postupku po tužbi kompanija Lutrija i Džek pot (Sava Grbović i Branislav Mićunović) protiv Daily Pressa (izdavač Vijesti) i MANS-a, izuzet zbog pristrasnosti. Tek nakon trećeg zahtjeva tuženih.

Zoran RADULOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 13. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

UZ DAN POBJEDE NAD FAŠIZMOM: Naši majski porazi

Objavljeno prije

na

Objavio:

Šta je nama njihova borba dala? Poneki vijenac na memorijalima palim borcima više govori o licemjerju potomaka nego o slavi predaka, a iskazivanje vojne moći tokom invazije na susjeda daleko je od svijetle antifašističke istorije

 

Slavio je opet ovog vikenda Stari kontinent i Dan Evrope i Dan pobjede nad fašizmom. Kokteli, vijenci, koncerti, vojna parada na Crvenom trgu, a u srcu Evrope – rat.

Ove godine Danom pobjede se obilježilo 77 godina od kraja Drugog svjetskog rata, a Danom Evrope pet godina manje od pokretanja inicijative za stvaranje Evropske unije. U zemljama EU posebna važnost se daje Danu Evrope i deklaraciji Roberta Šumana koja je udarila temelj evropskom pomirenju i otvorila vrata da stari neprijatelji, prije svih Francuska i Njemačka, krenu novim putem.

U Njemačkoj i Francuskoj danas – Emanuel Makron se sreo sa veteranima iz Drugog svjetskog rata na ceremoniji pod Trijumfalnom kapijom, da bi narednog dana govorio na konferenciji Budućnost Evrope u Strazburu. Predložio je i novu evropsku organizaciju koja bi omogućila demokratskim evropskim nacijama da pronađu novi prostor za političku saradnju. Naravno, centralni dio govora bila je aktuelna situacija u Ukrajini.

U  Rusiji tradicionalna vojna parada. I kod njih umjesto sjećanja na desetine miliona onih koji su dali živote za neki bolji svijet, sve puca od političkih poruka koje se vrte oko rata u Ukrajini. Slovo Z je tu da podsjeti, ako je neko imao nedoumica. Vladimir Putin je u govoru ponovio da se ruska vojska u Ukrajini bori za bezbjednost Rusije i da je razlog za invaziju to što NATO prijeti Rusiji na njenim granicama. „Rusija je pozvala Zapad na otvoreni dijalog, potragu za kompromisnim rješenjem uz međusobno uvažavanje interesa. Sve je bilo uzalud. Zemlje NATO-a nisu htjele da nas saslušaju, što znači da su imale potpuno drugačije planove. Bile su u toku pripreme za operaciju u Donbasu, invaziju na zemlju koja je istorijski naša, uključujući i Krim. U Kijevu su objavili potencijalnu nabavku nuklearnog oružja, a NATO je počeo da preuzima vojnu kontrolu na teritorijama sa kojima se graničimo“, govorio je Putin.

Na strazburškoj konferenciji ni Makron, a posebno Ursula van der Lejen nijesu ispustili da kontrastiraju događaje obilježavanja velikog praznika u Rusiji i Strazburu. Osvrćući se na ženu koja se pojavila sa svojom bebom na svečanosti u Strazburu, Lejenova je rekla da želi da 9. maj proslavi „ovu sliku, daleko moćniju od bilo koje vojne parade“.

Mi na Balkanu, Evropa u malom. Samo mnogo gori. Ne odričemo se zlog sjemena.

Dragan LUČIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 13. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo