Povežite se sa nama

SVIJET

2018: BURNA GODINA NA MEĐUNARODNOJ SCENI: Beskonačna parada kriza i sukoba

Objavljeno prije

na

Prema nekim analitičarima, slabljenje Zapada se povećava. Ima eksperata koji pozivaju američke evropske saveznike da iskorače dok se uticaj SAD u svjetskoj politici smanjuje.  No i za njih  2018. nije bila dobra godina. Jedan za drugim su se suočavali s unutrašnjim problemima zbog čega im je bilo teško da  samostalno djeluju izvan vlastitih granica

 

Predsjednik Sjedinjenih Američkih Država Donald Tramp tokom predizborne kampanje kampanje obećao je razne novine u spoljnoj politici. Održao je obećanje.  To je uznemirilo prijatelje, a osokolilo  rivale.

Tramp je na samitu Grupe sedam (G7) najmoćnijih zemalja Zapada u Kvebeku optužio druge lidere zbog trgovinskih politika njihovih zemalja. Napustio je samit prije kraja i preko tvitera iz predsjedničkog aviona objavio da neće potpisati kominike s kojim se saglasio prije odlaska.

Potom je otišao u Singapur na istorijski prvi samit jednog američkog predsjednika s nekim sjevernokorejskim vođom. Poslije petosatnog sastanka s Kim Džong Unom potpisao je nejasan, 400 riječi dug kominike i objavio da ,,više nema nuklearne prijetnje od Sjeverne Koreje”, uprkos mnogobrojnim dokazima koji ukazuju suprotno.

Na samitu Sjevernoatlantskog saveza u julu, Tramp je optužio njemačku kancelarku Angelu Merkel da je ,,pod potpunom kontolom” i ,,zarobljenik Rusije”, zahtijevao  hitno zasjedanje kako bi podstakao članice NATO da troše više na odbranu i ukazao da bi mogao da povuče SAD iz Alijanse ukoliko ne bude po njegovom. Nekoliko dana kasnije na zajedničkoj konferenciji za štampu sa predsednikom Rusije Vladimirom Putinom, Tramp je na neki način odbacio jednoglasnu objavu obavještajnih službi SAD da se Rusija miješala u izbore 2016. To je pokrenulo lavinu kritika.

Tramp je u novembru kritikovao predsjednika Francuske Emanuela Makrona na tvitu prilikom dolaska u Pariz na ceremoniju obilježavanja 100 godina od kraja Prvog svjetskog rata. Otkazao je posjetu Američkom vojnom groblju zbog kiše i odbio učešće na mirovnom forumu koji je organizovala vlada Francuske.

Posljednji Trampov sastanak na vrhu Grupe 20 najrazvijenjih u Buenos Ajresu, gotovo da nije bio događaj. Veću pažnju izazvao je potonji samit Trampa s predsjednikom Narodne Republike Kine Si Džinpingom na kome su dogovorili 90-dnevno primirje u svojevrsnom carinskom ratu koji je dvije najveće privrede svijeta opteretio uzajamnim carinskim nametima od preko 360 milijardi dolara. Šteta može da se prelije na druge aktere međunarodne privrede.

U januaru je Trampova administracija uvela carine na uvozne mašine za pranje i solarne panele. Veći potez je uslijedio u maju, kada su uvedene carine na čelik i aluminijum iz uvoza iz prijateljskih i konkurentskih zemalja, uz objašnjenje da su predstavljali prijetnju za nacionalnu bezbjednost. Tramp je naknadno uveo carine ukupne vrijednosti od 250 milijardi dolara na uvozne proizvode iz NR Kine. Kinezi su uzvratili sa 110 milijardi dolara carina.

Trampove carine do kraja godine više su naškodile Amerikancima nego što su im pomogle. Počela je rasprodaja berzanskih akcija, a ukupan trgovinski deficit SAD je povećan. Trgovinski partneri su uveli uzvratne carine na izvozne proizvode SAD, pa su američki farmeri izgubili inostrana tržišta. Neki američki proizvođači  počeli su da ukidaju radna mjesta pošto su im viši troškovi uvoza umanjili profit.

Trampove carine, zajedno s njegovim više puta ponovljenim tvrdnjama da je EU ,,neprijatelj”, te prijetnje da će nametnuti carine na uvoz automobila, navele su mnoge Evropljane da se zapitaju da li su tradicionalne transatlantske veze zauvijek promijenjene. U međuvremenu, u Pekingu, kineski lideri slušajući govor iz Vašingtona o ,,strateškim konkurentima”, razmatrali su da li Tramp nastoji ne samo da resetuje bilateralni trgovinski balans, već i ograniči rast NR Kine kao velike sile.

Kina je krajem decembra obilježila 40 godina politike reforme i otvaranja, koji se smatraju jednim od najznačajnijih događaja u ljudskoj istoriji 20. vijeka, budući da su ne samo promijenili najmnogoljudniju zemlju na svijetu, već su uveliko uticali na čovječanstvo uopšte. Kina je 1978. s ukupnim domaćim proizvodom (BDP) po glavi stanovnika od samo 156 američkih  dolara, bila jedna od najsiromašnijih zemalja na svijetu. U međuvremenu je kineski BDP porastao 34 puta, zemlja je postala druga najmoćnija privreda (po nekim kriterijumima i prva), najveća trgovinska sila u svijetu s najvećim deviznim rezervama. Tokom ovog procesa, u Kini je, prema međunarodnim standardima, više od 700 miliona ljudi izvučeno iz siromaštva.

U oktobru je Kina pustila u saobraćaj najduži u svijetu most preko mora. Dug je 55 kilometara a stajao je 20 milijardi dolara. Most povezuje Hongkong, Makao i kontinentalnu Kinu, a smanjuje putovanje s tri sata na 30 minuta.

U  međuvremenu se, prema nekim analitičarima, slabljenje Zapada povećava. Ima eksperata koji pozivaju američke evropske saveznike da iskorače dok se uticaj SAD u svjetskoj politici smanjuje. Za njih  2018. nije bila dobra godina. Jedna za drugom članice EU su se suočavale s unutrašnjim problemima zbog čega im je bilo teško da  samostalno djeluju izvan vlastitih granica.

Nade da bi Velika Britanija mogla da izvede uredan razvod od EU su izblijedile.  Predsjednik Francuske Emanuel Makron pretrpio je pad podrške na oko 25 posto usljed protesta „žutih prsluka“. Ponekad nasilne demonstracije umanjile su Makronovu sposobnost da nastavi ambiciozan plan da reformiše domaću ekonomiju.

Italijanski glašači izabrali su populističku koaliciju u kojoj su protivnici postojećeg političkog poretka Pokret pet zvijezda i desničarska Liga. Vlada u Rimu   se bori s Briselom oko nacrta budžeta koji krši pravila EU.

Premijer Viktor Orban nastavio je da demontira demokratiju u Mađarskoj. Još nekoliko zemalja centralne Evrope klizi u istom smjeru. Pred kraj godine, Orban je  svojom politikom uspio da konačno izazove demonstracije protiv sebe.

U Njemačkoj je došlo do previranja. Angela Merkel odstupila je s funckije predsjedavajuće Hrišćansko-demokratske unije (CDU) pošto je stranka izgubila na nekoliko ključnih izbora u saveznim državama. Kancelarka više nema uticaj kod kuće ni  u inostranstvu kao što je nekada imala, što povećava strahovanja da je Evropa ostala bez vođe.

SAD su napustile Iranski nuklearni sporazum. Donald Tramp je obećao tokom predizborne kampanje da će povući SAD iz tog sporazuma. U maju je Tramp ispunio obećanje, tvrdeći da je u pitanju ,,jednostrani sporazum koji nikada nije trebalo napraviti”.

Nijedna druga zemlja nije slijedila primjer SAD, čak i kada je Bijela kuća objavila da će uvesti sankcije svakoj kompaniji koja posluje s Iranom. Iran nastavlja da poštuje dogovor, dok druge potpisnice sporazuma traže načine da pomognu Teheranu da ublaži posljedice izazvane ekonomskim pritiskom SAD.

Bliskoistočna država i jedna od najstarijih civilizacija u regionu, Jeman nastavio je tužnu priču i u 2018. U Jemenu je građanski rat ušao u četvrtu godinu, a vojna intervencija regionalnih zemalja na čelu sa Saudijskom Arabijom traje već tri i po godine. Jemen je pogođen najvećom humanitarnom krizom u svijetu u proteklih 100 godina. Oko 14.000 Jemenaca poginulo je u borbama, a za 50.000 i više  smatra se da je umrlo od gladi prouzrokovane ratom svih protiv sviju.

Stravične fotografije izgladnjele jemenske djece nisu ubijedile nijednu od zaraćenih strana da položi oružje. Tek je dogovoreno krhko primirje.

Humanitarna kriza u Centralnoj Afričkoj Republici, Demokratskoj Republici Kongu, Južnom Sudanu, Venecueli, nastavlja da se prodububljuje.

Rat u Siriji, traje sedmu godinu. Odnio je preko 350.000 ljudskih života i raselio milione Sirijaca, što je uvećalo migrantsku krizu, pogodilo mediteranske zemlje i proširilo se na Evropu. Prošlonedjeljna odluka predsjednika Trampa da povuče američke vojnike iz Sirije mogla bi dalje da zakomplikuje stvari u razorenoj državi i regionu.

Nisu sve vijesti u 2018. bile loše. U junu je novi premijer Etiopije Abij Ahmed iznenadio svijet objavom da će potpisati mirovni sporazum s Eritrejom koji je skupljao prašinu osam godina. Etiopija i njena nekadašnja provincija Eritreja  vodile su 12-godišnji rat okončan 2000. uz gotovo 8.000 poginulih. Dvije zemlje su ponovo otvorile ambasade, obnovile putnički vazdušni saobraćaj i počele demilitarizaciju zajedničke granice.

Južnokorejski predsjednik Mun Đe-in posjetio je Sjevernu Koreju u septembru radi trećeg i možda najizazovnijeg samita tokom 2018. s Kim Džong unom kako bi bio prevaziđen zastoj u pregovorima sa SAD o sjevernokorejskoj denuklearizaciji i udahnuta nova živost u napore da se prošire i poboljšane veze između pripadnika stare korejske nacije podijeljene krajem Drugog svjetskog rata. Prethodno su se dva lidera srela u pograničnom selu Panmunđom, usred Demilitarizovane zone, jednog od posljednjih mjesta zaostalih od Hladnog rata.

 

Najmoćniji na svijetu

Na Zemlji živi oko 7,5 milijardi ljudi, ali je moć sve više i čvršće u rukama malobrojne elite, konstatovao je američki časopis Forbs. Si Đinping, generalni sekretar Komunističke partije Kine, zauzeo je na listi Forbsa prvo mjesto po prvi put pošto su na  zasjedanju svojevrsnog parlamenta u martu usvojene izmjene ustava, prema kojima je proširen uticaj i uklonjeno ograničenje mandata šefa države, što je Si takođe. Prema Forbsu, Si uživa kult ličnosti kakav nije viđen od vremena kada je Mao Ce Tung bio predsjedavajući do smrti 1976.

Dolazak Sija na mjesto najmoćnije ličnosti na svijetu pomjerilo je ruskog predsednika Vladimira Putina na drugo mjesto. Putin je četiri godine zaredom držao prvo mesto, što se nikada ranije nije desilo na Forbsovoj tradicionalnoj tabeli. Putin je na vlasti u Rusiji od maja 2000, a u proljeće 2018. je po četvrti put ponovo izabran sa skoro 77 procenata glasova. To je najbolji rezultat na izborima svih kandidata za to mjesto od raspada Sovjetskog Saveza 1991.

Poslije godinu dana predsednikovanja u SAD Donald Tramp je pao na treće mjesto. Tramp je imao ograničen uspjeh u promovisanju svoje politike u Kongresu koji je kontrolisala njegova Republikanska partija, pod istragom je više agencija za sprovođenje zakona, ne može da se otrese skandala poteklih iz njegovog ličnog i poslovnog života – ali još  je glavnokomandujući najveće svjetske ekonomske i vojne sile.

Četvrta najmoćnija ličnost na svijetu je istovremeno i međunarodno najuticajnija žena kancekarka Njemačke Angela Merkel. De fakto lider Evrope, Merkel je, međutim, jedva osvojila četvrti mandat na izborima 2017, i napravila ,,veliku koaliciju” s političkim partnerima.

Na šestom mjestu je papa Franjo, duhovni je vođa više od milijardu katoličkih vjernika. Najbogatiji čovjek na svetu, Džef Bezos, je na petom mjestu.

 

Milan BOŠKOVIĆ

Komentari

SVIJET

KOKAIN  U BALTIMORU I CRNOGORSKI GRAĐANI: Novi rekord

Objavljeno prije

na

Objavio:

U luci Baltimor zaplijenjeno je gotovo 20 tona  kokaina. To je  rekordan iznos ikada zaplenjenog kokaina tokom 230 godna postojanja carinske službe u SAD. “Tolika količina kolaina mogla je da ubije milione ljudi,” napisao je u tviter poruci američki tužilac Vilijem M. MekSvejn. U operaciji su uhapšeni i crnogorski građani

 

Službenici Carina i zaštite granica (CBP) Sjedinjenih Američkih država su u nedelju, 16. juna bili u rutinskoj kontroli u delu za kontejnere luke Baltimora. Zakoračili su i na brod „MSC Gajen“ pod liberijskom zastavom.   Neobučenim očima djelovalo je da se tu radi o pošiljci stolica za plažu koja je putovala iz Kine. No dok su agenti CBP pregledali sedam kontejnera na gotovo 315 metara dugom brodu, veličine tri fudbalska terena, otkrili su u jednom kontejneru i  četiri crne vreće. U njima je  bilo 125 “cigli” od bele puderaste supstance, za koju se testom pokazalo da je kokain. Brod je sproveden na vezište u Filadelfiji i agenti su počeli detaljnu istragu.

Prvo je utvrđeno da utovar kokaina teži 16,5 tona da bi na kraju iznio gotovo 20 tona ili 39.525 funti, saopštio je direktor ogranka CBP u Baltimoru Kejsi Darst. On je kazao kako je procijenjena ulična vrijednost zaplijenjenog kokaina na brodu oko 1,3 milijarde dolara.

To je  rekordan iznos ikada zaplijenjenog kokaina tokom 230 godina postojanja carinske službe u SAD. “Tolika količina kolaina mogla je da ubije milione – MILIONE – ljudi,” napisao je u tviter poruci američki tužilac Vilijem M. MekSvejn kome je zapao slučaj.

Uz velike sigurnosne mjere, federalni agenti su tokom brifinga za novinare u sjedištu carine u Filadelfiji izložili zaplijenjeni kokain. Naslagane kartonske kutije su nadmašivale agente koji su ih čuvali.  Da su bile poređane jedna pored druge, “cigle” kokaina bi se protezale preko tri kilometra kazao je direktor Darst.

Kontejneri u kojima je nađen kokain putovali su iz Kine, preko Paname do Baltimora. CBP je saopštila da su kontejneri bili sumnjivi jer su imali veze sa Kinom i bili na čekanju više od nedelju dana u Panami.

Brod je u vlasništvu kompanije MSC sa sjedištem u Švajcarskoj. MSC je jedan od najvećih brodskih prevoznika kontejnera.

Po otkriću kokaina na brodu, policija je odmah uhapsila dva člana posade, drugog oficira Ivana Đuraševića i Fonofavea Tijasagu. Oni su priznali da su bili angažovani na utovaru kokaina, s tim što je Fonofave Tijasagu ispričao da ga je Đurašević vrbovao za ovaj “posao”

Mediji u regionu pišu kako su potom uhapšeni Boško Marković (37), Aleksandar Kavaja (25) i Nenad Ilić (39) iz Crne Gore i Lauli Pulu. Uhapšeni crnogorski pomorci tvrde da nemaju veze sa pronađenim kokainom.

Pored kapetana broda Darka Roganovića, saslušavani su i Kotorani Marko Perović, Slobodan Vukašinović, Pero Marković, Vladimir Penda i Nikšićanin Veselin Mirković. Uopšte, desetorici članova posade istražitelji su onemogućili kretanje do kraja istrage, ali oni nisu zvanično uhapšeni, već se ispituje njihova povezanost sa spornim tovarom. Nekima od njih je dozvoljeno i da razgovaraju sa svojim porodicama.

Blic piše u srijedu kako policija Filedelfije  traga za još dvojicom pomoraca koji su se dan pred otkrivanje tovara izgubili u nepoznatom pravcu. Njima se u Filadelfiji gubi svaki trag, a vjeruje se da nisu napustili taj grad. Obojica osumnjičenih su iz Kotora, a do njihovih imena istražitelji su došli provjerom spiska zaposlenih na brodu.

Prema do sada poznatim informacijama, droga je na teretnjaku završila tako što je tokom noći 14 manjih čamaca prilazilo brodu i sa njih su paketi sa drogom bacani u mrežu. Zatim je kapetan broda pozvao članove posade i ponudio im zaradu od 50.000 dolara da taj tovar iz mreže prebace na teretnjak.

Neki od članova posade su, po svemu sudeći, prihvatili ponudu. Tovarili su vreće sa kokainom na putu za SAD, očekujući da će za taj posao zaraditi desetine hiljada dolara, pišu mediji u SAD.

Američki mediji pišu da su u tužbi Đurašević i Tijasagu optuženi da su se namjerno zavjerili da dopreme supstance na brod koji je bio u nadležnosti američkog zakonodavstva. Obojica su priznali svoju ulogu i iznijeli detalje operacije, naveli su federalni agenti.

Agent HIS je napisao da je Đurašević očekivao da će biti plaćen 50.000 dolara u kripto valuti za pomoć u prebacivanju droge na brod. Đuraševiću je pomagao Tiasaga,  iz Zapadne Samoe. Đurašević i trojica članova posade su se, prema tužbi, složili da plate Tiasagi 50.000 dolara za pomoć.

“Istražitelji rade na otkrivanju naručioca, ali i glavnog organizatora ove rekordne pošiljke. S obzirom na to da su uhapšena četiri Crnogorca, ne isključuje se mogućnost da su oni radili za nekog od balkanskih narko-bosova. Zasad su pod lupom klanovi iz Kotora ali i njihovi saradnici,” tvrdi izvor beogradskog dnevnika Kurir.

Prema pisanju podgoričkog Dana, o hapšenju Ðuraševica odmah su obaviješteni nadležni organi Crne Gore.  List piše da se Đurašević sumnjiči da je sarađivao sa kotorskim klanom dok su djelovali kao jedna kriminalna grupa, prije nego što su se podijelili na “škaljarce” i “kavčane”. Takođe, povezuje se i sa klanom iz Tuzi čiji su članovi u više akcija hapšeni zbog međunarodnog šverca narkotika.

Neki  mediji pišu da je Đuraševićevo hapšenje iznenadilo mnoge mještane Kotora. On nije povezivan sa osobama koje se bave kriminalom  navode ljudi koji ga poznaju.

Nekadašnji visoki funkcioner u američkoj Upravi za suzbijanje narkotika (DEA) Pedro Janer komentarišući istrojsku zapijlenu droge rekao je: “Neko će zbog ovoga morati da umre. Sigurno postoji nekoliko osoba koje će šefovi okriviti za propast posla i oni će morati da plate glavom”.

Janer je e objasnio kako je vjerovatno jedan dio tovara trebalo da ostane u Filadelfiji, odakle bi se dalje transportovao u druge djelove SAD. “Drugi dio je trebalo da stigne u Evropu, gdje bi ga opet naručioci podijelili i dalje transportovali do krajnjih odredišta,” podvukao je nekadašnji zvaničnik DEA.

Petorica od šest uhapšenih su se pojavili pred federalnim sudom u Filadelfiji u ponedjeljak, 24. juna, a šesti će to učiniti naknadno, javili su američki mediji.

Tužioci nisu naveli nacionalnost uhapšenih, budući da su izjave pod zakletvom zapečaćene, javili su američki mediji. Prevodioci su sa optuženima govorili na našem i samoanskom jeziku.  Njihovi branioci nisu komentarisali optužbe. “Mislili ste da možete da uplovite u naše luke i ostavite dovoljno kokaina da uništi milione života, a da ne budete uhvaćeni. Mislili ste da ste pametni. Pogriješili ste,” poručio je švercerima  nadležni tužilac Meksvein. Naloženo je da uhapšeni budu zadržani u zatvoru do početka suđenja.

 

Uloga crnogorskih luka

Zapadni Balkan je Meka za kriminalne bande, koje ne znaju za granice niti etničku pripadnost. Luke u Crnoj Gori su presudne za trgovinu kokainom, objavila je Globalna inicijativa za borbu protiv organiziranog kriminala u jugoistočnoj Europi.

Razlozi koji su doveli do toga je strateški položaj Balkana, slabe i korumpirane vlade tamošnjih zemalja i privredna nestabilnost, stav je Inicijative koja je dio Globalne inicijative protiv transnacionalno organiziranog kriminala. Novi izveštaj je publikovala u Beču krajem maja, pošto su podatke o žilama kucavicama organiziranog kriminala u Albaniji, Bosni i Hercegovini (BiH), Srbiji, Kosovu, Crnoj Gori i Sjevernoj Makedoniji, prikupili 20 novinara i stručnjaka.

U Izvještaju ce utvrđuju gradovi u blizini graničnih prijelaza kao vruće tačke nezakonitih aktivnosti. Tako se pominje i Trebinje u BiH. Ovaj grad je blizu Hrvatske i Crne Gore, što ga čini idealnom lokacijom za tranzit droge koja dolazi iz Crne Gore uključujući kanabis iz Albanije i kokain koji dolazi brodovima iz crnogorskih luka i prebacuje se u BiH i Hrvatsku, posebno na područje Dubrovnika, navedeno je u Izvještaju.

Trebinje je i odredište za krijumčarenje cigareta koje dolaze iz Crne Gore a od 2015. se nalazi na ruti za krijumčarenje migranata. U istom kontekstu se spominje i Bileća i granični prijelaz Deleuša/Vraćenovići, gde je etablirana mreža za krijumčarenje cigareta kojoj pogoduju, kako se kaže u Izvještaju, posebno korumpirani granični službenici i policija koja je većinom i sama uključena u operacije krijumčarenja.

Rožaje na sjeveroistoku Crne Gore u blizini granice s Kosovom i Srbijom, smatra se vručom tačkom za krijumčarenje drogom. U izvještaju se kao vruće tačke pominju i granični prelaz Špiljani/Draćenovac kao mjesto za krijumčarenje droge, cigareta i ljekova, ali i Kula između Kosova i Crne Gore.

Prema Izvještaju, crnogorske luke Bar, Budva i Kotor smatraju se takođe lokacijama trgovine kokainom. U borbi za kontrolu nad ovim unosnim poslovima od 2014. se rasplamsao krvavi sukob između klanova Škaljari i Kavači. Sukob je eskalirao pošto su se uključile i druge kriminalne grupe iz Srbije i Crne Gore, stavljajući se na jednu ili drugu stranu. Sve je rezultiralo nizom uglavnom nerazjašnjenih ubistava i devastiranjem crnogorske obale, ali i prenošenjem sukoba u inostranstvo (pucnjava u Beču), navodi se u najnovijem izveštaju Globalne inicijative za borbu protiv organiziranog kriminala u jugoistočnoj Europi.

 Milan BOŠKOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

SVIJET

VISOKI EVROPSKI PRAGOVI ZA  ZEMLJE BALKANA: Odlaganje od novog do najnovijeg datuma 

Objavljeno prije

na

Objavio:

U slučaju Sjeverne Makedonije i Albanije  ministri EU već drugi put obećavaju donošenje odluke i propuštaju datume koje su sami zakazali.  Niz  analitičara ukazuje da EU izigravanjem obećanja i jača evroskepticizam u regionu

 

Savet opštih poslova Evropske unije nije dao zeleno svetlo otvaranju pristupnih pregovora sa Severnom Makedonijom i Albanijom. Ministri su obećali da će se vratiti ovom pitanju s ciljem da se donese jasna oduka najkasnije u oktobru 2019.

Ovo je drugi put da ministri EU obećavaju donošenje odluke i propuštaju datume koje su sami zakazali. Prošle godine je Savet opštih poslova u zaključcima istakao da će “u junu 2019. godine odrediti evropski put” Albanije i Severne Makedonije.

Evropski komesar nadležan za pitanja proširenja, Johannes Hahn, je naglasio da žali što zemlje članice nisu bile u stanju da donesu odluku na sastanku u Luxemburgu. “Verujem da će  doneti odluku odmah nakon letnjih odmora. Nedelovanje nije opcija”, podvukao je.

Hahn smatra da nedostatak odluke može uticati  na  prilike u regionu, kao što je dijalog o normalizacijiodnosa između Prištine i Beograda. Evropska komisija (EK) je krajem maja preporučila bezuslovno otvaranje pristupnih pregovora sa Tiranom i Skopljem. Visoka predstavnica EU Federika Mogerini je izjavila da bi izostanak odluke za datum pregovora sa Severnom Makedonijom i Albanijom imao loše posledice za bezbednost i saradnju u regionu, kao i za proces približavanja Zapadnog Balkana Uniji.

UočI ministarskog sastanka u utorak, ministri spoljnih poslova 13 zemalja članica EU pozvali su sve države članice Unije da ispune ono na šta su se obavezale u pogledu evropskih integracija Zapadnog Balkana i donesu odluku o otvarnju pregovora o članstvu sa Severnom Makedonijom i Albanijom. Inicijativu je pokrenula Poljska, a pridru\ile su mu se Češka, Estonija, Letronija, Litvanija, Mađarska, Bugarska, Italija, Malta, Austrija, Hrvatska, Slovenija i Slovačka.

Još uoči sastanka Saveta su  prenošene izjave diplomata da će Severna Makedonija najverovatnije ove godine dobiti podršku EU za početak razgovora o članstvu, ali ne i Albanija koja nailazi na protivljenje Francuske, Nemačke i Holandije.

Zaključci Saveta ministara EU su izazvali, očekivano, sasvim suprotne reakcije vlasti i opozicije u Severnoj Makedoniji.

Vladajući Socijaldemokratski savez (SDSM) premijera Zorana Zaeva smatra da su zaključci EU jasno priznanje postignutog uspeha u protekloj godini. Opoziciona VMRO DPMNE navodi da je Savet ministara umesto datuma o početku pristupnih pregovora, isporučio hladan tuš, kako kažu, korumpiranoj vladi Zaeva nesposobnoj da sprovede reforme.

Zaev je više puta indirektno tvrdio da će „vratiti mandat“ ukoliko zemlja u junu ne dobije datum za početak pregovora. On je i nemačkim medijima uoči posete Berlinu rekao da bi nedobijanje datuma značilo jačanje nacionalističkih snaga u Skoplju. Sada Zaev gleda na zaključak Saveta kao na “apsolutnu pismeno-pravnu garanciju” da će odluka biti doneta u oktobru.

Kim Mehmeti, publicita i analitičar iz Skoplja je komentarišući odluku Saveta ocenio “kako ispada da ni Briselu nije sasvim jasno kako će s ovim dilom Zapadnog Balkana… Ispašće da je sve bila velika varka i normalno da će biti nezadovoljstva unutra i niko ne može predvideti gdje će voditi, a to može uostalom i da utiče i na međuetničke odnose.“

Mehmeti ocjenjuje kako ovo slabi pozicija premijera Zaeva “…Na prošlim izborima većinu makedonskih glasova je imao VMRO-DPMNE. Sada ako imaju još i ovaj argument  – promenili ste ime, učinili ovo i ono, a ništa niste dobili. Onda je očekivano da slabi pozicija današnje vlasti i Zaeva, a da rastu šanse onih koji su tvrdili da će Makedonci, posebno makedonski narod, samo izgubiti. U takvim okolnostima svašta se može desiti,” zaključio je skopski analitičar.

I drugi analitičari su saglasni da otezanje čini stvari kod kuće neprijatnim za Zaeva i njegove socijaldemokrate. „Ukoliko ne bude datuma do kraja godine, proevropskim snagama će biti izbijeni argumenti u odbrani puta u EU“, rekao je politički analitičar Nenad Marković.

No  Simonida Kačarska iz Instituta za evropsku politiku ocenjuje da je odluka Saveta EU bila očekivana, pošto su i ranije bile slane jasne poruke evropskih političara da je jun previše kratak rok da bi se donela odluka i u parlamentima nekih od zemalja članica. “Glavni razlog zašto nemamo odluku je stanje i način odlučivanja u zemljama- članicama.“

Upravo zato su  premijer Zaev i predsednik Stevo Pendarovski uoči sastanka Saveta ministara boravili u Nemačkoj. Odatle su se vratili kao optimisti. Međutim, šturo saopštenje nemačke Vlade nakon susreta nije ulazilo u ovu tematiku. Tek je navedeno da su teme bile bilateralna, međunarodna i evropska pitanja.

Prema DW, napredak Skoplja koči situacija u  Albaniji. Iz pojedinih članica EU i iz EK se Tirani se prebacuje manjkava borba protiv korupcije i organizovanog kriminala.

Skoplje se zalaže za raspakivanje „paketa“ u kojem su Severna Makedonija i Albanija, susedne države koje je  bi, prema ideji EK, trebalo istovremeno da počnu pregovore sa EU. Zbog političke krize u Albaniji, holandski parlament je izglasao rezoluciju kojom se zalaže protiv početka pregovora sa tom zemljom, ali ne pominje Severnu Makedoniju.

Stavljanje Tirane i Skoplja na led šalje regionu određenu poruku. O tome je nedavno pisao novinar Andrea Ernst iz švajcarskog Noje cirher cajtunga, jednog od najuglednijih listova na nemačkom govornom području u Evropi. „Koliko god se vrh Evropske unije trudio, nema konsenzusa o nastavku proširenja na Balkan. Model ‘reforme u zamenu za integraciju’ stavljen je van snage“, piše Ernst, jedan od najboljih poznavalaca Balkana. „Da raspoloženje u mnogim članicama EU ne ide u prilog proširenju pokazuje već činjenica da je Evropska komisija svoje godišnje izveštaje o napretku objavila tek nakon Evropskih izbora kako svojom preporukom o početku pregovora ne bi dala municiju desničarskim partijama u Zapadnoj Evropi koje se protive integracijama“, piše  Ernst. On napominje:  „Za sada samo Srbija i Crna Gora pregovaraju sa Briselom i to napreduje traljavo. Koliko je ceo proces klimav pokazuje holandska inicijativa kojom se od Brisela traži da se posle deset godina ukine vizna liberalizacija za Albaniju. U Hagu se žale na kriminalne mreže i ilegalnu migraciju iz te zemlje“.

Ernst podseća i na nedavne reči visoke predstavnice EU za spoljnu politiku Federike Mogerini koja je u makedonskom slučaju rekla da se napori kandidata za EU moraju prepoznati i da će u suprotnom EU izgubiti na kredibilitetu u regionu i šire. Niz drugih analitičara ukazuje da EU time izigrava data obećanja i jača evroskepticizam u regionu.

I Radio slobodna Evropa (RFE) ocenjuje da je politika proširenja EU na aparatima za održavanje u životu. Po RFE, dva su problema.

Prvo zašto je samo 13 država članica EU, manje od polovine svih u Uniji objavilo otvoreno pismo u kojem su veličali vrline čina otvaranja vrata zemljama sa Zapadnog Balkana. A  onda među tih 13 država, samo dve su tzv. stare zemlje članice koje su se pridružile bloku u prethodnom veku: Austrija i Italija.

Pa ni rejting ovog para nije baš na visokom nivou u Briselu u ovom momentu. U Rimu su na vlasti dve populističke partije koje Uniji stvaraju razne  probleme, dok je Beč bez vlade od kada se u maju pojavio video na kojem bivši vicekancelar i krajnje desničarska figura Hajnc Kristijan Štrahe nudi ugovore potencijalnom ruskom dobrotvoru u zamenu za političke donacije.

Ostatak su novije države članice koje su ili suviše male da bi uticale na stvari, kao što su Hrvatska, Malta, Slovenija ili baltički trio, ili su suviše uprljane problemima s vladavinom prava kao što je Višegradski kvartet – Češka Republika, Slovačka, Poljska i Mađarska, primećuje RFE.

U Briselu se često čuje argument da je nestabilno ponašanje novijih država članica u istočnom delu evropskog kluba e prigušilo entuzijazam za proširenje na Zapadni Balkan. Za države Zapadnog Balkana  ne izgleda sjajno kada su njihove najveće pristalice među takvim državama.

Pismo je i napisano jer je postalo jasno da nekoliko ključnih država članica EU kao što su Francuska, Njemačka i Holandija ponovo signaliziraju da nisu spremne da daju zeleno svetlo za početak pristupnih pregovora EU sa Severnom Makedonijom i Albanijom. Isto se desilo i prošle godine.

Otvaranju pregovora sa Severnom Makedonijom i Albanijom protive se pored dela nemačkih političara, i u Holandiji, Danskoj i Francuskoj. Njihov argument je da sada nije vreme za proširenje. Sada je vrijeme za produbljivanje Unije, za konsolidaciju nakon godina kriza kao što su Bregzit, spašavanje članica evrozone i migrantski talas 2015. godine. Najzabrinjavajući aspekt ovoga za mnoge je da su zastupnici ovakvog mišljenja liberalne vođe bloka. Naročito francuski predsednik Emanuel Makron i holandski premijer Mark Rute, te donekle i nemačka kancelarka Merkel.

 

Evropske fotelje  glavna briga

Ukoliko je suditi po napisima u nemačkoj štampi,  šefove država ili vlada na predstojećem samitu 20. i 21. juna jedino zanima podela glavnih fotelja: ko će biti novi predsednik EK, Evropskog parlamenta /EP), Evropske banke… Dogovor bi morao da bude postignut do 2. jula kada parlament na prvom zasedanju novog saziva treba da odabere predsednika.

U pozadini je veliko trvenje Nemačke i Francuske čiji predsednik Emanuel Makron osporava bavarskom konzervativcu Mafredu Veberu da postane predsednik EK iako je lista Narodne partije, čiji je bio kandidat, osvojila najviše mandata na nedavnim izborima. „Ili će i Nemačka i Francuska dobiti po jedno rukovodeće mesto ili će obe ostati praznih ruku”, citira list Handelsblat jednog visokog neimenovanog diplomatu.

 

Mršav učinak

Srbija i Crna Gora su zvanično zemlje kandidati koje su otvorile pristupne pregovore.  Za Crnu Goru, koja je na vrhu liste da postane sledeća članica EU, sva 33 poglavlja o različitim pravilima i propisima EU koje svaka zemlja koja teži članstvu mora usvojiti,  će biti otvorena ovog ljeta. No, do sada su završena samo mršava tri.

Srbija je posle pet godina pregovora otvorila tek 16 od 35 poglavlja, a samo dva su privremeno zatvorena. Zbog toga mnogi govore o „tempu puža”. Hrvatska je  kompletno završila pregovore za šest godina.

Srbija je nedavno dobila kataklizmičan izveštaj o napretku Evropske komisije kada se radi o vladavini prava, slobodi medija i pravosuđa… To spada u dva kompleksna poglavlja 23 i 24. U Beogradu su se nadali da bi uprkos tome moglo da bude otvoreno barem još poglavlje 4. o slobodi kretanja kapitala.

Ministarka za evrointegracije Jadranka Joksimović vidi u tome svojevrsnu zaveru. To, kako ona smatra, znači da bi mnogima bolo oči ukoliko Srbija otvori više pregovaračkih poglavlja u situaciji dok Severna Makedonija i Albanija nemaju ni zeleno svetlo za početak pregovora.

Milan BOŠKOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

SVIJET

VISOKI EVROPSKI PRAGOVI ZA  ZEMLJE BALKANA: Odlaganje od novog do najnovijeg datuma 

Objavljeno prije

na

Objavio:

U slučaju Sjeverne Makedonije i Albanije  ministri EU već drugi put obećavaju donošenje odluke i propuštaju datume koje su sami zakazali.  Niz  analitičara ukazuje da EU izigravanjem obećanja i jača evroskepticizam u regionu

 

Savet opštih poslova Evropske unije nije dao zeleno svetlo otvaranju pristupnih pregovora sa Severnom Makedonijom i Albanijom. Ministri su obećali da će se vratiti ovom pitanju s ciljem da se donese jasna oduka najkasnije u oktobru 2019.

Ovo je drugi put da ministri EU obećavaju donošenje odluke i propuštaju datume koje su sami zakazali. Prošle godine je Savet opštih poslova u zaključcima istakao da će “u junu 2019. godine odrediti evropski put” Albanije i Severne Makedonije.

Evropski komesar nadležan za pitanja proširenja, Johannes Hahn, je naglasio da žali što zemlje članice nisu bile u stanju da donesu odluku na sastanku u Luxemburgu. “Verujem da će  doneti odluku odmah nakon letnjih odmora. Nedelovanje nije opcija”, podvukao je.

Hahn smatra da nedostatak odluke može uticati  na  prilike u regionu, kao što je dijalog o normalizacijiodnosa između Prištine i Beograda. Evropska komisija (EK) je krajem maja preporučila bezuslovno otvaranje pristupnih pregovora sa Tiranom i Skopljem. Visoka predstavnica EU Federika Mogerini je izjavila da bi izostanak odluke za datum pregovora sa Severnom Makedonijom i Albanijom imao loše posledice za bezbednost i saradnju u regionu, kao i za proces približavanja Zapadnog Balkana Uniji.

UočI ministarskog sastanka u utorak, ministri spoljnih poslova 13 zemalja članica EU pozvali su sve države članice Unije da ispune ono na šta su se obavezale u pogledu evropskih integracija Zapadnog Balkana i donesu odluku o otvarnju pregovora o članstvu sa Severnom Makedonijom i Albanijom. Inicijativu je pokrenula Poljska, a pridru\ile su mu se Češka, Estonija, Letronija, Litvanija, Mađarska, Bugarska, Italija, Malta, Austrija, Hrvatska, Slovenija i Slovačka.

Još uoči sastanka Saveta su  prenošene izjave diplomata da će Severna Makedonija najverovatnije ove godine dobiti podršku EU za početak razgovora o članstvu, ali ne i Albanija koja nailazi na protivljenje Francuske, Nemačke i Holandije.

Zaključci Saveta ministara EU su izazvali, očekivano, sasvim suprotne reakcije vlasti i opozicije u Severnoj Makedoniji.

 

PROČITAJTE VIŠE U ŠTAMPANOM IZDANJU MONITORA OD 21. JUNA

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo