Povežite se sa nama

OKO NAS

POLIEKS – JEDINA BERANSKA FABRIKA: Preživjeti tranziciju

Objavljeno prije

na

Nedavna posjeta delegacije poznate italijanske kompanije Fioochi Munizioni S.p.A. Opštini Berane i fabrici eksploziva Polieks najavila je mogući početak proširenja djelatnosti jedine beranske fabrike i njen ozbiljniji prodor prema zapadnoevropskom tržištu. Italijani su pokazali zainteresovanost da u Beranama pokrenu proizvodnju inicijalnih kapisli za municiju, a u drugoj fazi nabavku mašina i proširenje djelatnosti na patent kapisle.

Kompanija Fioochi Munizioni S.p.A. osim što uspješno radi u Italiji, svojim proizvodnim programima stiže i do Sjedinjenih Američkih Država. Da li bi to mogao biti i put prodora beranskog Polieksa?

Ova fabrika je privatizovana prije nekoliko mjeseci, a vlasnik Slavko Vujisić tada je najavio dolazak stranih investitora i saradnju s najpoznatijim svjetskim prozivođačima u ovoj oblasti. On je dodao da Polieks ima „vrlo ozbiljne kontakte s kompanijama iz inostranstva”, kao i da postoje velike šanse da se u Berane dovedu poznate firme za nove proizvodne programe.

Polieks je odavno na prostorima Balkana poznat kao važan faktor u sektoru proizvodnje eksploziva i municije. Vujisić za Monitor kaže da će njegov prvi potez biti otvaranje nove fabrike namjenske hemije u okviru ove kompanije. On smatra da budućnost Polieksa nije samo u proizvodnji eksploziva.

„Mi smo uradili sva ispitivanja u proteklih godinu i po, i postali jedan veoma važan mali partner namjenske industrije u okruženju. Nema nijedne fabrike u Srbiji, Bosni i Makedoniji kojoj mi ne prodajemo određene hemijske supstance koje su njima neophodne kao repromaterijal za dalju proizvodnju”, kaže Vujisić.

Prema njegovim riječima, ekipa stručnjaka koja radi na tom programu respektabilna je s bilo kojeg nivoa.

„Taj se program zaokružuje i jedna od prvih stvari koju ćemo uraditi jeste puštanje nove fabrike hemije Polieks”, kazao je Vujisić. On objašnjava da je hemija osnov svih proizvodnji raketnih goriva, različitih reagenasa od protivgradne odbrane i slično.

„Veoma mali broj ljudi poznaje taj nivo proizvodnje da bi se mogao upustiti u taj posao. Pored Njemaca, mi sada jedini u Evropi radimo određene hemikalije. One su potpuno bezbjedne, nema toksike, nema otpadnih voda, nema ništa što bi moglo da nas ugrozi, ali su veoma respektabilne s aspekta potreba”, kaže Vujisić.

Prednost Polieksa je u tome što je blizu proizvođačkim kapacitetima Srbije, Bosne i Makedonije.

„Mi smo njima riješili nešto što im je bilo ozbiljan problem, a to je da mogu kada im treba kupiti onoliko koliko im je potrebno za svoju proizvodnju. Zbog transportnih troškova mi smo im postali apsolutno konkurentni na svjetskom tržištu”, dodao je Vujisić.

On tvrdi da fabrika hemije već ima načelan dogovor s potencijalnim kupcima da proda sve što proizvede. Prema njegovim riječima Polieks će, tako, u svom krugu imati različite proizvodne djelatnosti koje će biti koncipirane kao mali profitabilni centar.

„Svaki segment za sebe je profitabilan. Nastavićemo da radimo još jedan vid delaboracije. Tu smo uključeni u program NSPA, koji bi trebalo da krene krajem ljeta. S UNDP sve što smo uradili za ovih četiri-pet godina, urađeno je na obostrano zadovoljstvo i nikada nijesmo imali nijednu primjedbu. Procedure koje smo mi razvili oni sada koriste za neke druge države kao primjer kako to treba uraditi”, kaže Vujisić.

U Polieksu je, kako tvrdi, sve spremno i za početak veće proizvodnje biodizel goriva za potrebe fabrike.

„Biodizel se koristi u jednom od eksploziva kao osnovna supstanca s amonijum nitratom, kao i za naše potrebe unutar fabrike. Biodizel gorivo se proizvodi od otpadnog ulja iz restorana, i već je u upotrebi u našem voznom parku” , kaže Vujisić.

Kada se radi o postojećim, odnosno starim programima proizvodnje, vlasnik Polieksa tvrdi da su osvojili još neke djelove tržišta na Balkanu.

„U najkraćem roku ćemo uvesti nove mašine, povećati kapacitet i dobiti nove dijametre eksploziva. I za to već unaprijed imamo dogovoreno tržište. Sve ovo nam omogućava stabilno poslovanje fabrike u budućem periodu, bez ikakvih oscilacija i kriza”, smatra Vujisić.

U Polieksu očekuju i da će se naći među trideset odsto kompanija iz Crne Gore koje će sarađivati s Kinezima na izgradnji autoputa.

„Ono što je važno je da imamo određene eksplozive koje Kinezi koriste i da sami možemo organizovati kompletnu proizvodnju za njihove potrebe. Postoje i određeni eksplozivi gdje bismo morali da uradimo dodatne investicije, a prije svega mislim na emulzione eksplozive. Znači, spremni smo da investiramo pola miliona ili milion eura, ako smo sigurni da ćemo raditi taj posao. Mislim da je realno da eksplozivi budu nešto što bi Kinezi koristili kao naš, domaći proizvod iz bezbjednosnih razloga, zatim blizine transporta, načina skladištenja i slično” – kaže Vujisić.

Vujisić je u većinski paket akcija Polieksa od države otkupio u konzorcijumu s Iskrom Barič, za koju kaže da su odavno bili proizvodno upućeni jedni na druge.

„Ta saradnja traje odavno. To je dobar partnerski odnos i konzorcijum koji smo napravili je normalan slijed svega toga”, objašnjava on.

Polieks je otvoren početkom osamdesetih godina u sklopu vojne fabrike u Vitezu, i za potrebe tadašnje JNA proizvodio je plastične eksplozive, detonatore i bombe. Nakon raspada SFRJ kompanija je nastavila da radi, ali se na vrijeme preorijentisala na civilne programe, proizvodeći privredne eksplozive i električne detonatore. Sada ponovo proizvodi i vojni eksploziv. Za plastični eksploziv koji se proizvodio u ovoj fabrici stručnjaci su odavno kazali da je najkvalitetniji u svijetu, i da je bolji čak i od američkog C-4.

Do prije pet-šest godina ova fabrika je poslovala s teškoćama. Tada je upravljanje preuzeo ovaj privatni preduzetnik, koji je, kao manjinski akcionar, imao trideset odsto vlasništva. On je uspio da je vrati na put pozitivnog finansijskog poslovanja. Sada kada je većinski vlasnik, Vujisić obećava brz prodor do evropskog i svjetskog tržišta.

Ostaće neobjašnjivo kako je fabrika eksploziva Polieks, jedina u ovom gradu, preživjela period tranzicije. Kako je moguće da nije, kao sve druge, opljačkana i uništena. Njenih pedeset radnika danas su čitava radnička klasa u Gornjem Polimlju. Moglo bi se reći kako je Polieks zdravo tkivo u zoni višedecenijskog djelovanja tajkunskog talasa na sjeveru Crne Gore.

Tufik SOFTIĆ

Komentari

Izdvojeno

PODRŠKA ŽENSKOM PREDUZETNIŠTVU NA SJEVERU: Mrvice iz opštinskih kasa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Većina opština ispoštovala je formalnu obavezu, pa su i ove godine opredijelili sredstva za podršku sugrađankama koje bi da pokrenu ili unaprijede svoje biznise. Međutim, prema broju i vrsti projekata kojima su konkurisale, jasno je da se žene na sjeveru još sa strahom upuštaju u preduzetništvo

 

Prema ocjeni Privredne komore Crne Gore (PKCG) žensko preduzetništvo je najbrže rastuća kategorija u preduzetničkom svijetu. Podrška s lokalnog nivoa tom vidu ženskih poslovnih incijativa, ipak, na sjeveru, stagnira već tri godine. U većini opština, bez obzira na visnu budžeta, sredstva koja se godišnje izdvaju da osnaže žene preduzetnice ne prelazi 10.000 eura. Tako je, na primjer, u Brenama, čija je opštinska kasa ove godine „teška“ više od devet miliona eura, ali i u Kolašinu i Mojkovcu čiji su dvanaestomjesečni prihodi polovinu tog iznosa.

Odluku da pomažu sugrađankama, koje bi da se oprobaju ili unaprijede svoje biznise, opštine u Crnoj Gori nijesu donijele same. Ženska politička mreža (ŽPM) uspjela je 2018. godine da se izbori da se u lokalnim budžetima opredijele posebna sredstva namijena podsticaju razvoja ženskog preduzetništva. Naredne godine, oko 15 opština uvelo je posebnu budžetsku liniju za podršku preduzetništvu  svojih sugrađanki.

No, od tada do danas, sredstva koja se izdvaju za tu namjenu ostaju ista, s izuzetkom rijetkih opština koje su ih povećale. Na primjer, nakon što je dvije godine zaredom u budžetu Opštine Bijelo Polje za žensko preduzetništvo izdvajano po 10.000 eura, ove godine su taj iznos udvostručili. Očekivano, s obzirom na to da su bjelopljski prihodi i rashodi planirani na skoro 12,5 milona eura.

Berane ne slijedi taj primjer. Iz budžeta će ove, kao i prethodne dvije  godine,  izdvojiti  samo 10.000 eura za sufinasiranje biznis planova žena u tom gradu.

Iz Opštine su najavili da će podržati projekte koji podstiču ekonomski razvoj opštine, predviđaju otvaranje novih radnih mjesta, podstiču razvoj poljoprivrede i ruralnog područja… Prednost će imati i projekti koji podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizam, doprinose afirmaciji i valorizaciji kulturnog potencijala…

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

BOGATSVO LJEKOVITOG I AROMATIČNOG BILJA U CRNOJ GORI: OD KANTARIONA DO BRĐANKE: Zaboravljeni rasadnik mogućnosti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Crna Gora je, sa svojih četiri hiljade vrsta biljaka koje žive na njenoj teritoriji, u odnosu na svoju veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Šanse za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima

 

Sakupljanje ljekovitog i aromatičnog bilja može biti veoma isplativa  djelatnost u Crnoj Gori. Oko četiri hiljade vrsta bilja živi na njenoj teritoriji. Od toga, preko 700 vrsta ljekovitog bilja je u upotrebi. Flora Evrope broji oko 11 hiljada različitih biljaka, a Balkansko poluostrvo oko devet.  Crna Gora je, u odnosu na veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Mogućnosti za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima.

,,Prepoznavanje i poznavanje biljaka je velika vještina koja se stiče godinama”, objašnjava za Monitor biološkinja Dragana Saveljić. Pravilno sakupljanje ljekovitog bilja podrazumijeva posjedovanje osnovnog botaničkog znanja – sposobnost poznavanja vrste i njene biologije i ekologije, gdje raste, kako se razmnožava, u kojoj fazi je najbolje brati i slično. ,,Iako naizgled veoma slične, biljke se među sobom veoma razlikuju po sastavu i kvalitetu biljne droge. Ako se sakupi biljka koja nema upotrebnu vrijednost, sve mora da se baci, trud propada. Još je gore da  ljekovitu biljku zamijenite sa potencijalno ili stvarno otrovnom, odnosno štetnom vrstom.  Bilo je trovanja ljudi, i sa fatalnim ishodom, zbog nepoznavanja ljekovite flore”, kaže Saveljićeva.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ŠUME I POHARE: Ima li kraja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore upozoravaju da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta.  Ovih su dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem kako bi se hitno zaustavila  nezakonita eksploatacija državnih šuma od privilegovanih koncesionara, tajkuna

 

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore poručili su da se hitno mora zaustaviti dalja nezakonita eksploatacija državnih šuma od, kako kažu, privilegovanih koncesionara. Preciznije – tajkuna.

Oni su se ovih dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem i njegovim saradnicima. Cilj je definisanje daljih koraka oko gazdovanja državnim šumama.

Koliko štete trpe drvoprerađivači, građani, lokalne samouprave i država od gazdovanja neki od njih su stavili i na papir.

Plavljanin Edin Šarkinović kaže da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta. Prema njegovim riječima, koncesionari dobijaju drvnu masu po cijeni sedamnaest eura za kubik.

„Bilo koji od njih, koji se mogu na prste ruke prebrojati, za neku za njih smiješnu količinu od 5.000 kubika dobije za 85.000 eura, a PDV na tu sumu iznosi 17.500 eura. Ako bi tu količinu sirovine izrezali, osušili i uglačili na standardnu debljinu, dobili bi vrijednost od 1.550.000 eura, a PDV bi bio 325.000 eura” – kaže Šarkinović.

On napominje da bi složenije obrade, poput izrade vrata, dostizale trostruko veće iznose. „Ovo dovoljno govori koliko se gubi što nema finalne obrade i što se izvozi oblovina” – objašnjava Šarkinović. Da ovakav način gazdovanja šumama nije pošten i ne donosi nikakvu dodatnu vrijednost Crnoj Gori, prošle sedmice saopštio je i premijer Krivokapić. On je najavio suzbijanje mnogih problema koji su, kako je rekao, prerasli  čak i u organizovani kriminal. „Došlo je vrijeme da se stane na put svima koji bjesomučno koriste šume, uništavaju puteve, a ne daju nikakve dodatne vrijednosti Crnoj Gori” – izjavio je premijer prilikom posjete Beranama.

Ta izjava premijera Krivokapića je ohrabrila drvoprerađivače da se okupe u Plavu. Saglasili su se da se samo zajedničkim djelovanjem svih drvoprerađivača i nevladinih organizacija koje se bave zaštitom prirodnih i drugih vrijednosti, može zaustaviti pohara i uništavanje državnih šuma.

„Ovaj skup su podržale 62 nevladine organizacije iz čitave Crne Gore. Konačno se mora stati na kraj nezakonitim radnjama. Zadatak radnog tijela kojeg smo formirali biće da se u razgovoru sa premijerom Kivokapićem i njegovim saradnicima iznađe najbolji model za upravljanje državnim šumama. Tu se, prije svega, moraju zaštititi interesi lokalnog stanovništva i dati šansa drvoprerađivačima da, baveći se finalnom preradom drveta, lako dolaze do sirovine, što do sada nije bio slučaj” – kaže Esko Barjaktarović, drvoprerađivač iz Plava. Sa tog skupa je poručeno da se više ne smije dozvoliti da koncesionari sa strane raubuju državne šume, a da pritom lokalno stanovnioštvo ne može da obzbijedi ni ogrjevno drvo.

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo