Povežite se sa nama

OKO NAS

POŽARI NA SJEVERU: Čovjek je čovjeku, piroman 

Objavljeno prije

na

Požari na sjeveru države tokom prve polovine aprila su gutali šumske komplekse. Gotovo sve su ih uzrokovali ljudi. Neodgovorni pojedinci koji su sezonu čišćenja imanja iskoristili za paljenje korova i poljoprivrednog otpada. Pored nepažnje, požari su nastali i namjernim podmetanjem

 

Kiša i snijeg u utorak i srijedu, omogućili su vatrogascima u nekoliko opština na sjeveru države dugo čekani predah poslije skoro dvije sedmice neprekidne borbe s vatrom. Od početka aprila, u Šavniku, Žabljaku, Kolašinu, Pljevljima, Beranama… bilo je aktivno preko 60 požara. Već sada je jasno da je šteta na šumskim kompleksima, prema nezvaničnim procjenama iz lokalnih uprava, ogromna. Pripadnici službi spasavanja, kojima je nekoliko dana pomagala  helikopterska jedinica MUP-a, uspjeli su da odbrane stambene i ostale objekte. I ovog puta, tvrde vatrogasci, potvrđena je neslavna statistika da su gotovo svi požari nastali ljudskim faktorom. Podmetnuti su ili izazvani nemarom.

Iz mnogih opština, tokom prve polovine aprila, stizali su brojni dramatični  izvještaji o stanju na lokacijama zahvaćenim vatrom. U ponedjeljak su žabljački vatrogasci, uz ogromne napore, jedva držali pod kontrolom požar u Ninkovićima, koji se primakao kanjonu Tare i Nacionalnom  parku  Durmitor.

„Ljudi su na izmaku snage, jer se krećemo pješke,  noseći naprtnjače sa vodom i priručna pomagala za gašenje. I dok traje akcija iznad Ninkovića, buknuo je požar u Tepcima, u kanjonu Tare. Po istom klišeu, neko je zapalio travu, vatra se proširila na korov i nisko rastinje, pa sada prijeti crnogoričnoj šumi u podnožju Ćurevca” – saopštio je u ponedjeljak komandir žabljačke Službe zaštite  Drago Popović.

Šavnički vatrogasci borili su se s vatrom na više lokacija, širom opštine. Nekoliko dana bili su aktivni požari desnom stranom rijeke Bukovice, od Kosorića prema Šavniku i u Timaru, prema Borovcu. Pripadnici šavničke Službe zaštite, na izmaku snage, uspjeli su da lokalizuju požar u Grabovici, koji se proširio na  stoljetna stabla bukve, cera, trse i bora. Spriječili su da se proširi vatra na ulazu u kanjon Nevidio.

U kolašinskom selu Vranještica mještani su osam dana gasili vatru na nekoliko lokacija. Jedina oprema bile su im poljoprivredne alatke. No, uspjeli su da spasu lokalnu crkvu, ali i nekoliko kuća. Jelovu šumu – ne.

„Gorjelo je od Dragićevog mosta u Barama Kraljskim prema Vranještici. Požari su bili aktivni u Čukama, Suvoj gori… Crkvu na Bukovoj poljani u subotu jedva smo spasili. Gasilo je sedam mještana, jer ih više i nema u ovom skoro opustjelom selu. Grijeh je i velika šteta na ovaj način uništavati čamovinu, livade, pašnjake, ugrožavati kuće. Dovodimo u opasnost i svoje živote gaseći vatru, bez odgvorajuće opreme. Ni sam ne znam kako, ali uspjeli smo ovog puta. Ne znam šta će biti ako se ovako nastavi“ –  reko je na kraju višednevne borbe s vatrom presjednik  mjesne zajednice Rajo Đukić.

Kolašinski vatrogasci su bili aktivni na 10-ak lokacija u toj opštini. Uspjeli su da tokom skoro 15 sati borbe sa vatrenom stihijom, sačuvaju kuće i repetitor na Crkvinama, ali ne i veliku površine šume. Komandir Službe zaštite Željko Darmanović objašnjava kako vatrogasci ne mogu da izdrže višednevno gašenje požara bez pauze. Fali, kaže, i ljudstva i snage.

U okolini Kolašina požari su aktivni od sredine marta, a kratki odmor vatrogascima omogućavala je sporadična kiša. Darmanović kaže da je lakše nabrojati sela u kojima nije bilo požara, nego ona u kojima su bile ugrožene kuće. Vatra je zahvatila i prostor za uzgoj divljači u Lokvi Puletića.

Pljevljskim vatrogascima presudnu pomoć u lokalizovanju više požara pružila je Vojske Crne Gore. Najkritičnije je bilo u selu sela Mataruge. Prethodno su ugasili požar u Kozičkoj rijeci, ali nijesu uspjeli da sačuvaju veliku  količinu  smrčeve šume. Gorjelo je i u selu Ljutići, Gotovuši, Bobovu, Bukovici, Meljaku…

Vatra je u toj opštini, sredinom marta, odnijela i jedan ljudski život. Drago Milić (67) preminuo od opekotina koje je zadobio kada je vatra zahvatila travu i sitno rastinje nedaleko od njegove kuće u selu Rudnica. Požar je izazvao njegov  komšija, čisteći livadu.

Iz mnogih službi zaštite i lokalnih uprava  na sjeveru, tokom prve polovine aprila, stizali su apeli sugrađanima da se uzdrže od nesavjenog ponašanja, koje ugrožava  imovinu i ljudske živote.

„Požare su, uglavnom, uzrokovali neodgovorni pojedinaci koji su sezonu čišćenja svojih imanja iskoristili za paljenje korova i poljoprivrednog otpada. Sve je to rezultiralo nemjerljivim posljedicama po šume i privatnu imovinu” – saopštili su iz pljevaljske Opštine.

Direktorat za vanredne situacije MUP-a apelovao je na građane da se uzdrže od nekontrolisanog paljenja prikupljenog materijala sa svojih imanja i pozvao „na  savjesnost i odgovornost u ovoj situaciji, kada je značajan dio kapaciteta sistema zaštite i spašavanja stavljen u funkciju zaštite od epidemije izazvane koronavirusom”.

Sličan apel uputio je i Crnogorski elektrodistributivni sistem (CEDIS). Iz te kompanije informisali su javnost da je od 1. marta  zamijenjeno više od 120 stubova različitih profila, vrijednih oko 40.000 eura, koji su uništeni u požarima.  Objašnjavaju da požari dovode i do višesatnih prekida u snabdijevanju električnom energijom.

Upućeni su i brojni pozivi nadležnim organima da otkriju i kazne sve koji izazivaju požare. Bez razultata. Policija se nije proslavila u otkrivanju i procesuiranja počinilaca. Zakonom su za počinioce tih djela propisane prilično visoke kazne. U zavisnosti od posljedica, neko ko namjerno ili nenamjerno izazove šumski požar, rizikuje da bude kažnjen od šest mjeseci do 12 godina zatvora.

Pored nepažnje prilikom čišćenja imanja, požari, kažu kolašinski vatrogasci,  nastaju i namjernim podmetanjem.

„Još je nevjerovatno veliki broj ljudi koji vjeruju da će na opožarenoj površini biti dobar rod pečurke. To nije tačno. Više puta su stručnjaci objašnjavali koju štetu vatra pričini flori. Više truda policije i izricanje kazni, rezultirale bi daleko manjom štetom u šumama i manjim trošenjem novca građana pri gašenju” – tvrde u kolašinskoj Službi zaštite.

Koliko je hektara šume progutala vatra ovog proljeća, tek treba da se utvrdi, ukoliko bude volje za to. Raniji podaci govore o tome da je šteta koju izazovu piromani višemilionska. U Reviziji o uspješnosti sprovođenja politike zaštite od šumskih  požara, koju je prije sedam mjeseci objavila Državna revizorska institucija (DRI) piše da je od 2012. do 2018. godine bilo 532 požara. Na 34.626 hektara opožarene  površine, procijenjena je  šteta od skoro 6,5 milona eura.

Prema Reviziji DRI, službe zaštite i spasavanja po opštinama, sudeći prema opremljenosti i kadru, prilično su nemoćne u borbi s vatrom. U Nikšiću, Plavu, Šavniku, Andrijevici, Petnjici, Kolašinu i Rožajama nedostaje lična i kolektivna oprema za kvalitetan odgovor na nepogode. Revizijom je utvrđeno da pojedine opštine imaju problem prilikom zapošljavanja edukovanih kadrova.

Država, piše u tom dokumentu, ne praktikuje detaljne analize nakon svake krizne situacije. Konstatovano je nepostojanje jedinstvene metodologije za procjenu štete od elementarnih nepogoda. Nemamo ni propise  koji regulišu procjenu štete na šumi, a realizacija planova sanacije šuma je upitna. Rezultati pošumljavanja opožarenih površina, takođe, nijesu zadovoljavajući, tvrde u DRI.

                                                                             Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

Izdvojeno

PODRŠKA ŽENSKOM PREDUZETNIŠTVU NA SJEVERU: Mrvice iz opštinskih kasa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Većina opština ispoštovala je formalnu obavezu, pa su i ove godine opredijelili sredstva za podršku sugrađankama koje bi da pokrenu ili unaprijede svoje biznise. Međutim, prema broju i vrsti projekata kojima su konkurisale, jasno je da se žene na sjeveru još sa strahom upuštaju u preduzetništvo

 

Prema ocjeni Privredne komore Crne Gore (PKCG) žensko preduzetništvo je najbrže rastuća kategorija u preduzetničkom svijetu. Podrška s lokalnog nivoa tom vidu ženskih poslovnih incijativa, ipak, na sjeveru, stagnira već tri godine. U većini opština, bez obzira na visnu budžeta, sredstva koja se godišnje izdvaju da osnaže žene preduzetnice ne prelazi 10.000 eura. Tako je, na primjer, u Brenama, čija je opštinska kasa ove godine „teška“ više od devet miliona eura, ali i u Kolašinu i Mojkovcu čiji su dvanaestomjesečni prihodi polovinu tog iznosa.

Odluku da pomažu sugrađankama, koje bi da se oprobaju ili unaprijede svoje biznise, opštine u Crnoj Gori nijesu donijele same. Ženska politička mreža (ŽPM) uspjela je 2018. godine da se izbori da se u lokalnim budžetima opredijele posebna sredstva namijena podsticaju razvoja ženskog preduzetništva. Naredne godine, oko 15 opština uvelo je posebnu budžetsku liniju za podršku preduzetništvu  svojih sugrađanki.

No, od tada do danas, sredstva koja se izdvaju za tu namjenu ostaju ista, s izuzetkom rijetkih opština koje su ih povećale. Na primjer, nakon što je dvije godine zaredom u budžetu Opštine Bijelo Polje za žensko preduzetništvo izdvajano po 10.000 eura, ove godine su taj iznos udvostručili. Očekivano, s obzirom na to da su bjelopljski prihodi i rashodi planirani na skoro 12,5 milona eura.

Berane ne slijedi taj primjer. Iz budžeta će ove, kao i prethodne dvije  godine,  izdvojiti  samo 10.000 eura za sufinasiranje biznis planova žena u tom gradu.

Iz Opštine su najavili da će podržati projekte koji podstiču ekonomski razvoj opštine, predviđaju otvaranje novih radnih mjesta, podstiču razvoj poljoprivrede i ruralnog područja… Prednost će imati i projekti koji podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizam, doprinose afirmaciji i valorizaciji kulturnog potencijala…

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

BOGATSVO LJEKOVITOG I AROMATIČNOG BILJA U CRNOJ GORI: OD KANTARIONA DO BRĐANKE: Zaboravljeni rasadnik mogućnosti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Crna Gora je, sa svojih četiri hiljade vrsta biljaka koje žive na njenoj teritoriji, u odnosu na svoju veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Šanse za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima

 

Sakupljanje ljekovitog i aromatičnog bilja može biti veoma isplativa  djelatnost u Crnoj Gori. Oko četiri hiljade vrsta bilja živi na njenoj teritoriji. Od toga, preko 700 vrsta ljekovitog bilja je u upotrebi. Flora Evrope broji oko 11 hiljada različitih biljaka, a Balkansko poluostrvo oko devet.  Crna Gora je, u odnosu na veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Mogućnosti za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima.

,,Prepoznavanje i poznavanje biljaka je velika vještina koja se stiče godinama”, objašnjava za Monitor biološkinja Dragana Saveljić. Pravilno sakupljanje ljekovitog bilja podrazumijeva posjedovanje osnovnog botaničkog znanja – sposobnost poznavanja vrste i njene biologije i ekologije, gdje raste, kako se razmnožava, u kojoj fazi je najbolje brati i slično. ,,Iako naizgled veoma slične, biljke se među sobom veoma razlikuju po sastavu i kvalitetu biljne droge. Ako se sakupi biljka koja nema upotrebnu vrijednost, sve mora da se baci, trud propada. Još je gore da  ljekovitu biljku zamijenite sa potencijalno ili stvarno otrovnom, odnosno štetnom vrstom.  Bilo je trovanja ljudi, i sa fatalnim ishodom, zbog nepoznavanja ljekovite flore”, kaže Saveljićeva.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ŠUME I POHARE: Ima li kraja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore upozoravaju da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta.  Ovih su dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem kako bi se hitno zaustavila  nezakonita eksploatacija državnih šuma od privilegovanih koncesionara, tajkuna

 

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore poručili su da se hitno mora zaustaviti dalja nezakonita eksploatacija državnih šuma od, kako kažu, privilegovanih koncesionara. Preciznije – tajkuna.

Oni su se ovih dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem i njegovim saradnicima. Cilj je definisanje daljih koraka oko gazdovanja državnim šumama.

Koliko štete trpe drvoprerađivači, građani, lokalne samouprave i država od gazdovanja neki od njih su stavili i na papir.

Plavljanin Edin Šarkinović kaže da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta. Prema njegovim riječima, koncesionari dobijaju drvnu masu po cijeni sedamnaest eura za kubik.

„Bilo koji od njih, koji se mogu na prste ruke prebrojati, za neku za njih smiješnu količinu od 5.000 kubika dobije za 85.000 eura, a PDV na tu sumu iznosi 17.500 eura. Ako bi tu količinu sirovine izrezali, osušili i uglačili na standardnu debljinu, dobili bi vrijednost od 1.550.000 eura, a PDV bi bio 325.000 eura” – kaže Šarkinović.

On napominje da bi složenije obrade, poput izrade vrata, dostizale trostruko veće iznose. „Ovo dovoljno govori koliko se gubi što nema finalne obrade i što se izvozi oblovina” – objašnjava Šarkinović. Da ovakav način gazdovanja šumama nije pošten i ne donosi nikakvu dodatnu vrijednost Crnoj Gori, prošle sedmice saopštio je i premijer Krivokapić. On je najavio suzbijanje mnogih problema koji su, kako je rekao, prerasli  čak i u organizovani kriminal. „Došlo je vrijeme da se stane na put svima koji bjesomučno koriste šume, uništavaju puteve, a ne daju nikakve dodatne vrijednosti Crnoj Gori” – izjavio je premijer prilikom posjete Beranama.

Ta izjava premijera Krivokapića je ohrabrila drvoprerađivače da se okupe u Plavu. Saglasili su se da se samo zajedničkim djelovanjem svih drvoprerađivača i nevladinih organizacija koje se bave zaštitom prirodnih i drugih vrijednosti, može zaustaviti pohara i uništavanje državnih šuma.

„Ovaj skup su podržale 62 nevladine organizacije iz čitave Crne Gore. Konačno se mora stati na kraj nezakonitim radnjama. Zadatak radnog tijela kojeg smo formirali biće da se u razgovoru sa premijerom Kivokapićem i njegovim saradnicima iznađe najbolji model za upravljanje državnim šumama. Tu se, prije svega, moraju zaštititi interesi lokalnog stanovništva i dati šansa drvoprerađivačima da, baveći se finalnom preradom drveta, lako dolaze do sirovine, što do sada nije bio slučaj” – kaže Esko Barjaktarović, drvoprerađivač iz Plava. Sa tog skupa je poručeno da se više ne smije dozvoliti da koncesionari sa strane raubuju državne šume, a da pritom lokalno stanovnioštvo ne može da obzbijedi ni ogrjevno drvo.

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo