Povežite se sa nama

OKO NAS

POŽARI NA SJEVERU: Čovjek je čovjeku, piroman 

Objavljeno prije

na

Požari na sjeveru države tokom prve polovine aprila su gutali šumske komplekse. Gotovo sve su ih uzrokovali ljudi. Neodgovorni pojedinci koji su sezonu čišćenja imanja iskoristili za paljenje korova i poljoprivrednog otpada. Pored nepažnje, požari su nastali i namjernim podmetanjem

 

Kiša i snijeg u utorak i srijedu, omogućili su vatrogascima u nekoliko opština na sjeveru države dugo čekani predah poslije skoro dvije sedmice neprekidne borbe s vatrom. Od početka aprila, u Šavniku, Žabljaku, Kolašinu, Pljevljima, Beranama… bilo je aktivno preko 60 požara. Već sada je jasno da je šteta na šumskim kompleksima, prema nezvaničnim procjenama iz lokalnih uprava, ogromna. Pripadnici službi spasavanja, kojima je nekoliko dana pomagala  helikopterska jedinica MUP-a, uspjeli su da odbrane stambene i ostale objekte. I ovog puta, tvrde vatrogasci, potvrđena je neslavna statistika da su gotovo svi požari nastali ljudskim faktorom. Podmetnuti su ili izazvani nemarom.

Iz mnogih opština, tokom prve polovine aprila, stizali su brojni dramatični  izvještaji o stanju na lokacijama zahvaćenim vatrom. U ponedjeljak su žabljački vatrogasci, uz ogromne napore, jedva držali pod kontrolom požar u Ninkovićima, koji se primakao kanjonu Tare i Nacionalnom  parku  Durmitor.

„Ljudi su na izmaku snage, jer se krećemo pješke,  noseći naprtnjače sa vodom i priručna pomagala za gašenje. I dok traje akcija iznad Ninkovića, buknuo je požar u Tepcima, u kanjonu Tare. Po istom klišeu, neko je zapalio travu, vatra se proširila na korov i nisko rastinje, pa sada prijeti crnogoričnoj šumi u podnožju Ćurevca” – saopštio je u ponedjeljak komandir žabljačke Službe zaštite  Drago Popović.

Šavnički vatrogasci borili su se s vatrom na više lokacija, širom opštine. Nekoliko dana bili su aktivni požari desnom stranom rijeke Bukovice, od Kosorića prema Šavniku i u Timaru, prema Borovcu. Pripadnici šavničke Službe zaštite, na izmaku snage, uspjeli su da lokalizuju požar u Grabovici, koji se proširio na  stoljetna stabla bukve, cera, trse i bora. Spriječili su da se proširi vatra na ulazu u kanjon Nevidio.

U kolašinskom selu Vranještica mještani su osam dana gasili vatru na nekoliko lokacija. Jedina oprema bile su im poljoprivredne alatke. No, uspjeli su da spasu lokalnu crkvu, ali i nekoliko kuća. Jelovu šumu – ne.

„Gorjelo je od Dragićevog mosta u Barama Kraljskim prema Vranještici. Požari su bili aktivni u Čukama, Suvoj gori… Crkvu na Bukovoj poljani u subotu jedva smo spasili. Gasilo je sedam mještana, jer ih više i nema u ovom skoro opustjelom selu. Grijeh je i velika šteta na ovaj način uništavati čamovinu, livade, pašnjake, ugrožavati kuće. Dovodimo u opasnost i svoje živote gaseći vatru, bez odgvorajuće opreme. Ni sam ne znam kako, ali uspjeli smo ovog puta. Ne znam šta će biti ako se ovako nastavi“ –  reko je na kraju višednevne borbe s vatrom presjednik  mjesne zajednice Rajo Đukić.

Kolašinski vatrogasci su bili aktivni na 10-ak lokacija u toj opštini. Uspjeli su da tokom skoro 15 sati borbe sa vatrenom stihijom, sačuvaju kuće i repetitor na Crkvinama, ali ne i veliku površine šume. Komandir Službe zaštite Željko Darmanović objašnjava kako vatrogasci ne mogu da izdrže višednevno gašenje požara bez pauze. Fali, kaže, i ljudstva i snage.

U okolini Kolašina požari su aktivni od sredine marta, a kratki odmor vatrogascima omogućavala je sporadična kiša. Darmanović kaže da je lakše nabrojati sela u kojima nije bilo požara, nego ona u kojima su bile ugrožene kuće. Vatra je zahvatila i prostor za uzgoj divljači u Lokvi Puletića.

Pljevljskim vatrogascima presudnu pomoć u lokalizovanju više požara pružila je Vojske Crne Gore. Najkritičnije je bilo u selu sela Mataruge. Prethodno su ugasili požar u Kozičkoj rijeci, ali nijesu uspjeli da sačuvaju veliku  količinu  smrčeve šume. Gorjelo je i u selu Ljutići, Gotovuši, Bobovu, Bukovici, Meljaku…

Vatra je u toj opštini, sredinom marta, odnijela i jedan ljudski život. Drago Milić (67) preminuo od opekotina koje je zadobio kada je vatra zahvatila travu i sitno rastinje nedaleko od njegove kuće u selu Rudnica. Požar je izazvao njegov  komšija, čisteći livadu.

Iz mnogih službi zaštite i lokalnih uprava  na sjeveru, tokom prve polovine aprila, stizali su apeli sugrađanima da se uzdrže od nesavjenog ponašanja, koje ugrožava  imovinu i ljudske živote.

„Požare su, uglavnom, uzrokovali neodgovorni pojedinaci koji su sezonu čišćenja svojih imanja iskoristili za paljenje korova i poljoprivrednog otpada. Sve je to rezultiralo nemjerljivim posljedicama po šume i privatnu imovinu” – saopštili su iz pljevaljske Opštine.

Direktorat za vanredne situacije MUP-a apelovao je na građane da se uzdrže od nekontrolisanog paljenja prikupljenog materijala sa svojih imanja i pozvao „na  savjesnost i odgovornost u ovoj situaciji, kada je značajan dio kapaciteta sistema zaštite i spašavanja stavljen u funkciju zaštite od epidemije izazvane koronavirusom”.

Sličan apel uputio je i Crnogorski elektrodistributivni sistem (CEDIS). Iz te kompanije informisali su javnost da je od 1. marta  zamijenjeno više od 120 stubova različitih profila, vrijednih oko 40.000 eura, koji su uništeni u požarima.  Objašnjavaju da požari dovode i do višesatnih prekida u snabdijevanju električnom energijom.

Upućeni su i brojni pozivi nadležnim organima da otkriju i kazne sve koji izazivaju požare. Bez razultata. Policija se nije proslavila u otkrivanju i procesuiranja počinilaca. Zakonom su za počinioce tih djela propisane prilično visoke kazne. U zavisnosti od posljedica, neko ko namjerno ili nenamjerno izazove šumski požar, rizikuje da bude kažnjen od šest mjeseci do 12 godina zatvora.

Pored nepažnje prilikom čišćenja imanja, požari, kažu kolašinski vatrogasci,  nastaju i namjernim podmetanjem.

„Još je nevjerovatno veliki broj ljudi koji vjeruju da će na opožarenoj površini biti dobar rod pečurke. To nije tačno. Više puta su stručnjaci objašnjavali koju štetu vatra pričini flori. Više truda policije i izricanje kazni, rezultirale bi daleko manjom štetom u šumama i manjim trošenjem novca građana pri gašenju” – tvrde u kolašinskoj Službi zaštite.

Koliko je hektara šume progutala vatra ovog proljeća, tek treba da se utvrdi, ukoliko bude volje za to. Raniji podaci govore o tome da je šteta koju izazovu piromani višemilionska. U Reviziji o uspješnosti sprovođenja politike zaštite od šumskih  požara, koju je prije sedam mjeseci objavila Državna revizorska institucija (DRI) piše da je od 2012. do 2018. godine bilo 532 požara. Na 34.626 hektara opožarene  površine, procijenjena je  šteta od skoro 6,5 milona eura.

Prema Reviziji DRI, službe zaštite i spasavanja po opštinama, sudeći prema opremljenosti i kadru, prilično su nemoćne u borbi s vatrom. U Nikšiću, Plavu, Šavniku, Andrijevici, Petnjici, Kolašinu i Rožajama nedostaje lična i kolektivna oprema za kvalitetan odgovor na nepogode. Revizijom je utvrđeno da pojedine opštine imaju problem prilikom zapošljavanja edukovanih kadrova.

Država, piše u tom dokumentu, ne praktikuje detaljne analize nakon svake krizne situacije. Konstatovano je nepostojanje jedinstvene metodologije za procjenu štete od elementarnih nepogoda. Nemamo ni propise  koji regulišu procjenu štete na šumi, a realizacija planova sanacije šuma je upitna. Rezultati pošumljavanja opožarenih površina, takođe, nijesu zadovoljavajući, tvrde u DRI.

                                                                             Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

Izdvojeno

ANDRIJEVICA I MALE HIDROELEKTRANE: Preko suda do stvarnog prihoda

Objavljeno prije

na

Objavio:

U krivičnoj prijavi Opštine navodi se da je Hidroenergija Andrijevica  za oporezivanje prijavila samo vrijednost objekta mašinskih kućica, a ne i vrijednost opreme dvije male HE.  Kazali su da se tako za dvije godine došlo do 47.950 eura neprikazanog poreskog duga

 

 

Opština Andrijevica podnijela je krivičnu prijavu ODT Berane protiv kompanije Hidroenergija Andrijevica doo radi utaje poreza, čime je, kako je rečeno, budžet ove sjeverne opštine  u 2022. i 2023. godini oštećen za 47.950 eura. Sve to se dogodilo prije uvođenja privremenih mjera, odnosno prinudne uprave, pa je pitanje da li će Odbor povjerilaca podržati naum da se u ovom postupku ide do kraja i stvari istjeraju na čistac.

Prema pregledu u Centralnom registru privrednih subjekata stopostotni vlasnik Hidroenergije je Miloš Bojović. Kompanija je registrovana 2015. godine, a promjena statuta je izvršena u oktobru 2020. godine, neposredno poslije političkih promjena na državnom i na lokalnom nivou u ovom gradu.

U prijavi se navodi da odgovorni u doo Hidroenergija Andrijevica , u poreskoj prijavi koju su dostavili nadležnom opštinskom poreskom organu, nijesu prikazali stvarnu vrijednost malih hidroelektrana Štitska rijeka i Umski potok i da su na taj način, umanjujući osnov za plaćanje poreza na nepokretnosti, pričinili krivično djelo.

Iz  doo Hidroenergija Andrijevica su 4. aprila 2022. godine podnijeli nadležnom opštinskom organu poresku prijavu za građevinske objekte malih hidroelektrana Štitska rijeka i Umski potok prikazujući da njihova knjigovodstvena vrijednost iznosi 131.750 eura. Nakon toga je nadležni opštinski organ donio rješenje i preduzeću po ovom osnovu utvrdio porez na ove objekte u iznosu od 1.317 eura na godišnjem nivou (jedan odsto knjigovodstvene vrijednosti).

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 19. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

PRVOSTEPENA PRESUDA ZA UBISTVO ŠEJLE BAKIJE: 40 godina zatvora za femicid

Objavljeno prije

na

Objavio:

Tridesetjednogodišnji Ilir Đokaj osuđen je u podgoričkom Višem sudu na kaznu zatvora od 40 godina za teško ubistvo bivše nevjenčane supruge Šejle Bakije

 

Tridesetjednogodišnji Ilir Đokaj osuđen je u podgoričkom Višem sudu na kaznu zatvora od 40 godina za teško ubistvo bivše nevjenčane supruge Šejle Bakije (19), 30. septembra 2021. godine, na Karabuškom polju u Tuzima.

Sudija Veljko Radovanović izrekao je Đokaju jedinstvenu kaznu zatvora za teško ubistvo, ubistvo u pokušaju – ranio je Šejlinog oca, i nedozvoljeno držanje oružja i eksplozivnih materija. Djelo je, kako je kazao sudija Radovanović, izvršeno sa umišljajem i iz niskih pobuda.

Sudija je rekao da je sud nesumnjivo, na osnovu provedenih dokaza, odbrane okrivljenih, izjava svjedoka i materijalnih dokaza, utvrdio da je okrivljeni sa umišljajem, iz niskih pobuda i osjećaja sebičnosti, ubio Šejlu,koja je odbijala da obnovi ljubavnu vezu s njim.

Odlučujući o visini kazne, sud je cijenio da nije bilo olakšavajućih okolnosti, dok je od otežavajućih okolnosti imao u vidu raniju osuđivanost optuženog, kao i činjenicu da je ubistvo izvršeno ispred kuće oštećene u prisustvu njene porodice, kazao je sudija Radovanović u obrazloženju presude. Sudija je podsjetio da optuženi nije priznao izvršenje krivičnog djela, pa mu sud tu činjenicu nije mogao uzeti kao olakšavajuću okolnost.

Advokat Srđan Lješković, branilac okrivljenog Ilira Đokaja, izjavio je novinarima nakon što je sud izrekao presudu, da je ta presuda donijeta pod pritiskom javnosti, te da sudovi olako donose ovakve presude od 40 godina zatvora. ,,Naravno da će odbrana izjaviti žalbu, posebno što je svaki naš zahtjev za izvođenje dokaza odbijen. Smatram da dokaze koje smo predložili, da smo ih izveli, sigurno je da bi presuda bila sasvim drugačija”, zaključio je advokat Lješković, ističući da se možda radi o ubistvu ili nehata ili na mah, a da je siguran da nije ubistvo iz niskih pobuda.

,,S obzirom na to da je odluka prvostepena, očekujem da će odbrana uložiti žalbu Apelacionom sudu Crne Gore, ali vjerujem da je ovakva presuda u ovom trenutku kakva-takva satisfakcija porodici”, izjavila je advokatica oštećene porodice Tijana Živković.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 19. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

OKO NAS

POČELA SEZONA POŽARA NA SJEVERU: Nespremni, tradicionalno

Objavljeno prije

na

Objavio:

I na početku ovogodišnje sezone požara, država ima samo jedan avion koji može biti podrška vatrogascima u gašenju požara. Ne uvijek.  Sa vatrenom stihijom bore se samo pripadnici Službe zaštite i spašavanja  uz pomoć neobučenih i neopremljenih mještana

 

 

Požar u dijelu Nacionalnog parka (NP) Durmitor i dijelu Prošćenskih planina, u vrijeme pisanja ovog teksta, bio je, prema informacijama iz mojkovačke Službe zaštite i spašavanja (SZS), pod kontrolom. Dok poslednje informacije pred štampanje ovog broja Monitora govore da je ugašen. Da obuzdaju vatrenu stihiju, nakon nekoliko dana,  vatrogasci, zaposleni u NP Durmitor i mještani uspjeli su tek u srijedu poslije podne. Izgorjelo je, prema prvim nezvaničnim procjenama, više od pet hektara stare i mlađe borove šume u NP.

Na telefonske pozive Monitora  direktor NP Durmitor Pero Popović nije  odgovarao, a mojkovački vatrogasci,  kako kažu, ne znaju da procijene kolika je šteta napravljena flori i fauni zaštićenog područja.

Zvanična saopštenja iz Javnog preduzeća za Nacionalne parkove Crne Gore (JPNPCG), tokom trajanja požara,  bila su, na momente,  dramatična. U više  navrata tražili su pomoć Direktorata za vanredne situacije Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP)  i Vojske. “Naši zaposleni su danima na terenu sa minimalnim sredstvima za gašenje požara, pa samim tim rizikuju svoje zdravlje i život. Direktorat za vanredne situacije MUP-a je reagovao u nedjelju i poslao kanader, međutim ovdje je potrebna duža i temeljnija intervencija iz vazduha,  jer je teren nepristupačan i vatra se brzo širi. Ugrožen je biljni i životinjski svijet NP. Apelujem i pozivam državne organe i službe da nam pomognu jer je riječ o požaru koji prijeti da će progutati ogromna prostranstva u parku i van njega”, poručio je utorak, 9. aprila,  direktor Popović.

Podrška u obuzdavanju vatrene stihije stigla je kratkotrajno samo dva puta, u nedjelju, 7. aprila, kada je požar primijećen, i u srijedu,  kada je u dva navrata avionom Direktorata gašen požar. Mojkovački vatrogasci pretpostavljaju da je požar zahvatio dio NP, odnosno, dio Prošćenskih planina još u petak, dva dana nakon što je primijećen.  Kasnije, kako kaže komandir SZS Marinko Medojević za Monitor, vatru je bilo teško kontrolisati, jer je vjetar raznosio na  prostor od 10 do 16 hektara šuma i pašnjaka.  On izbjegava da komentariše koliko bi štete i posla za vatrogasce bilo manje da se učestalije i sa više kanadera intervenisalo iz vazduha.

„Teško je to reći, jer je vjetar činio svoje, a vatra se spustila duboko u kanjon Tare.  Naš zadatak je bio da odbranimo 10-ak stambenih obejekata u mjestu Stup, do kojih se požar primakao.  Naše  ekipe bile   su danima na toj lokaciji. Avion je došao u nedjelju, ali vjetar je bio jak, pa je bilo malo koristi od  gašenja iz vazduha. Međutim, u srijedu, tokom dva naleta,  mnogo više je učinjeno, pa je u poslijepodnevnim satima, zajedničkim snagama, požar konačno lokalizovan“, ispričao nam je Medojević.

Ovogodišnju sezonu požara država ponovo dočekuje sa samo jednim ispravnim protivpožarnim avionom. Kako je, početkom marta,  agenciji MINA kazao vršilac dužnosti (vd) generalnog direktora Direktorata za zaštitu i spašavanje Miodrag Bešović, flotu Direkcije aviohelikopterske jedinice čine dva dvomotorna srednja višenamjenska helikoptera i tri jednomotorna turboelisna protivpožarna aviona. „Trenutno je ispravan jedan protivpožarni avion, a kada je u pitanju predstojeća požarna sezona radimo na tome da se letjelice u fazi popravke i servisiranja stave u funkciju i očekujemo da će jedan dio njih biti spreman“, rekao je tada  Bešović. On je objasnio i da  budžetom za ovu godinu nije planirana nabavka novih vazduhoplova, ali  da će pokušati da „u skladu sa mogućnostima,  kroz međunarodne grantove bude nabavljen  jedan protivpožarni  avion“.

Dok izostaje značajnija  podrška „iz vazduha“, i pored poboljšanja opreme minulih godina, vatrogasci u sjevernim opštinama  i dalje se žale da nijesu dovoljno opremljeni i spremni da se uhvate u koštac sa učestalim požarima. U Crnoj Gori je  660 vatrogasaca-spasilaca i 177 specijalizovanih vatrogasnih vozila. Ekološki aktivisti godinama unazad  tvrde da su nedostatak opreme i ljudstva, nepostojanje adekvatnog sistema civilne zaštite i značajnijeg broja obučenih volontera, najslabije tačke sistema zaštite i spašavanja u Crnoj Gori.

„Nijesmo adekvatno uključili nove tehnologije, poput dronova za gašenje i praćenje požara, nemamo dovoljno modernih vozila, naši avioni za borbu protiv požara su konstantno prizemljeni ili oštećeni. Godinama nijesmo obnovili tu flotu, a bez podrške iz vazduha borba protiv požara u periodu suša je skoro nemoguća“,  izjavio je nedavno ekološki i građanski aktivista Aleksandar  Dragićević.

Sistem zaštite i spašavanja u Crnoj Gori uspostavljen je nakon obnove nazavisnosti 2006. godine, u skladu sa evropskim principom decentralizacije vlasti. Trebalo bi da ga čine  građani, preduzetnici, organi i službe lokalnih samouprava i državni organi.  Nekad vrlo efikasan sistem, nažalost, nikad nije uspješno obnovljen, a sa zvaničnih adresa su objašnjavali da je razlog za to manjak novca.

U svakoj lokalnoj samoupravi,  jednom godišnje,  predsjednici  opština donose naredbe o preventivnim mjerama zaštite od požara.  Tim aktima  daju  su uputstva i rok njihove realizacije za građane, preduzeća i lokalne službe. Naredbama je, između ostalog, zabranjeno loženje vatre na otvorenom prostoru u periodu kad su vremenski uslovi povoljni za izbijanje požara, trijebljenje imanja paljenjem bez prethodnog dogovora sa SZS, naređuje se kontinuirano održavanje i uređivanje okućnica, formiranje protivpožarnog pojasa oko objekata… Upravu za šume predsjednici opština obavezuju na “čišćenje i uklanjanje posječenog drveća i otpadnih grana u kompleksima šuma” i da operativne karte za svaki šumski kompleks i upotrebljivi šumski put na području opštine i dostave SZS.

Svaki novi požar pokaže da niti ima masovnije pomoći vatrogascima niti se veći dio preventivnih mjera poštuje. Sudeći po tome što neme sankcija za one koji se ne pridržavaju mjera, jasno je i da se ne sprovodi ni kontrola poštovanja izdatih naredbi. Nekoliko desetina požara koji su bili aktivni od početka aprila na sjeveru države, prema procjeni vatrogasaca, izazvani su ljudskim faktorom, uglavnom nepažljivim paljenjem vatre pri čišćenju imanja.  Sve su lokalizovali pripadnici SZS,  tek ponegdje uz pomoć mještana.

Tokom 10-ak minulih dana  vatrogasci su gasili požare u  mjestu   Bjelogrivac na Bjelasici, a gorjelo je i u Lepencu i Slatini. U istom periodu i bjelopoljski vatrogasci su imali mnogo posla, a najintenzivniji je bio požar na  Obrovu.  Tokom minulog vikenda SZS u tom gradu  intervenisala je  na 14 lokacija. Ugroženi su bili stambeni i pomoćni objekti, u Goduši škola i borova šuma, na Slijepač mostu trafostanica, na Mjatovom  kolu  trafostanica i  u  Panjskoj  luki i Obrovu stubovi dalekovoda  i repetitor.

Krajem marta, u velikom požaru u pljevaljskom selu Pandurica, udaljenom od grada 40-ak km izgorjela je kuća i pomoćni objekat. Iz pljevaljske SZS su objasnili da je u tom požaru gorjela trava, nisko rastinje, ali i značajan dio smrčeve šume. Istovremno aktivni su bili požari i u  Čavanju i Pušonjskom dolu  u Mjesnoj zajednici  (MZ) Kosanica i selu Mataruge, gdje je vatra došla na stotinjak metara od kuća. Prije nekoliko dana izgorio je hektar šume i na području kolašinske opštine, na prostoru Bukovičkog potoka i Sušca. Šta je sljedeće?

                                                                   Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo