Povežite se sa nama

Izdvojeno

RASIPANJE: Vuna – neiskorišćena sirovina

Objavljeno prije

na

Otkup vune na sjeveru Crne Gore godinama ne postoji. Ta sirovina se baca.  Tek rijetki projekti podsjete na vrijednost vune i različite mogućnosti korišćenja

 

Već 15 godina  stočar Milić Ilinčić iz kolašinskog sela Šljivovica nije prodao ni kilo vune, iako je decenijama pred njegovom kućom brojno stado ovaca. Na tavanu  sad je, kaže za Monitor, skoro tona vune, koju više nema gdje da baci.

Prema podacima Ministarstva poljoprivrede i ruralnog razvoja, od ukupnog broja ovaca u Crnoj Gori dobije se godišnje oko 252. 000 kg vune. Prema popisu poljoprivrede iz 2010. godine, 6.088 gazdinstava uzgaja ovce. Prema podacima Monstata iz 2012. godine, ukupno  ovaca u Crnoj Gori je 210.000.

Jagnjeće meso je glavni proizvod ovčasrstva (60-65 odsto), ostatak čini mlijeko. Vuna učestvuje sa veoma malom vrijednošu, konstatovano je u Strategiji razvoja poljoprivrede i ruralnih područja 2015-2020.

Prema podacima, koje su, prije dvije godine,  prezentovali u Demokratskoj Crnoj Gori (Demokrate), preko 90 odsto  vune kao sekundarne sirovine u Crnoj Gori spaljuje se ili na drugi način uništava.

„Držim ovce pasmine ‘ruda’. Daju kvalitetnu vunu, ali ni kvalitet ni količina nijesu mi pomogli. Ni eura, nikad ne zaradim.  Godinama vunu bacam. Punim potočine. Samo dio koristimo za potrebe domaćinstva. Koliko ja znam, nigdje u državi otkupa nema“, kaže Ilinčić.

On podsjeća kako je nekad vuna  bila cijenjena.  Na sjeveru je runo vune bilo vrijedno  koliko  jedna kosačka dnevnica. Posljednji put kad je Ilinčić prodavao, nekoliko kilograma vune vrijedjelo je koliko – flaša piva.

Za to što je  vuna postala otpad, tvrdi Ilinčić, kriva je država. On ne vjeruje da ta sirovina baš nikome ne treba i da se ne može koristiti. Sjeća se  vremena kada je odnos prema poljoprivredi na sjeveru bio drugačiji.

Broj grla stoke na području kolašinske opštine, prema zvaničnim podacima,   sada je manje od petine onog s kraja 80-ih godina prošlog vijeka. „Tada je“, objašnjava Ilinčić, „samo na kolašinskim planinama bilo  33.000 ovaca, sada ih je oko 6.000“.

Godinama ni na Durmitoru nema otkupa vune.  Žabljački ovčari uzgajaju 3.000 priplodnih ovaca rase „pramenka“. Runo jedne ovce teži oko 1,5 kilograma. To znači da se u tom dijelu Crne Gore godišnje baci oko pet tona vune.

Tamošnji stočari do sada su imali dvije mogućnosti –  da vunu lageruju ili da je bacaju. Žabljačani se sjećaju da je prije deset godina u toj opštini otkupljeno oko 90 tona vune, po cijeni od 0,30 eura po kilogramu, što je  regresiralo Ministarstvo poljoprivrede. Sljedeće dvije godine, uprkos neposrednom angažovanju predstavnika FAO (Svjetska organizacija za hranu i poljoprivredu) otkupa nije bilo, jer su izvoznici otkazali gotovo  završen posao. Poslije toga, rijetki su bili Žabljačani do kojih su, ponekad, navraćali nakupci, koji su nudili „mizernu cijenu sa neizvjesnom isplatom“.

U toj opštini sada se nadaju da će projekat  ,,Vuna kao izvanredna prilika za uticaj” (WOOL), čiji je partner Opština, pomoći i vunu sa smetlišta premjestiti  u inostrane tekstilne  pogone.

„Početkom marta, počeo je sa sprovođenjem projekat ,,Vuna kao izvanredna prilika za uticaj”(WOO. Projekat je kandidovan kroz INTERREG VB Jadransko-jonski program ADRION 2014-2020), ima 10 partnera, a vodeći je Tehnološki park Pordenone SCPA, Italija. Ostali partneri su iz Italije, Grčke, Crne Gore, Slovenije Hrvatske, i Bosne i Hercegovine. Budžet za našu Opštinu je  83.374 eura, a naše učešće je oko 12.000“, objašnjavaju u Opštini.

Oni očekuju da će od  otpada, često bačenog i često spaljivanog   s ozbiljnim ekološkim posljedicama, vuna postati resurs. Nešto što pokreće snažne procese sa proizvodnog, ali i umjetničkog, zanatskog i turističkog stanovišta.

„Nakon mapiranja proizvođača u različitim regijama i izrade strategije za korišćenje resursa, nabavke opreme za preradu vune, WOOL partneri će pratiti novu održivu i sezonski prilagođenu turističku ponudu, temeljenu na temi vune. To će dovesti do stvaranja brenda WOOL…“,obećavaju stočarima na Žabljaku.

Sličnih konkretnih projekata nema ni u ostalim sjevernim opštinama. Identičan je i žal za vremenima kada je vuna bila tražena i kada je omogućavala značajan  prihod stočarima i u Beranama, Pljevljima, Mojkovcu…

Na vrijednost vune, minulih godina, na sjeveru podsjećaju turisti, ali i pletilje. Kolašinke i Mojkovčanke zarađuju izradom i prodajom ručno rađenih  zimskih odjevnih predmeta. One  tvrde, da bi turisti vunene čarape, džempere, kape, šalove, potkošulje, plaćali i dva puta više od sadašnje cijene.  Sve više vunu, objašnjavaju, cijene i domaći turisti.

Vunu, nakon pranja,  nose u ,,vlačare“ u Bijelo Polje, jer bliže nema. Za one koji dan provde na snijegu i mrazu, vuna je, tvrdi Mojkovčanka Slavica Kovačević, nezamjenjiva.

Vuna održava toplotu tijela, ne izaziva znojenje, a dobro štiti i od vlage. Na sjeveru su se vunene čarape ranije nosile i tokom ljeta, za vrijeme radova na livadama.

,,Kosci često nose vunene čarape, jer im se tako ne znoje stopala i nije im vrućina. Poznata su i mnogo ljekovita svojstva vune, naročito kod reumatskih bolesti. Neoprana vuna se u našim krajevima koristi za liječenje još nekih bolesti. Možda mnogo od toga nije tačno, ali niko ne može osporiti prednost prirodnog materijala nad vještačkim”, kaže naša sagovornica, Mojkovčanka.

Vunu su minulih godina uspješno promovisale i žene iz bjelopoljskog udruženja Niti.  U tom udruženju je osam pletilja i još tridesetak saradnica sa terena. Ovih dana njihov projekat ,,Stari zanati – naša budućnost” podržala je Američka ambasada.

Ovce čekaju na državu, da se sjeti njihovog dara.

                                                                   Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

FOKUS

ŠVERC CIGARETA NEOMETANO TEČE: Vlast glumi opoziciju

Objavljeno prije

na

Objavio:

Vlada Crne Gore zabranila je šverc cigareta u takozvanoj „slobodnoj zoni“ Luke Bar.  Po sada već standardnom obrascu članovi Vlade za šverc okrivljuju prethodnu vlast, iako se krijumčarenje preko bescarinskog dijela državne luke odvijao i proteklih godinu

 

Opšte je mjesto  da je Crna Gora ratove devedesetih, godine inflacije i sankcija, pretekla zahvaljujući švercu cigareta. Nakon što je prošla kriza država je navodno  prestala sa tim poslovima.

Međunarodne institucije međutim godinama upozoravaju da je ova vrsta šverca nastavljena.  Neke međunarodne organizacije poput Globalne inicijative protiv transnacionalnog organizovanog kriminala tako  tvrde da je Crna Gora centar ove najpopularnije kriminalne aktivnosti na Balkanu.

Šverc cigareta je, sada već očigledno, uveIiko nastavljen preko takozvane „slobodne zone“ u Luci Bar, iako je gotovo godinu dana od promjene parlamentarne vlasti u Crnoj Gori. Predstavnici nove vlasti sada ukidaju skladištenje cigareta u bescarinskoj zoni Luke Bar i najvaljuju oštriju borbu protiv krijumčarenja duvana. Po sada već standardnom obrascu članovi Vlade za šverc okrivljuju prethodnu vlast, iako se krijumčarenje preko bescarinskog dijela državne luke odvijao i proteklih godinu. Riječ je o davno ustaljenoj matrici državnog šverca cigareta preko Luke Bar, koju je i bivši predsjednik Republike Crne Gore Momir Bulatović detaljno opisao u svojoj knjizi Pravila ćutanja.

Više izvora Monitora iz Vlade tvrde da nova većina još nema potpunu kontrolu nad svim mehanizmima u policiji, dok se uveliko kaska za promjenama u državnim tužilaštvima, koja su nadležna za vođenje istraga i gonjenje počinilaca krivičnih djela. Takođe, još nijesu poptuno preuzeli sve institucije i poluge sistema moći, pa nijesu mogli adekvatno odgovoriti i sa izmjenama pozitivnih pravnih propisa.

Jedan od lidera Demokratskog fronta (DF) Nebojša Medojević, koji je dio vladajuće većine, dok su kadrovi njegovog Pokreta za promjene (PZP) uveliko uhljebljeni po dubini u organima javne uprave, tvrdi da je stvar drugačija.  On je početkom juna optužio Vladu da učestvuje u švercu cigareta iz Crne Gore i iznio podatak da je iz Luke Bar za 15 dana izašlo 94 šlepera sa cigaretama, odnosno 940 tona.  Kazao je tada da je neko u tom poslu, uz saglasnost crnogorske Vlade, zaradio od 25 do 30 miliona eura.

,,Neko je platio 100 miliona (eura) da se uveze 94 kontejnera. Onaj koji je uvezao 940 tona cigareta, prije nego je krenuo u taj posao i platio 100 miliona eura, morao je dobiti garancije iz vlasti da niko neće te cigarete zaplijeniti i da će one otići na uobičajene tri destinacije – Albanija, Bosna i Hercegovina i Kosovo”, saopštio je Medojević.

Iako je premijer Zdrvko Krivokapić odbio ove optužbe, on se zajedno sa ministrom finasija Milojkom Spajićem tada nije pojavio na sjednici skupštinskog Odbora za bezbjednost i odbranu, zakazanoj radi njihovog kontrolnog saslušanja zbog iznijetih optužbi za šverc cigareta. U dopisu upućenom skupštinskom Odboru, premijer Krivokapić je optužbe o njegovoj umiješanosti u šverc nazvao ,,nemoralnim i odvratnim“.

Ivan ČAĐENOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ILEGALNI IZVOZ BOKSITA: Laka zarada u zemlji prespore pravde

Objavljeno prije

na

Objavio:

Osnovno tužilaštvo u Nikšiću ranije je odbacilo krivičnu prijavu bivših radnika Boksita protiv kompanija VSS i Rapax. Sada je u njihovim rukama, dokazima upotpunjena, prijava MKI

 

Iz svijeta nas, ponovo, podsjećaju na ono što bismo sami, odavno, morali znati. „Korupcija je najrasprostranjenija u Crnoj Gori u sektoru državnih nabavki. Kupovina i prodaja državne imovine odvija se u netransparentnom okruženju sa čestim optužbama za primanje mita i prijateljske odnose”, navodi se u ovogodišnjem izvještaju Stejt dipartmenta o globalnoj investicionoj klimi za 2021. godinu.

U izvještaju koji služi kao svojevrstan vodič potencijalnim investitorima iz SAD, apostrofira se negativna uloga pravosuđa s posebnim naglaskom na Privredni sud kome se zamjeraju: slaba primjena zakona, ograničeni kapaciteti i stručnost sudija, veliki broj zaostalih predmeta… Sve je začinjeno podatkom iz prošlogodišnjeg istraživanja o ovdašnjoj poslovnoj klimi, koje je među svojim članovima provela Američka privredna komora u Crnoj Gori. Njeni članovi su, pokazalo je istraživanje, posebno nezadovoljni trajanjem sudskih postupaka (79,5 odsto anketiranih) i nejednakom primjenom zakona (63,6 odsto anketiranih).

Bivši radnici Rudnika boksita u stečaju duže od godinu upozoravaju nadležne na nezakonit iskop i izvoz 2.664 tone rude boksita iz Nikšića. Uglavnom, uzaludno. Njihova priča zaslužuje pažnju makar zbog neobičnog sadržaja.

Izvezena ruda nije „iskopana” na rudarskim kopovima već sa placa – urbanizovanog gradskog građevinskog zemljišta – na kome je Samostalni sindikat Rudnika boksita planirao izgradnju desetak zgrada kako bi riješio stambene probleme zaposlenih. Rudu u Češku nijesu izvezli ni Boksiti ni Uniprom Veselina Pejovića, koji je nakon stečaja Boksita kupio veći dio imovine rudarske  kompanije i „naslijedio” njenu koncesiju za eksploataciju rude. Izvoz je obavljen u organizaciji i za račun privatnih firmi iz Nikšića: Vector System Security DOO i Rapax DOO, iako nijedna od njih ne ispunjava zakonom propisane uslove za taj posao – nemaju sa državom zaključen ugovor o koncesiji ni odobrenja za eksploataciju mineralnih sirovina. Država (čitaj – bivše vlasti) bila je blagovremeno obaviještena o tom nezakonitom poslu, ali ga nije spriječila.

Nove vlasti, preciznije, Ministarstvo kapitalnih investicija (MKI), riješile su da stvari istjeraju na čistac, pa su se početkom ljeta obratili Vrhovnom državnom tužiocu Draženu Buriću Informacijom o mogućem postojanju krivičnog djela i/ili prikrivanju krivičnog djela u vezi nelegalnog iskopa i izvoza rude boksita. To ide očekivano sporo. Prema informacijama Monitora, iz Vrhovnog tužilaštva nedavno su obavijestili nadležne u MKI da je njihova Informacija, sa pratećom dokumentacijom, proslijeđena Onovnom tužilaštvu u Nikšiću. Gdje je jednom, u nešto drugačijoj formi, već bila. I završila u košu.

Sada o detaljima.

Zoran RADULOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ISTRAŽIVANJE NAFTE I GASA U CRNOGORSKOM PODMORJU:  Prazne mreže i snovi o milijardama

Objavljeno prije

na

Objavio:

Crna Gora je počela bušenje dna Jadrana i pored jasne poruke Evropske unije da su fosilna goriva prošlost, te da je budućnost rezervisana za ekološku i obnovljivu energiju, i uprkos lošim iskustvima iz regiona. Ekološki aktivisti najavljuju da će poslije turističke sezone obnoviti proteste

 

Iskusni ribar Branko Vujičić uzalud traži kozice i gambore po dnu Jadrana. Nestale su, kaže, i to pripisuje bušenju morskog dna u potrazi za naftom.

„Oni leže na samom dnu. Vjerovatno, bušenje izaziva neku vibraciju koja tjera ribe. Kozice su se potpuno izgubile, ne možemo uhvatiti dva kila, a hvatali smo po stotinu, cijena im je bila spala na tri eura. Nestale su ne samo u Ulcinju i Baru nego šire. One i sardele su hrana za svu ostalu ribu“, kaže Vujičić u razgovoru za CIN-CG, Monitor i BIRN.

Gigantska metalna svrdla, postrojenja Topaz Driller, probušila su 25. marta morsko dno, na 20 kilometara od obale, između Ulcinja i Bara u potrazi za naftom. Investitor, italijansko-ruski konzorcijum Eni-Novatek crno zlato će tražiti do dubine od 6.500 metara. Da li u crnogorskom podmorju ima nafte znaće se, navodno, početkom septembra.

Put ka zemljinoj utrobi nastavlja se uprkos upozorenjima ekologa da je riječ o rizičnom poduhvatu i kršenju Pariskog sporazuma i najavama da će, kada turisti odu, organizovati proteste.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo