Povežite se sa nama

OKO NAS

ULCINJ: STARI GRAD 35 GODINA NAKON ZEMLJOTRESA: Živ dokaz sila destrukcije

Objavljeno prije

na

Istraživače i turiste kao magnet decenijama su privlačili gradovi na južnom Jadranu. Kako i ne bi: gradovi kao što su Ulcinj i Budva čuvaju urbani kontinuitet 25 vjekova; po crnogorskim zakonima dobili su status spomenika kulture prvog reda. ,,Ove činjenice od kapitalnog su značaja, ali ih više izgleda nema ko iskoristiti, a sve je manje i onih koji uopšte razumiju vrijednost tih izuzetno važnih urbanističkih aglomeracija kako za turizam tako i za domicilno stanovništvo”, kaže predsjednik Udruženja Kaljaja – Stari grad u Ulcinju Ismet Karamanaga.

I zaista: nema stranog turiste koji dođe u Ulcinj a da ne posjeti njegov Stari grad, oduševi se zidinama, arhitektonskim rješenjima i slojevima istorije, a istovremeno ne osjeti nelagodu zbog njegove zapuštenosti.

Posljedice katastrofalnog zemljotresa iz 1979. godine ovdje su još uvijek veoma vidljive. Gotovo polovina objekata u toj nekada zanosnoj urbanoj cjelini nije obnovljena. To je i razumljivo ukoliko se zna da su tadašnji gradski čelnici predlagali da se – svi Starograđani isele iz svojih porušenih domova. Tvrdili su da se ,,u tvrđavi ne mogu više stvoriti uslovi za moderan život”.

Ali, malo Starograđana ih je poslušalo, iako ih već tri decenije zaista najviše zabrinjavaju uslovi života. Postalo je pravilo da s prvom kišom ili nevremenom, 45 familija s oko 170 stanovnika ima problema sa strujom, slabim telefonskim i internet vezama, s neosvijetljenim ulicama, smećem, nekvalitetnom kaldrmom u većem dijelu tvrđave…

,,Nešto je urađeno nakon zemljotresa, ali već 30 godina gotovo ništa. Možda je najveći krivac za to Zavod za zaštitu kulturno-istorijskih spomenika sa Cetinja, u čijoj smo nadležnosti. Oni rijetko navraćaju, a ministar kulture još rjeđe”, kaže Karamanaga.

Da to čine, svakako bi osjetili nelagodu zbog betonskog čudovišta koje je prije šest godina izniklo na južnom dijelu Starog grada i koje je degradiralo čitav ovaj jedinstveni prostor. Jedan poznati crnogorski arheolog nije mogao da se načudi kako su Ulcinjani a posebno Starograđani dozvolili tako nešto. ,,Već tri dana imam mučninu. Ovo se nije smjelo desiti”, rekao mi je vidno utučen kada je 2010. godine prošetao Starim gradom. Od tada, više nije tamo zalazio. A navedeni objekat i dalje stoji, a formalno se ni ne zna kome pripada. Najčešće se, šapatom, spominju imena kontroverznih biznismena čija su se lica potonjih godina redovno pojavljivala na naslovnim stranicama Monitora.

Ministarstvo kulture tek je saopštilo da taj objekat nije „niti na mjestu niti u veličini” onaj za koji je izdata građevinska dozvola 2007. godine. Istovremeno, ministar održivog razvoja i turizma u Vladi Crne Gore Branimir Gvozdenović pokušava loptu prebaciti lokalnoj upravi. ,,Od odluka Skupštine opštine Ulcinj zavisi da li će se taj objekat ukloniti. To zavisi od planskog dokumenta, Prostorno-urbanističkog plana opštine, čija je izrada u završnoj fazi”, rekao je on, odgovarajući na poslaničko pitanje Genci Nimanbegua iz Nove demokratske snage – Forca.

Nimanbegu, koji inače živi u Starom gradu, ocijenio je da gradnja tog objekta predstavlja „atak na spomenik kulture” i upitao da li to zaslužuje ovakvu inertnost državnih organa. Prema njegovim riječima, i opština Ulcinj snosi dio odgovornosti za ovo stanje, dodajući da se, ipak, radi o objektu koji je nelegalno sagrađen u prostoru kulturne baštine prve kategorije. „Ovo je problem koji svima nama udara šamare u lice, ali mislim da je vrijeme da se to uvede u zakonske okvire bilo ko da je investitor, te da on mora poštovati zakone koje donosi bilo lokalna samouprava bilo država”, ističe Nimanbegu.

U Opštinskom odboru Pozitivne Crne Gore smatraju da se mora uspostaviti tijelo na nivou lokalne samouprave koje će brinuti o Starom gradu. „Da bi jedna lokalna zajednica živjela cjelovito, neophodno je, pored ostalog, da ima što više razvijenih funkcija i osnovne društvene ustanove i organizacije koje obezbjeđuju različite aktivnosti. Naš Stari grad nije sjedište političkih institucija, u njemu se odvija malo privrednih aktivnosti, a ono što posebno zabrinjava, veoma je malo kulturnih dešavanja. Treba nam više muzeja, uključujući i pomorski, galerija, mogli bi tamo premjestiti kancelariju Državnog arhiva, Turističke organizacije, Gradske biblioteke takođe, kao i svih ostalih kulturnih institucija, bile one opštinskog ili republičkog značaja”, kaže potpredsjednik opštine Ulcinj Safet Beci.

On navodi da bez ovih sadržaja Stari grad nije grad, tačnije nije grad u punom značenju te riječi. „Stari grad kao jedinstvena i skladna urbanističko-arhitektonska cjelina, trebalo bi, valjda, da postane cjelina i u društvenom, ekonomskom i kulturnom smislu. Bez ovih ustanova, njegovi posjetioci naprosto neće znati gdje su zašli”, smatra on i dodaje da će lokalna samouprava ove godine izdvojiti iz budžeta 40 hiljada eura za revitalizaciju infrastrukture u tvrđavi.

,,Ukoliko se nešto brzo ne uradi, sigurno je da će se još snažnije nastaviti proces urušavanja, degradacije i banalizacije našeg grada”, kaže Karamanaga. On poručuje da je bivajući 25 vjekova na vjetrometini Stari grad prošao i veće nedaće, te da će preživjeti i ovo vrijeme i nemar ljudi. Parafrazirajući američkog pjesnika R.Emersona, Karamanaga zaključuje: ,,Najprije su ljudi gradili i obnavljali Stari grad, a sad je došlo je vrijeme da Stari grad gradi ljude”.

Mustafa CANKA

Komentari

Izdvojeno

PODRŠKA ŽENSKOM PREDUZETNIŠTVU NA SJEVERU: Mrvice iz opštinskih kasa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Većina opština ispoštovala je formalnu obavezu, pa su i ove godine opredijelili sredstva za podršku sugrađankama koje bi da pokrenu ili unaprijede svoje biznise. Međutim, prema broju i vrsti projekata kojima su konkurisale, jasno je da se žene na sjeveru još sa strahom upuštaju u preduzetništvo

 

Prema ocjeni Privredne komore Crne Gore (PKCG) žensko preduzetništvo je najbrže rastuća kategorija u preduzetničkom svijetu. Podrška s lokalnog nivoa tom vidu ženskih poslovnih incijativa, ipak, na sjeveru, stagnira već tri godine. U većini opština, bez obzira na visnu budžeta, sredstva koja se godišnje izdvaju da osnaže žene preduzetnice ne prelazi 10.000 eura. Tako je, na primjer, u Brenama, čija je opštinska kasa ove godine „teška“ više od devet miliona eura, ali i u Kolašinu i Mojkovcu čiji su dvanaestomjesečni prihodi polovinu tog iznosa.

Odluku da pomažu sugrađankama, koje bi da se oprobaju ili unaprijede svoje biznise, opštine u Crnoj Gori nijesu donijele same. Ženska politička mreža (ŽPM) uspjela je 2018. godine da se izbori da se u lokalnim budžetima opredijele posebna sredstva namijena podsticaju razvoja ženskog preduzetništva. Naredne godine, oko 15 opština uvelo je posebnu budžetsku liniju za podršku preduzetništvu  svojih sugrađanki.

No, od tada do danas, sredstva koja se izdvaju za tu namjenu ostaju ista, s izuzetkom rijetkih opština koje su ih povećale. Na primjer, nakon što je dvije godine zaredom u budžetu Opštine Bijelo Polje za žensko preduzetništvo izdvajano po 10.000 eura, ove godine su taj iznos udvostručili. Očekivano, s obzirom na to da su bjelopljski prihodi i rashodi planirani na skoro 12,5 milona eura.

Berane ne slijedi taj primjer. Iz budžeta će ove, kao i prethodne dvije  godine,  izdvojiti  samo 10.000 eura za sufinasiranje biznis planova žena u tom gradu.

Iz Opštine su najavili da će podržati projekte koji podstiču ekonomski razvoj opštine, predviđaju otvaranje novih radnih mjesta, podstiču razvoj poljoprivrede i ruralnog područja… Prednost će imati i projekti koji podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizam, doprinose afirmaciji i valorizaciji kulturnog potencijala…

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

BOGATSVO LJEKOVITOG I AROMATIČNOG BILJA U CRNOJ GORI: OD KANTARIONA DO BRĐANKE: Zaboravljeni rasadnik mogućnosti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Crna Gora je, sa svojih četiri hiljade vrsta biljaka koje žive na njenoj teritoriji, u odnosu na svoju veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Šanse za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima

 

Sakupljanje ljekovitog i aromatičnog bilja može biti veoma isplativa  djelatnost u Crnoj Gori. Oko četiri hiljade vrsta bilja živi na njenoj teritoriji. Od toga, preko 700 vrsta ljekovitog bilja je u upotrebi. Flora Evrope broji oko 11 hiljada različitih biljaka, a Balkansko poluostrvo oko devet.  Crna Gora je, u odnosu na veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Mogućnosti za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima.

,,Prepoznavanje i poznavanje biljaka je velika vještina koja se stiče godinama”, objašnjava za Monitor biološkinja Dragana Saveljić. Pravilno sakupljanje ljekovitog bilja podrazumijeva posjedovanje osnovnog botaničkog znanja – sposobnost poznavanja vrste i njene biologije i ekologije, gdje raste, kako se razmnožava, u kojoj fazi je najbolje brati i slično. ,,Iako naizgled veoma slične, biljke se među sobom veoma razlikuju po sastavu i kvalitetu biljne droge. Ako se sakupi biljka koja nema upotrebnu vrijednost, sve mora da se baci, trud propada. Još je gore da  ljekovitu biljku zamijenite sa potencijalno ili stvarno otrovnom, odnosno štetnom vrstom.  Bilo je trovanja ljudi, i sa fatalnim ishodom, zbog nepoznavanja ljekovite flore”, kaže Saveljićeva.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ŠUME I POHARE: Ima li kraja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore upozoravaju da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta.  Ovih su dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem kako bi se hitno zaustavila  nezakonita eksploatacija državnih šuma od privilegovanih koncesionara, tajkuna

 

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore poručili su da se hitno mora zaustaviti dalja nezakonita eksploatacija državnih šuma od, kako kažu, privilegovanih koncesionara. Preciznije – tajkuna.

Oni su se ovih dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem i njegovim saradnicima. Cilj je definisanje daljih koraka oko gazdovanja državnim šumama.

Koliko štete trpe drvoprerađivači, građani, lokalne samouprave i država od gazdovanja neki od njih su stavili i na papir.

Plavljanin Edin Šarkinović kaže da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta. Prema njegovim riječima, koncesionari dobijaju drvnu masu po cijeni sedamnaest eura za kubik.

„Bilo koji od njih, koji se mogu na prste ruke prebrojati, za neku za njih smiješnu količinu od 5.000 kubika dobije za 85.000 eura, a PDV na tu sumu iznosi 17.500 eura. Ako bi tu količinu sirovine izrezali, osušili i uglačili na standardnu debljinu, dobili bi vrijednost od 1.550.000 eura, a PDV bi bio 325.000 eura” – kaže Šarkinović.

On napominje da bi složenije obrade, poput izrade vrata, dostizale trostruko veće iznose. „Ovo dovoljno govori koliko se gubi što nema finalne obrade i što se izvozi oblovina” – objašnjava Šarkinović. Da ovakav način gazdovanja šumama nije pošten i ne donosi nikakvu dodatnu vrijednost Crnoj Gori, prošle sedmice saopštio je i premijer Krivokapić. On je najavio suzbijanje mnogih problema koji su, kako je rekao, prerasli  čak i u organizovani kriminal. „Došlo je vrijeme da se stane na put svima koji bjesomučno koriste šume, uništavaju puteve, a ne daju nikakve dodatne vrijednosti Crnoj Gori” – izjavio je premijer prilikom posjete Beranama.

Ta izjava premijera Krivokapića je ohrabrila drvoprerađivače da se okupe u Plavu. Saglasili su se da se samo zajedničkim djelovanjem svih drvoprerađivača i nevladinih organizacija koje se bave zaštitom prirodnih i drugih vrijednosti, može zaustaviti pohara i uništavanje državnih šuma.

„Ovaj skup su podržale 62 nevladine organizacije iz čitave Crne Gore. Konačno se mora stati na kraj nezakonitim radnjama. Zadatak radnog tijela kojeg smo formirali biće da se u razgovoru sa premijerom Kivokapićem i njegovim saradnicima iznađe najbolji model za upravljanje državnim šumama. Tu se, prije svega, moraju zaštititi interesi lokalnog stanovništva i dati šansa drvoprerađivačima da, baveći se finalnom preradom drveta, lako dolaze do sirovine, što do sada nije bio slučaj” – kaže Esko Barjaktarović, drvoprerađivač iz Plava. Sa tog skupa je poručeno da se više ne smije dozvoliti da koncesionari sa strane raubuju državne šume, a da pritom lokalno stanovnioštvo ne može da obzbijedi ni ogrjevno drvo.

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo