Povežite se sa nama

DRUŠTVO

LOKALNI IZBORI: Neizvjesno na Primorju

Objavljeno prije

na

Prevrati u Kotoru i Budvi doveli su u pitanje povjerenje građana u izbore.  Postizborne trgovine pretvorile su izbore u tržište na kojem vlada zakon ponude i potražnje, odnosno nečije spremnosti da proda izbornu volja građana

 

U nedjelju 30. avgusta građani tri primorske opštine će birati i nove lokalne uprave. Iako u sjenci parlamentarnih izbora, lokalni izbori u Budvi, Tivtu i Kotoru ne zaostaju po važnosti. Riječ je o bogatim turističkim opštinama koje raspolažu vrijednim nacionalnim resursima, ekskluzivnim prostorom i morskom obalom, pa je osvajanje vlasti u njima od velikog interesa za sve učesnike.

Koliko je važno imati vlast u gradu na obali mora, gazdovati i eksploatisati prirodne vrijednosti obalnog područja, pokazao je nedavni udar na Budvu u kojoj je silom i političkom korupcijom preoteta vlast dva mjeseca pred izbore i smijenjeno rukovodstvo Opštine, izabrano na posljednjim lokalnim izborima 2016.  Demokratska partija socijalista se nije libila da za promjenu izborne volje građana Budve okupira ovaj grad, da ga drži u blokadi sve do izbora koji će se održati u nedjelju, da hapsi političke prvake, da pred očima javnosti ponižava, teroriše i privodi vodeće funkcionere Opštine i nedužne građane. U fotelje su uveli svoje ljude, koje duže od 60 dana čuvaju jake policijske snage.

Vlast je preuzeta političkom korupcijom, kupovinom odborničkog mandata sa liste Demokratskog fronta, odbornika Stevana Džakovića, koja se ovih dana dokazuje i promjenama u podacima Uprave za nekretnine na njegovoj imovini. To pokazuje da je za DPS i od velike važnosti institucionalna prednost u susret izborima, sa koje mogu uticati na Opštinsku izbornu komisiju, na nelegalno prikupljanje glasova, obećanja o radnim mjestima i raznim drugim vrstama potkupljivanja na račun opštinskih resursa.

Budva je centar crnogorskog turizma, središte građevinske industrije, unosne trgovine nekretninama i besomučnog iskorišćavanja prostora, pa se očekuje da će izborna utakmica  u ovom gradu biti uzbudljiva.

U Opštini Budva registrovano je  18.062 birača sa pravom glasa. To je povećanje za nešto manje od 2.000 građana u odnosu na izbore iz 2016. Za glasove Budvana i 33 odbornička mandata boriće se 5 političkih partija na samostalnim izbornim listama i dvije koalicije, na 19 biračkih mjesta.

Samostalno nastupa lista pod nazivom Demokrate – Dragan Krapović – „Budva je naša nacija“, zatim Građanski pokret URA za sve građane Budve – „Crno na bijelo“, SDP – Jaka Budva, Građanska akcija Božidar Dr. Vujičić – „Zaustavimo betonizaciju Budve“ i Nova Budva.

Za razliku od prošlih izbora, DPS ne ide samostalno nego  sa listom  pod nazivom –  Koalicija „Za Budvu! Za Crnu Goru! Milo Đukanović – DPS, SD, Crnogorska, LP“. Veoma neizvjestan izborni rezultat nakon političkog haosa prozivedenog u junu u Budvi, primorao je DPS da okupi manje stranke sa čijim je odbornicima izvršen budvanski prevrat, u pokušaju da se zadrži ono što je osvojeno silom. Izvjesna je postizborna koalicija starih političkih ortaka, DPS i SDP, ali i nove stranke Nova Budva, ukoliko pređu izborni cenzus.

Kotor, grad pod zaštitom UNESCO, ka čijem se neizgrađenim lokacijama prostora oko Bokokotorskog zaliva sve više usmjeravaju interesi povlašćenih investitora iz struktura DPS-a, takođe je pretrpio nasilnu promjenu vlasti. Tamo su odbornici DPS uz pomoć odborničkog mandata Brune Lončarević, odbornice SDP, obezbijedili većinu u parlamentu. Prevrat u Kotoru protekao je u tišini. Recept iz Kotora godinu  kasnije DPS je primijenio u Budvi. Rezultati su poznati.

Politički prevrati u Kotoru i Budvi doveli su u pitanje povjerenje građana u izborne procese. Postizborne trgovine pretvorile su izbore u tržište na kojem vlada zakon ponude i potražnje, odnosno nečije spremnosti da proda izbornu volja građana.

U Opštini Kotor 18.478 građana ima pravo glasa, oko 500 birača više nego na izborima 2016, koji će glasati na 39 biračkih mjesta. Učestvuje 9 izbornih lista, od kojih većina predstavljaju samostalne nastupe političkih stranaka i jednu široku koaliciju.

Odbornička lista kotorske DPS-a nosi naziv „Za Kotor! Za Crnu Goru! DPS Milo Đukanović“. Socijaldemokrate idu pod sloganom „Dr. Andrija Lompar – Mi odlučujemo, dosljedno za Kotor“. Liberale Kotora predvodi lista „Za liberalni Kotor – Andrija Pura Popović LP“ a Hrvate „HGI – Svim srcem za Kotor“. Socijaldemokratska partija „SDP – Jak Kotor“, GP URA „Patriotski i građanski – Crno na bijelo“.

Demokrate CG u Kotoru predvodi smijenjeni predsjednik Opštine Vladimir Jokić pod motom „Kotor je naša nacija“.  Odborničku listu socijalista Kotora predstavlja „Dr Branko Baćo Ivanović – Socijalisti“, bivši predsjednik opštinskog odbora SNP.

Veliku koaliciju od osam stranaka na čelu sa Demokratskim frontom predstavlja izborni slogan „Za budućnost Kotora“. Najjači rivali na avgustovskoj izbornoj utakmici, DPS, Demokrate i koalicija DF-a, imaju spektar političkih stranaka za pravljenje postizbornih kombinacija.

Tivat ima  najmanji broj birača, 11.797. Ova opština  je  višegodišnje uporište DPS-a, koji drži loklanu vlast duže od dvije decenije.  U Tivtu je Vlada bila pokrovitelj velikih investicionih poduhvata. Projekta luksuzne marine Porto Montenegro, turističkog kompleksa Luštica Bay i mnogih drugih u najavi, u koje se ulaže kapital moćnih inostranih kompanija, koje nerijetko imaju ekstremno povlašćeni status, za koje ne važe ista pravila kao za građane Crne Gore. Pobjeda u Tivtu od velike je važnosti za DPS.

U Tivtu većina opozicionih stranaka neće učestvovati na izborima. To je epilog njihove odluke da bojkotuju izbore koji su bili zakazani za 5. april ove godine, ali su otkazani zbog epidemije korona virusa. Izborni proces u Tivtu prekinut je 24. marta i zamrznut nakon proglašenja izbornih lista. Izborne radnje su samo nastavljene i zakazane za novi termin, na dan 30. avgusta, čime je onim strankama koje su tada bojkotovale izbore, onemogućena predaja lista u slučaju da su se četiri mjeseca kasnije predomislile. Bojkot tivatskih lokalnh izbora obrazlagan je lošim izbornim ambijentom i insistiranjem na promjenama izbornog zakona. Međutim, u novonastalim okolnostima, članovi nekih partija pravili su saveze sa više političkih subjekata.

Na vlast u Tivtu pretenduju četiri stranke i tri građanske liste. Lista za odbornike DPS „Zbog Tivta! Za Tivćane! DPS Milo Đukanović“, zatim Bokeški forum – „Ljudi Boke znaju“, Hrvatska građanska inicijativa „HGI – Svim srcem za Tivat“. Socijaldemokrate Tivta idu sa listom „SD – Ivan Brajović – Tivat mora bolje“. Učestvuje i nezavisna lista „Goran Božović – Časno i odgovorno za bolji Tivat.

Jedinstvenu listu pod sloganom „Narod Pobjeđuje“ formirale su Tivatska akcija, Arsenal za Tivat, članovi DSS, Demokrate i nekoliko tivatskih intelektualaca.

Izuzetak od opozicionih stranaka, koje su bojkotovale lokalne izbore u Tivtu, predstavlja SDP. U toj patrtiji su odlučili da na aprilske izbore ipak izađu i praktično najavili mogući povratak pod okrilje DPS-a, kojem  je odborničkim mandatom SDP-a omogućen dolazak na vlast u Kotoru.

Branka PLAMENAC

 

ANDRIJEVICA I GUSINJE, IZBORI I OBEĆANJA 
SVI OPTIMISTI

 

U malenoj Andrijevici, koja ima tek nešto više od 4.000 birača, u susret lokalnim izborima svi su optimistični. Ali imaju različite poglede na to šta nude građanima ako njihova lista pobijedi.

Koalicija DPS, SD ubijeđena je da će i u narednom četvorogodištu voditi ovu opštinu. Iz dvije koalicione liste – Demokrate, Demos i SNP, DF – međutim smatraju da je zreo trenutak da se poslije devet godina promijeni vlast i zasutave negativni procesi koji su Andrijevicu odveli na dno ljestvice razvijenosti. A sela ostala pusta.

U proteklom četvorogodišnjem mandatu DPS je u ovoj opštini neprikonsoveno vladao sa čak dvadeset odbornika. Jednog odbornika je imala SD, dok su opoziciju činili po pet odbornika SNP i DF.

Dosadašnji predsjednik opštine i nosilac liste „Za Andrijevicu, za Crnu Goru Milo Đukanović, DPS, SD“ Srđan Mašović ne sumnja da će ta koalicija nastaviti da vrši lokalnu vlast i nakon 30. septembra.

U koaliciji „Aleksa Bečić, Midrag Lekić – Mir je naša nacija – Demokrate, Demokratska Crne Gora, Demos“ kažu da je siromaštvo i nezaposlenost sumorna slika Andrijevice pod okriljem dosadašnje vlasti.

Nosilac njihove liste, profesor Mladen Đukić kaže će ona brojem osvojenih mandata na lokalnom novou snažno doprinijeti smjeni vlasti u Andrijevici. „Moraju se stvoriti uslovi za ostanak mladih, a to podrazumijeva otvaranje novih radnih mjesta. Mladi će ostati u Andrijevici ako im se stvore uslovi da rade i od svoga rada žive kao sav normalan svijet“ – kaže Đukić.

Nosilac liste „Za budućnost Andrijevice, SNP, DF“, privatni preduzetnik Željko Ćulafić kaže da „vlast u proteklom periodu nije radila ništa, osim što je šminkala gradski trg“. Prema njegovim riječima, DPS je radio isključivo u korist lokalnih tajkuna.

Andrijevica je  do 2011. godine bila neosvojiva za DPS. Te godine, na hotelskoj sjednici Skupštine opštine, prelaskom jednog odbornika iz opozicije preuzeli su vlast koju su na izborima 2012. potvrdili zbog bojkota opozicije.

Poboljšanje infrastrukture, otvaranje novih radnih mjesta, valorizacija turističkih lokaliteta i čvrstih veza s dijasporom, samo su neka od obećanja kojima nosioci izbornih lista u opštini Gusinje pokušavaju da pridobiju glasače.

Na lokalnim izborima u Gusinju u trci za neko od trideset jedno odborničko mjesto učestvovaće dvije kolaicije – koalicija albanskih partija DS, DUA i AA i Bošnjačka stranka u koaliciji sa Liberalnom partijom.

Samostalno nastupaju DPS, SD, SDP i SNP. Četiri i po hiljada birača glasaće na deset biračkih mjesta.

Od osnivanja Opštine Gusinje vlast je do sada vršila Demokratska partija socijalista sa koalicionim partnerima. Opozicija im prigovara da za to vrijeme nisu uspjeli da se izbore za dom zdravlja, poštu, makar jednu bankarsku poslovnicu, benzinsku pumpu, nisu valorizovali Alipašine izvore, kao najveće izvorište pitke vode u ovom dijelu Crne Gore…

T.SOFTIĆ    

Komentari

DRUŠTVO

PROPAST VEKTRE MONTENEGRO: DRŽAVI RADNICIMA I OPŠTINAMA OSTAVILA MILIONSKE DUGOVE

Objavljeno prije

na

Objavio:

Dragan Brković postao je sinonim za crnogorske novokomponovane biznismene koji uprkos privilegijama, izdašnoj podršci bivšeg režima i državnih institucija, nisu bili u stanju da uspješno posluju koristeći vrijedne prirodne i izgrađene resurse kojih su se domogli

 

U jednoj od najvećih privatnih kompanija u Crnoj Gori, Vektri Montenegro, koja je donedavno bila u vlasništvu podgoričkog biznismena Dragana Brkovića, proglašen je bankrot. Potpuna finansijska propast odnosi se kako na glavnu kompaniju tako i na ćerke firme u čijem su posjedu bila mnoga privredna preuzeća i vrijedne nekretnine, „sakupljene“ tokom procesa kumovske privatizacije crnogorske privrede. Konačni bankrot proglasio je Privredni sud 31. marta. Određen je i stečajni upravnik Radojica Grba, koji će pokušati da izmiri milionske dugove mnogobrojnim povjeriocima prodajom imovine ili cijele firme kao pravnog lica.

Sedam mjeseci nakon što je Demokratska partija socijalista izgubila vlast, kao kula od karata srušila se poslovna imperija Dragana Brkovića, kuma predsjednika Mila Đukanovića. Spektakularno je propao posao biznismena čije je djelovanje obilježilo prošlu deceniju, koji je posjedovao šume, fabrike, hotele, zemljišne posjede, poslovne zgrade, restorane,  na najatraktivnijim lokacijama Crne Gore, od sjevera pa do mora. Podizao je na stotine miliona kredita u raznim domaćim i stranim bankama. Kupovao avione, kamione, stanove i vile, i ostalo što spada u život na visokoj nozi. Do jednog trenutka, posljednjeg stečaja u kome je sve nestalo.

Brković je postao sinonim za crnogorske novokomponovane biznismene koji uprkos privilegijama, izdašnoj podršci bivšeg režima i državnih institucija, nisu bili u stanju da uspješno posluju koristeći vrijedne prirodne i izgrađene resurse kojih su se domogli.

Kompanija Vektra Montenegro promijenila je vlasnika na neslavan način. U januaru ove godine javni izvršitelj oduzeo je kompaniju od Brkovića i ona je prešla u vlasništvo švajcarske banke NLB Inter Finanz iz Ciriha, zbog kreditnog duga od 55 miliona eura. Brković je u medijima nazivan i „kralj stečaja“ jer  je sve privatizovane firme odveo u sigurni stečaj.

Dragan Brković ostavio je firmu Vektra Montenegro u dugovima do guše. Kratkoročne i dugoročne obaveze kompanije iznose oko 170 miliona eura. Državi na ime poreza duguje oko 20 miliona. Opštinama na čijim je teritorijama poslovao takođe duguje milionske iznose. Na stotine zaposlenih ostavio je bez posla i bez plata i godinama im nije uplaćivao doprinose za zdravstveno i socijalno osiguranje.

Brković je postao tranzicioni bogataš kupovinom mnogih državnih preduzeća. Kupio je najveći šumsko-industrijski kombinat Velimir Jakić u Pljevljima za 1,6 miliona eura, koji je tada zapošljavao oko 700 radnika. Preduzeće mijenja naziv u Vektra Jakić i godinu kasnije dobija koncesije za eksploataciju šuma na 30 godina. Danas je to uništena firma u kojoj je proizvodnja obustavljena a radnicima koji su ostali bez posla, Vektra Jakić duguje i do 30 mjesečnih zarada.

U svoj poslovni portfolio upisuje i autoprevoznike i špeditere, Moračatrans i Rumijatrans, od kojih osniva firmu Horizon Logistic u Baru, koja je u stečaju od 2012.

Najveći poslovni poduhvat Brković realizuje kupovinom većinskog paketa akcija najznačajnijeg hotelskog preduzeća u Herceg Novom, Hotelsko-turističkog preduzeća Boka, nosioca turističke privrede grada. Krajem 2007. godine HTP Boka je privatizovana od strane Brkovićeve Vektre Montenegro, prodajom 59,4 odsto od ukupnog broja upisanih akcija, za sumu od 22 miliona eura. To je 50 miliona manje od procijenjene vrijednosti kapitala prebogate hotelske kuće koja je dominirala Novim i cijelom Bokom.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 9. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

NA SJEVERU SVE MANJE POLJOPRIVREDNIH OSIGURANIKA: Neke opštine  prepolovljene

Objavljeno prije

na

Objavio:

Razvoj poljoprivrede na sjeveru ometaju loša ruralna i katunska infrastruktura i negativni demografski trendovi. Tu su i  nepovoljna starosna i kvalifikaciona struktura poljoprivrednog stanovništva, nerazvijeni prerađivački sektor, poteškoće u marketingu proizvoda…

 

Uprkos tome što je u većini opština sjevernog regiona poljoprivreda definisana kao jedna od strateških grana razvoja,  statistika pokazuje da tokom minule decenije u toj oblasti nije bilo mnogo napretka. Broj  poljoprivrednih osiguranika, prema zvaničnim podacima, na sjeveru države od 2011. do 2018. godine  smanjen je za skoro četiri odsto.

Lokalne uprave na sjeveru su, mahom, u strategijama zapošljavanja, koje važe za naredne četiri godine, ponovo planirale mjere za unaprjeđenje poljoprivrede, odnosno povećanje broja poljoprivrednika. Definisani su i ambiciozni planovi intenzivnog razvoja stočarstva, ratarstva, voćarstva,  proizvodnja autohtonih proizvod, te njihovo brendiranje…

U nekoliko lokalnih uprava Monitoru su kazali da jedan od mogućih  razlog  smanjenja broja poljoprivrednih osiguranika može biti i formalne prirode.

„Ministarstvo poljoprivrede plaća doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje za poljoprivredne osiguranike mlađe od 35 godina.  Prelaskom starosne granice, obaveza plaćanja doprinosa pada na teret osiguranika. Gubitkom povoljnosti, osiguranici se preregistruju ili se više ne registruju što, je, vjerovatno,  jedan od razloga koji  utiče na smanjenje ukupnog broja poljoprivrednih osiguranika. Ipak, to ne može biti jedini ili presudan razlog“, objašnjavaju u plavskoj Opštini.

Razvoj poljoprivrede na sjeveru, kako je navedeno u strateškim razvojnim planovima, ometaju loša ruralna i katunska infrastruktura i negativni demografski trendovi u ruralnim područjima. Takođe i nepovoljna starosna i kvalifikaciona struktura poljoprivrednog stanovništva, nerazvijeni prerađivački sektor, poteškoće u marketingu proizvoda…

Broj osiguranih poljoprivrednika  u plavskoj opštini od 2011. do 2019. godine smanjio se za čak 44 odsto. Tako ih je  2019. godine bilo svega 18. Iste godine u Kolašinu je  bilo registrovano 231 poljoprivredno gazdinstvo.  Broj osiguranika u toj oblasti smanjio se, tokom sedam godina, čak za 45 odsto.

Osnovni preduslov za dalji razvoj poljoprivrede, kažu u beranskoj  lokalnoj upravi,  su dodatna ulaganja koja bi omogućila intenzivniji početak poljoprivredne proizvodnje. Time bi, pojašnjavaju,  bio povećan i procenat  zaposlenih među  radno sposobnim na selu.

U toj opštini je 3.156 poljoprivrednih gazdinstava, ali, prema zvaničnim podacima , od prije dvije godine, bilo je svega 91 poljoprivredni osiguranik. To je čak za 34 odsto manje nego 2011.

U lokalnoj upravi  tvrde da je neophodno jačanje kapaciteta za veći stepen obrade poljoprivrednih proizvoda, kao i za organsku proizvodnju.  Kažu  i da je potrebno uspostaviti čvršće veze između poljoprivrede i turizma i industrije.

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 9. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

BUDŽET KONAČNO U SKUPŠTINI: Između euforije i straha

Objavljeno prije

na

Objavio:

Dok vladini zvaničnici govore o najboljem budžetu ikad, predstavnici parlamentarne većine koja ih je izabrala tvituju da je predloženi budžet dobar samo za premijera i ministra finansija. Na prvo listanje, novi budžet je neočekivano detaljan i previše optimističan

 

osljednjeg dana Ustavom propisanog roka (31. mart) Vlada je Skupštini dostavila prijedlog zakona o budžetu za 2021. godinu. Sada je na potezu Skupština.

„Mi smo ustavnu obavezu završili u predviđenom vremenskom periodu“, odahnuo je premijer Zdravko Krivokapić, ipak svjestan da problemima tu nije kraj. Pošto, kaže, u odnosima između izvršne i zakonodavne vlasti dominira – ucjena. „Moramo da shvatimo da je zakon bitan za funkcionisanje građana, a ne za naše nadgornjavanje“.

A šta o tome ima da kaže druga strana tek ćemo čuti. Ali, vjerovatno, ne tako brzo. I, sudeći po prvim komentarima Nebojše Medojevića („Kradem od siromašnih da bih dao bogatima“, citirao je predsjednik PzP jednog od junaka stripa Alan Ford), taj odgovor se Vladi možda neće svidjeti. I pored njihovog optimizma s kojim su predstavili svoj prvijenac.

„Siguran sam da ne postoji nijedan razlog da ovakav budžet ne bude usvojen“, kazao je ministar finansija Milojko Spajić, „ovo je najbolji budžet u istoriji Crne Gore“. Svoje tvrdnje ministar potkrepljuje konstatacijom da bi (ako ga i kada usvoji parlament) po prvi put mogli imati budžet koji je transparentan, socijalan i razvojan.

Kao veliki uspjeh svog tima ministar je naveo to što neće biti smanjenja plata i penzija, odnosno, dodatnog oporezivanja tih primanja. I demantovao pisanje Vijesti da je, u nacrtu budžeta za ovu godinu, bila razrađena opcija oporezivanja penzija većih od prosječne plate u državi (524 eura) po stopi od 15 do 95 odsto. Na ministrovu nesreću, Vijesti su objavile i faksimil stranice sa spornim tekstom koji nije uvršten u konačnu verziju vladinog prijedloga. A nama ostaje nada da je ministar bolji ekonomista nego što je političar. I saznanje da je, što se tiče predstavljanja rada svog tima, zaslužio čistu jedinicu.

Na sajtu Vlade možete naći predlog novog budžeta koji broji 306 strana. I u kome ne možete, bez mnogo napora i unakrsnog iščitavanja, pronaći ništa od onoga čime se hvali ministar Spajić i njegovi saradnici.

Tu ćete pročitati da će država ove godini raspolagati budžetom vrijednim 2,46  milijarde eura, što je za nekih 180 miliona manje od posljednjeg budžeta vlade Duška Markovića (prije epidemije korone i rebalansa). Da su izvorni prihodi planirani na 1,88 milijardi ili nekih 100 miliona manje od prošlogodinjih (planiranih), dok su tekući rashodi, bez budžeta državnih fondova, sredstava za otplatu dugova i kapitalnih investicija, manji za 20 miliona… Brojke su i posložene na način sličan onome kako su to radile prethodne DPS vlade.

Tek finese razlikuju prvi Krivokapićev/Spajićev od poslednjeg Markovićevog/ Radunovićevog (Darko, bivši ministar finansija) budžeta. Recimo da je za službena putovanja Službe predsjednika Crne Gore ove godine planirano 48, spram prošlogodišnjih 250.000 eura. Da su troškovi reprezentacije u kabinetu Mila Đukanovića smanjeni za tri puta – sa 60 na 20.000 eura. Ili podatak da će Savjet za privatizaciju imati budžet od 140.000. Više od osam puta manje u odnosu na prošlogodišnjih 1,2 miliona. Na samo jednoj stavci iz troškovnika Savjeta uštedjelo se skoro 995.000 eura. Konsultantske usluge, projekti i studije skresane su sa (okruglo) milion na 5,6 hiljada eura. Pa će neko, očito, morati da se odrekne popriličnog prihoda.

Tako bi, stavku po stavku, stigli do posljednje stranice budžeta i konstatacije da on stupa na snagu danom objave u Službenom listu a primjenjuje se od prvog dana ove godine. Retroaktivna primjena zakona o budžetu nije dozvoljena, zaključili su poslanici SD. Dok je dobronamjernima jasno da su autori prijedloga pokušali da razriješe rebus izlaska iz trenutnog moda privremenog finansiranja države, i prebace se u redovno stanje koje bi trebalo da uslijedi nakon usvajanja budžeta. Što se, tek da pomenemo, i ne mora desiti. Pošto ne postoji propis koji predviđa rok u kome se Skupština mora izjasniti o predloženom zakonu o budžetu. Jasna pravila igre dobićemo tek kada budu usvojeni zakoni o vladi i Skupštini. A nema naznaka da se time neko ozbiljno pozabavio.

A kada smo kod Skupštine – juče je (srijeda, 31. mart) Aleksa Bečić spasio budžet tako što su njegove službe, za razliku od vladinih, na sajtu parlamenta objavile svih 1.600 stranica koje je pripremilo ministarstvo finansija. I tek se tu vidi (odnosno nazire, na prvo čitanje) ono o čemu pričaju premijer i njegov ministar finansija.

Spajić je na konferenciji za medije rekao kako, nakon prošlogodišnjeg strmoglava od 15 odsto, Vlada ove godine očekuje rast bruto društvenog proizvoda veći od 10 odsto. Ta projekcija je zasnovana na očekivanju da će ovogodišnja tursitička sezona donijeti 65 odsto prihoda u odnosu na rekordnu 2019. U Obrazloženju zakona o budžetu, koga nema na sajtu Vlade, čitamo: „Očekivanja u turizmu u 2021. temelje se na dostupnim informacijama i najavama iz turističkog sektora, dok najvažnija pretpostavka podrazumijeva imunizaciju stanovništva kroz dostupne vakcine u zemlji tokom 2021. godine, koja do početka ljetnje sezone uključuje target od 70 odsto odraslog stanovništva koje je vakcinisano, ili je već preležalo virus Covid-19. Ovo je i u skladu sa ekonomskim projekcijama Evropske komisije…“.

Teško je poverovati u ponuđena objašnjenja i brojke. Ali, one su tu. Lako provjerljive u svakom momentu. Skupa s podatkom da je Vlada pripremala projekcije rasta BDP i uz pretpostavku (kažu pesimističku) da će turistička sezona donijeti „samo“ 55 odsto prihoda iz ‘19. Odnosno svih 75 odsto u hrabrijoj, i potpuno nerealnoj, varijanti. „Pretpostavke kretanja u turizmu zasnivaju se i na velikom interesovanju glavnih emitivnih tržišta za turizam u Crnoj Gori, povoljnim epidemiološkim mjerama i otvorenim granicama za ulazak u zemlju, te povećanim kapacitetima turističkog sektora i najavi početka operativnog rada novoosnovane avio-kompanije, ToMontenegro, do početka sezone“, čitamo u Obrazloženju budžeta. Istovremeno dok dnevna štampa izvještava o propasti ljetnje predsezone.

A tu je i podatak, prethodna vlast bi pokušala da ga sakrije, da međunarodne finansijske institucije (MMF, Svjetska banka, Evropska komisija) projektuju sporiji oporavak crnogorske ekonomije, uz ovogodišnji rast od 5,5 do 6,8 odsto.

Prilozi predloženog zakona o budžetu pokazuju nam i kako Vlada planira, povećanjem postojećih i uvođenjem novih akciza, da dodatno popuni državnu kasu. Prema tim projekcijama, povećanje akcize na duvan i duvanske proizvode treba da donese 16,8 miliona; povećanje akcize na gazirana pića sa dodatkom šećera i uvođenje akcize na slatkiše (proizvodi od šećera, kakaoa i sladoled) još 10,2 miliona; povećanje akcize na alkolohol i alkoholna pića – 4,2 miliona; Markiranje (obilježavanje, kako bi se suzbio šverc) mineralnih ulja i njihovih derivata – 14 miliona; prihod od nelegalno stečene imovine – 40 miliona.

Iskustvo nas uči da su te projekcije nerealne. I prethodna vlada, mnogo iskusnija od sadašnje, pokušala je uvećati budžetske prihode na isti način. Pa je odustala kada su shvatili da se šverc nije smanjio nego povećao što je, zapravo, dovelo do smanjenja prihoda. A možda nova izvršna vlast pokaže više snage i volje da suzbije sivu ekonomiju.

Za pohvalu je pokušaj izrade „srednjoročnog budžetskog okvira“ (vidjeti tabelu). Tako saznajemo za vladine planove da do 2023. godine značajno uveća budžet za programe poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede (sa sadašnjih 43 na 71 milion naredne godine) javne bezbjednosti i odbrane (sa 154 na 182 miliona u 2023) i zdravstva (sa ovogodišnjih 307 na 334 miliona za dvije godine).  Dok bi, istovremeno, smanjila izdatke za saobraćaj (sa skoro 200 na manje od 90 miliona), prostorno planiranje i zaštitu životne sredine (sa sadašnjih 19,5 na 17,1 milion u 2023).

Nov način pripreme budžeta omogućio nam je i da jasnije, zbog programski objedinjenih podataka, shvatimo gdje ide naš novac. Iznenadilo je saznanje da će nas planirana „sredstva za izradu i održavanje softvera“ ove godine koštati skoro 13 miliona. Najveći dio tih sredstava otići će MUP-u (5,59 miliona) „za održavanje sistema video-nadzora na graničnim prelazima; za izradu i održavanje softvera za ID dokumenta; na održavanje sistema INFOSTREAM, AFIS, za projekat Integrisanog upravljanja granicom, kao i nabavku licenci i održavanje postojećih softverskih rješenja“. Sljedeći potrošač, po veličini, je  Ministarstvo javne uprave, digitalnog društva i medija. Njima će, planirano je, pripasti iznos od 2,10 miliona.

Ostaje da se vidi da li je lakše bilo napraviti budžet ili obezbijediti neophodnu podršku za njegovo usvajanje. Uz predstavnike parlamentarne većine vladinim zvaničnicima, vjerovatno, predstoje i ozbiljni razgovori u Socijalnom savjetu, posebno sa predstavnicima poslodavaca. Pošto bi se moglo pokazati da dogovor o povećanju minimalne zarade na 250 eura nije tako jednostavno realizovati u momentu kada se mnogi, s mukom, bore da sačuvaju što više postojećih radnih mjesta i po sadašnjim uslovima. Samo da premijer u Savjetu ne zagalami onako kako je to uradio na sastanku sa prosvjetarima.

Zoran RADULOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo